
Sukta 8.44
अयं अग्निसूक्तः यज्ञाग्निं दीव्यं अतिथिं समिन्धे—घृतेन प्रबोधितं, आहूतं च हव्यानि प्रतिग्रहीतुं तानि देवेषु नेतुं च। अत्र अग्नेः विश्वरूपं महत्त्वं स्तूयते—द्यौः शिरः, पृथिव्याः ईश्वरी शिखरः—यः अपां निगूढान् “बीजानि” प्रेरयति, तेषां जीवनं प्रकाशं च जनयति। अन्ते रक्षाप्रार्थना क्रियते यत् अग्निः प्रेरितो ऋषिः उपासकस्य आयुः धनं च पापात् अरिभ्यः शक्तिभ्यश्च परं वहतु।
Mantra 1
समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर्बोधयतातिथिम् । आस्मिन्हव्या जुहोतन ॥
समिधा अग्निं दुवस्यत; घृतैर्बोधयत अतिथिम्। अस्मिन् हव्यानि जुहोत।
Mantra 2
अग्ने स्तोमं जुषस्व मे वर्धस्वानेन मन्मना । प्रति सूक्तानि हर्य नः ॥
अग्ने स्तोमं जुषस्व मे; अनेन मन्मना वर्धस्व। नः सूक्तानि प्रति हर्य।
Mantra 3
अग्निं दूतं पुरो दधे हव्यवाहमुप ब्रुवे । देवाँ आ सादयादिह ॥
अग्निं दूतं पुरो दधे, हव्यवाहमुप ब्रुवे। स देवाँ इह आ सादयात्॥
Mantra 4
उत्ते बृहन्तो अर्चयः समिधानस्य दीदिवः । अग्ने शुक्रास ईरते ॥
उत्ते बृहन्तोऽर्चयः समिधानस्य दीदिवः। अग्ने शुक्रास ईरते॥
Mantra 5
उप त्वा जुह्वो मम घृताचीर्यन्तु हर्यत । अग्ने हव्या जुषस्व नः ॥
उप त्वा जुह्वो मम घृताचीर्यन्तु हर्यत। अग्ने हव्या जुषस्व नः॥
Mantra 6
मन्द्रं होतारमृत्विजं चित्रभानुं विभावसुम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
मन्द्रं होतारम् ऋत्विजं चित्रभानुं विभावसुम् अग्निम् ईळे; स उ नः श्रवतु प्रत्यवोचतु च।
Mantra 7
प्रत्नं होतारमीड्यं जुष्टमग्निं कविक्रतुम् । अध्वराणामभिश्रियम् ॥
प्रत्नं होतारम् ईड्यं जुष्टम् अग्निं कविक्रतुम्—स अध्वराणाम् अभिश्रियं (प्रकाशमानां श्रियम्) बिभर्ति।
Mantra 8
जुषाणो अङ्गिरस्तमेमा हव्यान्यानुषक् । अग्ने यज्ञं नय ऋतुथा ॥
जुषाणोऽङ्गिरस्तमेमानि हव्यान्यनुषक् प्रतिगृहाण; अग्ने यज्ञं नय ऋतुथा (ऋतानुसारम्)।
Mantra 9
समिधान उ सन्त्य शुक्रशोच इहा वह । चिकित्वान्दैव्यं जनम् ॥
अग्ने, समिधान उ सन् त्वं शुक्रम्-शोचे, इह दैव्यं जनं वह। चिकीत्वान् दैव्यं जनं विज्ञाय, अस्मिन् देहधारिणि स्थाने प्रणेहि।
Mantra 10
विप्रं होतारमद्रुहं धूमकेतुं विभावसुम् । यज्ञानां केतुमीमहे ॥
विप्रं होतारम् अद्रुहं धूमकेतुं विभावसुम्—यज्ञानां केतुम् अग्निम् ईमहे।
Mantra 11
अग्ने नि पाहि नस्त्वं प्रति ष्म देव रीषतः । भिन्धि द्वेषः सहस्कृत ॥
अग्ने, नः त्वं नि पाहि, प्रति ष्म देव रीषतः। सहस्कृत, द्वेषो भिन्धि।
Mantra 12
अग्निः प्रत्नेन मन्मना शुम्भानस्तन्वं स्वाम् । कविर्विप्रेण वावृधे ॥
अग्निः प्रातनेन मन्मना स्वां तन्वं शुम्भमानः कविः सन् वर्धते; विप्रस्य दीप्तेन मतेन स वावृधे।
Mantra 13
ऊर्जो नपातमा हुवेऽग्निं पावकशोचिषम् । अस्मिन्यज्ञे स्वध्वरे ॥
ऊर्जो नपातं पावकशोचिषमग्निमहं हुवेऽस्मिन्यज्ञेऽस्मिन्सुध्वरे।
Mantra 14
स नो मित्रमहस्त्वमग्ने शुक्रेण शोचिषा । देवैरा सत्सि बर्हिषि ॥
स नो मित्रमहस्त्वमग्ने; शुक्रेण शोचिषा देवैः सह बर्हिषि आ सीद।
Mantra 15
यो अग्निं तन्वो दमे देवं मर्तः सपर्यति । तस्मा इद्दीदयद्वसु ॥
यो मर्त्यः स्वतन्वो दमे देवं अग्निं सपर्यति, तस्मै एव अग्निः सत्यं वसु दीदयत्।
Mantra 16
अग्निर्मूर्धा दिवः ककुत्पतिः पृथिव्या अयम् । अपां रेतांसि जिन्वति ॥
अग्निर्दिवो मूर्धा, पृथिव्याः ककुत्पतिरयम्; अपां रेतांसि जिन्वति।
Mantra 17
उदग्ने शुचयस्तव शुक्रा भ्राजन्त ईरते । तव ज्योतींष्यर्चयः ॥
उदग्ने शुचयस्तव शुक्रा भ्राजन्त ईरते; तव ज्योतींष्यर्चयः।
Mantra 18
ईशिषे वार्यस्य हि दात्रस्याग्ने स्वर्पतिः । स्तोता स्यां तव शर्मणि ॥
अग्ने, त्वं वार्यस्य हि दात्रः, स्वर्पतिश्च; तव शर्मणि अहं स्तोता स्याम्।
Mantra 19
त्वामग्ने मनीषिणस्त्वां हिन्वन्ति चित्तिभिः । त्वां वर्धन्तु नो गिरः ॥
अग्ने, त्वां मनीषिणो जनाः चित्तिभिर्हि हिन्वन्ति; नो गिरः अपि त्वां वर्धन्तु।
Mantra 20
अदब्धस्य स्वधावतो दूतस्य रेभतः सदा । अग्नेः सख्यं वृणीमहे ॥
अदब्धस्य स्वधावतो रेभतः सदा दूतस्य—अग्नेः सख्यं वृणीमहे।
Mantra 21
अग्निः शुचिव्रततमः शुचिर्विप्रः शुचिः कविः । शुची रोचत आहुतः ॥
अग्निः शुचिव्रततमः शुचिर्विप्रः शुचिः कविः। शुची रोचते आहुतः॥
Mantra 22
उत त्वा धीतयो मम गिरो वर्धन्तु विश्वहा । अग्ने सख्यस्य बोधि नः ॥
उत त्वा धीतयो मम गिरो वर्धन्तु विश्वहा। अग्ने सख्यस्य बोधि नः॥
Mantra 23
यदग्ने स्यामहं त्वं त्वं वा घा स्या अहम् । स्युष्टे सत्या इहाशिषः ॥
यदग्ने स्यामहं त्वं त्वं वा घा स्या अहम्। स्युष्टे सत्याः इहाशिषः॥
Mantra 24
वसुर्वसुपतिर्हि कमस्यग्ने विभावसुः । स्याम ते सुमतावपि ॥
विभावसोऽग्ने! त्वं हि वसुरेव, वसुपतिश्च कामस्य। तव सुमतावपि वयं स्याम।
Mantra 25
अग्ने धृतव्रताय ते समुद्रायेव सिन्धवः । गिरो वाश्रास ईरते ॥
अग्ने धृतव्रत! ते समुन्द्रायेव सिन्धवो यथा, तथा अस्माकं गिरो वाश्रास् त्वां प्रति ईरन्ते।
Mantra 26
युवानं विश्पतिं कविं विश्वादं पुरुवेपसम् । अग्निं शुम्भामि मन्मभिः ॥
युवानं विश्पतिं कविं विश्वादं पुरुवेपसम्। अग्निं शुम्भामि मन्मभिः।
Mantra 27
यज्ञानां रथ्ये वयं तिग्मजम्भाय वीळवे । स्तोमैरिषेमाग्नये ॥
यज्ञानां रथ्ये वयं स्तोमैः तिग्मजम्भाय वीळवेऽग्नये इषेम, यथा नः इष्टिः सिद्ध्येत्।
Mantra 28
अयमग्ने त्वे अपि जरिता भूतु सन्त्य । तस्मै पावक मृळय ॥
अयम् अग्ने त्वे अपि जरिता सन्त्य भूयात्; तस्मै पावक मृळय, शं च कुरु।
Mantra 29
धीरो ह्यस्यद्मसद्विप्रो न जागृविः सदा । अग्ने दीदयसि द्यवि ॥
धीरो ह्यसि, सद्मसद् विप्रो न जागृविः सदा; अग्ने, द्यवि (मनसो द्यौषि) दीदयासि।
Mantra 30
पुराग्ने दुरितेभ्यः पुरा मृध्रेभ्यः कवे । प्र ण आयुर्वसो तिर ॥
हे अग्ने, दुरितेभ्यः पुरा—मृध्रेभ्यश्च पुरा—हे कवे, अस्माकम् आयुर्वसु च तेषाम् अतीत्य प्र तिर।
Agni is kindled and welcomed as the divine Guest; he is to be awakened with ghṛta and invited to receive oblations.
Praise expands from ritual immediacy to cosmic vision: Agni’s sovereignty across heaven and earth and his life-quickening action in the waters.
The proclamation of Agni as ‘head of heaven’ and lordly summit of earth who stirs the waters’ seed—Agni as cosmic animator and mediator.
A closing prayer for protection and passage: before evils and hostile powers can touch the worshipper, Agni carries life and wealth beyond them.
samidhāgniṃ duvasyata … bodhayatātithim
agnir mūrdhā divaḥ
पुराग्ने दुरितेभ्यः पुरा मृध्रेभ्यः कवे । प्र ण आयुर्वसो तिर ॥Agni, the sacred fire, praised as the divine Guest who receives offerings and carries them to the gods.
Kindle and honor Agni with ghee and offerings; recognize him as a cosmic power who animates life and ask him to protect and guide your vitality beyond harm.
It describes Agni as a supreme connecting power across the worlds—uplifting offerings upward, sustaining order on earth, and awakening hidden life-force in the waters.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.