Adhyaya 46

Verse 1

श्री भीष्म उवाच । नरसिंहस्य माहात्म्यं विस्तरेण त्वयेरितं । तथा भवस्य माहात्म्यं भैरवस्याभिधीयताम्

శ్రీ భీష్ముడు పలికెను—నరసింహ మహాత్మ్యాన్ని మీరు విస్తారంగా చెప్పితిరి; అలాగే భవుడు, అనగా భైరవుని మహాత్మ్యమును కూడా దయచేసి వివరించండి।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । तस्यापि देवदेवस्य शृणु त्वं कर्म चोत्तमं । आसीद्दैत्योंधको नाम भिन्नांजनचयोपमः

పులస్త్యుడు పలికెను—దేవదేవుడైన ఆ ప్రభువు చేసిన ఉత్తమ కార్యమును కూడా వినుము. అంధకుడు అనే దైత్యుడు ఉండెను; అతడు నూరిన అంజనపు కుప్పవలె అతి నల్లనివాడు।

Verse 3

तपसा महता युक्तो ह्यवध्यस्त्रिदिवौकसाम् । स कदाचिन्महादेवं पार्वत्या सहितं विभुं

మహాతపస్సుతో యుక్తుడైన అతడు త్రిదివవాసులకు కూడా అవధ్యుడై యుండెను. ఒకసారి పార్వతీ సమేతుడైన సర్వవిభువైన మహాదేవుని సమీపమునకు వచ్చెను।

Verse 4

क्रीडमानं तदा दृष्ट्वा हर्तुं देवीं प्रचक्रमे । एतां देवीं हराम्यद्य वियोगे मृत्युमेष्यति

ఆమె క్రీడలో లీనమై ఉన్నదని చూసి, అతడు దేవిని అపహరించుటకు పూనుకున్నాడు—“ఈరోజే ఈ దేవిని తీసుకుపోతాను; వియోగంలో అతడు మరణాన్ని పొందును.”

Verse 5

ततः स्थिरा भवित्री मे भार्यैषा लोकसुंदरी । बिबौष्ठं चारुवदनं चारुकांततरं मुखं

అప్పుడు అతడు మనసులో అనుకున్నాడు—“ఈ లోకసుందరి నా స్థిరమైన భార్య అవుతుంది.” ఆమె పెదవులు, సుందర వదనం, మరింత మనోహరమైన ముఖాన్ని అతడు తిలకించాడు.

Verse 6

यद्येषा न भवेद्भार्या जीविते किं प्रयोजनम् । एतां मतिमथास्थाय मंत्रिभिः सह मंत्र्य च

“ఆమె నా భార్య కాకపోతే, జీవితం ఎందుకు?” అని సంకల్పించి, అతడు మంత్రులతో కలిసి ఆలోచించి సంప్రదించాడు.

Verse 7

चक्रे योगं ससैन्यस्य सेनापतिमभाषत । आनयस्व रथं मह्यं जैत्रं देवनिपातनम्

అతడు సైన్యానికి యుద్ధవ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసి, సేనాపతిని ఉద్దేశించి అన్నాడు—“నా కోసం ఆ జయరథాన్ని తీసుకురా; అది దేవులను కూడా పడగొట్టేది.”

Verse 8

जयिष्ये त्रिदशान्सर्वान्विष्णुरुद्रपुरोगमान् । हरिष्ये पर्वतसुतां तया मेऽपहृतं मनः

“విష్ణు, రుద్రులు ముందుండినా నేను సమస్త త్రిదశులను జయిస్తాను. పర్వతసుతను అపహరిస్తాను—ఎందుకంటే ఆమె నా మనసును అపహరించింది.”

Verse 9

मंत्रिणा तस्य चाख्यातः कनकस्य वधस्सुरैः । परभार्यानुरक्तस्य कृतो देवैः सवासवैः

అప్పుడు అతని మంత్రి తెలియజేశాడు—పరస్త్రీపై ఆసక్తి కలిగిన కనకుని ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు సంహరించారు అని।

Verse 10

ततः कोपपरीतात्मा हन्मि देवान्सशंकरान् । तं हत्वा दानवं शक्रो भयादंधासुरस्य च

అప్పుడు కోపావేశంతో అతడు—“శంకరునితో కూడిన దేవతలను నేను సంహరిస్తాను” అని అన్నాడు. కానీ ఆ దానవుడు హతుడైన తరువాత శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా అంధకాసుర భయంతో భయపడెను।

Verse 11

जगाम शरणान्वेषी कैलासं शंकरालयं । दृष्ट्वा प्रणम्य देवेशं चंद्रार्द्धकृतशेखरं

శరణం కోరుతూ అతడు శంకరుని నివాసమైన కైలాసానికి వెళ్లెను. అర్ధచంద్రశేఖరుడైన దేవేశ్వరుని చూసి నమస్కరించెను।

Verse 12

भीतो विज्ञापयामास धृतसाहस्रलोचनः । अभयं देहि मे देव दानवादंधकादहं

భయంతో వణికిన సహస్రనేత్రుడు (ఇంద్రుడు) ధైర్యం కూడగట్టుకొని వినతిచేశాడు—“దేవా, నాకు అభయం ప్రసాదించు; నేను దానవ అంధకుని భయపడుతున్నాను।”

Verse 13

बिभेमि तस्य पुत्रोद्य मया युधि निपातितः । तद्यावन्न स जानाति हतं पुत्रं महासुरः

నేను భయపడుతున్నాను; ఎందుకంటే ఈ రోజు యుద్ధంలో అతని కుమారుని నేను పడగొట్టాను—ఆ మహాసురుడు తన కుమారుడు హతుడయ్యాడని ఇంకా తెలుసుకోనంతవరకు।

Verse 14

तावत्तत्रस्थ एवाशु हन्यतां मद्भयावहः । स्त्रीलौल्याद्दानवः क्रूरः परभार्यापहारकः

అతడు అక్కడే నిలిచియుండగానే, నాకు భయంకరుడైన ఆ దానవుని వెంటనే సంహరించుడి—స్త్రీలాలసతో క్రూరుడై పరుల భార్యలను అపహరించువాడు।

Verse 15

सर्वथा घातनीयस्ते भवता सुरसत्तम । शक्रस्यैवं वचः श्रुत्वा शरण्यः शंकरस्तदा

హే దేవోత్తమా! అతడు తప్పక మీ చేతనే హతుడవలెను. శక్రుని ఈ వచనములు విని, శరణ్యుడైన శంకరుడు అప్పుడు (ప్రతిస్పందించాడు/చర్యకు దిగాడు).

Verse 16

ददावभयमेवासौ मा भैरिति शतक्रतोः । दत्ताभयोथ कैलासादाजगाम कुशस्थलीम्

ఆయన శతక్రతు (ఇంద్రుడు)కు ‘భయపడకుము’ అని చెప్పి అభయాన్ని ప్రసాదించాడు. అభయం ఇచ్చి, ఆయన కైలాసం నుండి కుశస్థలీకి వచ్చాడు.

Verse 17

वृतो भूतगणैरीशो वधार्थमंधकस्य तु । कृत्वा रूपं महाकायं विश्वरूपं सुभैरवं

భూతగణములతో చుట్టుముట్టబడిన ఈశ్వరుడు అంధకుని వధార్థం మహాకాయమైన, విశ్వరూపమైన, అత్యంత భైరవస్వరూపాన్ని ధరించాడు.

Verse 18

सर्पैर्ज्वलद्भिर्धावद्भिर्भीमं भीमभुजंगवत् । जटासटाभिराकाशं फणिरत्नशिखार्चिषा

జ్వలిస్తూ పరుగెత్తే సర్పములతో ఆయన భయంకరుడై, ఘోర భుజంగములవలె కనిపించాడు. ఫణిరత్న శిఖల నుండి వెలువడే కాంతితో ఆయన జటాజూటం ఆకాశాన్ని నింపింది.

Verse 19

दहन्नतीवतेजोभिः कालाग्निरिव संक्षये । मुखैर्दंष्ट्रांकुरांकैश्च द्वितीयेन्दुकलोज्ज्वलैः

యుగాంతంలో కాలాగ్ని ఎలా దహించునో అట్లే అతడు అపార తేజస్సుతో మండుచుండెను; అతని ముఖములపై మొలిచిన దంష్ట్రలు ఉండి, అవి రెండవ చంద్రకళవలె ప్రకాశించెను।

Verse 20

पातालोदररूपाभैर्भैरवारावनादिभिः । भुजैरनेकसाहस्रैर्बहुशस्त्रकृतग्रहः

పాతాళ గర్భసదృశ రూపభాసలతో, భైరవ గర్జనాదులతో కూడినవాడై, అతనికి అనేక సహస్ర భుజములు ఉండెను; అనేక శస్త్రములవల్ల అతని పట్టు మహా భయంకరమైంది।

Verse 21

बह्वाभरणभूषाढ्यै रणे घोरनिनादिभिः । सिंहचर्मपरीधानं व्याघ्रत्वगुत्तरीयकं

వారు అనేక ఆభరణాలతో అలంకృతులై, యుద్ధంలో ఘోర నినాదములు చేసిరి; సింహచర్మం వారి వస్త్రము, వ్యాఘ్రచర్మం వారి ఉత్తరీయముగా ఉండెను।

Verse 22

गजाजिनकृताटोपं पतद्भृंगरवाकुलं । ईदृग्रूपं विधायेशो दनुदैत्यभयावहं

గజచర్మసదృశ ఆటోపంతో కప్పబడి, ఎగిరే భృంగముల గుంజనతో నిండిన—అటువంటి భయంకర రూపాన్ని ధరించి ప్రభువు దనుజ దైత్యులకు భయాన్ని కలిగించెను।

Verse 23

अवातरन्महीं भीमो दनूनां क्षयकारकः । अंधासुरोपि दनुजः पुत्रं श्रुत्वा हतं युधि

భీమరూపుడై అతడు భూమిపై అవతరించి దానవసేనల నాశనకారకుడయ్యెను; దనుజుడైన అంధాసురుడుకూడా యుద్ధంలో తన కుమారుడు హతుడయ్యాడని విని శోకంతో కలత చెందెను।

Verse 24

क्रोधेन तमसाविष्टो रणतूर्याण्यचोदयत् । संहत्यावहितः प्राप्तो यत्र ते त्रिदशाः स्थिताः

క్రోధమనే తమస్సుతో ఆవరించబడి అతడు యుద్ధతూర్యాలను మ్రోగించమని ఆజ్ఞాపించాడు; తరువాత సేనను సమీకరించి, ఏకాగ్రచిత్తంతో, త్రిదశ దేవులు ఉన్న చోటికి చేరాడు।

Verse 25

महत्या सेनया सार्द्धं रथवारणयुक्तया । ते देवा दानवान्वीक्ष्य महाहवकृतादरान्

రథాలు, యుద్ధగజాలతో కూడిన మహాసేనతో కలిసి; దానవులను చూచి దేవులు మహాయుద్ధానికి ఉత్సాహపడిరి।

Verse 26

व्यपयाततनुत्राणाः शंभुं शरणमन्वयुः । मा भैरिति च तान्देवो देवानुक्त्वा त्रिलोचनः

శరీరరక్షణ (కవచం) కోల్పోయి వారు శంభువును శరణు కోరిరి; అప్పుడు త్రినేత్రుడు ఆ దేవులకు—“భయపడకండి” అని పలికెను।

Verse 27

गृहीत्वा शूलमातिष्ठद्दंष्ट्रारवधरो रुषा । अंधकेनाथ रुष्टेन शतकोटिशरैर्गणाः

శూలాన్ని పట్టుకొని, దంష్ట్రారవాన్ని ధరించినవాడు (శివుడు) కోపంతో నిలిచెను; తరువాత అంధకుడు కూడా రుష్టుడై గణులపై శతకోటిశరాలను కురిపించాడు।

Verse 28

निहताश्चापि देवानां बहूनामेकताकृतां । सस्फुलिंगार्चिषो वह्नेर्मुंचमानः पिनाकधृक्

అనేక దేవులను సంహరించి, వారిని ఒకే గుంపుగా చేసినట్లుగా; పినాకధారి శివుడు అగ్నిస్ఫులింగాలతో దీప్త జ్వాలలను విడిచుచూ ముందుకు సాగెను।

Verse 29

शरैः समावृतं चक्रे अंधकं रथगं ततः । दनुनाथो रथस्थोथ शिथिलः शिथिलायुधः

అప్పుడు రథంపై ఉన్న అంధకుని బాణవర్షంతో చుట్టుముట్టి కప్పివేశాడు. దానవనాథుడు రథస్థుడై ఉన్నప్పటికీ శక్తి క్షీణించి, ఆయుధాలు చేతిలో సడలిపోయి శిథిలుడయ్యాడు।

Verse 30

निमंत्र्य दानवान्सर्वान्स योद्धुमुपचक्रमे । बहुधा तद्बलं भग्नं विविधायुधयोधिभिः

అతడు సమస్త దానవులను పిలిపించి యుద్ధానికి ఉపక్రమించాడు; అయితే నానావిధ ఆయుధధారులైన యోధులు ఆ సేనను పదేపదే ఛిన్నభిన్నం చేశారు।

Verse 31

युधि वीरैर्हतं देवैः स्थाणुना सख्यमाश्रितैः । दानवश्चांधकः सैन्यं भिन्नं दृष्ट्वा कृतं सुरैः

యుద్ధంలో స్థాణు (శివుడు)తో సఖ్యత కలిగిన వీర దేవతలు వారిని సంహరించారు. దానవుడైన అంధకుడు దేవతలు తన సేనను ఛిన్నభిన్నం చేసినదాన్ని చూశాడు।

Verse 32

आत्मानं च महेशेन निरुद्धं बाणकोटिभिः । विह्वलीभूतदेहोसौ धैर्यमालंब्य केवलम्

అతడు మహేశ్వరుడు కోటి బాణాలతో తనను నిరోధించినట్లు చూశాడు. దేహం వ్యాకులమైనా, అతడు కేవలం ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచాడు।

Verse 33

पिनाकं चैव रुद्रस्य गृह्य रुद्रमताडयत् । पिनाकस्याभिघातेन रुद्रो भूमिमथागमत्

అతడు రుద్రుని పినాక ధనుస్సును పట్టుకొని రుద్రునిపై దాడి చేశాడు. పినాకపు ఆఘాతంతో రుద్రుడు అప్పుడు నేలపై పడిపోయాడు।

Verse 34

भूमौ निपातिते देवे चलितं भुवनत्रयं । तत्यजुः सागरा वेलां पर्वताः शिखराणि च

దేవుడు భూమిపై పడగానే త్రిలోకం కంపించింది; సముద్రాలు తమ తీరరేఖలను విడిచాయి, పర్వతాలు కూడా తమ శిఖరాలను వదిలాయి।

Verse 35

नक्षत्राणि वियोगीनि जग्मुर्मुक्तान्यनेकशः । पतिते भुवि देवेशे अंधको गदया पुनः

నక్షత్రసమానమైన ఆయుధాలు అనేకసార్లు విడిచిపెట్టబడి విడివిడిగా చెల్లాచెదురై దూరంగా దూసుకెళ్లాయి. దేవేశుడు భూమిపై పడగానే అంధకుడు మళ్లీ గదతో దాడి చేశాడు।

Verse 36

जघान रुषितो नागं हत्वा तं पातयद्भुवि । शिवं त्यक्त्वा नागराजः प्रपलाय्यान्यतो गतः

కోపంతో అతడు నాగాన్ని కొట్టి, దానిని సంహరించి భూమిపై పడేసాడు. శివుని విడిచి నాగరాజు పారిపోయి మరెక్కడికో వెళ్లిపోయాడు।

Verse 37

मुहूर्त्ताच्चेतनां लब्ध्वा उत्थितः परमेश्वरः । गृहीत्वा परशुं दिव्यं दानवं नैव पश्यति

కొద్దిసేపటికి చైతన్యం పొందిన పరమేశ్వరుడు లేచి నిలిచాడు; దివ్య పరశువును పట్టుకొని, దానవుణ్ని ఇక ఎక్కడా చూడలేదు।

Verse 38

कृत्वा तु तामसीं मायां मायाशतविशारदः । तया विमोहिते देवे क्व नु वै दानवो गतः

మాయాశతాలలో నిపుణుడైన అతడు తామస మాయను సృష్టించాడు; ఆ మాయతో దేవుడు మోహితుడైన వేళ దానవుడు నిజంగా ఎక్కడికి వెళ్లాడు?

Verse 39

शंभोर्भयमथो प्राप्य किं नु पापः करिष्यति । तमसा छादिता यावद्देवा व्याकुलतां गताः

శంభు (శివ) భయానికి లోనై ఆ పాపి ఏమి చేయడు? వారు చీకటితో కప్పబడి ఉన్నంతకాలం దేవతలు వ్యాకులతకూ దుఃఖానికీ లోనయ్యారు।

Verse 40

संभ्रांतमानसानीकास्तदोचुः कार्यगौरवात् । एतस्मिन्नंतरे सूर्यस्तेजोरूपो व्यवस्थितः

కార్యభారంతో మనస్సులు కలవరపడిన ఆ గణాలు అప్పుడు పలికాయి. ఇదే సమయంలో తేజోరూపుడైన సూర్యుడు ప్రత్యక్షమై స్థిరంగా నిలిచాడు।

Verse 41

उत्तस्थौ नररूपेण कुर्वन्वितिमिरा दिशः । नष्टे तमसि हृष्टाङ्गे खद्योते प्रकटे स्थिते

ఆయన నరరూపంతో లేచి నిలిచి దిశలను చీకటిలేనివిగా చేశాడు. చీకటి తొలగి ఖద్యోతపు వెలుగు స్పష్టమై నిలిచినప్పుడు ఆయన దేహం ఆనందంతో పులకించెను।

Verse 42

देवा मुदमवापुस्ते स्पष्टाननविलोचनाः । उद्दीप्तास्तु सुराः सर्वे गणाः स्कंदपुरोगमाः

ఆ దేవతలు ఆనందాన్ని పొందారు; వారి ముఖాలు, కన్నులు నిర్మలంగా స్పష్టంగా వెలిగాయి. స్కందుడు ముందుండగా సమస్త సురగణాలు దీప్తమై తేజస్సుతో ప్రకాశించాయి।

Verse 43

स्तुवंति विविधैस्तोत्रैः नररूपं दिवाकरम् । अनौपम्यं जगद्व्यापि ब्रह्मविष्णुशिवात्परम्

వారు నరరూపం ధరించిన దివాకరుని అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించారు—ఆయన అనుపముడు, జగద్వ్యాపి, బ్రహ్మ-విష్ణు-శివులకన్నా పరముడు।

Verse 44

स्निग्धविद्रुमसच्छायं सिंदूरारुणसप्रभम् । प्रभासंतं तदा दृष्ट्वा पंचांगालिंगितावनिः

అప్పుడు మృదువైన పగడపు ఛాయతో మెరిసి, సిందూరారుణ కాంతితో ప్రకాశించే ప్రభాసాన్ని చూచి, భూమి తన పంచాంగాలతో ఆలింగనం చేసినట్లైంది।

Verse 45

पुनः प्रणामप्रवणं प्रणिधानपुरःसरम् । आलोक्य स्निग्धया दृष्ट्या देवदेवं त्रिलोचनः

మళ్లీ ప్రణామానికి వంగి, భక్తిపూర్వక ధ్యానంతో ముందుకు సాగుతున్న దేవదేవుని చూచి, త్రిలోచనుడు అతనిపై మృదువైన స్నేహదృష్టిని వేసెను।

Verse 46

उवाच स्निग्धगंभीर वाचा देवं शनैर्हरः । पूरयन्निव तेजोभिर्भगवान्भुवनत्रयम्

అప్పుడు హరుడు (శివుడు) మృదువైన గంభీర వాణితో నెమ్మదిగా దేవునితో పలికెను; భగవంతుడు తన తేజస్సుతో త్రిభువనాన్ని నింపుతున్నట్లుగా అనిపించెను।

Verse 47

दैत्यमायाभिपन्नानां दर्शनाकुलचेतसाम् । प्राणिनामिदमेवैकमविसंवादि दैवतम्

దైత్యమాయలో పడిపోయి, దర్శనవిభ్రమంతో కలవరపడిన చిత్తమున్న ప్రాణులకు ఇదే ఒక్కటే అవ్యభిచారి, నిస్సందేహ దైవాశ్రయం।

Verse 48

अयमेव च संसारसागरात्सकलादपि । सत्त्वानुत्तारयन्देवः कर्णधाराय ते प्रभुः

ఈ దేవుడే—మీ ప్రభువు—సంసారసాగరంనుండి సమస్త ప్రాణులను అన్ని విధాలుగా దాటించు దివ్య కర్ణధారుడు।

Verse 49

यजंतो जंतवो भक्त्या यं देवं विविधाः सदा । निःश्रेयसाय कल्पंते तं नतो भास्करं विभुम्

జీవులు నానావిధాలుగా ఎల్లప్పుడూ భక్తితో పూజించే ఆ దేవుడు పరమశ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తాడు; ఆ సర్వశక్తిమంతుడైన విభువు భాస్కరునికి నేను నమస్కరిస్తాను।

Verse 50

यस्तूदयाद्रिशिखरे मकुटायमानलीलागभस्तिभिरलं कुसुमप्रकाशैः । व्याप्य स्वदीधितिगणैः प्रदिशो दिशश्च देदीप्यते स सविता विभवाय लोके

ప్రాతఃకాలంలో తూర్పు పర్వతశిఖరంపై ఉదయించి మకుటధారిలా కనిపించి, పుష్పప్రకాశంలా మెరుస్తూ క్రీడించే కిరణాలతో శోభించి, తన తేజస్సు సమూహాలతో ఉపదిశల్నీ దిశల్నీ వ్యాపించి ప్రకాశింపజేసే ఆ సవితా లోకసమృద్ధికై వెలుగుతాడు।

Verse 51

ब्रह्मेंद्ररुद्रमरुदच्युतवह्निपाथो नाथ प्रयोगनिपुणैश्च ऋषींद्रसंघैः । श्रेयोर्थिभिः प्रतिदिनं दिवसांगरागैर्दिव्यांगरागपरिलिप्त समस्तदैहैः

హే నాథా! బ్రహ్మ, ఇంద్ర, రుద్ర, మరుతులు, అచ్యుతుడు (విష్ణువు), అగ్ని, జలాధిపతి—మరియు యాగప్రయోగాలలో నిపుణులైన మహర్షుల సమూహాలు—పరమశ్రేయస్సు కోరువారిచే ప్రతిదినం పూజింపబడుతారు; వారి సమస్త దేహాలు దివ్య అంగరాగాలతో, నిత్య సుగంధ లేపనాలతో లేపింపబడి ఉంటాయి।

Verse 52

पूज्यं वपुस्तव सदा प्रलये हि वेदैर्गीर्भिर्विचित्रपदमंडलमंडिताभिः । ये त्वां स्तुवंति परसद्मनि सद्महीना नित्यं प्रसारितकरा भुवि ते भवंति

మీ రూపం ఎల్లప్పుడూ పూజనీయం; ప్రళయకాలంలో కూడా వేదాలు విచిత్ర పద-ఛందోరచనలతో అలంకరించిన స్తుతివాక్యాలతో మిమ్మల్ని స్తుతిస్తాయి। పరమధామంలో మిమ్మల్ని స్తవించే వారు, నివాసం లేనివారైనా, ఈ లోకంలో నిత్యం విస్తరించిన చేతులతో (వినయభక్తితో) ఉంటారు।

Verse 53

ये दद्रुकुष्ठपिटिकादिभिरर्दितांगाः शीर्णत्वचः कुनखिनश्च्युतकेशनाशाः । देवेश तेपि तवपादनता भवंति सद्यो द्विरष्टशरदाकृतयो मनुष्याः

దద్దురు, కుష్ఠు, పిటికలు మొదలైన వ్యాధులతో శరీరం బాధపడుతూ, చర్మం క్షీణించి, గోళ్లు రోగగ్రస్తమై, జుట్టు రాలిపోయినవారైనా—హే దేవేశా! వారు మీ పాదాలకు నమస్కరించగానే తక్షణమే పదహారు ఏళ్ల యౌవనరూపంతో మనుష్యులవుతారు।

Verse 54

सामेति सामगगणा हि मखार्थकं त्वामध्वर्यवस्त्वृगिति बह्वृचमुख्यपूगाः । त्वामेवमार्यमिति कार्यविदोधिगंतुं नागाश्च वेति पितरोप्यथ सर्वगंधम्

సామగానులు నిన్ను ‘సామం’ అని పిలుస్తారు; నీవే యజ్ఞానికి పరమ ప్రయోజనం. అధ్వర్యులు యజుర్మంత్రాలతో, బహ్వృచముఖ్యులైన ఋగ్వేదపాఠకులు తమ తమ విధానాలతో నిన్నే స్తుతిస్తారు. కర్మతత్త్వాన్ని తెలిసిన జ్ఞానులు నిన్నే ‘ఆర్యుడు’గా గ్రహిస్తారు; నాగులు, పితృదేవతలూ కూడా, ఓ సర్వగంధస్వరూపా, నిన్నే ఆశ్రయిస్తారు।

Verse 55

मायेति चोपनिषदर्कषडेव देवा मर्त्यास्तथा वयमिवेह उपासतेऽमी । गंधर्वकिन्नरगणाः सहचारणैस्तु रूपं तथा च भगवन्प्रतिपद्यसे त्वम्

ఉపనిషత్తులు స్తుతించిన ఆ ఆరు దేవతలు కూడా ఇక్కడ నిన్ను ‘మాయ’గా ఉపాసిస్తారు; మానవులూ, మేమూ అలాగే పూజిస్తాము. గంధర్వ-కిన్నర గణాలు చారణులతో కలిసి నిన్ను ఆరాధిస్తాయి; అందుకే, ఓ భగవాన్, వారి భావానుసారం నీవు తగిన రూపాన్ని స్వీకరిస్తావు।

Verse 56

येनार्चयंति सततं भवतोर्च्यमर्चिस्तेर्चिष्प्रतापितदिगंबरवित्तहीनाः । क्षुत्क्षामकंठजठराघटखर्परेण भिक्षामटंति परवेश्मसुतेर्थहीनाः

కేవలం (అగ్ని) ఆ జ్వాలతోనే నిత్యం పూజ్యుడైన ప్రభువును ఆరాధించే వారు, దాని వేడితో దగ్ధమై నగ్నులుగా, ధనహీనులుగా మారుతారు. ఆకలితో గొంతు, కడుపు క్షీణించి, చేతిలో కుండ మరియు భిక్షాపాత్ర మాత్రమే ధరించి, ఇతరుల ఇళ్లలో భిక్ష కోసం తిరుగుతారు—నిజమైన తీర్థాశ్రయం లేకుండా।

Verse 57

उत्फुल्लकोकनदकोशविशालनेत्रमीषद्विलासलुलिताञ्चितपिंगतारम् । कामं प्रशस्ततरसुंदरहाररम्यमुत्तुंगपीवरपयोधरभारखिन्नं

ఆమె కళ్ళు పూర్తిగా వికసించిన ఎర్ర తామర మొగ్గలవలె విశాలంగా ఉండెను; స్వల్పమైన లాస్యవిలాసంతో ఆమె పింగళ కేశాలు అలంకృతమయ్యాయి. అత్యంత శోభనమైన, సుందరమైన హారంతో ఆమె మరింత మనోహరంగా కనిపించింది; ఎత్తైన, పుష్టమైన స్తనభారంతో కొద్దిగా అలసినట్టుగా అనిపించింది।

Verse 58

रंभोपमोरु पृथुपीननितंबबिंबानद्धक्वणन्मणिरणद्रशनाकलापं । बृंदं ललाटतटकोटिपटांतलंबि हेमांचलांचितमुखं कुलपालिकानाम्

కులాన్ని కాపాడే స్త్రీల సమూహం దర్శనమిచ్చెను—రంభ వలె తొడలు, విశాలంగా పుష్టంగా బింబంలా నితంబాలు; మణిరత్నాలతో కూడిన రశనాకలాపం మధురంగా మ్రోగింది. నుదుటి అంచు నుండి వస్త్రపు చివర్లు వేలాడుతూ, స్వర్ణాంచలంతో వారి ముఖాలు అలంకృతమయ్యాయి।

Verse 59

कांतं गृहेषु कलगद्गदभाषितानां झंकारनूपुररवेणविरावितानाम् । तेषां कृशानुकरमिन्दुसमानकांतं यैरर्चितोसि भगवन्भवमोचनस्त्वं

హే భగవన్, భవమోచకా! ఎవరి గృహాలలో మధురంగా కొద్దిగా తడబడే మాటల ధ్వని, నూపురాల ఝంకారము ప్రతిధ్వనిస్తుందో, వారు నిన్ను ఆరాధిస్తారు; వారికి నీవు అగ్నిసమ దీప్తితో, చంద్రసమ కాంతితో ప్రకాశిస్తావు।

Verse 60

ब्रह्मा त्वमेव हरिरस्यनिलोऽनलोसि रुद्रोंऽतकोसि वरुणोऽस्यमराधिपोसि । सोमोसि वायुरसि भूरसि चेश्वरोसि यज्ञोसि वित्तपतिरस्यपराजितोसि

నీవే బ్రహ్మ, నీవే హరి (విష్ణువు); నీవే వాయువు, నీవే అగ్ని. నీవే రుద్రుడు, నీవే అంతకుడు (మరణం); నీవే వరుణుడు, నీవే దేవాధిపతి. నీవే సోముడు, నీవే వాయువు, నీవే భూమి మరియు పరమేశ్వరుడు; నీవే యజ్ఞము, నీవే కుబేరుడు (ధనాధిపతి), నీవే అపరాజితుడు।

Verse 61

ते सप्तसप्तिसुरवाहरणेन मुक्ता भूमावथेति तरसोरुतरंतरीताः । व्योमैतदंतरहितं परितो हि गत्वा गच्छंति न श्रमदं हिमनागपीमे

ఏడు-ఏడు గుంపులుగా దేవవాహనాల ద్వారా విముక్తులైన వారు వేగంగా భూమికి దిగుతారు; ఒక ప్రాంతం నుండి మరొక ప్రాంతానికి త్వరగా దాటుతారు. తరువాత అడ్డంకులేని ఆకాశంలో చుట్టూ సంచరించి, అలసట లేకుండా, వారు భయంకరమైన హిమాలయ పర్వతాలలో ప్రవేశిస్తారు।

Verse 62

ध्यानैकयोगनिरताश्च समाधिभावात्ध्यात्वा पदं तव तुरीयमनंतमूर्ते । मुक्तामयास्तनुभृतो न भियाभियुक्तास्तद्ब्रह्मशाश्वतमचिंत्यमनाद्यनंतं

ధ్యానయోగంలో ఏకాగ్రులై, సమాధి భావం ద్వారా, హే అనంతమూర్తీ, వారు నీ తురీయ (అతీత) పదాన్ని ధ్యానిస్తారు. బాధల నుండి విముక్తులైన దేహధారులు ఇక భయంతో నడిపింపబడరు; వారు శాశ్వతమైన, అచింత్యమైన, అనాది, అనంతమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు।

Verse 63

जन्मादिरोगरहितं परमं पुराणमीशं जरामरणशोकभयातिरिक्तम् । स्थूलानुभावनगणागणितं विशुद्धं वेदांतवादिभिरलं परिमन्यते यत्

ఆ పరమ పురాణం స్వయంగా ఈశ్వరస్వరూపమని గౌరవింపబడుతుంది—జన్మాది రోగరహితం, జరా-మరణ-శోక-భయాలకు అతీతం. అది విశుద్ధం, అపరిమితం; దాని స్థూలమైన, ప్రత్యక్ష ఉపదేశసమూహాలకూడా లెక్కకు అందవు—అందుకే వేదాంతవాదులు దానిని అత్యంతంగా మన్నిస్తారు।

Verse 64

त्वामग्निपुंजवपुषं तपसां निवासं याता दिवं सुचिरकालमुपास्यभक्ताः । भानो सुरासुरसमूहशिरोनिघृष्ट पादारविंदयुगलामलचारुमूर्त्ते

హే భానూ! నీ దేహము అగ్నిపుంజమువలె, నీవు తపస్సుల నివాసము. దీర్ఘకాలము భక్తితో నిన్ను ఉపాసించిన భక్తులు స్వర్గమును పొందుదురు. దేవాసురసమూహముల శిరస్సులతో పూజింపబడే నీ పద్మపాదయుగళముగల నిర్మల సుందరమూర్తికి నమస్కారం।

Verse 65

भूतेशभूतवरदा सकृदव्ययात्मन्व्योमाट्टहाससवितर्भुवनैकदीप । ऋक्साममंत्रयजुषामधिवास नाम सृष्टिस्थितिप्रलयकारणलोकपाल

హే భూతేశ్వరా! భూతులకు కూడ వరములు ప్రసాదించువాడా, అవ్యయాత్మా! ఆకాశసవితా, పైకి ప్రతిధ్వనించే నీ అట్టహాసముతో; లోకాల ఏకదీపమా! ఋక్-సామ-యజుః మరియు మంత్రముల అధివాసమా! సృష్టి-స్థితి-ప్రళయ కారణమూ, లోకపాలకుడా—నమస్కారం।

Verse 66

दीनस्य देव कृपणस्य भवेभवे मे मग्नस्य चारुदविचार मनोरथानि । शश्वद्यतीश्वर शशी करकंकघोरोत्पातो जरामरणशोकरुगांतरस्य

హే దేవా! నేను దీనుడను, అసహాయుడను; జన్మ జన్మలుగా సంసారంలో మునిగియున్నాను; అయినా నా మనస్సులో సుందరమైన సూక్ష్మవిచారాల మనోరథాలు కలుగుచున్నవి. హే శాశ్వత యతీశ్వరా! చంద్రునివలె జరా, మరణం, శోకం, అంతఃరోగముల రూపమైన ఘోర అపశకునాలను శుభంగా తొలగించుము।

Verse 67

यः प्रातः सायमिदं मध्याह्ने वा पठेच्च दीप्तांशोः । सालोक्यं याति रवेः प्राप्नोति धर्मार्थकामांश्च

ప్రాతఃకాలమున గాని, సాయంకాలమున గాని, మధ్యాహ్నమున గాని ఈ దీప్తాంశు రవిస్థోత్రమును పఠించువాడు రవిలోక సాలోక్యమును పొందును; ధర్మార్థకామములనూ పొందును।

Verse 68

नित्यं तस्माच्च सूर्याच्च मनसोभिहितं च यत् । नमस्ते देवदेवेश भक्तानामभयंकर

మనస్సు నిత్యం ఉచ్చరించునదియు, ఆ సూర్యునిచేత కూడ స్తుతింపబడునదియు అయిన—హే దేవదేవేశా, భక్తులకు అభయమిచ్చువాడా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం।

Verse 69

सुब्रह्मण्य नमस्ते तु सर्वदेवनमस्कृत । तिग्मांशो वै नमस्तुभ्यं जगतश्चक्षुषे नमः

హే సుబ్రహ్మణ్యా! సమస్త దేవతలచే నమస్కృతుడవైన నీకు నమస్కారం. హే తిగ్మాంశు సూర్యా! నీకు నమః—జగత్తు కన్నైన నీకు నమస్కారం.

Verse 70

प्रभाकर नमस्तेस्तु भानो जय जगत्पते । अनेन दनुमुख्येन पीडितोहं जगत्पते

హే ప్రభాకరా! నీకు నమస్కారం; హే భానూ! జయము నీదే, హే జగత్పతే. దనువు యొక్క ఈ ప్రధాన పుత్రునిచే నేను పీడింపబడుతున్నాను, హే జగత్పతే.

Verse 71

किं करोमि कथं चैनं घातयामि दिवाकर । सूर्य उवाच । जय शूलेन पापिष्ठं मायाशतविशारदम्

“నేను ఏమి చేయాలి, ఇతనిని ఎలా సంహరించాలి, హే దివాకరా?” సూర్యుడు పలికెను—“శూలముతో ఆ పరమ పాపిష్ఠుడిని, శత మాయలలో నిపుణుడిని జయించు.”

Verse 72

जयं प्राप्नुहि देवेश हत्वा शूलेन चांधकम् । गृह्य शूलं ततो दूरमाक्षिप्य हर तेजसा

హే దేవేశా! శూలముతో అంధకుని సంహరించి జయము పొందుము. తరువాత శూలాన్ని గ్రహించి, హే హరా! నీ తేజస్సుతో దానిని దూరంగా విసిరివేయుము.

Verse 73

ततोन्धकस्त्रिशूलेनाताडयत्पापकर्मकृत् । तस्मिन्युद्धे तथा रुद्रो ह्यन्धकेनाभिपीडितः

అప్పుడు పాపకర్మకర్త అయిన అంధకుడు త్రిశూలముతో దాడి చేయసాగెను. ఆ యుద్ధంలో రుద్రుడుకూడా అంధకునిచే బాగా పీడింపబడి ఒత్తిడికి లోనయ్యెను.

Verse 74

मुमोच बाणमुत्युग्रं नाम्ना पाशुपतं हि यत् । पिनाकमानम्य दोर्भ्यां पिनाकी शंकरः स्वयम्

పినాకధారి స్వయంగా శంకరుడు రెండు భుజాలతో పినాక ధనుస్సును వంచి, ‘పాశుపత’ అనే అత్యంత ఉగ్ర బాణాన్ని విడిచెను।

Verse 75

रुद्रबाणविनिर्भेदाद्रुधिरादन्धकस्य तु । अंधकाश्च समुत्पन्नाश्शतशोथ सहस्रशः

రుద్రుని బాణాల ఛేదనవల్ల అంధకుని రక్తం కారగా, ఆ రక్తం నుంచే మళ్లీ అంధకులు వందలుగా, తరువాత వేలలుగా పుట్టిరి।

Verse 76

तेषां विदार्यमाणानां रुधिरादपरे पुनः । बभूवुरंधका घोरा यैर्व्याप्तमखिलं जगत्

వారిని చీల్చి వేస్తుండగా వారి రక్తం నుంచే మళ్లీ మరింత ఘోరమైన అంధకులు పుట్టిరి; వారిచేత సమస్త జగత్తు వ్యాపించెను।

Verse 77

तं तु मायाविनं दृष्ट्वा देवदेवस्तदांधकम् । पानार्थमंधकस्यास्रं ससृजे मातृकास्तदा

ఆ మాయావి అంధకుని చూచి దేవదేవుడు, అంధకుని రక్తాన్ని పానము చేయుటకై, ఆ సమయంలో మాతృకలను సృష్టించెను।

Verse 78

माहेश्वरीं तथा ब्राह्मीं शौरीं वा बाडवीं तथा । सौपर्णीमथ वायव्यां शंखिनीं तैत्तिरीं तथा

అప్పుడు (మాతృకలు)—మాహేశ్వరీ, బ్రాహ్మీ, శౌరీ, బాడవీ; అలాగే సౌపర్ణీ, వాయవ్యా, శంఖినీ, తైత్తిరీ కూడా ప్రదర్శితమయ్యిరి।

Verse 79

सौरीं सौम्यां शिवदूतीं चामुंडामथ वारुणीं । वाराहीं नारसिंहीं च वैष्णवीं च विभावरीं

వారు సౌరీ, సౌమ్యా, శివదూతీ, చాముండా దేవీలను ఆహ్వానించారు; తదుపరి వారుణీ, వారాహీ, నారసింహీ, అలాగే వైష్ణవీ మరియు విభావరీనూ స్మరించారు।

Verse 80

शतानंदां भगानंदां पिच्छिलां भगमालिनीं । बालामतिबलां रक्तां सुरभीं मुखमंडिताम्

వారు శతానందా, భగానందా, పిచ్ఛిలా, భగమాలినీ నామాలను పఠించారు; అలాగే బాలా, అతిబలా, రక్తా, సురభీ, ముఖమండితా దేవీలను కూడా స్తుతించారు।

Verse 81

मातृनंदां सुनंदां च बिडानीं शकुनीं तथा । रेवतीं च महापुण्यां तथैव शिखिपट्टिकां

వారు మాతృనందా, సునందా, అలాగే బిడానీ, శకునీ దేవీలను స్మరించారు; మహాపుణ్యమైన రేవతీని, శిఖిపట్టికానూ కూడా జపించారు।

Verse 82

शूलेन च ततो दैत्यं बिभेद त्रिपुरांतकः । निर्गतं रुधिरं तस्मात्पपुस्ता मातरस्तदा

అప్పుడు త్రిపురాంతకుడు తన శూలంతో ఆ దైత్యుణ్ని ఛేదించాడు. అతనిలోనుండి వెలువడిన రక్తాన్ని ఆ క్షణమే మాతృదేవతలు పానంచేశారు।

Verse 83

नीरक्तो हि तदा दैत्यश्शुष्कतां प्राप भूपते । शूले प्रोतस्तदा दैत्यो दिव्यवर्षसहस्रकम्

ఓ భూపతే! అప్పుడు ఆ దైత్యుడు రక్తహీనుడై పూర్తిగా ఎండిపోయాడు. శూలంపై గుచ్చబడి ఉన్న ఆ దైత్యుడు వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు అలాగే నిలిచెను।

Verse 84

महाबलेन रुद्रेण विधृतोपि मृतो नहि । स्तुतस्तेन तदा शंभुर्भक्त्या दैत्येन सुव्रत

మహాబలవంతుడైన రుద్రుడు పట్టుకున్నప్పటికీ అతడు మరణించలేదు. అప్పుడు ఆ దైత్యుడు భక్తితో శంభువును స్తుతించాడు, ఓ సువ్రత।

Verse 85

नमोस्तु शंभो भवनाशहेतो नमोस्तु ते देव वरप्रसीद । त्वं भू जलाग्नीरनभोर्कसोमयज्वाष्टमूर्तिर्भवभावनोलम्

హే శంభో, భవనాశహేతువైన నీకు నమస్కారం. హే దేవా, నీకు నమస్కారం—కృపచేసి వరం ప్రసాదించు. నీవే భూమి, జలం, అగ్ని, వాయువు, సూర్యుడు, సోముడు (చంద్రుడు) మరియు యజమాని; నీవు అష్టమూర్తి ప్రభువు, జీవులను సృష్టించి పోషించువాడవు।

Verse 86

त्वां वै बाणो बहुवाद्येन तोष्य प्राप्तश्चैश्यं स्वे पुरे तत्स्वरक्ष्यम् । रक्षोधीशो बाहुभिस्तोल्यशैलं युष्मत्क्रांतक्लिष्टरूपो ह्यनौषीत्

అనేక వాద్యాలతో నిన్ను తృప్తిపరచి బాణుడు తన నగరానికి వచ్చి, తన రాజ్యాధికారాన్ని మరియు తన ప్రాంత రక్షణను పొందాడు. అయితే రాక్షసాధిపతి, భుజాలతో పర్వతాన్ని ఎత్తి, నీ దెబ్బతో క్షోభిత రూపమై కూడా సహించాడు।

Verse 87

प्राप्तोप्यैश्यं सर्वरक्षोगणानां पुत्रं चापि प्रोर्जितं शक्रबंधम् । भवभयहर हर परम उदार मम सुखकरण निखिल सुरसार

సర్వ రాక్షసగణాలపై ఐశ్వర్యం పొందినప్పటికీ, ఇంద్రబంధువుగా ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడిని పొందినప్పటికీ—హే హరా, భవభయహరా, పరమ ఉదారుడా—నాకు సుఖకారణమవు, హే సమస్త దేవసారమా।

Verse 88

जितमरुदभिमतवितरणपार तव पदकमलमिहारणसार । तवेश पादपंकजं करोति यो नरो हृदि सदेशतस्य वांछितं ददासि भक्तिभावितः

హే ఈశ్వరా! దేవతలకూ అభిమతమైన వరాలను ప్రసాదించగలవాడా, నీ పద్మపాదాలే ఇక్కడ తరించుటకు సారము. ఎవడు నీ పాదపంకజాన్ని హృదయంలో నిలుపుకుంటాడో, అతనికి నీవు భక్తిచేత ప్రేరితుడై ఆలస్యం లేక కోరిన వరం ఇస్తావు।

Verse 89

मुनीश्वराः पुरा हरं भवंतमेवमादरात्प्रपूज्य लिंगरूपिणं समापिता मनोरथान् । भवोद्भवैकरूपिणं प्रपंचपंचकाकृतिं विचिंत्यवृक्षकोटरस्थ एष जीवजीवनं

పూర్వకాలంలో మహర్షులు అత్యంత భక్తి-ఆదరాలతో లింగరూపుడైన హరుడు (శివుడు)ను పూజించి తమ మనోరథాలను సిద్ధించుకున్నారు. భవ-ఉద్భవములకు ఏకరూపుడై, జగత్తు పంచప్రకటనకు ఆకారమైన ఆయనను ధ్యానించి—“సంసారవృక్షపు కోటరంలో నివసించువాడే సమస్త జీవుల జీవప్రాణము” అని గ్రహించారు.

Verse 90

भवेद्भवाङ्घ्रिचिंतनाप्तसर्वकामईश्वर त्वदीय किंकरान्विते पदे पदे समागतः । मूढोहं नाभिजानामि त्वां स्तोतुं भक्तवत्सल

హే ఈశ్వరా! మీ పాదచింతనతో సమస్త కోరికలు సిద్ధిస్తాయి. మీ స్వకీయ కింకరులతో కలిసి నేను అడుగడుగునా మీ శరణు చేరాను; అయినా నేను మూఢుణ్ని—హే భక్తవత్సలా! మిమ్ము స్తుతించుట నాకు తెలియదు.

Verse 91

सदीश्वरेण मनसाप्यनुकंप्यो रणं गतः । इति स्तुतो महेशस्तु भक्त्या दैत्येन सादरं

అతడు (దైత్యుడు) ఈశ్వరుని మనసులోనూ కరుణ కలిగించగలవాడై ఉండి కూడా యుద్ధభూమికి వెళ్లాడు. ఈ విధంగా దైత్యుడు భక్తితో, ఆదరంతో మహేశ్వరుడు (శివుడు)ను స్తుతించాడు.

Verse 92

गणेशतां ददौ तस्मै नाम भृंगीरिटीति च । एष ते महिमा भूप हरस्य भवहारिणः

అతనికి ఆయన గణేశత్వాన్ని ప్రసాదించి ‘భృంగీరిటీ’ అనే నామమును కూడా ఇచ్చాడు. ఓ రాజా! భవబంధాన్ని హరించే హరుడు (శివుడు) యొక్క ఇదే మహిమ.

Verse 93

कथितो विघ्नविघ्नाख्यस्तत्पराणां सुखावहः । भीष्म उवाच । मनुष्यस्यापि देवत्वं सुखं राज्यं धनं यशः

ఇలా ‘విఘ్నవిఘ్న’ అని ప్రసిద్ధుడైన, విఘ్ననాశకుడూ తనపై పరాయణులైన వారికి సుఖప్రదుడూ అని వర్ణించబడెను. భీష్ముడు అన్నాడు—మనిషికీ దేవత్వం, సుఖం, రాజ్యం, ధనం, యశస్సు లభించగలవు.

Verse 94

जयं भोग्यं तथारोग्यमायुर्विद्यां श्रियं सुतं । बंधुवर्ग शिवं सर्वं ब्रूहि मे विप्रसत्तम

హే విప్రశ్రేష్ఠా! జయం, భోగసుఖం, ఆరోగ్యం; దీర్ఘాయువు, విద్య, శ్రీ, పుత్రుడు; అలాగే బంధువర్గం మరియు సమస్త శివమంగళం—ఇవన్నీ నాకు వివరించండి।

Verse 95

पुलस्त्य उवाच । एभिर्गुणैर्युतः श्रीमान्सदैवब्राह्मणो भुवि । त्रैलोक्ये तु सदा मेध्यो विप्रदेवो युगेयुगे

పులస్త్యుడు పలికెను—ఈ గుణాలతో యుక్తుడైనవాడు భూమిపై సదా శ్రీమంతుడైన బ్రాహ్మణుడుగా ప్రకాశిస్తాడు; త్రిలోకములలో నిత్యం పవిత్రుడై పూజ్యుడై, యుగయుగాలలో ఋషులలో దేవతుల్యుడవుతాడు।

Verse 96

पूजयित्वा द्विजान्देवाः स्वर्गं भुंजंति चाक्षयं । धरामवंति राजानो लोकावित्तं सुखं शिवं

ద్విజులను పూజించిన దేవతలు అక్షయమైన స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవిస్తారు; రాజులు భూమిని రక్షిస్తూ లోకసంపద, సుఖం, శివమంగళాన్ని పొందుతారు।

Verse 97

लोके विप्र समो नास्ति देवानामपि दैवतं । स च धर्ममयः साक्षाद्भुवि मुक्तिप्रदो भृशं

హే విప్రా! లోకంలో అతనితో సమానుడు లేడు; అతడు దేవతలకూ దేవత. అతడు సాక్షాత్తు ధర్మమయుడు, భూమిపై బలంగా ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 98

लोकानां स गुरुः पूज्यस्तीर्थभूतोऽनघो जनः । सर्वदेवालयः सत्वो निर्मितो ब्रह्मणा पुरा

అతడు లోకాలకు పూజ్యుడైన గురువు—పాపరహితుడు, తానే తీర్థరూపుడైన జనుడు. ఆ శుద్ధ సత్త్వం, సమస్త దేవతల ఆలయం, పురాతనకాలంలో బ్రహ్మచే నిర్మితమైంది।

Verse 99

इममर्थं पुरा पृष्टो नारदेन पितामहः । कस्मिंस्तु पूजिते ब्रह्मन्प्रसादी माधवो भवेत्

ఈ విషయాన్ని పూర్వకాలంలో నారదుడు పితామహ బ్రహ్మను అడిగాడు— “హే బ్రహ్మన్, ఎవరిని/ఏదిని పూజిస్తే మాధవుడు (విష్ణువు) ప్రసన్నుడవుతాడు?”

Verse 100

ब्रह्मोवाच । यस्य विप्राः प्रसीदंति तस्य विष्णुः प्रसीदति । तस्माद्ब्राह्मण शुश्रूषुः परं ब्रह्माधिगच्छति

బ్రహ్ముడు పలికెను— ఎవరి పట్ల విప్రులు (బ్రాహ్మణులు) ప్రసన్నులవుతారో, వారి పట్ల విష్ణువూ ప్రసన్నుడవుతాడు. అందువల్ల బ్రాహ్మణులను భక్తితో సేవించువాడు పరబ్రహ్మను పొందుతాడు.

Verse 101

विष्णुर्ब्राह्मणदेहेषु सदा वसति नान्यथा । तस्माद्ब्राह्मणपूजायां विष्णुस्तुष्यति तत्क्षणात्

విష్ణువు ఎల్లప్పుడూ బ్రాహ్మణుల దేహాలలోనే నివసిస్తాడు— ఇతరథా కాదు. అందువల్ల బ్రాహ్మణ పూజలో విష్ణువు ఆ క్షణమే తృప్తి చెందుతాడు.

Verse 102

विप्रान्यः पूजयेन्नित्यं दानमानार्चनादिभिः । कृतं क्रतुशतं तेन विध्युक्तं प्रियदक्षिणम्

ఎవడు ప్రతిదినం దానం, గౌరవం, అర్చన మొదలైన వాటితో విప్రులను పూజిస్తాడో, అతడు విధి ప్రకారం ప్రీతికర దక్షిణతో కూడిన వంద యజ్ఞాలు చేసినవాడిగా భావించబడతాడు.

Verse 103

ब्राह्मणस्य मुखं क्षेत्रमनूषरमकण्टकम् । वापयेत्सर्वबीजानि सा कृषिस्सार्वकालिकी

బ్రాహ్మణుని ముఖము ఒక క్షేత్రము— అది ఎడారిలా నిర్జీవమూ కాదు, ముళ్లతో నిండినదీ కాదు. అందులో అన్ని విత్తనాలు విత్తాలి; అదే సర్వకాల ఫలదాయకమైన కృషి.

Verse 104

अभिगम्य तु यद्दत्तं यच्च दानं मनोरमं । विद्यते सागरस्यांतो दानस्यांतो न विद्यते

యోగ్యపాత్రుని స్వయంగా చేరి ఇచ్చే మనోహర దానం—సాగరానికి అంతం ఉన్నా, దానపుణ్యానికి అంతం లేదు.

Verse 105

मनसापि न हिंसंति भूदेवमाततायिनं । मनोनुकूलतां यांति देवैरपि च दुर्लभां

వారు బ్రాహ్మణునిపై దాడిచేసే అతతాయినినీ మనసులోనైనా హింసించరు; దేవులకు కూడా దుర్లభమైన అంతఃసామరస్యాన్ని పొందుతారు.

Verse 106

गृहे यस्यागतो विद्वान्नैराश्यं नोपगच्छति । सर्वपापक्षयस्तस्य चाक्षयं स्वर्गमश्नुते

ఎవరి ఇంటికి పండితుడు వచ్చి నిరాశకు లోనుకాకుండా ఉంటాడో—ఆ వ్యక్తి పాపాలన్నీ నశించి, అక్షయ స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

Verse 107

काले देशे च पात्रे च विप्रे यच्चार्पयेद्वसु । तद्धनं चाक्षयं विद्धि जन्मजन्मनि तिष्ठति

సరైన కాలంలో, సరైన స్థలంలో, యోగ్యుడైన బ్రాహ్మణునికి అర్పించిన ధనం—అది అక్షయమని తెలుసుకో; జన్మజన్మలకు నిలుస్తుంది.

Verse 108

न च दारिद्यतामेति नातुरो न च कातरः । मनोनुकूलां प्रमदामर्चयित्वा द्विजान्लभेत्

అతడు దారిద్య్రానికి లోనుకాడు, రోగి కాడు, బాధితుడూ కాడు; మనసుకు ఇష్టమైన ప్రియ స్త్రీని గౌరవించి ద్విజుల అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు.

Verse 109

कृत्वा साहसकर्माणि दद्याद्विप्राय पर्वसु । तद्दानं सुगुणं प्रोक्तमभयं लाभ एव च

సాహసకర్మలు చేసి పర్వదినములలో బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వవలెను. ఆ దానం మహాపుణ్యదాయకమని, అభయాన్ని ప్రసాదించి లాభాన్ని కలిగించునని చెప్పబడింది.

Verse 110

विप्रपादतलोद्घृष्टि क्षती भवति यः करः । स करः श्रीकरो नाम अन्यः कर्मकरः करः

బ్రాహ్మణుని పాదతలాన్ని రుద్దుతూ గాయపడిన చేయి ‘శ్రీకర’ (మంగళకరమైన చేయి) అని పిలువబడుతుంది; ఇతర చేయి కేవలం పనిచేయి మాత్రమే.

Verse 111

विप्रपादरजः पूताः पूतास्तज्जलबिन्दुभिः । विपद्भिश्च सदा पापैर्मुक्ता यांति त्रिविष्टपम्

బ్రాహ్మణుని పాదరజస్సుతో పవిత్రులై, అతనితో సంబంధమైన జలబిందువులతో శుద్ధులై, వారు ఎల్లప్పుడూ పాపములు మరియు విపత్తుల నుండి విముక్తులై త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరుతారు.

Verse 112

विप्रपादरजः पूताः शुचयो गृह चत्वराः । पुण्यक्षेत्रसमास्ते स्युः प्रशस्ता यज्ञकर्मसु

బ్రాహ్మణుని పాదరజస్సుతో పవిత్రమైన గృహ ప్రాంగణాలు శుచిగా మారుతాయి; అవి పుణ్యక్షేత్రాలకు సమానమని భావించబడుతూ యజ్ఞకర్మలలో ప్రశంసింపబడతాయి.

Verse 113

आदौ ब्रह्ममुखाद्विप्रः समुद्भूतः पुरानघः । वेदास्तत्रैव संजाताः सृष्टिसंस्थिति हेतवः

ఆదిలో బ్రహ్ముని ముఖమునుండి, ఓ ప్రాచీన నిరపరాధ బ్రాహ్మణా, (ప్రథమ) విప్రుడు ఉద్భవించాడు. అక్కడే సృష్టి-స్థితులకు కారణమైన వేదములు జన్మించాయి.

Verse 114

तस्माद्विप्रमुखे वेदाश्चार्पिताः पुरुषेण हि । पूजार्थं सर्वलोकानां सर्वयज्ञार्थतो ध्रुवम्

అందుచేత పురుషోత్తముడు బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠునికి వేదాలను అప్పగించాడు—సర్వలోకాల పూజార్థమునకును, సమస్త యజ్ఞప్రయోజనమునకును నిశ్చిత సాధనముగా।

Verse 115

पितृयज्ञे विवाहे च वह्निकार्येषु शांतिषु । प्रशस्ता ब्राह्मणा नित्यं सर्व स्वस्त्ययनेषु च

పితృయజ్ఞంలో, వివాహంలో, అగ్నికార్యాలలో, శాంతికర్మాలలో—అలాగే సమస్త స్వస్త్యయన (మంగళ) కార్యాలలో—బ్రాహ్మణులు నిత్యము విశేషంగా శుభప్రదులుగా ప్రశంసింపబడుతారు।

Verse 116

देवा भुंजंति हव्यानि बलिप्रेतादयोऽसुराः । पितरश्चैव कव्यानि विप्रस्यैव मुखाद्र्धुवम्

దేవతలు హవ్యాన్ని భుజిస్తారు; బలి-ప్రేతాదులు వంటి అసురులు తమకు నియతమైన బలిని పొందుతారు; పితృదేవతలు కవ్యాన్ని స్వీకరిస్తారు—ఇది అంతా నిశ్చయంగా బ్రాహ్మణుని ముఖమార్గమునే జరుగుతుంది।

Verse 117

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च यो दद्याद्यज्ञकर्मसु । दानं होमं बलिं चैव विना विप्रेण निष्फलम्

యజ్ఞకర్మలలో దేవతలకు, పితృదేవతలకు ఎవడు దానం, హోమం, బలిని అర్పించినా—బ్రాహ్మణుడు లేకుండా చేసినచో అది ఫలహీనమగును।

Verse 118

भुंजंति चासुरास्तत्र प्रेता दैत्याश्च राक्षसाः । तस्माद्ब्राह्मणमाहूय तेषु कर्माणि कारयेत्

అక్కడ అసురులు, ప్రేతలు, దైత్యులు, రాక్షసులు కూడా (అర్పణలో) భాగం పొందుతారు; అందుచేత బ్రాహ్మణుని ఆహ్వానించి ఆ విధికర్మలను నిర్వహింపజేయవలెను।

Verse 119

काले देशे च पात्रे च लक्षकोटिगुणं भवेत् । श्रद्धया च द्विजं दृष्ट्वा प्रकुर्यादभिवादनम्

సరియైన కాలంలో, సరియైన దేశంలో, యోగ్య పాత్రునికి చేసిన దాన‑పుణ్యకర్మ ఫలం లక్ష‑కోటి రెట్లు వృద్ధి చెందుతుంది. అలాగే శ్రద్ధతో ద్విజుడైన బ్రాహ్మణుని చూచి వినయంగా నమస్కరించాలి.

Verse 120

दीर्घायुस्तस्य वाक्येन चिरंजीवी भवेन्नरः । अनभिवादनाद्विप्र द्वेषादश्रद्धयापि च

ఆయన పలికిన వాక్యంతో మనిషి దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు, చిరంజీవిలా నిలుస్తాడు. కాని ఓ బ్రాహ్మణా, అభివాదం చేయకపోవడం వల్ల, ద్వేషం వల్ల, శ్రద్ధలేమి వల్ల కూడా ఆ ఫలం నశిస్తుంది.

Verse 121

आयुः क्षीणं भवेत्पुंसां भूतिनाशश्च दुर्गतिः । आयुर्वृद्धिर्यशोवृद्धिर्वृद्धिर्विद्या धनस्य च

మనుష్యుల ఆయుష్షు క్షీణిస్తుంది; సంపద నశిస్తుంది; దుర్గతి కలుగుతుంది. (అయితే) ఆయువు పెరుగుతుంది, యశస్సు పెరుగుతుంది, విద్యా‑ధనములూ వృద్ధి చెందుతాయి.

Verse 122

पूजयित्वा द्विजान्श्रेष्ठो भवेन्नास्त्यत्र संशयः । न विप्रपादोदककर्दमानि न वेदशास्त्रप्रतिघोषितानि

ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) పూజించినవాడు నిస్సందేహంగా శ్రేష్ఠుడవుతాడు. కానీ కేవలం బ్రాహ్మణ పాదోదకపు మట్టిని ఆశ్రయించడం వల్ల గానీ, వేద‑శాస్త్రాలను గట్టిగా ప్రతిధ్వనింపజేయడం మాత్రమేగానీ నిజమైన శ్రేష్ఠత సిద్ధించదు.

Verse 123

स्वाहा स्वधा स्वस्तिविवर्जितानि श्मशानतुल्यानि गृहाणि तानि । नारद उवाच । कश्च पूज्यतमो विप्रो ह्यपूज्यो वाथ को भवेत्

‘స్వాహా’, ‘స్వధా’, ‘స్వస్తి’ అనే మంగళోచ్చారణలు లేని గృహాలు శ్మశానంతో సమానం. నారదుడు అన్నాడు—ఎవడు అత్యంత పూజ్యుడైన బ్రాహ్మణుడు? మరెవడు విరుద్ధంగా అపూజ్యుడవుతాడు?

Verse 124

विप्रस्य लक्षणं ब्रूहि याथातथ्यं गुरोरपि । ब्रह्मोवाच । पूज्यः श्रोत्रियको नित्यं सदाचारसमन्वितः

“బ్రాహ్మణుని లక్షణాలను యథాతథ్యంగా చెప్పుము; గురువునివి కూడా.” బ్రహ్మ అన్నాడు—“వేదవిద్యలో నిష్ణాతుడైన శ్రోత్రియుడు, నిత్యము పూజ్యుడు, సదాచారసంపన్నుడు—అతడే (ఉత్తముడు).”

Verse 125

सद्वृत्तः कलुषैर्मुक्तस्तीर्थभूतो जनोऽनघः । नारद उवाच । जातः कः श्रोत्रियस्तात सत्कुले वाप्यसत्कुले

సద్వృత్తుడై కలుషాల నుండి విముక్తుడైన మనిషి తీర్థస్వరూపుడై, పాపరహితుడవుతాడు. నారదుడు అన్నాడు—“తాత, శ్రోత్రియుడు ఎవరు? సత్కులంలో పుట్టినవాడా, లేక అసత్కులంలో పుట్టినవాడైనా?”

Verse 126

सदसत्कर्मकर्ता वा कः पूज्यो भुवि बाडवः । ब्रह्मोवाच । सत्श्रोत्रियकुले जातो ह्यक्रियो नैव पूजितः

“ఓ బాడవా, భూమిపై పూజ్యుడు ఎవరు—సత్కర్మం చేసేవాడా, అసత్కర్మం చేసేవాడా?” బ్రహ్మ అన్నాడు—“శ్రోత్రియ వంశంలో పుట్టినా, కర్తవ్యకర్మలు చేయని అక్రియుడైతే అతడు పూజ్యుడు కాడు.”

Verse 127

असत्क्षेत्रकुले पूज्यो व्यास वैभांडकौ यथा । क्षत्रियाणां कुले जातो विश्वामित्रोस्ति मत्समः

అయోగ్యమైన దేశం లేదా కులంలో పుట్టినవాడైనా పూజ్యుడవుతాడు—వ్యాసుడు, వైభాండకుడు వంటి వారు. అలాగే క్షత్రియ వంశంలో పుట్టిన విశ్వామిత్రుడు కూడా నాతో సమానుడయ్యాడు.

Verse 128

वेश्यापुत्रो वसिष्ठश्च अन्ये सिद्धा द्विजादयः । तस्मात्सच्छोत्रियादीनां शृणु पुत्रक लक्षणम्

వసిష్ఠుడు వేశ్యాపుత్రుడే; అలాగే బ్రాహ్మణాది ఇతర సిద్ధులు కూడా ఉన్నారు. కనుక, కుమారా, సత్య శ్రోత్రియుల మొదలైన వారి లక్షణాలను వినుము.

Verse 129

धरायां तीर्थभूतानां सर्वपापहराय च । जन्मना ब्राह्मणो ज्ञेयः संस्कारैर्द्विज उच्यते

భూమిపై వారు తీర్థస్వరూపులై సమస్త పాపాలను హరించువారై ఉంటారు. జన్మతః బ్రాహ్మణుడని తెలిసికొనవలెను; సంస్కారములచే ‘ద్విజ’ుడని పిలువబడును।

Verse 130

विद्यया याति विप्रत्वं त्रिभिः श्रोत्रियलक्षणम् । विद्यापूतो मंत्रपूतो वेदपूतस्तथैव च

విద్యచే మనిషి విప్రత్వాన్ని పొందును; శ్రోత్రియుని లక్షణములు మూడు—విద్యాపూతుడు, మంత్రపూతుడు, అలాగే వేదపూతుడు।

Verse 131

तीर्थस्नानादिभिर्मेध्यो विप्रः पूज्यतमः स्मृतः । नारायणे सदा भक्तः शुद्धांतःकरणस्तथा

తీర్థస్నానాది ఆచారములచే విప్రుడు శుద్ధుడై, అత్యంత పూజ్యుడని స్మరించబడును; ముఖ్యంగా అతడు సదా నారాయణభక్తుడై, అంతఃకరణం శుద్ధమై ఉండినప్పుడు।

Verse 132

जितेंद्रियो जितक्रोधस्समः सर्वजनेषु च । गुरुदेवातिथेर्भक्तः पित्रोः शुश्रूषणे रतः

ఇంద్రియనిగ్రహముగలవాడు, క్రోధజయుడు, సమస్త జనుల పట్ల సమభావి; గురు, దేవుడు, అతిథి పట్ల భక్తుడై, తల్లిదండ్రుల సేవలో నిత్యం రతుడై ఉండును।

Verse 133

परदारे मनो यस्य कदाचिन्नैव मोदते । पुराणकथको नित्यं धर्माख्यानस्य संततिः

ఎవరి మనస్సు ఎప్పుడూ పరస్త్రీలో ఆనందించదో, అతడే నిత్య సత్య పురాణకథకుడు—ధర్మాఖ్యాన పరంపరను నిరంతరం నిలుపువాడు, ప్రసరింపజేయువాడు।

Verse 134

अस्यैव दर्शनान्नित्यमश्वमेधादिजं फलम् । संलापे गतिमेत्यस्य भागीरथ्या प्लवस्य च

ఈ పవిత్ర స్థలము/వస్తువును దర్శించుట మాత్రమున నిత్యము అశ్వమేధాది మహాయాగఫలము లభించును. ఇక్కడ సంభాషణచేయుట మాత్రమున భాగీరథీ (గంగా) మరియు ప్లవసంబంధమైన శుభగతి పొందును.

Verse 135

व्रतैश्च विविधैः पूतो नित्यस्नानद्विजार्चनैः । मित्रामित्रे दयालुः स्यात्समः सर्वजनेषु च

వివిధ వ్రతములచే పవిత్రుడై, నిత్యస్నానము మరియు ద్విజార్చనచే శుద్ధుడై, మనిషి మిత్రశత్రువుల యెడల దయాళువుగా ఉండి, సమస్త జనుల పట్ల సమభావమును ధరించవలెను.

Verse 136

परस्वं न हरेद्यस्तु तृणमप्यटवीगतम् । कामक्रोधादिनिर्मुक्त इंद्रियैरजितः पुमान्

పరస్వమును హరించని వాడు—అడవిలో పడిన గడ్డి తంతువును కూడా తీసుకోని వాడు—కామక్రోధాదుల నుండి విముక్తుడై, విషయములచే జయింపబడని ఇంద్రియములు కలవాడు, అతడే నిజమైన సంయమీ పురుషుడు.

Verse 137

परदारान्न गृह्णाति मनसापि गृहागतान् । नारद उवाच । गायत्र्या लक्षणं किं वा प्रत्येकाक्षरजं गुणम्

అతడు పరస్త్రీని—ఆమె ఇంటికి వచ్చినా—మనసులో కూడా స్వీకరించడు. నారదుడు అన్నాడు: “గాయత్రి యొక్క లక్షణము ఏమిటి? లేదా ఆమె ప్రతి అక్షరమునుండి పుట్టే గుణము ఏమిటి?”

Verse 138

कुक्षिचरणगोत्राणां तस्या ब्रूहि सुनिश्चयम् । ब्रह्मोवाच । छंदो गायत्री गायत्र्याः सविता देवता ध्रुवम्

ఆమె యొక్క కుక్షి, చరణము, గోత్రము—ఇవన్నీ నిశ్చయముగా చెప్పుము. బ్రహ్మ అన్నాడు: “ఆమె ఛందస్సు గాయత్రి; గాయత్రికి దేవత నిశ్చయంగా సవితృదేవుడు.”

Verse 139

शुक्लवर्णात्वग्निमुखा विश्वामित्र ऋषिस्तथा । ब्रह्मणश्शिरआरूढा शिखा विष्णु हृदि स्थिता

శ్వేతవర్ణముతో అగ్నిముఖముగలది, ఋషి విశ్వామిత్రుడు—ఆ శిఖా బ్రహ్మదేవుని శిరస్సుపై ఆరూఢమై విష్ణువు హృదయంలో స్థితమై ఉంది।

Verse 140

उपनयने नियोगः स्यात्सांख्यायन सगोत्रजा । त्रैलोक्यचरणा ज्ञेया पृथिवीकुक्षि संस्थिता

ఉపనయన సమయంలో, హే సాంఖ్యాయన, నియమానుసారం సమగోత్రజతో నియోగం చేయవలెను. ఆమె ‘త్రైలోక్యచరణా’గా తెలిసినది; భూమి కుక్షిలో స్థితమై ఉంది।

Verse 141

चतुर्विंशतिस्थाने च पादादौ मस्तकांतके । चतुर्विंशत्यक्षरं न्यस्य ब्रह्मलोकं स विंदति

పాదముల నుండి ప్రారంభించి మస్తకాంతం వరకు ఇరవై నాలుగు స్థానాలలో ఇరవై నాలుగు అక్షరాలను న్యసించితే అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 142

प्रत्यर्णदेवतां ज्ञात्वा विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् । अपरं च प्रवक्ष्यामि गायत्र्या लक्षणं ध्रुवं

ప్రతి అక్షరానికి అధిష్ఠాత్రి దేవతను తెలిసికొని సాధకుడు విష్ణు-సాయుజ్యాన్ని పొందగలడు. ఇక గాయత్రీ యొక్క నిశ్చిత లక్షణాలను నేను మరింతగా చెప్పుదును।

Verse 143

सप्तपंच तथा ब्रह्म यजुरष्टादशाक्षरम् । ज्वलनादिहकारांतं जले स्थित्वा शतं जपेत्

‘సప్తపంచ’ మరియు ‘బ్రహ్మ’ మంత్రాలతో కూడి, ‘జ్వలన’తో ప్రారంభమై ‘హకార’ంతో ముగియు అష్టాదశాక్షర యజుర్మంత్రాన్ని నీటిలో నిలిచి శతసార్లు జపించాలి।

Verse 144

उपपातककोट्या तु तथातिपातकैरपि । ब्रह्महत्यादिभिः पापैर्मुक्ता यांति ममालयं

అనేక ఉపపాతకాలు, మహాపాతకాలు, బ్రహ్మహత్యాది పాపాల నుండీ విముక్తులైనవారు నా ధామమునకు చేరుదురు।

Verse 145

ओंअग्नेर्वाक्पुंसि यजुर्वेदेन जुष्टात्सोमं पिब स्वाहा । विष्णुमंत्रं महामंत्रं तथा माहेश्वरस्य च

“ఓం. హే అగ్నీ! వాక్కు మరియు ప్రాణశక్తిలో, యజుర్వేదసంస్కారంతో పవిత్రమై, సోమాన్ని పానము చేయి—స్వాహా.” అలాగే విష్ణుమంత్రం, మహామంత్రం, మరియు మాహేశ్వర (శివ) మంత్రం కూడా ప్రయోగించవలెను।

Verse 146

देवीसूर्यगणेशानां तथा क्रतुभुजां सुत । यस्य कस्य कुले जातो गुणवानेव तैर्गुणैः

హే క్రతుభుజుల కుమారా! ఎవడు ఏ కులంలో పుట్టినను, దేవి, సూర్య, గణేశుల గుణాలవల్ల అతడు నిజంగా గుణవంతుడగును।

Verse 147

साक्षाद्ब्रह्ममयो विप्रः पूजनीयः प्रयत्नतः । दानं दद्याच्च विधिवत्सदा पर्वणि पर्वणि

విప్రుడు సాక్షాత్ బ్రహ్మస్వరూపుడు; అందుచేత అతనిని యత్నపూర్వకంగా పూజించవలెను। అలాగే ప్రతి పర్వదినమున విధివిధానంగా దానం ఎల్లప్పుడూ చేయవలెను।

Verse 148

अक्षयं लभते दाता जन्मकोटिशतान्प्रति । स्वाध्यायनिरतो विप्रो यः पठेत्पाठयेत्परान्

దాతకు కోట్లకొద్దీ జన్మల వరకు అక్షయ ఫలం లభించును। స్వాధ్యాయనిరతుడైన బ్రాహ్మణుడు దీనిని పఠించినా లేదా ఇతరులతో పఠింపజేసినా, అతడూ అదే పుణ్యఫలాన్ని పొందును।

Verse 149

धर्मं च श्रावयेल्लोके सदाचारं श्रुतिं स्मृतिं । पुराणसंहितां नूनं तथैव धर्मसंहितां

లోకంలో ధర్మాన్ని శ్రవింపజేయాలి—సదాచారం, శ్రుతి, స్మృతి; అలాగే నిశ్చయంగా పురాణసంహితను, ధర్మసంహితను కూడా।

Verse 150

श्रावयित्वा तु लोकेषु श्रावयित्वा द्विजातिषु । उर्व्यां विष्णुसमः सोपि पूजनीयो नरैः सुरैः

ప్రజల్లో దీనిని శ్రవింపజేసి, ద్విజులలో కూడా శ్రవింపజేసినవాడు భూమిపై విష్ణుసమానుడై, మనుష్యులచేతనూ దేవతలచేతనూ పూజ్యుడగును।

Verse 151

यद्बलं चाक्षयं तस्य तीर्थभूतानघस्य च । समानमर्चनं कृत्वा नरो यात्यच्युतालयं

ఆ అర్చన యొక్క బలం (పుణ్యం) అక్షయము; అది తీర్థభూతుడైన నిరపరాధునికే చెందును. అదే విధంగా పూజచేసిన మనిషి అచ్యుతుని (విష్ణువు) ధామాన్ని చేరును।

Verse 152

कदाचित्क्रियते पापं विप्रः पापैर्न लिप्यते । चांडालस्य गृहे निष्ठौ भास्करज्वलनौ यथा

ఎప్పుడైనా పాపం చేసినా బ్రాహ్మణుడు పాపాలతో లిప్తుడుకాడు; చండాలుని ఇంటిలో ఉన్నా సూర్యుడూ అగ్నీ మలినమగనట్లే।

Verse 153

याजनाध्यापनाद्यौनात्तथैवासत्प्रतिग्रहात् । विप्राणां न भवेद्दोषो ज्वलनार्कसमा द्विजाः

యాజనము, అధ్యాపనము, మైథునము, అలాగే అసత్కానుకూల దానగ్రహణము వలన కూడా విప్రులకు దోషము కలుగదు; ఓ ద్విజులారా, వారు అగ్ని మరియు సూర్యుని సమానులు।

Verse 154

तान्प्रतिग्रहजान्दोषान्प्राणायाम व्यवस्थिताः । नाशयंतीह पापानि वायुर्मेघमिवांबरे

ప్రాణాయామ నియమంలో స్థిరులై వారు దానగ్రహణజనిత దోషాలను ఇక్కడే నశింపజేస్తారు; ఆకాశంలో గాలివలె మేఘాలను తొలగించినట్లు పాపాలను తొలగిస్తారు।

Verse 155

गायत्रीं यो जपेन्नित्यं प्राणायामसमन्वितां । प्रत्यक्षरामरैर्युक्तां स्वाङ्गे विन्यस्य तामपि

ఎవడు ప్రతిదినం ప్రాణాయామంతో కూడిన గాయత్రీ జపం చేస్తాడో, తన అవయవాలపై న్యాసం చేసి, ‘రామ’ అనే ప్రత్యక్ష అక్షరాలతో కూడ ఆమెను సంయుక్తం చేస్తాడు।

Verse 156

सर्वपापाद्विनिर्मुक्तो जन्मकोटिकृतादपि । ब्रह्मणः पदवीं प्राप्य स गच्छेत्प्रकृतेः परम्

అతడు సమస్త పాపాల నుండి—కోటికోట్ల జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుండికూడా—విముక్తుడవుతాడు; బ్రహ్మపదవిని పొందిన తరువాత ప్రకృతికి అతీతంగా గమిస్తాడు।

Verse 157

प्राणायामयुतां तस्माद्गायत्रीं जप नारद । नारद उवाच । प्राणायामाः कथं ब्रह्मन्प्रत्येकाक्षरदेवताः

కాబట్టి, ఓ నారదా, ప్రాణాయామంతో కూడిన గాయత్రీ జపించు. నారదుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మన్, ప్రాణాయామాలు ఎలా చేయాలి? ప్రతి అక్షరానికి అధిష్ఠాత్రి దేవతలు ఎవరు?

Verse 158

तेषां न्यासं तथांगेषु वद तात यथाक्रमम् । ब्रह्मोवाच । गुददेशेत्वपानस्याद्धृदि प्राणोस्ति देहिनः

ప్రియమా, వాటి న్యాసాన్ని అవయవాలపై క్రమంగా చెప్పండి. బ్రహ్మా అన్నాడు—గుదప్రదేశంలో అపానము ఉంటుంది; దేహధారியின் హృదయంలో ప్రాణము స్థితి చెందుతుంది।

Verse 159

तस्माद्गुदं समाकुंच्य प्राणेन सह योजयेत् । पूरकेण तदा पुत्र कृत्वा कुंभकमुत्तमं

కాబట్టి గుదాన్ని సంకోచింపజేసి ప్రాణంతో కలిపి యోగించాలి. ఆపై, ఓ పుత్రా, పూరకము చేసి ఉత్తమ కుంభకము (శ్వాసనిరోధము) చేయాలి.

Verse 160

प्राणायामत्रयं कृत्वा गायत्रीं संजपेदिद्वजः । अनेनैव जपेद्यस्तु महापातकसंचयः

త్రివిధ ప్రాణాయామం చేసి ద్విజుడు విధిగా గాయత్రీ జపించాలి. ఇదే విధంగా జపిస్తే మహాపాతకాల సమూహమున్నవాడుకూడా శుద్ధి పొందును.

Verse 161

सकृदुच्चारितेनैव क्षयं यात्युपपातकं । प्रतिवर्णस्वरं ज्ञात्वा विन्यस्येद्यः कलेवरे

దీనిని ఒక్కసారి ఉచ్చరించిన మాత్రాన ఉపపాతకాలు (చిన్న పాపాలు) నశిస్తాయి. ప్రతి అక్షర స్వరాన్ని తెలిసి శరీరంలో విధిగా న్యాసం చేసే వాడు ఈ శుద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 162

स जनो ब्रह्मतामेति फलं वक्तुं न शक्नुमः । प्रत्यक्षरस्य यद्दैवं शृणु पुत्र वदाम्यहं

అటువంటి వాడు బ్రహ్మస్థితిని పొందుతాడు; దాని ఫలాన్ని మేము పూర్తిగా చెప్పలేము. అయితే, ఓ పుత్రా, ప్రత్యక్ష అక్షరానికి ఉన్న దైవ ప్రభావాన్ని విను—నేను చెబుతున్నాను.

Verse 163

यज्जप्त्वा च पुनर्मातुस्तनं न पिबति द्विजः । आग्नेयं प्रथमं ज्ञेयं वायव्यं तु द्वितीयकम्

దీనిని జపించిన తరువాత ద్విజుడు మళ్లీ తల్లి స్తన్యాన్ని త్రాగడు (అంటే పునర్జన్మకు లోబడడు). మొదటిది ‘ఆగ్నేయం’, రెండవది ‘వాయవ్యము’ అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 164

तृतीयं सूर्यदैवत्यं चतुर्थं वैयतं तथा । पंचमं यमदैवत्यं वारुणं षष्ठमुच्यते

మూడవది సూర్యదేవాధిష్ఠితం; నాలుగవది వైయత (ఆకాశ/వాయు) దేవతకు సంబంధించినది. ఐదవది యమదేవాధీనము, ఆరవది వరుణదేవదైవత్యమని చెప్పబడింది.

Verse 165

सप्तमं बार्हस्पत्यं तु पार्जन्यं चाष्टमं विदुः । ऐन्द्रं च नवमं ज्ञेयं गांधर्वं दशमं तथा

ఏడవది బార్హస్పత్యము (బృహస్పతిదేవునది) అని తెలుసుకొనబడుతుంది; ఎనిమిదవది పార్జన్యము (పర్జన్యదేవునది) అని చెబుతారు. తొమ్మిదవది ఐంద్రము (ఇంద్రునది) అని గ్రహించాలి; పదవది గాంధర్వము (గంధర్వులది) అలాగే.

Verse 166

पौष्णमेकादशं विद्धि मैत्रं द्वादशकं स्मृतं । त्वाष्ट्रं त्रयोदशं ज्ञेयं वासवं तु चतुर्दशं

పదకొండవది పౌష్ణము (పూషాదేవునది) అని తెలుసుకో; పన్నెండవది మైత్రము (మిత్రదేవునది) అని స్మరించబడింది. పదమూడవది త్వాష్ట్రము (త్వష్టాదేవునది) అని గ్రహించాలి; పద్నాలుగవది వాసవము (ఇంద్రునది) అని.

Verse 167

मारुतं पंचदशकं सौम्यं षोडशकं स्मृतं । आंगिरसं सप्तदशं वैश्वदेवमतः परं

పదిహేనవది మారుతము (మరుత్‌లది) అని స్మరించబడింది; పదహారవది సౌమ్యము (సోమునది) అని ప్రసిద్ధం. పదిహేడు ఆంగిరసము; వీటి తరువాత వైశ్వదేవము (సర్వదేవమయం) వస్తుంది.

Verse 168

आश्विनं चैकोनविंशं प्राजापत्यं तु विंशकं । सर्वदेवमयं ज्ञेयमेकविंशकमक्षरं

పందొమ్మిది అక్షరాలది ఆశ్వినమని పిలువబడుతుంది; ఇరవై అక్షరాలది ప్రాజాపత్యము. అయితే ఇరవై ఒక అక్షరాల రూపం సర్వదేవమయం—సకల దేవతలతో నిండినది—అని గ్రహించాలి.

Verse 169

रौद्रं द्वाविंशकं ज्ञेयं ब्राह्मं ज्ञेयमतः परं । वैष्णवं तु चतुर्विंशमेता अक्षरदेवताः

ఇరవై రెండవది రౌద్రమని తెలుసుకోవాలి; దాని తరువాతది బ్రాహ్మము; ఇరవై నాలుగవది వైష్ణవము. ఇవే అక్షరాల అధిష్ఠాత్రి దేవతలు.

Verse 170

जपकाले तु संचिंत्य तासु सायुज्यतां व्रजेत् । ज्ञात्वा तु देवतास्तस्य वाङ्मयं विदितं भवेत्

జపకాలంలో ఆ దేవతలను ధ్యానిస్తే సాధకుడు వారితో సాయుజ్యము (ఏకత్వము) పొందుతాడు. ఆ మంత్రదేవతను తెలిసినప్పుడు దాని వాఙ్మయ స్వరూపం యథార్థంగా అవగతమవుతుంది.

Verse 171

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मणः पदवीं व्रजेत् । गायत्रीं विन्यसेत्पूर्वं शरीरे चात्मनो बुधः

సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై అతడు బ్రహ్మపదవిని (స్థితి/మార్గం) పొందుతాడు. ముందుగా జ్ఞాని తన శరీరంలోను ఆత్మలోను గాయత్రీని విన్యసించాలి.

Verse 172

चतुर्विंशति स्थानेषु आपादमस्तकेषु च । तत्कारं विन्यसेद्योगी पदांगुष्ठे विचक्षणः

పాదాల నుండి శిరస్సు వరకు ఉన్న ఇరవై నాలుగు స్థానాలలో యోగి ఆ అక్షరాన్ని విన్యసించాలి; ప్రత్యేకంగా వివేకి సాధకుడు దానిని పాదాంగుష్ఠంలో (పెద్దవేలు) స్థాపించాలి.

Verse 173

सकारं गुल्फदेशे तु विकारं जंघयोर्न्यसेत् । तुकारं जानुमध्ये च वकारं चोरुदेशतः

‘స’ అక్షరాన్ని గుల్ఫదేశంలో (మడమ/చీలమండ వద్ద), ‘వి’ అక్షరాన్ని జంఘలపై (కాళ్ల పిండెలపై), ‘తు’ అక్షరాన్ని మోకాళ్ల మధ్యలో, మరియు ‘వ’ అక్షరాన్ని ఊరుదేశంలో (తొడలపై) స్థాపించాలి.

Verse 174

रेकारं गुह्यदेशे तु णिकारं वृषणे न्यसेत् । यंकारं कटिदेशे तु भकारं नाभिमण्डले

గుహ్యదేశంలో ‘ర’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి, వృషణాలపై ‘ణ’ అక్షరాన్ని స్థాపించాలి. కటి ప్రాంతంలో ‘య’ మరియు నాభి మండలంలో ‘భ’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి.

Verse 175

गोकारं जठरे न्यस्य देकारं स्तनयोर्न्यसेत् । वकारं हृदये न्यस्य स्यकारं करदेशतः

జఠరంలో ‘గో’ అక్షరాన్ని న్యసించి, రెండు స్తనాలపై ‘దే’ అక్షరాన్ని స్థాపించాలి. హృదయంలో ‘వ’ అక్షరాన్ని న్యసించి, చేతుల ప్రాంతంలో ‘స్య’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి.

Verse 176

धीकारं वदने न्यस्य मकारं तालुके न्यसेत् । हिकारं नासिकाग्रे च धिकारं चक्षुषोर्न्यसेत्

ముఖంలో ‘ధీ’ అక్షరాన్ని న్యసించి, తాలువుపై ‘మ’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి. ముక్కు కొనపై ‘హి’ మరియు రెండు కళ్లపై ‘ధి’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి.

Verse 177

योकारं तु भ्रुवोर्मध्ये योकारं च ललाटके । नःकारं तु मुखे पूर्वे प्रकारं दक्षिणे मुखे

భ్రూవుల మధ్యలో ‘యో’ అక్షరాన్ని న్యసించి, లలాటంపై కూడా ‘యో’ అక్షరాన్ని స్థాపించాలి. ముఖం తూర్పు భాగంలో ‘నః’ మరియు ముఖం దక్షిణ భాగంలో ‘ప్ర’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి.

Verse 178

चोकारं पश्चिमे न्यस्य दकारं चोत्तरे न्यसेत् । यात्कारं मूर्ध्नि विन्यस्य सर्वव्यापी व्यवस्थितः

పడమర దిశలో ‘చో’ అక్షరాన్ని న్యసించి, ఉత్తర దిశలో ‘ద’ అక్షరాన్ని న్యసించాలి. అనంతరం శిరోమణిపై ‘యాత్’ అక్షరాన్ని విన్యసించి, సర్వత్ర స్థితుడైన సర్వవ్యాపి ప్రభువును ధ్యానించాలి.

Verse 179

एतान्विन्यस्य धर्मात्मा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकः । महायोगी महाज्ञानी परं निर्वाणकं व्रजेत्

ఇవన్నీ విధివిధానంగా న్యాసం చేసిన ధర్మాత్ముడు—బ్రహ్మా, విష్ణు, శివ స్వరూపుడై—మహాయోగి, మహాజ్ఞాని అయి పరమ నిర్వాణపదాన్ని పొందును।

Verse 180

संध्याकाले पुनर्न्यासं शृणु त्वं तद्यथार्थतः । ओंभूरिति हृदये न्यस्य ओंभुवश्शिरसि न्यसेत्

సంధ్యాకాలంలో పునర్న్యాసాన్ని యథార్థంగా వినుము. ‘ఓం భూః’ను హృదయంలో న్యసించి, ‘ఓం భువః’ను శిరస్సుపై న్యసించాలి।

Verse 181

ओंस्वः शिखायै तत्सवितुर्वरेण्यमिति कलेवरे । ओंभर्गो देवस्य धीमहीति नेत्रयोः

‘ఓం స్వః’ను శిఖలో, ‘తత్ సవితుర్వరేణ్యం’ను శరీరంలో, ‘ఓం భర్గో దేవస్య ధీమహి’ను నేత్రాలలో న్యసించాలి।

Verse 182

ओंधियो यो नः प्रचोदयादिति करयोर्न्यसेत् । ओंआपो ज्योती रसोमृतं ब्रह्म भूर्भुवःस्वरोम् । इत्युदकस्पर्शमात्रेण पापात्पूतो व्रजेद्धरिं

‘ధియో యో నః ప్రచోదయాత్’ అని జపిస్తూ రెండు చేతులపై న్యాసం చేయాలి. తరువాత ‘ఓం ఆపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువఃస్వరోమ్’ అని ఉచ్ఛరించి జలస్పర్శమాత్రంతో పాపశుద్ధుడై హరిని చేరును।

Verse 183

ओंभूः ओंभुवः ओंस्वः ओंमहः ओंजनः ओंतपः ओंसत्यम् । ओंतत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् । ओंआपो ज्योती रसोमृतं ब्रह्म भूर्भुवःस्वरोम् । इति सव्याहृति सप्रणवां द्वादश ओंकारां संध्याकाले कुंभकेन वारत्रयं जप्त्वा । सूर्योपस्थाने सावित्रीं चतुर्विंशत्यक्षरां जप्त्वा । महाविद्याधिको भवति ब्रह्मत्वं लभते

‘ఓం భూః, ఓం భువః, ఓం స్వః; ఓం మహః, ఓం జనః, ఓం తపః, ఓం సత్యమ్. ఓం తత్ సవితుర్వరేణ్యం… ధియో యో నః ప్రచోదయాత్. ఓం ఆపో జ్యోతీ రసోఽమృతం బ్రహ్మ భూర్భువఃస్వరోమ్.’—ఇలా ప్రణవసహిత వ్యాహృతులతో కూడిన ద్వాదశ ‘ఓం’కార మంత్రాన్ని సంధ్యాకాలంలో కుంభకంతో మూడు సార్లు జపించి, సూర్యోపస్థానంలో ఇరవై నాలుగు అక్షరాల సావిత్రీని జపిస్తే, సాధకుడు మహావిద్యాధికారి అయి బ్రహ్మత్వం (బ్రహ్మసాక్షాత్కారం) పొందును।

Verse 184

षट्कुक्षिलक्षणां पुत्र गायत्रीं शृणु यत्नतः । यां ज्ञात्वा तु परं ब्रह्मस्थानं गच्छति वै द्विजः

పుత్రా, ఆరు విభాగలక్షణముగల గాయత్రిని శ్రద్ధతో వినుము; దానిని సమ్యగ్జ్ఞానముచేసిన ద్విజుడు పరబ్రహ్మధామమును పొందును।

Verse 185

ओंतत्सवितुर्वरेणियं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्

ॐ। దేవసవితృ యొక్క వరణీయమైన తేజస్సును మేము ధ్యానించుచున్నాము; ఆయన మా బుద్ధులను ప్రేరేపించుగాక।

Verse 186

अथ गायत्री पंचशीर्षलक्षणम् । ओंभूः ओंभुवः ओंस्वः ओंमहः ओंजनः ओंतपः ओंसत्यम् । ओंतत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्

ఇప్పుడు ‘పంచశీర్ష’ లక్షణముగల గాయత్రి—ॐ భూః, ॐ భువః, ॐ స్వః, ॐ మహః, ॐ జనః, ॐ తపః, ॐ సత్యమ్; అనంతరం—ॐ దేవసవితృ యొక్క వరణీయ తేజస్సును ధ్యానించుచున్నాము; ఆయన మా ధీలను ప్రేరేపించుగాక।

Verse 187

सव्याहृतिं तु गायत्रीं पुनर्न्यासं तु कारयेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

వ్యాహృతులతో కూడిన గాయత్రి పునర్న్యాసమును చేయవలెను; అప్పుడు సర్వపాపవిముక్తుడై విష్ణుసాయుజ్యమును పొందును।

Verse 188

ओंभूः पादाभ्याम् ओंभुवः जानुभ्याम् ओंस्वः कट्याम् ओंमहः नाभौ ओंजनः हृदये न्यसेत् ओंतपः करयोः ओंसत्यं ललाटे । ओंतत्सवितुर्वरेणियं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् । इति शिखायाम्

‘ॐ భూః’ పాదములపై, ‘ॐ భువః’ మోకాళ్లపై, ‘ॐ స్వః’ కటిపై, ‘ॐ మహః’ నాభిపై, ‘ॐ జనః’ హృదయములో న్యాసము చేయుము; ‘ॐ తపః’ చేతులపై, ‘ॐ సత్యమ్’ లలాటముపై। తరువాత—ॐ దేవసవితృ యొక్క వరణీయ తేజస్సును ధ్యానించుచున్నాము; ఆయన మా ధీలను ప్రేరేపించుగాక—ఇట్లు శిఖలో (న్యాసము) చేయుము।

Verse 189

एवं विप्रो न जानाति स एव ब्राह्मणाधमः । न तस्य क्षीयते पाप्मा भवेद्भूरिप्रतिग्रहः

ఇలా తెలిసికొనని బ్రాహ్మణుడు బ్రాహ్మణులలో అధముడు. అతని పాపం క్షీణించదు; పైగా అతడు అతిగా దాన-ప్రతిగ్రహం చేసే వాడవుతాడు.

Verse 190

इमां यो वेत्ति गायत्रीं सर्वबीजसमन्विताम् । स वेत्ति चतुरो वेदान्योगज्ञानं जपत्रयम्

సర్వబీజసారంతో యుక్తమైన ఈ గాయత్రిని యథార్థంగా తెలిసినవాడు నాలుగు వేదాలు, యోగజ్ఞానం, అలాగే జపానికి సంబంధించిన త్రివిధ నియమాన్ని తెలుసుకున్నవాడే.

Verse 191

य एनां नैव जानाति स शूद्रात्परतः स्मृतः । तस्यापूतस्य विप्रस्य न देयं पितृपार्वणम्

ఇదిని అసలు తెలియని వాడు శూద్రునికన్నా దిగువగా చెప్పబడతాడు. ఆ అపవిత్ర బ్రాహ్మణునికి పితృ-పార్వణ శ్రాద్ధ భాగం ఇవ్వకూడదు.

Verse 192

न स्नानफलदः कश्चित्सर्वं च निष्फलं भवेत् । विद्या वित्तं तथा जन्म द्विजत्वं कारणं यतः

ఎవరూ స్నానఫలాన్ని ప్రసాదించేవాడవడు; అన్నీ నిష్ఫలమవుతాయి—విద్య, ధనం, జన్మ కూడా—ఎందుకంటే కేవలం ‘ద్విజత్వం’నే కారణం కాదు.

Verse 193

निष्फलं सकलं तस्य मेध्यं पुष्पं यथाऽशुचौ । चतुर्वेदाश्च गायत्री पुरा वै तुलिता मया

అతనికి అన్నీ నిష్ఫలమే—అశుచిలో ఉంచిన పవిత్ర పుష్పం ఫలహీనమయ్యేలా. పూర్వకాలంలో నేను నాలుగు వేదాలు మరియు గాయత్రిని తూకంలో తూచితిని.

Verse 194

चतुर्वेदात्परा गुर्वी गायत्री मोक्षदा स्मृता । दशभिर्जन्मजनितं शतेन च पुरा कृतम्

చతుర్వేదాలకన్నా పరమమైన, గౌరవనీయమైన గాయత్రీ మోక్షదాయినిగా స్మరించబడుతుంది. ఆమె జపంతో పది జన్మల పాపాలు నశిస్తాయి; ఎంతో పూర్వం—శతకాలముందు—చేసిన పాపమూ తొలగుతుంది।

Verse 195

त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हंति किल्बिषम् । गायत्रीमक्षमालायां सायं प्रातश्च यो जपेत्

గాయత్రీని వెయ్యిసార్లు జపిస్తే మూడు యుగాల పాపసంచయం నశిస్తుంది. ఎవడు సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలం జపమాలలో గాయత్రీ జపిస్తాడో, అతడు శుద్ధుడవుతాడు.

Verse 196

चतुर्णामपि वेदानां फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । त्रिसंध्यं यो जपेन्नित्यं गायत्रीं हायनं द्विजः

ఏ ద్విజుడు ఒక సంవత్సరం పాటు నిత్యం మూడు సంధ్యాకాలాల్లో గాయత్రీ జపిస్తాడో, అతడు సందేహం లేకుండా నాలుగు వేదాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 197

तस्य पापं क्षयं याति जन्मकोटिसमुद्भवम् । गायत्र्युच्चारमात्रेण पापकूटात्पुनाति च

అతని కోటి జన్మల నుండి కూడిన పాపం క్షయమవుతుంది. గాయత్రీని ఉచ్చరించడమే చాలు—పాపాల గుట్ట నుండికూడా అతడు పవిత్రుడవుతాడు.

Verse 198

स्वर्गापवर्गमाप्नोति जप्त्वा नित्यं द्विजोत्तमः । वासुदेवस्य मंत्राणि जपेद्यस्तु दिनेदिने

హే ద్విజోత్తమా! ఎవడు ప్రతిదినం నిరంతరం వాసుదేవుని మంత్రాలను జపిస్తాడో, అతడు స్వర్గమును మరియు అపవర్గమును—మోక్షమును—పొందుతాడు.

Verse 199

प्रणमेच्च हरेः पादौ स गच्छेदपवर्गिताम् । वासुदेवस्य स्तोत्राणि मुखे चापि कथोत्तमा

హరి పాదములకు నమస్కరించువాడు మోక్షాన్ని పొందును. అతని నోట వాసుదేవుని స్తోత్రాలు, అలాగే ఉత్తమ ధర్మకథలు నిలిచియుండాలి.

Verse 200

पंकस्य लवमात्रं तु तस्य देहे न तिष्ठति । वेदशास्त्रावगाहेन त्रिस्रोतः स्नानजं फलम्

అతని దేహంపై అపవిత్రత యొక్క అణువంత కూడా నిలవదు. వేదశాస్త్రాలలో అవగాహనచేసి త్రిస్రోతస్నాన ఫలాన్ని పొందును.