Adhyaya 71: Vision of the Trimūrti in Rudra, the Gautama Curse, the Manifestation of the Godāvarī, and the Niḥśvāsa-saṃhitā Account

Verse 1

अगस्त्य उवाच । एवमुक्तस्ततो देवा ऋषयश्च पिनाकिना । अहं च नृपते तस्य देवस्य प्रणतोऽभवम् ॥ ७१.१ ॥

Agastya ne kaha, Shiv ji ne jo bataya uske baad devta aur rishi sab ne unko pranam kiya. Main bhi raja, us dev ke aage jhuk gaya.

Verse 2

प्रणम्य शिरसा देवं यावत् पश्यामहे नृप । तावत् तस्यैव रुद्रस्य देहस्थं कमलासनम् ॥ ७१.२ ॥

Raja, humne Shiv ji ko sir jhuka ke pranam kiya. Jab tak hum unhe dekhte rahe, tab tak Brahma ji bhi unke shareer mein dikhayi diye. Brahma ji kamal pe baithte hain.

Verse 3

नारायणं च हृदये त्रसरेणुसुसूक्ष्मकं । ज्वलद्भास्करवर्णाभं पश्याम भवदेहतः ॥ ७१.३ ॥

Aur dil mein humne Narayan ji ko dekha. Woh itne chhote hain ki nahi dikh sakte, lekin chamak rahe the jaise sooraj chamak raha ho. Tumhare shareer mein se hi dikhayi diye.

Verse 4

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे याजका ऋषयो मम । जयशब्दरवांश्चक्रुः सामऋग्यजुषां स्वनम् ॥ ७१.४ ॥

Jab usko dekha to sab log dang reh gaye. Mere pandit aur rishi sab hairan the. Sabne milke jai-jai karne lage. Unhone Ved ke shabd zor se padhne shuru kar diye.

Verse 5

कृत्वोचुस्ते तदा देवं किमिदं परमेश्वर । एकस्यामेव मूर्तौ ते लक्ष्यन्ते च त्रिमूर्त्तयः ॥ ७१.५ ॥

Phir woh bhagwan se bole, are Prabhu yeh kya hai? Tumhare ek hi roop mein teenon roop dikh rahe hain. Brahma, Vishnu, Mahesh, teeno ek jagah.

Verse 6

रुद्र उवाच । यज्ञेऽस्मिन् यद्धुतं हव्यं मामुद्दिश्य महर्षयः । ते त्रयोऽपि वयं भागं गृहीणीमः कविसत्तमाः ॥ ७१.६ ॥

Rudra ne kaha, are rishiyon, is yagya mein jo bhi samagri chadhai gayi hai, woh mere liye thi. To hum teeno, Brahma, Vishnu, Mahesh, usmein hissa lete hain. Hum alag nahi hain.

Verse 7

नास्माकं विविधो भावो वर्तते मुनिसत्तमाः । सम्यग्दृशः प्रपश्यन्ति विपरीतेष्वनेकशः ॥ ७१.७ ॥

Rishiyon, hamare andar koi bhed-bhav nahi hai. Jo log sahi se dekhte hain, woh samajhte hain ki hum ek hi hain. Chahe log kitne bhi tarah se samjhein, sach yahi hai.

Verse 8

एवमुक्ते तु रुद्रेण सर्वे ते मुनयो नृप । पप्रच्छुः शङ्करं देवं मोहशास्त्रप्रयोजनम् ॥ ७१.८ ॥

Jab Rudra ji chup ho gaye, tab sab rishiyon ne Shankar bhagwan se sawal kiya. Raja ji, unhone poocha ki yeh Moha-shastra kya hai? Iska matlab kya hai aur iska kya kaam hai?

Verse 9

ऋषय ऊचुः । मोहनार्थं तु लोकानां त्वया शास्त्रं पृथक् कृतम् । तत् त्वया हेतुना केन कृतं देव वदस्व नः ॥ ७१.९ ॥

Rishiyon ne kaha, Dev, tumne logon ko confuse karne ke liye alag-alag shastra bana diye. Yeh tumne kyun kiya, batao toh sahi.

Verse 10

रुद्र उवाच । अस्ति भारतवर्षेण वनं दण्डकसंज्ञितम् । तत्र तीव्रं तपो घोरं गौतमो नाम वै द्विजः ॥ ७१.१० ॥

Rudra bole, Bharat mein ek jungle hai, Dandak naam ka. Wahan Gautam naam ka ek brahman rehta tha. Woh bahut tough tapasya karta tha.

Verse 11

चकार तस्य ब्रह्मा तु परितोषं गतः प्रभुः । उवाच तं मुनिं ब्रह्मा वरं ब्रूहि तपोधन ॥ ७१.११ ॥

Brahma usse khush ho gaye. Unhone us rishi se kaha, tumne itni mehnat ki hai. Ab jo chaaho maang lo.

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणा लोककर्तृणा । उवाच सद्यः पङ्क्तिं मे धान्यानां देहि पद्मज ॥ ७१.१२ ॥

Jab Brahma ne yeh kaha, toh woh rishi turant bola, mujhe abhi ek line mein daal chahiye. Padmaja, yeh mujhe de do.

Verse 13

एवमुक्तो ददौ तस्य तमेवार्थं पितामहः । लब्ध्वा तु तं वरं विप्रः शतशृङ्गे महाश्रमम् ॥ ७१.१३ ॥

Brahma ne wohi diya jo usne maanga tha. Woh brahman wahi vard le ke Shatashring par pahunch gaya. Wahan ek bada ashram tha.

Verse 14

चकार तस्योषसि च पाकान्ते शालयो द्विजाः । लूयन्ते तेन मुनिना मध्याह्ने पच्यते तथा । सर्वातिथ्यमसौ विप्रो ब्राह्मणेभ्यो ददात्यलम् ॥ ७१.१४ ॥

Subah hone par usne khet ka kaam sambhala. Jab dhaan pak gaya, usne brahmin bulwa ke kaatwaya. Dopahar mein khana ban gaya tha. Woh brahmin sab mehmano ki khayal rakhta tha. Brahmin logon ko woh khana khila deta tha.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य महती द्वादशाब्दिका । अनावृष्टिर्द्विजवरा अभवल्लोमहर्षिणी ॥ ७१.१५ ॥

Phir ek waqt aisa aaya jab baara saal tak baarish nahi hui. Yeh itni badi sukh gayi thi ki logon ke baal khade ho jaate the sun ke. Brahmin log, yeh bahut badi baat thi.

Verse 16

तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे अनावृष्टिं वनेचराः । क्षुधया पीड्यमानास्तु प्रययुर्गौतमं तदा ॥ ७१.१६ ॥

Jab rishi logon ne yeh dekha, sab ghabra gaye. Jungle mein rehne wale rishi bhi bhookh se pareshan the. Woh sab Gautama ke paas chale gaye.

Verse 17

अथ तानागतान् दृष्ट्वा गौतमः शिरसा नतः । उवाच स्थीयतां मह्यं गृहे मुनिवरात्मजाः ॥ ७१.१७ ॥

Gautama ne unhe aate dekha toh sar jhuka ke namaste kiya. Usne kaha, aap log mere ghar rahiye. Aap sab bade rishiyon ke beta ho, aapka swagat hai.

Verse 18

एवमुक्तास्तु ते तेन तस्थुर्विविधभोजनम् । भुञ्जमाना अनावृष्टिर्यावत्सा निवृताऽभवत् ॥ ७१.१८ ॥

Jab usne aisa kaha, woh sab wahin rehne lage. Khana bhi bahut tarah ka milta tha unhe. Jab tak baarish wapas nahi aayi, woh wahin rahe.

Verse 19

निवृत्तायां तु वै तस्यामनावृष्ट्यां तु ते द्विजाः । तीर्थयात्रानिमित्तं तु प्रयातुं मनसोऽभवन् ॥ ७१.१९ ॥

Jab baarish ruk gayi aur sookha pad gaya, tab un brahmin logon ne socha ki tirth yatra par chale jayein. Unhone yeh bahana banaya ki chalo darsan karne chalte hain.

Verse 20

तत्र शाण्डिल्यनामानं तापसं मुनिसत्तमम् । प्रत्युवाचेतिसंचिन्त्य मिरीचः परमो मुनिः ॥ ७१.२० ॥

Wahan Mirich naam ka bada rishi tha. Usne socha aur bola ki Shandilya naam ka ek tapasvi rishi hai jo bahut bada hai.

Verse 21

मारीच उवाच । शाण्डिल्य शोभनं वक्ष्ये पिता ते गौतमो मुनिः । तम् अनुक्त्वा न गच्छामस् तपश् चर्तुं तपोवनम् ॥ ७१.२१ ॥

Marich ne kaha, Shandilya, main tumhe ek acchi baat batata hoon. Tumhara baap Gautam rishi hai. Hum unhe bina bataye Tapovan nahi jayenge tap karne.

Verse 22

एवमुक्तेऽथ जहसुः सर्वे ते मुनयस्तदा । किमस्माभिः स्वको देहो विक्रीतोऽस्य अन्नभक्षणात् ॥ ७१.२२ ॥

Yeh sun ke saare rishi hasne lage. Bole, kya humara apna badan bik gaya kya? Bas isliye kyunki humne uska khana kha liya?

Verse 23

एवमुक्त्वा पुनश्चोचुः सोपाधिगमनं प्रति । कृत्वा मायामयीं गां तु तच्छालौ ते व्यसर्जयन् ॥ ७१.२३ ॥

Phir unhone bahana socha ki kaise uske paas jayein. Unhone maya se ek nakli gaya banayi aur uski goth mein chhod di.

Verse 24

तां चरन्तीं ततो दृष्ट्वा शालौ गां गौतमो मुनिः । गृहीत्वा सलिलं पाणौ याहि रुद्रेtyभाषत । ततो मायामयी सा गौः पपात जलबिन्दुभिः ॥ ७१.२४ ॥

Gautam rishi ne dekha ki ek gaay Shaal ke jungle mein ghoom rahi hai. Unhone haath mein paani liya aur kaha, Rudra ke paas jaa. Woh gaay maya ki bani thi. Jaise hi paani ke boondein uspe padi, woh gir gayi.

Verse 25

निहतां तां ततो दृष्ट्वा मुनीन् जिगमिषूंस्तथा । उवाच गौतमो धीमांस्तान् मुनीन् प्रणतः स्थितः ॥ ७१.२५ ॥

Phir rishiyon ne dekha ki gaay mar gayi hai. Woh log jaane lage. Gautam rishi ne unhe roka. Woh jhuke hue khade the aur unse baat ki.

Verse 26

किमर्थं गम्यते विप्राः साधु शंसत माचिरम् । मां विहाय सदा भक्तं प्रणतं च विशेषतः ॥ ७१.२६ ॥

Gautam ne poocha, aap log kahan ja rahe ho? Mujhe bataiye, der mat kijiye. Main aapka bhakt hoon aur aapke saamne jhukta hoon. Phir bhi aap mujhe chhod ke ja rahe ho?

Verse 27

ऋषय ऊचुः । गोवध्येमिह ब्रह्मन् यावत् तव शरीरगा । तावदन्नं न भुञ्जामो भवतोऽन्नं महामुने ॥ ७१.२७ ॥

Rishiyon ne kaha, Brahman, jab tak hum yahan aapke paas hain, hum kuch nahi khayenge. Aapke yahan gaay mari hai, isliye aapka khana bhi nahi khayenge.

Verse 28

एवमुक्तो गौतमोऽथ तान् मुनीन् प्राह धर्मवित् । प्रायश्चित्तं गोवध्याया दीयतां मे तपोधनाः ॥ ७१.२८ ॥

Gautam ne kaha, main dharam jaanta hoon. Gaay ke maarne ka paap mujhse ho gaya hai. Aap log jo tap karte hain, mujhe bataiye iska koi upay hai kya?

Verse 29

इयं गौरमृता ब्रह्मन् मूर्च्छितेव व्यवस्थिताः । गङ्गाजलप्लुता चेयमुत्थास्यति न संशयः ॥ ७१.२९ ॥

Brahmin, yeh gaye mar gayi hai, bilkul behosh padhi hai. Par Ganga ke paani mein isko dalo, woh uth kharegi ho jayegi. Isme koi shak nahi hai.

Verse 30

प्रायश्चित्तं मृतायाः स्यादमृतायाः कृतं त्विदम् । व्रतं वा मा कृथाः कोपमित्युक्त्वा प्रययुस्तु ते ॥ ७१.३० ॥

Logon ne kaha, agar koi mar gaya ho toh uske liye yeh prayaschitta hota. Par yeh zinda hai, toh isko vrat maan lo. Gussa mat karo. Yeh keh ke woh chale gaye.

Verse 31

गतैस्तैर्गौतमो धीमान् हिमवन्तं महागिरिम् । मामाराधयिषुः प्रायात् तप्तुं चाशु महत् तपः ॥ ७१.३१ ॥

Jab woh log chale gaye, tab Gautama Himavant par gaya. Woh mujhe khush karna chahta tha. Isliye wahan jaake bada tapasya karne laga.

Verse 32

शतमेकं तु वर्षाणामहमाराधितोऽभवम् । तुष्टेन च मया प्रोक्तो वरं वरय सुव्रत ॥ ७१.३२ ॥

Sau saal tak usne meri puja ki. Main khush ho gaya. Maine kaha, ab jo chaaho maang lo.

Verse 33

सोऽब्रवीन्मां जकटासंस्थां देहि गङ्गां तपस्विनीम् । मया सार्धं प्रयात्वेषा पुण्या भागीरथी नदी ॥ ७१.३३ ॥

Usne kaha, mujhe Ganga do. Woh Bhagirathi nadi hai, jo aapke jaton mein hai. Chahiye ki woh mere saath chale aaye.

Verse 34

एवमुक्ते जटाखण्डमेकं स प्रददौ शिवः । तां गृहीत्वा गतवान् सोऽपि यत्रास्ते सा तु गौर्मृता ॥ ७१.३४ ॥

Jab yeh baat ho gayi, Shiv ne apne baalon ka ek tukda diya. Usne woh le liya aur us jagah chala gaya jahan woh gaay thi. Par wahan pahunch ke dekha ki gaay mar chuki thi.

Verse 35

तज्जलप्लाविता सा गौर्गता चोत्थाय भामिनी । नदी च महती जाता पुण्यतोया शुचिह्रदा ॥ ७१.३५ ॥

Us paani se gaay bhig gayi aur uth ke chal padi. Wahan se ek badi nadi nikli aayi. Uska paani bahut saaf tha aur use naha ke insaan saaf ho jata hai.

Verse 36

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं तत्र सप्तर्षयोऽमलाः । आजग्मुः खे विमानस्थाः साधुः साध्विति वादिनः ॥ ७१.३६ ॥

Yeh dekh ke saat rishi wahan aaye. Woh hawa mein apne vimanon mein baithe the. Unhone bola, "Bahut achha kiya, bahut achha kiya."

Verse 37

साधु गौतम साधूनां कोऽन्योऽस्ति सदृशस्तव । यदेवं जाह्नवीं देवीं दण्डके चावतारयत् ॥ ७१.३७ ॥

Unhone kaha, "Gautam, tumne bahut achha kiya. Achhe logon mein tumhara koi saamne nahi. Tumne Ganga ko wahan utara aur Dandak van tak le aaye."

Verse 38

एवमुक्तस्तदा तैस्तु गौतमः किमिदं त्विति । गोवध्याकारणं मह्यं तावत् पश्यति गौतमः ॥ ७१.३८ ॥

Jab rishiyon ne yeh kaha, Gautam ne poocha, "Yeh kya ho raha hai?" Tab use samajh aaya ki gaay ka marna kyun hua tha.

Verse 39

ऋषीणां मायया सर्वमिदं जातं विचिन्त्य वै । शशाप तान् जटाभस्ममिथ्याव्रतधरास्तथा । भविष्यथ त्रयीबाह्या वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.३९ ॥

Gautama ne socha ki yeh sab rishiyon ki maya se hua hai. Unhone unhe shraap diya. Tum log jaton mein dhakke ho, bhasm laga ke fake ban ke chal rahe ho, galat vrat rakh rahe ho. Ab tum Vedon ke bahar ho jaoge. Ved ke karm se bhi bahar nikal jaoge.

Verse 40

तच्छ्रुत्वा क्रूरवचनं गौतमस्य महामुनेः । ऊचुः सप्तर्षयो मैवं सर्वकालं द्विजोत्तमाः । भवन्तु किं तु ते वाक्यं मोघं नास्त्यत्र संशयः ॥ ७१.४० ॥

Saptarshi ne Gautama ki yeh baat suni. Woh kaafi kadwi thi. Unhone kaha, aisa mat ho, aap bade pandit hain. Lekin aapki baat ka asar hoga, isme koi shak nahi hai.

Verse 41

यदि नाम कलौ सर्वे भविष्यन्ति द्विजोत्तमाः । उपकारीणि ये ते हि अपकर्तार एव हि । इत्थंभूता अपि कलौ भक्तिभाजो भवन्तु ते ॥ ७१.४१ ॥

Kaliyug mein sab log bade-bade pandit ban ke niklenge. Jo log accha dikhte hain woh asal mein bura karenge. Phir bhi Kaliyug mein woh log bhakti karenge.

Verse 42

त्वद्वाक्यवह्निनिर्दग्धाः सदा कलियुगे द्विजाः । भविष्यन्ति क्रियाहीना वेदकर्मबहिष्कृताः ॥ ७१.४२ ॥

Kaliyug mein aapki baat aag ki tarah jal degi. Pandit log jaise jale hue honge. Unka koi karm nahi rahega. Ved ke kaam se bhi woh bahar ho jayenge.

Verse 43

अस्याश्च गौणं नामेह नदी गोदावरीति च । गौर्दत्ता वरदानाच्च भवेद् गोदावरी नदी ॥ ७१.४३ ॥

Is nadi ka doosra naam Godavari hai. Gai ne is nadi ko diya tha, isliye Godavari kahlate hain. Aur var bhi mila tha, isliye yeh naam pada.

Verse 44

एतां प्राप्य कलौ ब्रह्मन् गां ददन्ति जनाश्च ये । यथाशक्त्या तु दानानि मोदन्ते त्रिदशैः सह ॥ ७१.४४ ॥

Brahman, Kali yug mein jo log yeh punya paate hain aur gaay daan karte hain. Apni himmat ke hisaab se jo daan dete hain, woh deviyon ke saath khush rehte hain.

Verse 45

सिंहस्थे च गुरौ तत्र यो गच्छति समाहितः । स्नात्वा च विधिना तत्र पितॄन् स्तर्पयते तथा ॥ ७१.४५ ॥

Jab Guru Leo mein ho, jo shakal wahan jaata hai aur dhyan se nahata hai. Vidhi ke hisaab se nahake woh apne purkho ko paani se tript karta hai.

Verse 46

स्वर्गं गच्छन्ति पितरो निरये पतिता अपि । स्वर्गस्थाः पितरस्तस्य मुक्तिभाजो न संशयः ॥ ७१.४६ ॥

Jo purkhe narak mein phanse hain woh bhi swarg pahunch jaate hain. Uske swarg mein baithe purkhe mukti pa jaate hain, isme koi shak nahi.

Verse 47

त्वं ख्यातिं महतीं प्राप्य मुक्तिं यास्यसि शाश्वतीम् । एवमुक्त्वाऽथ मुनयो ययुः कैलासपर्वतम् । यत्राहमुमया सार्धं सदा तिष्ठामि सत्तमाः ॥ ७१.४७ ॥

Tum bada naam kamaoge aur hamesha ke liye mukti paaoge. Yeh kehke rishi Kailash parvat chale gaye. Wahan main aur Uma sada rehte hain.

Verse 48

ऊचुर्मां ते च मुनयो भवितारो द्विजोत्तमाः । कलौ त्वद्रूपिणः सर्वे जटामुकुटधारिणः । स्वेच्छया प्रेतवेषाश्च मिथ्यालिङ्गधराः प्रभो ॥ ७१.४८ ॥

Rishiyon ne mujhe kaha ki Kali yug mein sab tum jaisa dhang apnaayenge. Jatein bandhenge par mann se bhoot jaisa bhes pehenenge. Jhoothi dikhawa karenge, Prabhu.

Verse 49

तेषामनुग्रहार्थाय किञ्चिच्छास्त्रं प्रदीयताम् । येनास्मद्वंशजाः सर्वे वर्तेयुः कलिपीडिताः ॥ ७१.४९ ॥

Un sab par daya dikhane ke liye, kuch shiksha de do. Aisa kuch batao jisse hamare vansh ke log Kali yug mein bhi jeete rahein aur sahi chaltein rahein.

Verse 50

एवमभ्यर्थितस्तैस्तु पुराऽहं द्विजसत्तमाः । वेदक्रियासमायुक्तां कृतवानस्मि संहिताम् ॥ ७१.५० ॥

Jab unhone mujhse pehle bhi yahi request ki thi, maine ek kitab likh di thi. Usme Vedon ke anusaar sab puja-vidhi likhi hui thi.

Verse 51

निःश्वासाख्यां ततस्तस्यां लीना बाभ्रव्यशाण्डिलाः । अल्पापराधाच्छ्रुत्वैव गता बैडालिका भवन ॥ ७१.५१ ॥

Phir us jagah jise Nihshvas kehte hain, Babhravya aur Shandil wahan chale gaye. Lekin jaise hi suna ki galti chhoti thi, woh Baidalik ke ghar chale gaye.

Verse 52

मयैव मोहितास्ते हि भविष्यं जानता द्विजाः । लौल्यार्थिनस्तु शास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः ॥ ७१.५२ ॥

Maine hi unhe bhramit kar diya, jabki woh jaante the ki aage kya hoga. Kali yug mein log lalach mein paise ke liye hi naye-naye granth likhenge.

Verse 53

निःश्वाससंहितायां हि लक्षमात्रं प्रमाणतः । सैव पाशुपती दीक्षा योगः पाशुपतस्त्विह ॥ ७१.५३ ॥

Nihshvas Samhita mein ek lakh shlok hain, yeh maana gaya hai. Wohi Pashupati ki deeksha hai aur yahan Pashupat yoga hi siddhant hai.

Verse 54

एतस्माद्वेदमार्गाद्धि यदन्यदिह जायते । तत्क्षुद्रकर्म विज्ञेयं रौद्रं शौचविवर्जितम् ॥ ७१.५४ ॥

Vedon ka jo raasta hai, uske alawa jo bhi kaam yahan dikhta hai, woh chhota kaam hai. Yeh kaam hinsa wala hai aur saaf nahi hai.

Verse 55

ये रुद्रमुपजीवन्ति कलौ वैडालिका नराः । लौल्यार्थिनः स्वशास्त्राणि करिष्यन्ति कलौ नराः । उच्छुष्मरुद्रास्ते ज्ञेया नाहं तेषु व्यवस्थितः ॥ ७१.५५ ॥

Kali yug mein kuch log Rudra ka naam leke pet chalate hain. Yeh lalchi log apne liye naye-naye granth likh denge. Inko log ucchushma-rudra bolenge. Main inme nahi rehta.

Verse 56

भैरवेण स्वरूपेण देवकार्ये यदा पुरा । नर्तितं तु मया सोऽयं सम्बन्धः क्रूरकर्मणाम् ॥ ७१.५६ ॥

Pehle maine Bhairava ki shakal li thi devtaon ka kaam karne ke liye. Us waqt maine ek naach kiya tha. Isi se mere kaam kathor ho gaye.

Verse 57

क्षयं निनीषता दैत्यानट्टहासो मया कृतः । यः पुरा तत्र ये मह्यं पतिता अश्रुबिन्दवः । असंख्यातास्तु ते रौद्रा भवितारो महीतले ॥ ७१.५७ ॥

Jab main daityon ko khatam karna chahta tha, maine ek zor ka hasna hasa tha. Mere aankhon se aansu gir gaye the. Woh aansu dharati par bahut saare kathor log ban gaye.

Verse 58

uchChuShmaniratA raudrAH surAmAMsapriyAH sadA | strIlolAH pApakarmANaH saMbhUtA bhUtaleShu te || 71.58 ||

Yeh log gandagi mein rehte hain aur krodhi hain. Sharab aur maas ko pasand karte hain. Aurton ke peeche bhaagte hain aur bura kaam karte hain. Aise log dharati par paida ho gaye.

Verse 59

तेषां गौतमशापाद्धि भविष्यन्त्यन्वये द्विजाः । तेषां मध्ये सदाचाराः ये ते मच्छासने रताः ॥ ७१.५९ ॥

Gautama ki saans ki wajah se unki family mein brahmin paida honge. Unme se jo log seedhe raaste pe chalenge, woh mere bol ko dil se maanenge.

Verse 60

स्वर्गं चैवापवर्गं च इति वै संशयात् पुरा । वैडालिका अधो यास्यन्ति मम संततिदूषकाः ॥ ७१.६० ॥

Pehle logon ko shak tha ki swarg milta hai ya mukti. Par jo log mere dharam ko bigaadte hain, woh niche girenge.

Verse 61

प्राग्गौतमाग्निना दग्धाः पुनर्मद्वचनाद्द्विजाः । नरकं तु गमिष्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ ७१.६१ ॥

Gautama ki aag ne pehle hi inhe jala diya tha. Ab mera bol sunke yeh narak mein jayenge. Isme koi shak nahi.

Verse 62

रुद्र उवाच । एवं मया ब्रह्मसुताः प्रोक्ता जग्मुर्यथागतम् । गौतमोऽपि स्वकं गेहं जगामाशु परंतपः ॥ ७१.६२ ॥

Rudra bole, maine Brahma ke beton ko samjha diya. Woh wapas chale gaye jaise aaye the. Gautama bhi jaldi apne ghar chala gaya.

Verse 63

एतद्वः कथितं विप्रा मया धर्मस्य लक्षणम् । एतस्माद्विपरीतो यः स पाषण्डरतो भवेत् ॥ ७१.६३ ॥

Rishiyon, maine tumhe bataya ki dharam kya hai. Jo iske ulta karega, woh galat raaste pe chal padega.