Adhyaya 71: Vision of the Trimūrti in Rudra, the Gautama Curse, the Manifestation of the Godāvarī, and the Niḥśvāsa-saṃhitā Account

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तस्ततो देवा ऋषयश्च पिनाकिना । अहं च नृपते तस्य देवस्य प्रणतोऽभवम् ॥ ७१.१ ॥

অগস্ত্য ক’লে—পিনাকধাৰী দেৱে এইদৰে কোৱাৰ পাছত, দেৱতা আৰু ঋষিসকল, আৰু মইও, হে ৰাজন, সেই দেৱৰ ওচৰত প্ৰণত হ’লোঁ।

Verse 2

प्रणम्य शिरसा देवं यावत् पश्यामहे नृप । तावत् तस्यैव रुद्रस्य देहस्थं कमलासनम् ॥ ७१.२ ॥

হে ৰাজন, দেৱক শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰি যিমান সময় আমি তেওঁক চাই থাকিলোঁ, সিমান সময়েই আমি সেই ৰুদ্ৰৰ দেহৰ ভিতৰত কমলাসন ব্ৰহ্মাক অৱস্থিত দেখিলোঁ।

Verse 3

नारायणं च हृदये त्रसरेणुसुसूक्ष्मकं । ज्वलद्भास्करवर्णाभं पश्याम भवदेहतः ॥ ७१.३ ॥

আৰু হৃদয়ত আমি নাৰায়ণক দেখোঁ—ত্রসৰেণুতকৈও অতিসূক্ষ্ম—জ্বলন্ত সূৰ্যৰ দৰে বৰ্ণ আৰু তেজে দীপ্ত, আপোনাৰ দেহান্তৰৰ পৰাই প্ৰত্যক্ষ।

Verse 4

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे याजका ऋषयो मम । जयशब्दरवांश्चक्रुः सामऋग्यजुषां स्वनम् ॥ ७१.४ ॥

তেওঁক দেখি সকলোৱে বিস্মিত হ’ল—মোৰ যাজক আৰু ঋষিসকলেও; তেওঁলোকে ‘জয়’ ধ্বনি তুলিলে আৰু সাম, ঋক্, যজুঃ পাঠৰ গম্ভীৰ স্বৰ ধ্বনিত কৰিলে।

Verse 5

कृत्वोचुस्ते तदा देवं किमिदं परमेश्वर । एकस्यामेव मूर्तौ ते लक्ष्यन्ते च त्रिमूर्त्तयः ॥ ७१.५ ॥

তেতিয়া তেওঁলোকে দেৱক ক’লে— “হে পৰমেশ্বৰ, এইটো কি? আপোনাৰ একেটা ৰূপতেই ত্ৰিমূৰ্তিৰ ৰূপসমূহো দেখা যায়।”

Verse 6

रुद्र उवाच । यज्ञेऽस्मिन् यद्धुतं हव्यं मामुद्दिश्य महर्षयः । ते त्रयोऽपि वयं भागं गृहीणीमः कविसत्तमाः ॥ ७१.६ ॥

ৰুদ্র ক’লে— “এই যজ্ঞত মহর্ষিসকলে মোক উদ্দেশ্য কৰি যি হব্য অৰ্পণ কৰে, তাৰ ভাগ আমি তিনিও আমাৰ অংশ হিচাপে গ্ৰহণ কৰোঁ, হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল।”

Verse 7

नास्माकं विविधो भावो वर्तते मुनिसत्तमाः । सम्यग्दृशः प्रपश्यन्ति विपरीतेष्वनेकशः ॥ ७१.७ ॥

“হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, আমাৰ মাজত বহুধা বিভক্ত ভাব নাই; সম্যক্ দৃষ্টিসম্পন্নসকলে বিপৰীত দেখাতেও নানা প্ৰকাৰে সত্যক দেখা পায়।”

Verse 8

एवमुक्ते तु रुद्रेण सर्वे ते मुनयो नृप । पप्रच्छुः शङ्करं देवं मोहशास्त्रप्रयोजनम् ॥ ७१.८ ॥

ৰুদ্রই এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, হে ৰাজন, সেই সকলো মুনিয়ে দেৱ শংকৰক ‘মোহ-শাস্ত্ৰ’ৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে সুধিলে।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । मोहनार्थं तु लोकानां त्वया शास्त्रं पृथक् कृतम् । तत् त्वया हेतुना केन कृतं देव वदस्व नः ॥ ७१.९ ॥

ঋষিসকলে ক’লে— “লোকসকলক মোহিত কৰিবলৈ আপুনি এটা পৃথক শাস্ত্ৰ ৰচনা কৰিছে। হে দেৱ, কোন কাৰণত আপুনি এইটো কৰিলে? আমাক কওক।”

Verse 10

रुद्र उवाच । अस्ति भारतवर्षेण वनं दण्डकसंज्ञितम् । तत्र तीव्रं तपो घोरं गौतमो नाम वै द्विजः ॥ ७१.१० ॥

ৰুদ্ৰই ক’লে— ভাৰতবৰ্ষত দণ্ডক নামে এটা বন আছে। তাত গৌতম নামে এজন দ্বিজ মুনিয়ে তীব্ৰ আৰু ঘোৰ তপস্যা কৰিছিল।

Verse 11

चकार तस्य ब्रह्मा तु परितोषं गतः प्रभुः । उवाच तं मुनिं ब्रह्मा वरं ब्रूहि तपोधन ॥ ७१.११ ॥

তেওঁৰ তপস্যাত প্ৰভু ব্ৰহ্মা পৰম সন্তুষ্ট হ’ল। ব্ৰহ্মাই সেই মুনিক ক’লে— ‘হে তপোধন, যি বৰ বিচাৰা কোৱা।’

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणा लोककर्तृणा । उवाच सद्यः पङ्क्तिं मे धान्यानां देहि पद्मज ॥ ७१.१२ ॥

লোককৰ্তা ব্ৰহ্মাই এনেকৈ ক’লে, মুনিয়ে তৎক্ষণাৎ ক’লে— ‘হে পদ্মজ, মোক ধান্যৰ এটা শাৰী তৎকাল দিয়া।’

Verse 13

एवमुक्तो ददौ तस्य तमेवार्थं पितामहः । लब्ध्वा तु तं वरं विप्रः शतशृङ्गे महाश्रमम् ॥ ७१.१३ ॥

এনেকৈ ক’লে পিতামহে তেওঁক সেই একে বৰ দিলে। সেই বৰ লাভ কৰি সেই বিপ্ৰ শতশৃঙ্গৰ মহাশ্ৰমত উপনীত হ’ল।

Verse 14

चकार तस्योषसि च पाकान्ते शालयो द्विजाः । लूयन्ते तेन मुनिना मध्याह्ने पच्यते तथा । सर्वातिथ्यमसौ विप्रो ब्राह्मणेभ्यो ददात्यलम् ॥ ७१.१४ ॥

সেই বিপ্ৰই পুৱাতে শালিধান্যৰ খেতিৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল; শস্য পকিলে সেই মুনিয়ে দ্বিজসকলৰ দ্বাৰা কটোৱাইছিল, আৰু মধ্যাহ্নত ৰন্ধনো হৈছিল। তেওঁ সকলো অতিথিক আতিথ্য দি ব্ৰাহ্মণসকলক যথেষ্ট দান কৰিছিল।

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य महती द्वादशाब्दिका । अनावृष्टिर्द्विजवरा अभवल्लोमहर्षिणी ॥ ७१.१५ ॥

এটা সময়ত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, বাৰ বছৰ ধৰি চলা এক মহা অনাবৃষ্টি ঘটিল—যি আছিল ৰোমহৰ্ষক আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 16

तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे अनावृष्टिं वनेचराः । क्षुधया पीड्यमानास्तु प्रययुर्गौतमं तदा ॥ ७१.१६ ॥

সেই অনাবৃষ্টি দেখি, বনবাসী সকলো মুনি ক্ষুধাত পীড়িত হৈ তেতিয়া গৌতমৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 17

अथ तानागतान् दृष्ट्वा गौतमः शिरसा नतः । उवाच स्थीयतां मह्यं गृहे मुनिवरात्मजाः ॥ ७१.१७ ॥

তেওঁলোক অহা দেখি গৌতমে মূৰ নত কৰি ক’লে—“হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলৰ পুত্ৰগণ, মোৰ গৃহতে থাকক।”

Verse 18

एवमुक्तास्तु ते तेन तस्थुर्विविधभोजनम् । भुञ्जमाना अनावृष्टिर्यावत्सा निवृताऽभवत् ॥ ७१.१८ ॥

তেওঁ এনেদৰে কোৱাত তেওঁলোক তাতেই থাকিল; নানা ধৰণৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰি থাকিল, যেতিয়ালৈকে সেই অনাবৃষ্টি শেষ নহ’ল।

Verse 19

निवृत्तायां तु वै तस्यामनावृष्ट्यां तु ते द्विजाः । तीर्थयात्रानिमित्तं तु प्रयातुं मनसोऽभवन् ॥ ७१.१९ ॥

সেই অনাবৃষ্টি নিবৃত্ত হোৱাৰ পাছত, সেই দ্বিজসকলে তীৰ্থযাত্ৰাক নিমিত্ত কৰি মনতে তাতৰ পৰা প্ৰস্থান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 20

तत्र शाण्डिल्यनामानं तापसं मुनिसत्तमम् । प्रत्युवाचेतिसंचिन्त्य मिरीचः परमो मुनिः ॥ ७१.२० ॥

তাত চিন্তা কৰি পৰমঋষি মৰীচিয়ে শাণ্ডিল্য নামৰ তপস্বী, মুনিশ্ৰেষ্ঠৰ বিষয়ে উত্তৰ দিলে।

Verse 21

मारीच उवाच । शाण्डिल्य शोभनं वक्ष्ये पिता ते गौतमो मुनिः । तम् अनुक्त्वा न गच्छामस् तपश् चर्तुं तपोवनम् ॥ ७१.२१ ॥

মৰীচিয়ে ক’লে—হে শাণ্ডিল্য, মই তোমাক এটা মঙ্গল কথা কওঁ: তোমাৰ পিতা মুনি গৌতম। তেওঁক নজনাই আমি তপস্যা কৰিবলৈ তপোবনলৈ নাযাওঁ।

Verse 22

एवमुक्तेऽथ जहसुः सर्वे ते मुनयस्तदा । किमस्माभिः स्वको देहो विक्रीतोऽस्य अन्नभक्षणात् ॥ ७१.२२ ॥

এই কথা কোৱা হতেই সকলো মুনি হাঁহিলে—“এইজনৰ অন্ন খোৱাৰ বাবেই কি আমাৰ দেহ যেন বিক্ৰী হৈ গ’ল?”

Verse 23

एवमुक्त्वा पुनश्चोचुः सोपाधिगमनं प्रति । कृत्वा मायामयीं गां तु तच्छालौ ते व्यसर्जयन् ॥ ७१.२३ ॥

এনেকৈ কৈ তেওঁলোকে পুনৰ এটা উপাধি লৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ বিষয়ে ক’লে; আৰু মায়াময়ী গাই সৃষ্টি কৰি তেওঁৰ গোশালাত এৰি দিলে।

Verse 24

तां चरन्तीं ततो दृष्ट्वा शालौ गां गौतमो मुनिः । गृहीत्वा सलिलं पाणौ याहि रुद्रेtyभाषत । ततो मायामयी सा गौः पपात जलबिन्दुभिः ॥ ७१.२४ ॥

তাৰ পাছত শালা-বনত সেই গাই চলা দেখি মুনি গৌতમે হাতত জল লৈ ক’লে—“ৰুদ্ৰৰ ওচৰলৈ যা।” তেতিয়া জলবিন্দু পৰামাত্ৰে সেই মায়াময়ী গাই ঢলি পৰিল।

Verse 25

निहतां तां ततो दृष्ट्वा मुनीन् जिगमिषूंस्तथा । उवाच गौतमो धीमांस्तान् मुनीन् प्रणतः स्थितः ॥ ७१.२५ ॥

তাক নিহত হোৱা দেখি আৰু মুনিসকলক প্ৰস্থান কৰিবলৈ সাজু হোৱা দেখি, ধীমান গৌতমে প্ৰণাম কৰি বিনয়ে থিয় হৈ সেই মুনিসকলক ক’লে।

Verse 26

किमर्थं गम्यते विप्राः साधु शंसत माचिरम् । मां विहाय सदा भक्तं प्रणतं च विशेषतः ॥ ७१.२६ ॥

হে বিপ্ৰসকল! আপোনালোক কিয় গৈ আছে? দেৰী নকৰাকৈ ভালদৰে কওক—মোক, যি সদায় ভক্ত আৰু বিশেষকৈ প্ৰণত, ত্যাগ কৰি।

Verse 27

ऋषय ऊचुः । गोवध्येमिह ब्रह्मन् यावत् तव शरीरगा । तावदन्नं न भुञ्जामो भवतोऽन्नं महामुने ॥ ७१.२७ ॥

ঋষিসকলে ক’লে—হে ব্ৰহ্মন! যেতিয়ালৈকে আমি আপোনাৰ দেহসান্নিধ্যত ইয়াত আছোঁ, তেতিয়ালৈকে অন্ন গ্ৰহণ নকৰোঁ; বিশেষকৈ আপোনাৰ অন্ন, হে মহামুনি।

Verse 28

एवमुक्तो गौतमोऽथ तान् मुनीन् प्राह धर्मवित् । प्रायश्चित्तं गोवध्याया दीयतां मे तपोधनाः ॥ ७१.२८ ॥

এনেদৰে কোৱা শুনি ধৰ্মবিদ গৌতমে সেই মুনিসকলক ক’লে—হে তপোধনসকল! গোবধৰ বাবে মোৰ প্ৰায়শ্চিত্ত নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়ক।

Verse 29

इयं गौरमृता ब्रह्मन् मूर्च्छितेव व्यवस्थिताः । गङ्गाजलप्लुता चेयमुत्थास्यति न संशयः ॥ ७१.२९ ॥

হে ব্ৰহ্মন! এই গাই মূৰ্ছিত যেন, মৃত যেন পৰি আছে; কিন্তু গঙ্গাজলে স্নান/সিঞ্চন হ’লে ই নিশ্চয়েই পুনৰ উঠিব—সন্দেহ নাই।

Verse 30

प्रायश्चित्तं मृतायाः स्यादमृतायाः कृतं त्विदम् । व्रतं वा मा कृथाः कोपमित्युक्त्वा प्रययुस्तु ते ॥ ७१.३० ॥

এই প্ৰায়শ্চিত্ত মৃতাৰ বাবে হ’ব লাগে; কিন্তু ই কৰা হ’ল যি মৰা নাই তাৰ বাবে। অথবা ইয়াক ব্ৰত বুলিয়েই গ্ৰহণ কৰা। ‘ক্ৰোধ নকৰিবা’ বুলি কৈ তেওঁলোকে গ’ল।

Verse 31

गतैस्तैर्गौतमो धीमान् हिमवन्तं महागिरिम् । मामाराधयिषुः प्रायात् तप्तुं चाशु महत् तपः ॥ ७१.३१ ॥

তেওঁলোকে গ’লৰ পাছত ধীমান গৌতম হিমৱন্ত মহাগিৰিলৈ ৰাওনা হ’ল—মোক আৰাধনা কৰিবলৈ আৰু শীঘ্ৰে মহৎ তপস্যা কৰিবলৈ।

Verse 32

शतमेकं तु वर्षाणामहमाराधितोऽभवम् । तुष्टेन च मया प्रोक्तो वरं वरय सुव्रत ॥ ७१.३२ ॥

সম্পূৰ্ণ এশ বছৰ ধৰি তেওঁ মোক আৰাধনা কৰিলে। তেতিয়া সন্তুষ্ট হৈ মই ক’লোঁ—‘হে সুব্ৰত, বৰ বিচাৰা।’

Verse 33

सोऽब्रवीन्मां जकटासंस्थां देहि गङ्गां तपस्विनीम् । मया सार्धं प्रयात्वेषा पुण्या भागीरथी नदी ॥ ७१.३३ ॥

তেওঁ মোক ক’লে—‘হে তপস্বিনী, জটাত অৱস্থিত গংগাক মোক দিয়া। এই পুণ্যা ভাগীৰথী নদী মোৰ সৈতে যাওক।’

Verse 34

एवमुक्ते जटाखण्डमेकं स प्रददौ शिवः । तां गृहीत्वा गतवान् सोऽपि यत्रास्ते सा तु गौर्मृता ॥ ७१.३४ ॥

এনেদৰে কোৱা হ’লে শিৱে নিজৰ জটাৰ এটা খণ্ড দিলে। সেয়া লৈ সিও য’ত তাই আছিল তাত গ’ল; কিন্তু গাইখন মৃত আছিল।

Verse 35

तज्जलप्लाविता सा गौर्गता चोत्थाय भामिनी । नदी च महती जाता पुण्यतोया शुचिह्रदा ॥ ७१.३५ ॥

সেই জলে প্লাৱিত গাইটি উঠি, হে ভামিনী, আগবাঢ়িল; আৰু তাত পুণ্যতোয়া, শুচি হ্ৰদসহ এক মহতী নদী উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 36

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र सप्तर्षयोऽमलाः । आजग्मुः खे विमानस्थाः साधुः साध्विति वादिनः ॥ ७१.३६ ॥

সেই মহৎ আশ্চৰ্য দেখি তাত নিৰ্মল সপ্তৰ্ষি আকাশত বিমানস্থ হৈ আহিল আৰু “সাধু, সাধু” বুলি ক’লে।

Verse 37

साधु गौतम साधूनां कोऽन्योऽस्ति सदृशस्तव । यदेवं जाह्नवीं देवीं दण्डके चावतारयत् ॥ ७१.३७ ॥

“সাধু, গৌতম! সাধুসকলৰ মাজত তোমাৰ সদৃশ আন কোন আছে? তুমি এইদৰে দেৱী জাহ্নৱী (গঙ্গা)ক অৱতীৰ্ণ কৰি দণ্ডক অৰণ্যতো নামাইছা।”

Verse 38

एवमुक्तस्तदा तैस्तु गौतमः किमिदं त्विति । गोवध्याकारणं मह्यं तावत् पश्यति गौतमः ॥ ७१.३८ ॥

তেওঁলোকে এনেদৰে ক’লে গৌতমে তেতিয়া ক’লে, “ই কি?” তাৰ পাছত গৌতমে গোহত্যাৰ কাৰণটো তেতিয়ালৈকে বুজি পালে।

Verse 39

ऋषीणां मायया सर्वमिदं जातं विचिन्त्य वै । शशाप तान् जटाभस्ममिथ्याव्रतधरास्तथा । भविष्यथ त्रयीबाह्या वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.३९ ॥

এই সকলো ঋষিসকলৰ মায়াৰ ফল বুলি ভাবি তেওঁ তেওঁলোকক শাপ দিলে—“জটা আৰু ভস্মধাৰী, মিথ্যা ব্ৰতধাৰী হৈ তোমালোক ত্ৰয়ী-বেদৰ বাহিৰত পৰিবা আৰু বৈদিক কৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হ’বা।”

Verse 40

तच्छ्रुत्वा क्रूरवचनं गौतमस्य महामुनेः । ऊचुः सप्तर्षयो मैवं सर्वकालं द्विजोत्तमाः । भवन्तु किं तु ते वाक्यं मोघं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७१.४० ॥

মহামুনি গৌতমৰ কঠোৰ বাক্য শুনি সপ্তর্ষিসকলে ক’লে—হে দ্বিজোত্তম, এনে নহওক; তথাপি আপোনাৰ বাক্য নিষ্ফল নহ’ব, ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 41

यदि नाम कलौ सर्वे भविष्यन्ति द्विजोत्तमाः । उपकारीणि ये ते हि अपकर्तार एव हि । इत्थंभूता अपि कलौ भक्तिभाजो भवन्तु ते ॥ ७१.४१ ॥

যদি কলিযুগত সকলোৱে ‘দ্বিজোত্তম’ বুলি গণ্য হয়, তেন্তে যিসকল বাহিৰে উপকাৰী যেন লাগে সিহঁতেই আচলতে অপকাৰী; তথাপি কলিত এনে হৈও সিহঁত ভক্তিৰ ভাগী হওক।

Verse 42

त्वद्वाक्यवह्निनिर्दग्धाः सदा कलियुगे द्विजाः । भविष्यन्ति क्रियाहीना वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.४२ ॥

কলিযুগত দ্বিজসকল সদায় আপোনাৰ বাক্যৰূপ অগ্নিত দগ্ধ যেন হ’ব; তেওঁলোক ক্ৰিয়াহীন হৈ বৈদিক কৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হ’ব।

Verse 43

अस्याश्च गौणं नामेह नदी गोदावरीति च । गौर्दत्ता वरदानाच्च भवेद् गोदावरी नदी ॥ ७१.४३ ॥

ইয়াত এই নদীৰ গৌণ (প্ৰচলিত) নাম ‘গোদাবৰী’; ‘গো’ৰ দ্বাৰা দত্ত হোৱা আৰু বৰদানৰ কাৰণে এই নদী গোদাবৰী নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 44

एतां प्राप्य कलौ ब्रह्मन् गां ददन्ति जनाश्च ये । यथाशक्त्या तु दानानि मोदन्ते त्रिदशैः सह ॥ ७१.४४ ॥

হে ব্ৰাহ্মণ, কলিযুগত যিসকলে এই পুণ্য/সুযোগ লাভ কৰি গাই দান কৰে আৰু সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰে, তেওঁলোক ত্ৰিদশ (দেৱগণ)ৰ সৈতে আনন্দিত হয়।

Verse 45

सिंहस्थे च गुरौ तत्र यो गच्छति समाहितः । स्नात्वा च विधिना तत्र पितॄन् स्तर्पयते तथा ॥ ७१.४५ ॥

যেতিয়া বৃহস্পতিয়ে সিংহ ৰাশিত অৱস্থান কৰে, তেতিয়া যি একাগ্ৰচিত্তে তাত যায় আৰু বিধিমতে স্নান কৰি পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰে।

Verse 46

स्वर्गं गच्छन्ति पितरो निरये पतिता अपि । स्वर्गस्थाः पितरस्तस्य मुक्तिभाजो न संशयः ॥ ७१.४६ ॥

নৰকত পতিত পিতৃসকলেও স্বৰ্গলৈ গমন কৰে; আৰু সেই ব্যক্তিৰ পিতৃসকল স্বৰ্গস্থ হৈ মুক্তিৰ ভাগীদাৰ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 47

त्वं ख्यातिं महतीं प्राप्य मुक्तिं यास्यसि शाश्वतीम् । एवमुक्त्वाऽथ मुनयो ययुः कैलासपर्वतम् । यत्राहमुमया सार्धं सदा तिष्ठामि सत्तमाः ॥ ७१.४७ ॥

“মহৎ খ্যাতি লাভ কৰি তুমি চিৰন্তন মুক্তি লাভ কৰিবা।” এইদৰে কৈ মুনিসকলে কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল—য’ত মই উমাৰ সৈতে সদা অৱস্থান কৰোঁ, হে সত্তমসকল।

Verse 48

ऊचुर्मां ते च मुनयो भवितारो द्विजोत्तमाः । कलौ त्वद्रूपिणः सर्वे जटामुकुटधारिणः । स्वेच्छया प्रेतवेषाश्च मिथ्यालिङ्गधराः प्रभो ॥ ७१.४८ ॥

সেই মুনিসকলে মোক ক’লে—“কলিযুগত সকলোৱে তোমাৰ দৰে ৰূপ ধাৰণ কৰিব, জটামুকুট পিন্ধিব; কিন্তু স্বেচ্ছাই প্ৰেতবেশ আৰু মিছা লিঙ্গচিহ্ন ধাৰণ কৰিব, প্ৰভো।”

Verse 49

तेषामनुग्रहार्थाय किञ्चिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ॥ ७१.४९ ॥

তেওঁলোকৰ অনুগ্ৰহাৰ্থে কিছুমান উপদেশৰূপ শাস্ত্ৰ দিয়া হওক, যাতে কলিৰ পীড়াত থকা আমাৰ বংশজসকলে সকলোৱে যথাযথভাৱে জীৱন-আচৰণ কৰিব পাৰে।

Verse 50

एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ॥ ७१.५० ॥

এইদৰে পূৰ্বতে তেওঁলোকৰ অনুৰোধত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মই বৈদিক ক্ৰিয়া আৰু বিধিবিধানেৰে সংযুক্ত এখন সংহিতা ৰচনা কৰিলোঁ।

Verse 51

निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन ॥ ७१.५१ ॥

তাৰপিছত ‘নিঃশ্বাস’ নামৰ সেই অৱস্থা/প্ৰদেশত বাব্ৰব্য আৰু শাণ্ডিল (পৰম্পৰা) লীন হ’ল; কিন্তু অপৰাধ অলপ বুলি শুনিমাত্ৰে তেওঁলোকে বৈডালিক নিবাসলৈ গ’ল।

Verse 52

मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ॥ ७१.५२ ॥

ভৱিষ্যৎ জানিও সেই দ্বিজসকল মোৰ দ্বাৰাই মোহিত হৈছে। কলিযুগত মানুহে লোভে লাভ বিচাৰি শাস্ত্ৰ ৰচনা কৰিব।

Verse 53

निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ॥ ७१.५३ ॥

নিঃশ্বাস-সংহিতাত প্ৰমাণত লক্ষমাত্ৰ (এক লক্ষ) পৰিমাণ কোৱা হৈছে। সেয়াই পাশুপত দীক্ষা, আৰু ইয়াত পাশুপত যোগেই সাধনা।

Verse 54

एतस्माद्वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत्क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ॥ ७१.५४ ॥

এই বৈদিক মাৰ্গৰ পৰা ভিন্নভাৱে ইয়াত যি কিছুমান জন্মে, তাক ক্ষুদ্ৰ কৰ্ম বুলি জানিব লাগে—সেয়া ৰৌদ্ৰ (হিংসাত্মক) আৰু শৌচ (পৱিত্ৰতা) বর্জিত।

Verse 55

ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ॥ ७१.५५ ॥

কলিযুগত যিসকল বৈডালিক (নীচ/ধূর্ত) মানুহে ৰুদ্ৰৰ নাম লৈ জীৱিকা চলায়, তেওঁলোকে লোভবশে নিজৰ-নিজৰ ‘শাস্ত্ৰ’ ৰচনা কৰিব। তেওঁলোক ‘উচ্ছুষ্ম-ৰুদ্ৰ’ (অশুদ্ধ স্বভাৱৰ ৰুদ্ৰ) বুলি জানিব লাগে; মই তেওঁলোকৰ মাজত প্ৰতিষ্ঠিত নহওঁ।

Verse 56

भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं सम्बन्धः क्रूरकर्मणाम् ॥ ७१.५६ ॥

পূৰ্বতে দেৱকাৰ্যৰ বাবে যেতিয়া মই ভৈৰৱ-স্বৰূপ ধাৰণ কৰিছিলোঁ, তেতিয়া মই নৃত্য কৰিছিলোঁ; তাৰ পৰাই ক্ৰূৰ কৰ্মৰ সৈতে এই সম্পৰ্ক উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 57

क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ॥ ७१.५७ ॥

দৈত্যসকলৰ ক্ষয় সাধনৰ সংকল্পে মই অট্টহাস কৰিছিলোঁ। তেতিয়া তাত মোৰ পৰা পৰি যোৱা অশ্ৰুবিন্দুবোৰ অসংখ্য হৈ পৃথিৱীত ৰৌদ্ৰ (উগ্ৰ) সত্তা হ’ব।

Verse 58

uchChuShmaniratA raudrAH surAmAMsapriyAH sadA | strIlolAH pApakarmANaH saMbhUtA bhUtaleShu te || 71.58 ||

তেওঁলোক উচ্ছুষ্মত আসক্ত, ৰৌদ্ৰ স্বভাৱৰ, সদায় সুৰা আৰু মাংসপ্ৰিয়, স্ত্ৰীলোল আৰু পাপকর্মত ৰত—ভূতলত উদ্ভৱ হৈছে।

Verse 59

तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचाराः ये ते मच्छासने रताः ॥ ७१.५९ ॥

গৌতমৰ শাপৰ ফলত তেওঁলোকৰ বংশত দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) জন্মিব। তেওঁলোকৰ মাজত যিসকল সদাচাৰী আৰু মোৰ শাসন/উপদেশত ৰত, তেওঁলোকেই (উত্তম) হ’ব।

Verse 60

स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिका अधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ॥ ७१.६० ॥

পূৰ্বতে “স্বৰ্গ আৰু অপৱৰ্গ (মোক্ষ)” বিষয়ে সঁচাকৈ সংশয় আছিল। কিন্তু মোৰ বংশক দুষিত কৰা বৈডালিকসকল অধোগতিলৈ যাব।

Verse 61

प्राग्गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद्द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७१.६१ ॥

আগতে গৌতমৰ অগ্নিত দ্বিজসকল দগ্ধ হৈছিল; এতিয়া মোৰ বাক্যৰ ফলত তেওঁলোকে পুনৰ নৰকলৈ যাব—ইয়াত কোনো বিচাৰ নাই।

Verse 62

रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ॥ ७१.६२ ॥

ৰুদ্ৰে ক’লে—এইদৰে মোৰ উপদেশ পাই ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰসকল যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই উভতি গ’ল। হে পৰন্তপ, গৌতমো শীঘ্ৰে নিজৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 63

एतद्वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद्विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ॥ ७१.६३ ॥

হে বিপ্ৰসকল, মই তোমালোকক ধৰ্মৰ লক্ষণ ক’লোঁ। যি ইয়াৰ বিপৰীত আচৰণ কৰে, সি পাষণ্ডত আসক্ত হয়।