Shloka 50
Slaying of Andhaka; Hymn to the Sun; Glory of Brahmins; Gayatri Nyasa and Pranayama
यस्तूदयाद्रिशिखरे मकुटायमानलीलागभस्तिभिरलं कुसुमप्रकाशैः । व्याप्य स्वदीधितिगणैः प्रदिशो दिशश्च देदीप्यते स सविता विभवाय लोके
yastūdayādriśikhare makuṭāyamānalīlāgabhastibhiralaṃ kusumaprakāśaiḥ | vyāpya svadīdhitigaṇaiḥ pradiśo diśaśca dedīpyate sa savitā vibhavāya loke
ప్రాతఃకాలంలో తూర్పు పర్వతశిఖరంపై ఉదయించి మకుటధారిలా కనిపించి, పుష్పప్రకాశంలా మెరుస్తూ క్రీడించే కిరణాలతో శోభించి, తన తేజస్సు సమూహాలతో ఉపదిశల్నీ దిశల్నీ వ్యాపించి ప్రకాశింపజేసే ఆ సవితా లోకసమృద్ధికై వెలుగుతాడు।
Narrator/authorial voice (context not provided for a specific dialogue speaker)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
Type: mountain
Sandhi Resolution Notes: yastūdayādriśikhare = यः + तु + उदयाद्रि-शिखरे; makuṭāyamāna- = मकुट + आयमान (becoming); makuṭāyamānalīlāgabhastibhiḥ = (बहुव्रीहि) + तृतीया बहुवचन; kusumaprakāśaiḥ = कुसुम-प्रकाशैः; vyāpya = क्त्वा-प्रत्ययान्त; pradiśo diśaśca = प्रदिशः + दिशः + च; dedīpyate = लट् आत्मनेपद.
FAQs
The verse praises Savitṛ (the Sun) as the cosmic illuminator whose rays pervade all directions and thereby sustain the world’s prosperity and well-being.
It poetically depicts sunrise: the Sun appears atop the eastern horizon like a king wearing a crown, with rays resembling radiant, flower-like ornaments.
It suggests impartial beneficence: like the Sun that shines on all quarters without discrimination, sustaining life and order (dharma) through steady, world-supporting action.