Adhyaya 71: Vision of the Trimūrti in Rudra, the Gautama Curse, the Manifestation of the Godāvarī, and the Niḥśvāsa-saṃhitā Account

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तस्ततो देवा ऋषयश्च पिनाकिना । अहं च नृपते तस्य देवस्य प्रणतोऽभवम् ॥ ७१.१ ॥

అగస్త్యుడు పలికెను—పినాకధారి దేవుడు ఇలా పలికినప్పుడు, దేవతలును ఋషులును, నేనును, ఓ రాజా, ఆ దేవునికి ప్రణతుడనయ్యాను।

Verse 2

प्रणम्य शिरसा देवं यावत् पश्यामहे नृप । तावत् तस्यैव रुद्रस्य देहस्थं कमलासनम् ॥ ७१.२ ॥

ఓ రాజా, దేవునికి శిరసా ప్రణమించి మేము ఎంతసేపు ఆయనను దర్శించామో, అంతసేపు అదే రుద్రుని దేహములో కమలాసన బ్రహ్ముడు నివసించుటను చూచితిమి।

Verse 3

नारायणं च हृदये त्रसरेणुसुसूक्ष्मकं । ज्वलद्भास्करवर्णाभं पश्याम भवदेहतः ॥ ७१.३ ॥

మరియు హృదయములో మేము నారాయణుని దర్శించుచున్నాము—త్రసరేణువుకన్నా అతి సూక్ష్ముడై—జ్వలించే సూర్యుని వర్ణప్రభలతో ప్రకాశించుచు, మీ దేహాంతరమున నుండే ప్రత్యక్షమగుచున్నాడు।

Verse 4

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे याजका ऋषयो मम । जयशब्दरवांश्चक्रुः सामऋग्यजुषां स्वनम् ॥ ७१.४ ॥

ఆయనను చూచి అందరూ ఆశ్చర్యపడ్డారు—నా యాజకులును ఋషులును కూడ; వారు ‘జయ’ అని ఘోషించి, సామ-ఋక్-యజుః మంత్రపఠనముల గంభీర స్వరాన్ని వినిపించారు।

Verse 5

कृत्वोचुस्ते तदा देवं किमिदं परमेश्वर । एकस्यामेव मूर्तौ ते लक्ष्यन्ते च त्रिमूर्त्तयः ॥ ७१.५ ॥

అప్పుడు వారు దేవునితో అన్నారు— “ఓ పరమేశ్వరా, ఇది ఏమిటి? నీ ఒక్క రూపంలోనే త్రిమూర్తుల రూపాలు కూడా దర్శనమిస్తున్నాయి.”

Verse 6

रुद्र उवाच । यज्ञेऽस्मिन् यद्धुतं हव्यं मामुद्दिश्य महर्षयः । ते त्रयोऽपि वयं भागं गृहीणीमः कविसत्तमाः ॥ ७१.६ ॥

రుద్రుడు అన్నాడు— “ఈ యజ్ఞంలో మహర్షులు నన్ను ఉద్దేశించి సమర్పించే హవ్యం ఏదైతే ఉందో, దానిలో భాగాన్ని మేము ముగ్గురమూ మా వాటాగా స్వీకరిస్తాము, ఓ మహాకవిశ్రేష్ఠులారా.”

Verse 7

नास्माकं विविधो भावो वर्तते मुनिसत्तमाः । सम्यग्दृशः प्रपश्यन्ति विपरीतेष्वनेकशः ॥ ७१.७ ॥

“ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, మాలో విభిన్నమైన భావం లేదు; సమ్యగ్దృష్టి కలవారు విరుద్ధంగా కనిపించే విషయాలలోనూ అనేక విధాలుగా సత్యాన్ని దర్శిస్తారు.”

Verse 8

एवमुक्ते तु रुद्रेण सर्वे ते मुनयो नृप । पप्रच्छुः शङ्करं देवं मोहशास्त्रप्रयोजनम् ॥ ७१.८ ॥

రుద్రుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఓ రాజా, ఆ మునులందరూ దేవుడు శంకరుని ‘మోహ-శాస్త్రం’ యొక్క ప్రయోజనం గురించి ప్రశ్నించారు.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । मोहनार्थं तु लोकानां त्वया शास्त्रं पृथक् कृतम् । तत् त्वया हेतुना केन कृतं देव वदस्व नः ॥ ७१.९ ॥

ఋషులు అన్నారు— “లోకులను మోహింపజేయుటకై మీరు ఒక ప్రత్యేక శాస్త్రాన్ని రచించారు. ఓ దేవా, ఏ కారణంతో మీరు దానిని రచించారు? మాకు చెప్పండి.”

Verse 10

रुद्र उवाच । अस्ति भारतवर्षेण वनं दण्डकसंज्ञितम् । तत्र तीव्रं तपो घोरं गौतमो नाम वै द्विजः ॥ ७१.१० ॥

రుద్రుడు పలికెను— భారతవర్షంలో దండకమని పిలువబడే ఒక అరణ్యం ఉంది. అక్కడ గౌతముడు అనే ద్విజ ముని తీవ్రమైన, ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు.

Verse 11

चकार तस्य ब्रह्मा तु परितोषं गतः प्रभुः । उवाच तं मुनिं ब्रह्मा वरं ब्रूहि तपोधन ॥ ७१.११ ॥

అతని తపస్సుతో ప్రభువు బ్రహ్మ సంతుష్టుడయ్యాడు. బ్రహ్మ ఆ మునితో అన్నాడు— ‘హే తపోధన! నీకు కావలసిన వరం చెప్పు.’

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणा लोककर्तृणा । उवाच सद्यः पङ्क्तिं मे धान्यानां देहि पद्मज ॥ ७१.१२ ॥

లోకకర్త బ్రహ్మ ఇలా అనగా ముని వెంటనే అన్నాడు— ‘హే పద్మజా! నాకు ధాన్యాల ఒక వరుసను తక్షణమే ప్రసాదించు.’

Verse 13

एवमुक्तो ददौ तस्य तमेवार्थं पितामहः । लब्ध्वा तु तं वरं विप्रः शतशृङ्गे महाश्रमम् ॥ ७१.१३ ॥

ఇలా కోరబడగా పితామహుడు అతనికి అదే వరాన్ని ప్రసాదించాడు. ఆ వరం పొందిన ఆ విప్రుడు శతశృంగంలోని మహాశ్రమాన్ని చేరాడు.

Verse 14

चकार तस्योषसि च पाकान्ते शालयो द्विजाः । लूयन्ते तेन मुनिना मध्याह्ने पच्यते तथा । सर्वातिथ्यमसौ विप्रो ब्राह्मणेभ्यो ददात्यलम् ॥ ७१.१४ ॥

ఆ విప్రుడు ఉదయాన్నే శాలిధాన్య పంటను ఏర్పాటు చేసేవాడు; పంట పక్వమైన తరువాత ఆ ముని ద్విజులతో కోయించేవాడు, అలాగే మధ్యాహ్నం వంట చేయించేవాడు. అతడు సమస్త అతిథులకు ఆతిథ్యం చేసి బ్రాహ్మణులకు తగినంత దానం చేసేవాడు.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य महती द्वादशाब्दिका । अनावृष्टिर्द्विजवरा अभवल्लोमहर्षिणी ॥ ७१.१५ ॥

ఒక సమయంలో, హే ద్విజశ్రేష్ఠా, పన్నెండు సంవత్సరాలు కొనసాగిన మహా అనావృష్టి (వర్షాభావం) సంభవించింది; అది రోమాంచకరమైన భయంకరమైనది.

Verse 16

तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे अनावृष्टिं वनेचराः । क्षुधया पीड्यमानास्तु प्रययुर्गौतमं तदा ॥ ७१.१६ ॥

ఆ అనావృష్టిని చూసి, అరణ్యవాసులైన సమస్త మునులు ఆకలిచేత బాధపడుతూ అప్పుడు గౌతముని వద్దకు వెళ్లారు.

Verse 17

अथ तानागतान् दृष्ट्वा गौतमः शिरसा नतः । उवाच स्थीयतां मह्यं गृहे मुनिवरात्मजाः ॥ ७१.१७ ॥

వారు వచ్చినట్లు చూసి గౌతముడు శిరస్సు వంచి ఇలా అన్నాడు—“హే మునివరుల కుమారులారా, నా గృహంలోనే ఉండండి.”

Verse 18

एवमुक्तास्तु ते तेन तस्थुर्विविधभोजनम् । भुञ्जमाना अनावृष्टिर्यावत्सा निवृताऽभवत् ॥ ७१.१८ ॥

అతడు అలా చెప్పగా వారు అక్కడే ఉండి, వివిధ భోజనాలను ఆస్వాదిస్తూ, ఆ అనావృష్టి ముగిసే వరకు నిలిచారు.

Verse 19

निवृत्तायां तु वै तस्यामनावृष्ट्यां तु ते द्विजाः । तीर्थयात्रानिमित्तं तु प्रयातुं मनसोऽभवन् ॥ ७१.१९ ॥

ఆ అనావృష్టి నివృత్తి అయిన తరువాత, ఆ ద్విజులు తీర్థయాత్రను నిమిత్తంగా చేసుకొని మనసులో బయలుదేరాలని నిర్ణయించారు.

Verse 20

तत्र शाण्डिल्यनामानं तापसं मुनिसत्तमम् । प्रत्युवाचेतिसंचिन्त्य मिरीचः परमो मुनिः ॥ ७१.२० ॥

అక్కడ ఆలోచించి పరమముని మరీచి, శాండిల్యనామక తపస్వి—మునిశ్రేష్ఠుని గురించి ప్రత్యుత్తరం పలికెను।

Verse 21

मारीच उवाच । शाण्डिल्य शोभनं वक्ष्ये पिता ते गौतमो मुनिः । तम् अनुक्त्वा न गच्छामस् तपश् चर्तुं तपोवनम् ॥ ७१.२१ ॥

మారీచుడు పలికెను—ఓ శాండిల్యా, శుభవాక్యము చెప్తాను: నీ తండ్రి ముని గౌతముడు. ఆయనకు తెలియజేయక మేము తపస్సు చేయుటకు తపోవనమునకు వెళ్లము।

Verse 22

एवमुक्तेऽथ जहसुः सर्वे ते मुनयस्तदा । किमस्माभिः स्वको देहो विक्रीतोऽस्य अन्नभक्षणात् ॥ ७१.२२ ॥

ఇలా చెప్పగానే ఆ మునులందరూ నవ్విరి—“ఈయన అన్నం తిన్నందుకే మా దేహం అమ్మబడినట్టా?”

Verse 23

एवमुक्त्वा पुनश्चोचुः सोपाधिगमनं प्रति । कृत्वा मायामयीं गां तु तच्छालौ ते व्यसर्जयन् ॥ ७१.२३ ॥

ఇలా చెప్పి వారు మళ్లీ ఒక నెపంతో అతనియొద్దకు వెళ్లుట గురించి పలికిరి; మాయామయమైన ఆవును సృష్టించి అతని గోశాలలో విడిచిరి।

Verse 24

तां चरन्तीं ततो दृष्ट्वा शालौ गां गौतमो मुनिः । गृहीत्वा सलिलं पाणौ याहि रुद्रेtyभाषत । ततो मायामयी सा गौः पपात जलबिन्दुभिः ॥ ७१.२४ ॥

ఆపై శాలావనంలో ఆ ఆవు తిరుగుచుండగా చూసిన ముని గౌతముడు చేతిలో జలము తీసుకొని “రుద్రునియొద్దకు పో” అని పలికెను; వెంటనే జలబిందువులు పడగానే ఆ మాయామయ గోవు కూలిపోయెను।

Verse 25

निहतां तां ततो दृष्ट्वा मुनीन् जिगमिषूंस्तथा । उवाच गौतमो धीमांस्तान् मुनीन् प्रणतः स्थितः ॥ ७१.२५ ॥

ఆమె హతమైనదిగా చూచి, మునులు బయలుదేరుటకు సిద్ధపడినట్లు గమనించి, ధీమంతుడైన గౌతముడు నమస్కరించి వినయంగా నిలిచి ఆ మునులను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 26

किमर्थं गम्यते विप्राः साधु शंसत माचिरम् । मां विहाय सदा भक्तं प्रणतं च विशेषतः ॥ ७१.२६ ॥

హే విప్రులారా! ఏ కారణముతో మీరు వెళ్తున్నారు? ఆలస్యం చేయక సత్యంగా చెప్పండి—నన్ను, ఎల్లప్పుడూ భక్తుడనై ప్రత్యేకంగా నమ్రంగా ప్రణమించినవాడిని, విడిచి.

Verse 27

ऋषय ऊचुः । गोवध्येमिह ब्रह्मन् यावत् तव शरीरगा । तावदन्नं न भुञ्जामो भवतोऽन्नं महामुने ॥ ७१.२७ ॥

ఋషులు పలికిరి—హే బ్రహ్మన్! మేము మీ శరీరసాన్నిధ్యంలో ఇక్కడ ఉన్నంతవరకు అన్నం భుజించము; ముఖ్యంగా మీ అన్నాన్ని, హే మహామునీ, స్వీకరించము।

Verse 28

एवमुक्तो गौतमोऽथ तान् मुनीन् प्राह धर्मवित् । प्रायश्चित्तं गोवध्याया दीयतां मे तपोधनाः ॥ ७१.२८ ॥

ఇట్లు వినిన ధర్మవేత్త గౌతముడు ఆ మునులను ఉద్దేశించి పలికెను—హే తపోధనులారా! గోవధకు నాకు ప్రాయశ్చిత్తాన్ని విధించండి।

Verse 29

इयं गौरमृता ब्रह्मन् मूर्च्छितेव व्यवस्थिताः । गङ्गाजलप्लुता चेयमुत्थास्यति न संशयः ॥ ७१.२९ ॥

హే బ్రహ్మన్! ఈ గోవు మూర్ఛించినట్లుగా, మృతమైనదానివలె పడివుంది; కానీ గంగాజలంతో స్నానమో సించనమో చేయబడినచో, నిస్సందేహంగా మళ్లీ లేచును।

Verse 30

प्रायश्चित्तं मृतायाः स्यादमृतायाः कृतं त्विदम् । व्रतं वा मा कृथाः कोपमित्युक्त्वा प्रययुस्तु ते ॥ ७१.३० ॥

ఇది ప్రాయశ్చిత్తం మరణించినవారికి తగినది; కానీ ఇది మరణించని ఆమె కోసం చేయబడింది. లేదా దీనిని వ్రతంగా భావించు. ‘కోపపడకుము’ అని చెప్పి వారు వెళ్లిపోయారు.

Verse 31

गतैस्तैर्गौतमो धीमान् हिमवन्तं महागिरिम् । मामाराधयिषुः प्रायात् तप्तुं चाशु महत् तपः ॥ ७१.३१ ॥

వారు వెళ్లిన తరువాత ధీమంతుడైన గౌతముడు హిమవంతమనే మహాపర్వతానికి బయలుదేరాడు; నన్ను ప్రసన్నం చేయాలని, త్వరగా మహత్తపస్సు చేయాలని సంకల్పించాడు.

Verse 32

शतमेकं तु वर्षाणामहमाराधितोऽभवम् । तुष्टेन च मया प्रोक्तो वरं वरय सुव्रत ॥ ७१.३२ ॥

పూర్తి వంద సంవత్సరాలు అతడు నన్ను ఆరాధించాడు. అప్పుడు సంతుష్టుడనై నేను చెప్పాను—‘సువ్రతా, వరం కోరుకో.’

Verse 33

सोऽब्रवीन्मां जकटासंस्थां देहि गङ्गां तपस्विनीम् । मया सार्धं प्रयात्वेषा पुण्या भागीरथी नदी ॥ ७१.३३ ॥

అతడు నాతో అన్నాడు—‘హే తపస్వినీ, జటలలో నిలిచిన గంగను నాకు అనుగ్రహించు. ఈ పుణ్య భాగీరథీ నది నాతో కలిసి ప్రయాణించుగాక.’

Verse 34

एवमुक्ते जटाखण्डमेकं स प्रददौ शिवः । तां गृहीत्वा गतवान् सोऽपि यत्रास्ते सा तु गौर्मृता ॥ ७१.३४ ॥

అలా చెప్పగానే శివుడు తన జటలలోని ఒక భాగాన్ని ఇచ్చాడు. దానిని తీసుకొని అతడూ ఆమె ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు; కానీ ఆ ఆవు మరణించి ఉంది.

Verse 35

तज्जलप्लाविता सा गौर्गता चोत्थाय भामिनी । नदी च महती जाता पुण्यतोया शुचिह्रदा ॥ ७१.३५ ॥

ఆ జలంతో మునిగిన ఆ గోవు లేచి, ఓ భామినీ, ముందుకు వెళ్లింది; అక్కడ పుణ్యజలములతో, శుచి హ్రదముతో కూడిన మహానది ఉద్భవించింది।

Verse 36

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र सप्तर्षयोऽमलाः । आजग्मुः खे विमानस्थाः साधुः साध्विति वादिनः ॥ ७१.३६ ॥

ఆ మహద్ఆశ్చర్యాన్ని చూసి అక్కడ నిర్మలమైన సప్తర్షులు ఆకాశంలో విమానస్థులై వచ్చి “సాధు, సాధు” అని పలికారు।

Verse 37

साधु गौतम साधूनां कोऽन्योऽस्ति सदृशस्तव । यदेवं जाह्नवीं देवीं दण्डके चावतारयत् ॥ ७१.३७ ॥

“సాధు, గౌతమా! సద్గుణులలో నీతో సమానుడు మరెవరు? నీవు ఈ విధంగా దేవి జాహ్నవీ (గంగా)ను అవతరింపజేసి, దండక వనప్రాంతంలోకూడా దింపితివి।”

Verse 38

एवमुक्तस्तदा तैस्तु गौतमः किमिदं त्विति । गोवध्याकारणं मह्यं तावत् पश्यति गौतमः ॥ ७१.३८ ॥

వారు అలా చెప్పగా గౌతముడు అప్పుడే “ఇది ఏమిటి?” అని అడిగాడు; తరువాత గౌతముడు గోవధానికి కారణాన్ని అంతవరకు గ్రహించాడు।

Verse 39

ऋषीणां मायया सर्वमिदं जातं विचिन्त्य वै । शशाप तान् जटाभस्ममिथ्याव्रतधरास्तथा । भविष्यथ त्रयीबाह्या वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.३९ ॥

ఇదంతా ఋషుల మాయవల్లే జరిగిందని విచారించి అతడు వారిని శపించాడు—“జటా-భస్మధారులై, మిథ్యావ్రతధారులై, త్రయీ (వేద) బాహ్యులుగా, వేదకర్మల నుండి బహిష్కృతులుగా అవుతారు.”

Verse 40

तच्छ्रुत्वा क्रूरवचनं गौतमस्य महामुनेः । ऊचुः सप्तर्षयो मैवं सर्वकालं द्विजोत्तमाः । भवन्तु किं तु ते वाक्यं मोघं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७१.४० ॥

మహాముని గౌతముని క్రూరవచనము విని సప్తర్షులు పలికిరి—హే ద్విజోత్తమా, అలా కాకూడదు; అయితే నీ వాక్యము వ్యర్థమగదు, ఇందులో సందేహము లేదు।

Verse 41

यदि नाम कलौ सर्वे भविष्यन्ति द्विजोत्तमाः । उपकारीणि ये ते हि अपकर्तार एव हि । इत्थंभूता अपि कलौ भक्तिभाजो भवन्तु ते ॥ ७१.४१ ॥

కలియుగములో అందరూ ‘ద్విజోత్తములు’గా భావింపబడినప్పటికీ, బయటకు ఉపకారులుగా కనిపించువారే నిజానికి అపకారులే; అయినా కలిలో అటువంటి వారైనా భక్తిలో భాగస్వాములు కావుగాక।

Verse 42

त्वद्वाक्यवह्निनिर्दग्धाः सदा कलियुगे द्विजाः । भविष्यन्ति क्रियाहीना वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.४२ ॥

కలియుగములో ద్విజులు నీ వాక్యాగ్నిచే దగ్ధులైనట్లు ఎల్లప్పుడూ ఉండెదరు; వారు క్రియాహీనులై వేదకర్మల నుండి బహిష్కృతులగుదురు।

Verse 43

अस्याश्च गौणं नामेह नदी गोदावरीति च । गौर्दत्ता वरदानाच्च भवेद् गोदावरी नदी ॥ ७१.४३ ॥

ఇక్కడ ఈ నదికి గౌణ (ప్రచలిత) నామము ‘గోదావరి’; ‘గో’చే దత్తమగుట మరియు వరదాన కారణముగా ఈ నది గోదావరి అని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 44

एतां प्राप्य कलौ ब्रह्मन् गां ददन्ति जनाश्च ये । यथाशक्त्या तु दानानि मोदन्ते त्रिदशैः सह ॥ ७१.४४ ॥

హే బ్రాహ్మణా, కలియుగములో ఈ పుణ్యావకాశమును పొందిన జనులు గోవును దానమిచ్చి, యథాశక్తి దానములు చేసి, త్రిదశులతో (దేవతలతో) కలిసి ఆనందింతురు।

Verse 45

सिंहस्थे च गुरौ तत्र यो गच्छति समाहितः । स्नात्वा च विधिना तत्र पितॄन् स्तर्पयते तथा ॥ ७१.४५ ॥

గురు సింహరాశిలో ఉన్నప్పుడు, సమాహితమనస్సుతో అక్కడికి వెళ్లి విధివిధానంగా స్నానం చేసి పితృులకు తర్పణం చేసే వాడు।

Verse 46

स्वर्गं गच्छन्ति पितरो निरये पतिता अपि । स्वर्गस्थाः पितरस्तस्य मुक्तिभाजो न संशयः ॥ ७१.४६ ॥

నరకస్థితిలో పడిపోయిన పితృులైనా స్వర్గానికి చేరుతారు; ఆ వ్యక్తి పితృులు స్వర్గస్థులై మోక్షభాగ్యులు అవుతారు—సందేహం లేదు।

Verse 47

त्वं ख्यातिं महतीं प्राप्य मुक्तिं यास्यसि शाश्वतीम् । एवमुक्त्वाऽथ मुनयो ययुः कैलासपर्वतम् । यत्राहमुमया सार्धं सदा तिष्ठामि सत्तमाः ॥ ७१.४७ ॥

“మహత్తర కీర్తిని పొందిన తరువాత నీవు శాశ్వత మోక్షాన్ని పొందుతావు.” అని చెప్పి మునులు కైలాసపర్వతానికి వెళ్లారు—అక్కడ నేను ఉమాతో కలిసి సదా నివసిస్తాను, ఓ సత్తమా।

Verse 48

ऊचुर्मां ते च मुनयो भवितारो द्विजोत्तमाः । कलौ त्वद्रूपिणः सर्वे जटामुकुटधारिणः । स्वेच्छया प्रेतवेषाश्च मिथ्यालिङ्गधराः प्रभो ॥ ७१.४८ ॥

ఆ మునులు నాతో అన్నారు—“కలియుగంలో అందరూ నీ రూపంలా మారి, జటలను మకుటంలా ధరించుతారు; కానీ స్వేచ్ఛతో ప్రేతవేషాలు వేసుకొని, తప్పుడు లింగచిహ్నాలు ధరించుతారు, ప్రభూ।”

Verse 49

तेषामनुग्रहार्थाय किञ्चिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ॥ ७१.४९ ॥

వారిపై అనుగ్రహార్థం కొంత ఉపదేశశాస్త్రం ప్రసాదించబడాలి; దానివల్ల కలియుగపీడితమైన మా వంశజులందరూ సరిగా జీవించి ఆచరించగలరు।

Verse 50

एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ॥ ७१.५० ॥

ఈ విధంగా పూర్వం వారి ప్రార్థనచే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను వేదక్రియలు మరియు విధివిధానాలతో యుక్తమైన ఒక సంహితను రచించితిని.

Verse 51

निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन ॥ ७१.५१ ॥

అనంతరం ‘నిఃశ్వాస’ అనే ఆ స్థితి/ప్రదేశంలో బాభ్రవ్య మరియు శాండిలులు లీనమయ్యారు; అయితే అపరాధం స్వల్పమని వినగానే వారు బైడాలిక నివాసానికి వెళ్లిపోయారు.

Verse 52

मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ॥ ७१.५२ ॥

భవిష్యత్తును తెలిసికొన్నప్పటికీ ఆ ద్విజులు నా చేతనే మోహితులయ్యారు. కలియుగంలో మనుష్యులు లోభంతో లాభాన్ని కోరుతూ శాస్త్రాలను రచిస్తారు.

Verse 53

निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ॥ ७१.५३ ॥

నిఃశ్వాస-సంహితలో ప్రమాణంగా లక్షమాత్రం (లక్ష) అని చెప్పబడింది. అదే పాశుపత దీక్ష; ఇక్కడ పాశుపత యోగమే సాధనగా ఉంది.

Verse 54

एतस्माद्वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत्क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ॥ ७१.५४ ॥

ఈ వేదమార్గానికి భిన్నంగా ఇక్కడ ఏది ఉద్భవించినా, అది క్షుద్రకర్మగా తెలుసుకోవాలి—అది రౌద్ర (హింసాత్మక) స్వభావమై, శౌచం (పవిత్రత) లేనిది.

Verse 55

ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ॥ ७१.५५ ॥

కలియుగంలో రుద్రుని పేరుతో జీవనం సాగించే వైడాలిక (నీచ/ధూర్త) మనుష్యులు లోభంతో తమ తమ ‘శాస్త్రాలు’ రచిస్తారు. వారు ‘ఉచ్చుష్మ-రుద్రులు’ (అశుద్ధ స్వభావ రుద్రులు) అని తెలుసుకోవాలి; నేను వారిలో స్థితుడను కాను.

Verse 56

भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं सम्बन्धः क्रूरकर्मणाम् ॥ ७१.५६ ॥

పూర్వం దేవకార్య నిమిత్తంగా నేను భైరవ స్వరూపాన్ని ధరించినప్పుడు నాట్యం చేశాను; అందువల్ల క్రూరకర్మలతో ఈ సంబంధం ఏర్పడింది.

Verse 57

क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ॥ ७१.५७ ॥

దైత్యుల నాశనాన్ని సంకల్పించి నేను అట్టహాసం చేశాను. అప్పుడు అక్కడ నన్నుంచి పడిన కన్నీటి బిందువులు అసంఖ్యాకంగా భూమిపై రౌద్ర (ఉగ్ర) సత్త్వాలుగా మారుతాయి.

Verse 58

uchChuShmaniratA raudrAH surAmAMsapriyAH sadA | strIlolAH pApakarmANaH saMbhUtA bhUtaleShu te || 71.58 ||

వారు ఉచ్చుష్మంలో ఆసక్తి గల రౌద్ర స్వభావులు, ఎల్లప్పుడూ సురా మరియు మాంసాన్ని ఇష్టపడేవారు, స్త్రీలాలసులు, పాపకర్మలు చేసేవారు—భూతలంలో జన్మించారు.

Verse 59

तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचाराः ये ते मच्छासने रताः ॥ ७१.५९ ॥

గౌతముని శాపం వల్ల వారి వంశంలో ద్విజులు (బ్రాహ్మణులు) పుడతారు. వారిలో సదాచారులు, నా శాసనము/ఉపదేశములో రతులైనవారు (ఉత్తములు) అవుతారు.

Verse 60

स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिका अधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ॥ ७१.६० ॥

పూర్వం “స్వర్గం మరియు అపవర్గం (మోక్షం)” అనే విషయంలో నిజంగా సందేహం ఉండెను. కాని నా వంశాన్ని దూషించే వైడాలికులు అధోగతికి పోవుదురు.

Verse 61

प्राग्गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद्द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७१.६१ ॥

మునుపు గౌతముని అగ్నిచేత ద్విజులు దగ్ధమయ్యిరి; ఇప్పుడు నా వచనముచేత వారు మరల నరకమునకు పోవుదురు—ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 62

रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ॥ ७१.६२ ॥

రుద్రుడు పలికెను—ఇలా నా ఉపదేశముచేత బ్రహ్మపుత్రులు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిరి. ఓ శత్రుదమన, గౌతముడును త్వరగా తన గృహమునకు వెళ్లెను.

Verse 63

एतद्वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद्विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ॥ ७१.६३ ॥

హే విప్రులారా, నేను మీకు ధర్మలక్షణమును చెప్పితిని. దీనికి విరుద్ధంగా నడిచేవాడు పాషండమున ఆసక్తుడగును.