Rig Veda 2.9.4: Mandala 2, Sukta 9, Mantra 4

Sukta 2.9

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.9.4

Transliteration

ágne yájasva havíṣā yájīyāñ chrúṣṭī déṣṇam abhí gṛṇīhi rā́dhaḥ | tváṃ hí ási rayi-pátī rayīṇā́ṃ tváṃ śukrásya vácaso manótā ||

Translation

అగ్నీ! హవితో యజించు, యజనానికి అత్యంత యోగ్యుడా! శ్రద్ధతో వినుచూ దానాన్ని స్వీకరించి రాధస్ (సమృద్ధి)ను స్థిరపరచు. ఎందుకంటే నీవే రయుల రయిపతి; నీవే శుక్ల (దీప్తిమయ) వచనానికి మనోతా—ఆలోచకుడూ సిద్ధికర్తవు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• यजस्व: sacrifice / worship
• यजस्व: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)

• हविषा: with the oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस्- (प्रातिपदिक)

• यजीयान्: more worshipful / most worthy of sacrifice
• यजीयान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: यज् (धातु) → यजीयस्- (तुलनात्मक-विशेषण)

• श्रुष्टी: obedience / attentive service
• श्रुष्टी: कर्ता
• Type: Noun
• Root: श्रुष्टि- (प्रातिपदिक; √श्रु/श्रुष् ‘श्रवण-सेवा’ से)

• दे॒ष्णम्: the gift / offering
• दे॒ष्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दे॒ष्ण- (प्रातिपदिक; ‘दान/दक्षिणा/उपहार’)

• अभि: towards, unto
• अभि: (उपसर्ग; क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• गृणीहि: sing/praise (aloud)
• गृणीहि: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गॄ/गृण् (धातु) ‘स्तु’

• राधः: bounty / wealth
• राधः: कर्म
• Type: Noun
• Root: राधस्- (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: (सम्बन्ध/हेतु-बोधक)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• असि: are
• असि: (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• रयिपतिः: lord of wealth
• रयिपतिः: कर्ता/विशेष्य
• Type: Noun
• Root: रयि- + पति- (प्रातिपदिक-समास: षष्ठी-तत्पुरुष)

• रयीणाम्: of riches
• रयीणाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्धः ‘रयिपतिः’)
• Type: Noun
• Root: रयि- (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुक्रस्य: of the bright/pure (one)
• शुक्रस्य: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शुक्र- (प्रातिपदिक)

• वचसः: of the utterance/word
• वचसः: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वचस्- (प्रातिपदिक)

• मनॊता: thinker/knower, inspirer (of thought)
• मनॊता: कर्ता/विशेष्य
• Type: Noun (agent)
• Root: मनॊतृ- (प्रातिपदिक; √मन् ‘मनन’ से; ‘मनॊता’ = प्रथमा-एकवचन)