Rig Veda 2.9.6: Mandala 2, Sukta 9, Mantra 6

Sukta 2.9

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥

Transliteration

sainānī́kena suvidátró asmè yaṣṭā́ devā́ṃ ā́yajiṣṭhaḥ svastí | adábhdo gopā́ utá naḥ paraḥ-pā́ ágne dyumád utá revád didīhi ||

Translation

ఓ సువిదత్ర (సుప్రజ్ఞ) అగ్నీ! నీ సేనానీ-రూప అగ్రనాయకత్వంతో మా కోసం, స్వస్తి కొరకు దేవులను అత్యుత్తమంగా యజించే యష్టావుగా ఉండు. అదబ్ధ (అపరాజిత)ుడై జ్యోతుల గోపా (రక్షకుడు)గా, మా దూర-రక్షకుడిగా కూడా ఉండు; ఓ అగ్నీ, ద్యుమత్ (దీప్తిమంత) మరియు రేవత్ (సమృద్ధియుత) తేజస్సుతో మాపై ప్రకాశించు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सैनानीकेन: with the leader-of-host / with the marshal (as instrument/means)
• सैनानीकेन: करण
• Type: Noun/Adjective
• Root: सैनानीक (प्रातिपदिक; सैन्य-नायक/सेनापति) अथवा सैनानीक- (विशेषण)

• सुविदत्रः: the good giver / bestower
• सुविदत्रः: कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तरि)
• Type: Adjective
• Root: सु-विदत्र (प्रातिपदिक; सु + विदत्र ‘दान/वितरण/प्रदान’)

• अस्मे: for us / in our case
• अस्मे: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• यष्टा: the sacrificer / worshipper
• यष्टा: कर्तृ
• Type: Agent noun (participle-like)
• Root: यज् (धातु) → यष्टृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• आयजिष्ठः: you have worshipped (most excellently)
• आयजिष्ठः: क्रिया
• Type: Verb (finite)
• Root: यज् (धातु) + आ- (उपसर्ग); आयजिष्ठ (परिप्रयोग: अतिशय/श्रेष्ठ-यज्)

• स्वस्ति: well-being; welfare
• स्वस्ति: कर्म/फल (आशीर्वाद-रूपेण)
• Type: Indeclinable/Noun
• Root: स्वस्ति (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक; सु + अस्ति)

• अदब्धः: unharmed; unbeguiled; unassailable
• अदब्धः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अदब्ध (प्रातिपदिक; a- + दब्ध ‘deceived/harmed’)

• गोपाः: protector (guardian)
• गोपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक; गो- + पा ‘protector’)

• उत: and; also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• परस्पाः: protector from afar / warder-off (of foes)
• परस्पाः: कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun/Adjective
• Root: परस्पा (प्रातिपदिक; परस् + पा ‘protector from afar/against others’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• द्युमत्: splendid; with brilliance
• द्युमत्: कर्म (प्रकाशं/तेजः) / क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: द्युमत् (प्रातिपदिक; द्युम्न ‘splendour’ + मतुप्)

• उत: and also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• रेवत्: wealthy; with riches
• रेवत्: कर्म/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: रेवत् (प्रातिपदिक; रेव ‘wealth’ + मतुप्)

• दिदीहि: shine forth; blaze
• दिदीहि: क्रिया
• Type: Verb (finite)
• Root: दी (धातु ‘to shine, blaze’) → दिदीहि