Sukta 44

Mantra 1

समिधाग्निं दुवस्यत घृतैर्बोधयतातिथिम् । आस्मिन्हव्या जुहोतन ॥

સમિધા (ઇંધન/પ્રજ્વલન) વડે અગ્નિની સેવા કરો, તેને પોષો; ઘૃતથી અતિથિ (અતિથિ-દેવ)ને જગાવો. આ યજ્ઞસ્થાને હવ્યો (આહુતિઓ) અર્પણ કરો.

Mantra 2

अग्ने स्तोमं जुषस्व मे वर्धस्वानेन मन्मना । प्रति सूक्तानि हर्य नः ॥

હે અગ્નિ, મારો સ્તોમ (સ્તુતિગાન) સ્વીકાર, તેને રસપૂર્વક ગ્રહણ કર; આ મારા મન્મ (ઘડાયેલ વિચાર) વડે તું વૃદ્ધિ પામ. અમારા સુક્તો (સુવચનો) તરફ વળ, અને તેમાં આનંદ કર.

Mantra 3

अग्निं दूतं पुरो दधे हव्यवाहमुप ब्रुवे । देवाँ आ सादयादिह ॥

હું અગ્નિને દૂત રૂપે પુરોભાગે સ્થાપું છું—હવ્યવાહ, અર્પણો વહન કરનાર; તેની પાસે જઈ હું ઉચ્ચારું છું. તે દેવોને અહીં બેસાડે, આ યજ્ઞ-ચેતનામાં.

Mantra 4

उत्ते बृहन्तो अर्चयः समिधानस्य दीदिवः । अग्ने शुक्रास ईरते ॥

હે અગ્નિ, જ્યારે તું સમિધાથી પ્રજ્વલિત થઈ દીપે છે, ત્યારે તારા વિશાળ જ્વાલારૂપ કિરણો ઉપર ઊઠે છે; તારી શુદ્ધ તેજસ્વી શક્તિઓ પ્રવર્તે છે.

Mantra 5

उप त्वा जुह्वो मम घृताचीर्यन्तु हर्यत । अग्ने हव्या जुषस्व नः ॥

તારી પાસે મારી જુહૂઓ—ઘૃતથી દીપ્ત, પ્રકાશવાહી—આનંદથી આવી પહોંચે. હે અગ્નિ, અમારા હવ્યો સ્વીકાર અને તેમાં પ્રસન્ન થા.

Mantra 6

मन्द्रं होतारमृत्विजं चित्रभानुं विभावसुम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥

હર્ષદાયક હોતૃ, ઋતુવિદ ઋત્વિજ, ચિત્રભાનુ અને વિભાવસુ એવા અગ્નિને હું સ્તવું છું. તે નિશ્ચયે અમારી પુકાર સાંભળે અને પ્રતિસાદ આપે.

Mantra 7

प्रत्नं होतारमीड्यं जुष्टमग्निं कविक्रतुम् । अध्वराणामभिश्रियम् ॥

પ્રાચીન હોતૃ, સ્તુત્ય અને ઇચ્છનીય, પ્રિય તથા અનુમોદિત, કવિ-ક્રતુ એવા અગ્નિ—તે જ અમારા અધ્વરો (યજ્ઞો) ઉપર સ્થિત પ્રગટ શ્રી છે.

Mantra 8

जुषाणो अङ्गिरस्तमेमा हव्यान्यानुषक् । अग्ने यज्ञं नय ऋतुथा ॥

હે અઙ્ગિરસ્તમ અગ્ને, પ્રસન્ન થઈ આ હવ્યોને અનુષક્—ક્રમશઃ—સ્વીકાર કર. હે અગ્ને, ઋત મુજબ, ઋતુથાઃ, યજ્ઞને આગળ દોરી જા.

Mantra 9

समिधान उ सन्त्य शुक्रशोच इहा वह । चिकित्वान्दैव्यं जनम् ॥

હે શુદ્ધ તેજે દહકતા, સર્વત્ર ઉપસ્થિત અગ્નિ! તું પ્રજ્વલિત થતો જ અહીં દેવજનને (દેવતાઓને) વહેંચી લાવ. હે ચિકિત્વાન્—જાણનાર અને વિવેકી—તેમને આ દેહધારી સ્થાને પ્રવેશ કરાવ.

Mantra 10

विप्रं होतारमद्रुहं धूमकेतुं विभावसुम् । यज्ञानां केतुमीमहे ॥

અમે અગ્નિને પ્રાર્થીએ છીએ—વિપ્ર, હોતા, અદ્રુહ (અવિશ્વાસઘાતી નહિ), ધૂમકેતુ (ધૂમધ્વજ), વિભાવસુ (વિસ્તૃત તેજવાળો)—યજ્ઞોનો કેતુ, માર્ગદર્શક ચિહ્ન અને દીપ્ત પ્રદીપ.

Mantra 11

अग्ने नि पाहि नस्त्वं प्रति ष्म देव रीषतः । भिन्धि द्वेषः सहस्कृत ॥

હે અગ્નિ, તું અમને નીચેથી અને સર્વ બાજુથી રક્ષા કર; હે દેવશક્તિ, હાનિકારક સામે સામનો કરીને ઊભો રહેજે. હે સહસ્કૃત, બળથી ઘડાયેલો દ્વેષ તોડી નાખ—વૈરભાવની ઇચ્છા ચુરચુર કરી દે.

Mantra 12

अग्निः प्रत्नेन मन्मना शुम्भानस्तन्वं स्वाम् । कविर्विप्रेण वावृधे ॥

અગ્નિ પ્રાચીન પ્રેરિત મનથી, પોતાની જ તનુને શોભાવતો, કવિરૂપે વધે છે—વિપ્રના પ્રકાશિત મન દ્વારા તે વધુ વિસ્તરે છે.

Mantra 13

ऊर्जो नपातमा हुवेऽग्निं पावकशोचिषम् । अस्मिन्यज्ञे स्वध्वरे ॥

હું ઊર્જાનો પુત્ર—પાવક તેજવાળા અગ્નિને—આ યજ્ઞમાં, આ સુવ્યવસ્થિત સ્વધ્વર અર્પણ-માર્ગમાં, અહીં આહ્વાન કરું છું.

Mantra 14

स नो मित्रमहस्त्वमग्ने शुक्रेण शोचिषा । देवैरा सत्सि बर्हिषि ॥

હે અગ્નિ, તું અમારે માટે મહામૈત્રી બન; તારા શુદ્ધ તેજસ્વી શોચિષથી દેવો સાથે બર્હિષ પર આવી બેસ.

Mantra 15

यो अग्निं तन्वो दमे देवं मर्तः सपर्यति । तस्मा इद्दीदयद्वसु ॥

જે મર્ત્ય પોતાના દેહરૂપ નિવાસમાં દેવ અગ્નિની સેવા-પૂજા કરે છે, તેના પર અગ્નિ નિશ્ચયે જ વસુ—સત્ય ધન-સંપત્તિને પ્રકાશિત કરે છે.

Mantra 16

अग्निर्मूर्धा दिवः ककुत्पतिः पृथिव्या अयम् । अपां रेतांसि जिन्वति ॥

અગ્નિ દ્યૌનો મસ્તક છે, પૃથ્વીનો શિખર અને સ્વામી છે; તે અપાં રેતાંસિ—જળોના બીજોને ઉદ્દીપિત કરે છે.

Mantra 17

उदग्ने शुचयस्तव शुक्रा भ्राजन्त ईरते । तव ज्योतींष्यर्चयः ॥

ઉર્ધ્વ, હે અગ્ને, તારા શુચિ અને શુક્ર જ્વાલાઓ ઊછળી ઝળહળે છે; તારા જ્યોતીંષિ—પ્રકાશોને અર્ચયઃ, ગતિમાં મૂકે છે.

Mantra 18

ईशिषे वार्यस्य हि दात्रस्याग्ने स्वर्पतिः । स्तोता स्यां तव शर्मणि ॥

હે અગ્નિ, તું વર્ય (શ્રેષ્ઠ) વરદાનો પર અધિપતિ છે; કારણ કે તું દાતા છે, સ્વર્લોકનો સ્વામી. તારા શર્મણિ—તારા આશ્રય-શાંતિમાં—હું તારો સ્તોત્રા બની રહું.

Mantra 19

त्वामग्ने मनीषिणस्त्वां हिन्वन्ति चित्तिभिः । त्वां वर्धन्तु नो गिरः ॥

હે અગ્નિ, તને મનીષિણો—દ્રષ્ટા-વિચારકો—પોતાની ચિત્તિઓથી પ્રેરિત કરે છે; અમારી ગિરઃ—વાણી—પણ તને વર્ધે, તને વધારતી રહે.

Mantra 20

अदब्धस्य स्वधावतो दूतस्य रेभतः सदा । अग्नेः सख्यं वृणीमहे ॥

અદબ્ધ—અવિશ્વાસઘાતી—દૂત, સ્વધાવાન (પોતાના બળના નિયમથી સમૃદ્ધ), અને રેભતઃ—પ્રેરિત—એવા અગ્નિનું સખ્ય અમે સદા વરીએ છીએ.

Mantra 21

अग्निः शुचिव्रततमः शुचिर्विप्रः शुचिः कविः । शुची रोचत आहुतः ॥

અગ્નિ—શુચિવ્રતતમ, શુચિ વિપ્ર, શુચિ કવિ; આહુત થઈને, આહ્વાનિત થતાં, શુચિ તેજે પ્રજ્વલિત થઈ ચેતનામાં પ્રકાશે છે.

Mantra 22

उत त्वा धीतयो मम गिरो वर्धन्तु विश्वहा । अग्ने सख्यस्य बोधि नः ॥

અને મારી ધીતિઓ અને મારી ગિરોઃ તને વિશ્વહા વધારતી રહે; હે અગ્ને, અમારા સખ્યને બોધ—તેને ઓળખી, અમામાં પૂર્ણ કર.

Mantra 23

यदग्ने स्यामहं त्वं त्वं वा घा स्या अहम् । स्युष्टे सत्या इहाशिषः ॥

જો, હે અગ્ને, હું તું બની શકું—અથવા તું જ હું બની શકે—તો તારી સત્ય આશિષો અહીં, આ દેહધારી જીવનમાં, અમારે માટે સિદ્ધ થાય.

Mantra 24

वसुर्वसुपतिर्हि कमस्यग्ने विभावसुः । स्याम ते सुमतावपि ॥

હે અગ્નિ, વિશાળ તેજવાળા વિભાવસુ! તું જ ખરેખર વસુ (શુભ ધન) અને વસુપતિ (સમૃદ્ધિઓનો સ્વામી) છે. અમે તારી સુમતિ—ધર્મમય અને કૃપાળુ સમજણ—માં પણ નિવાસ કરીએ.

Mantra 25

अग्ने धृतव्रताय ते समुद्रायेव सिन्धवः । गिरो वाश्रास ईरते ॥

હે અગ્નિ, ધૃતવ્રત! તારા તરફ—જેમ નદીઓ સમુદ્ર તરફ વહે—અમારી વાણી, ઉચ્છ્વાસિત અને આર્તનાદ કરતી, ધસી આવે છે અને પ્રવર્તે છે.

Mantra 26

युवानं विश्पतिं कविं विश्वादं पुरुवेपसम् । अग्निं शुम्भामि मन्मभिः ॥

યુવાન અગ્નિ—વિશ્વપતિ (જનનો સ્વામી), કવિ, વિશ્વાદ (સર્વભક્ષક), બહુવેગી કંપનોવાળો—તેને હું મારા મનોભાવ-વિચારોથી શોભાવું છું, વધારું છું.

Mantra 27

यज्ञानां रथ्ये वयं तिग्मजम्भाय वीळवे । स्तोमैरिषेमाग्नये ॥

યજ્ઞોના રથિયે માર્ગે અમે તીક્ષ્ણ-જંભવાળા, દૃઢ અને બળવાન અગ્નિ—વીળવ—તરફ સ્તોત્રો વડે આગળ વધીએ; જેથી અમારી ઇચ્છા-આકાંક્ષા પૂર્ણ થાય.

Mantra 28

अयमग्ने त्वे अपि जरिता भूतु सन्त्य । तस्मै पावक मृळय ॥

હે અગ્નિ, આ જરિતા (ગાયક) પણ સત્ય-નિષ્ઠાથી તારો જ બને; તેથી, હે પાવક, કૃપા કર અને તેને આરોગ્ય-શાંતિ આપ.

Mantra 29

धीरो ह्यस्यद्मसद्विप्रो न जागृविः सदा । अग्ने दीदयसि द्यवि ॥

કારણ કે તું ધીર છે—ગૃહમાં આસનસ્થ—વિપ્ર સમ જાગૃત દ્રષ્ટા, સદા જાગતો; હે અગ્નિ, તું મનના દ્યૌમાં દીપ્તિથી પ્રજ્વલિત થાય છે.

Mantra 30

पुराग्ने दुरितेभ्यः पुरा मृध्रेभ्यः कवे । प्र ण आयुर्वसो तिर ॥

હે અગ્નિ, દુષ્ટતાઓ અમને સ્પર્શે તે પહેલાં—વૈરી શક્તિઓ આવતાં પહેલાં—હે કવિ, અમારા આયુષ્યને અને વસુ (સમૃદ્ધિ)ને તેમના પાર આગળ લઈ જા.