Sukta 43
Sukta 8.43
Agni
अयं सूक्तः प्रेरितपुरोहितं नित्ययजमानं च अग्निं सततं स्तौति, यः देवेषु दिव्यं संकल्पं प्रबोधयति, मनुष्यवाचं हविर्भिश्च देवान् प्रति वहति। पुनःपुनरस्य प्रार्थना क्रियते यत् स आह्वानं शृणुयात्, यजमानस्य गृहम् आविशेत्, स्वस्य ध्रुवदानशक्त्या चिरस्थायि वरं धनं रक्षां च प्रयच्छेत्।
Mantras
Mantra 1
इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः । गिरः स्तोमास ईरते ॥
इमे विप्रस्य वेधसोऽग्नेरस्तृतयज्वनः गिरः स्तोमास ईरते।
Mantra 2
अस्मै ते प्रतिहर्यते जातवेदो विचर्षणे । अग्ने जनामि सुष्टुतिम् ॥
यः त्वां प्रत्याहर्तुं प्रत्युत्तरं लभितुमिच्छति, हे जातवेदः, हे विचर्षणे (जनानां मध्ये व्यापिन्), तस्मै अहम् अग्नेः सुष्टुतिं सुगठितां स्तुतिं जनयामि।
Mantra 3
आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥
आरोकाः इव घेद्, हे अग्ने, तव तिग्माः त्विषः प्रज्वलन्ति; दद्भिः इव वनानि बप्ससि—अन्तःस्थितं घनं तमः छिनत्सि, यथा ज्योतिषः पन्थाः प्रकटो भवेत्।
Mantra 4
हरयो धूमकेतवो वातजूता उप द्यवि । यतन्ते वृथगग्नयः ॥
हरयः धूमकेतवः, वातजूता उप द्यवि यतन्ते; वृथग् अग्नयः बहवः स्वस्वमार्गेण प्रयतन्ते—भवने आरोहणशक्तयः।
Mantra 5
एते त्ये वृथगग्नय इद्धासः समदृक्षत । उषसामिव केतवः ॥
एते त्ये पृथगग्नयः इद्धासः समदृक्षत—उषासामिव केतवः; आगच्छतः प्रकाशचैतन्यस्य लक्षणानि।
Mantra 6
कृष्णा रजांसि पत्सुतः प्रयाणे जातवेदसः । अग्निर्यद्रोधति क्षमि ॥
जातवेदसः प्रयाणे कृष्णा रजांसि पत्सुतः परित्यज्यन्ते; यदा ह्यग्निः क्षमि गत्वा रोद्धि, तदा तमसोऽवरोधं निरुणद्धि जयति च।
Mantra 7
धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥
धासिं कृण्वानः अग्निरोषधीः बप्सति; न स वायति। पुनरप्यरुण्यः (नवाङ्कुराः) यन्ति—शोधनज्वालानन्तरं जीवनं पुनर्नवीभवति।
Mantra 8
जिह्वाभिरह नन्नमदर्चिषा जञ्जणाभवन् । अग्निर्वनेषु रोचते ॥
जिह्वाभिर् अह नन्नमद् अर्चिषा जञ्जणाभवन्। अग्निर्वनेषु रोचते॥
Mantra 9
अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥
अप्स्वग्ने सधिष्ठव सौषधीरनु रुध्यसे। गर्भे सञ्जायसे पुनः॥
Mantra 10
उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम् । निंसानं जुह्वो मुखे ॥
उदग्ने तव तद्घृतादर्ची रोचत आहुतम्। निंसानं जुह्वो मुखे॥
Mantra 11
उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥
उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥
Mantra 12
उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥
उत त्वा नमसा वयं होतर्वरेण्यक्रतो । अग्ने समिद्भिरीमहे ॥
Mantra 13
उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥
उत त्वा भृगुवच्छुचे मनुष्वदग्न आहुत । अङ्गिरस्वद्धवामहे ॥
Mantra 14
त्वं ह्यग्ने अग्निना विप्रो विप्रेण सन्त्सता । सखा सख्या समिध्यसे ॥
त्वं ह्यग्नेऽग्निना अग्निर्विप्रो विप्रेण; सन्त्सता सख्या सखा समिध्यसे।
Mantra 15
स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम् । अग्ने वीरवतीमिषम् ॥
स त्वं विप्राय दाशुषे रयिं देहि सहस्रिणम्; अग्ने वीरवतीमिषम्।
Mantra 16
अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत । इमं स्तोमं जुषस्व मे ॥
अग्ने भ्रातः सहस्कृत रोहिदश्व शुचिव्रत, इमं स्तोमं जुषस्व मे।
Mantra 17
उत त्वाग्ने मम स्तुतो वाश्राय प्रतिहर्यते । गोष्ठं गाव इवाशत ॥
उत त्वामग्ने मया स्तुतो वाश्राय-प्रतिहर्यते—यथा गावो गोष्ठं प्रति आशते; तथा ते शक्तिरस्माकं भावगृहं प्रति प्रवर्तते।
Mantra 18
तुभ्यं ता अङ्गिरस्तम विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । अग्ने कामाय येमिरे ॥
तुभ्यं हि, अङ्गिरस्तम अग्ने, विश्वाः सुक्षितयः पृथक् पृथक् कामाय येमिरे—गुह्यतर्पयितृ-ज्वालां त्वां अन्विच्छन्त्यः।
Mantra 19
अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितः । अद्मसद्याय हिन्विरे ॥
अग्निं धीभिर्मनीषिणो मेधिरासो विपश्चितो हिन्विरे—योऽद्मसद्याय, भावगृहे सद्य एव निषण्णः, आहुत्यै सदा सज्जः।
Mantra 20
तं त्वामज्मेषु वाजिनं तन्वाना अग्ने अध्वरम् । वह्निं होतारमीळते ॥
त्वां तं—अज्मेषु वाजिनं, हे अग्ने—अध्वरं तन्वानं—वह्निं होतारं च वयं ईळामहे।
Mantra 21
पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥
पुरुत्रा हि त्वं सदृङ् असि; विश्वा विशोऽनु प्रभुः। समत्सु त्वां हवामहे, हे अग्ने—यथा ज्योतिर् मोहतमसि जयेत्।
Mantra 22
तमीळिष्व य आहुतोऽग्निर्विभ्राजते घृतैः । इमं नः शृणवद्धवम् ॥
तं ईळिष्व—य आहूतोऽग्निर्घृतैर्विभ्राजते। इमं नः हवं स शृणवत्।
Mantra 24
विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
विशां राजानम् अद्भुतम् अध्यक्षं धर्मणामिमम्। अग्निमीळे स उ श्रवत्॥
Mantra 25
अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥
अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम्। सप्तिं न वाजयामसि॥
Mantra 26
घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन्रक्षांसि विश्वहा । अग्ने तिग्मेन दीदिहि ॥
घ्नन्मृध्राण्यप द्विषो दहन् रक्षांसि विश्वहा। अग्ने तिग्मेन दीदिहि॥
Mantra 27
यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥
यं त्वा जनाः मनुष्वद् इन्धते, अङ्गिरस्तम! अग्ने, स मे वचः बोधि (तत् च फलवत् कुरु)।
Mantra 28
यदग्ने दिविजा अस्यप्सुजा वा सहस्कृत । तं त्वा गीर्भिर्हवामहे ॥
यद् अग्ने दिविजा असि, अप्सुजा वा—सहसाकृत! तं त्वा गीर्भिः हवामहे।
Mantra 29
तुभ्यं घेत्ते जना इमे विश्वाः सुक्षितयः पृथक् । धासिं हिन्वन्त्यत्तवे ॥
तुभ्यं हि एते जनाः—विश्वाः सुक्षितयः पृथक् पृथक्—अत्तवे धासिं हिन्वन्ति।
Mantra 30
ते घेदग्ने स्वाध्योऽहा विश्वा नृचक्षसः । तरन्तः स्याम दुर्गहा ॥
तदा हि, हे अग्ने, वयं नृचक्षसः सर्वेष्वहः स्वाध्याः स्याम; तरन्तो वयं दुर्गहामतिवर्तेम।
Mantra 31
अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषम् । हृद्भिर्मन्द्रेभिरीमहे ॥
अग्निं मन्द्रं पुरुप्रियं शीरं पावकशोचिषं मन्द्रैर्हृद्भिरीमहे।
Mantra 32
स त्वमग्ने विभावसुः सृजन्त्सूर्यो न रश्मिभिः । शर्धन्तमांसि जिघ्नसे ॥
स त्वमग्ने विभावसुः सूर्य इव रश्मिभिः सृजन् शर्धन्तमांसि जिघ्नसे।
Mantra 33
तत्ते सहस्व ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति । त्वदग्ने वार्यं वसु ॥
तत् ते सहस्वन् ईमहे दात्रं यन्नोपदस्यति; त्वत्तोऽग्ने वार्यं वसु प्राप्यते।
Frequently Asked Questions
Agni, the sacred Fire, is praised as the priest and messenger who receives hymns and offerings and makes them effective.
It asks Agni to respond to the worshipper’s call, come close to the sacrificer, and grant a gift that does not fail—lasting, “choice” wealth and support.
It shows how naturally and strongly Agni is drawn to sincere praise and longing—like cows instinctively pressing toward their home.
Ask anything about Sukta 43 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.