Sukta 1
Sukta 5.1
Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Agni
Triṣṭubh
अयं सूक्तोऽग्निं प्रातः प्रबोधयति—गृह्यं यज्ञियं च वह्निं, यस्य जिह्वाः समुच्छ्रयन्ते यस्य च रश्मयो दिवं प्रति प्रस्रवन्ति। तम् ऋतस्य धारयितारं धियावानं होतारं स्तौति, यः द्यावापृथिवी विस्तृणोति, घृतेन च सततं पुनाति; तेनोपासकस्य स्तुतिः तस्मिन्नेव प्रतिष्ठिता विस्तीर्णा हिरण्मयी ज्योतिरिव भवति।
Mantras
Mantra 1
अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् । यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकमच्छ ॥
अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम्। यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकमच्छ॥
Mantra 2
अबोधि होता यजथाय देवानूर्ध्वो अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात् । समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महान्देवस्तमसो निरमोचि ॥
अबोधि होता यजथाय देवानूर्ध्वो अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात्। समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महान्देवस्तमसो निरमोचि॥
Mantra 3
यदीं गणस्य रशनामजीगः शुचिरङ्क्ते शुचिभिर्गोभिरग्निः । आद्दक्षिणा युज्यते वाजयन्त्युत्तानामूर्ध्वो अधयज्जुहूभिः ॥
यदीं गणस्य रशनामजीगः, शुचिरग्निः शुचिभिर्गोभिः स्वयमभ्यङ्क्ते। अथ दक्षिणा युज्यते वाजयन्ती; स ऊर्ध्वः सन् उत्तानानि (बलानि) जुहूभिरूर्ध्वं दुहति।
Mantra 4
अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति । यदीं सुवाते उषसा विरूपे श्वेतो वाजी जायते अग्रे अह्नाम् ॥
अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति। यदीं सुवाते उषसा विरूपे, श्वेतो वाजी जायतेऽग्रे अह्नाम्।
Mantra 5
जनिष्ट हि जेन्यो अग्रे अह्नां हितो हितेष्वरुषो वनेषु । दमेदमे सप्त रत्ना दधानोऽग्निर्होता नि षसादा यजीयान् ॥
जनिष्ट हि जेन्योऽग्रे अह्नां, हितो हितेष्वरुषो वनेषु। दमे दमे सप्त रत्ना दधानोऽग्निर्होता नि षसाद यजीयान्।
Mantra 6
अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥
अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके। युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः॥
Mantra 7
प्र णु त्यं विप्रमध्वरेषु साधुमग्निं होतारमीळते नमोभिः । आ यस्ततान रोदसी ऋतेन नित्यं मृजन्ति वाजिनं घृतेन ॥
प्र णु त्यं विप्रमध्वरेषु साधुमग्निं होतारमीळते नमोभिः। आ यस्ततान रोदसी ऋतेन नित्यं मृजन्ति वाजिनं घृतेन॥
Mantra 8
मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः । सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान् ॥
मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः। सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान्॥
Mantra 9
प्र सद्यो अग्ने अत्येष्यन्यानाविर्यस्मै चारुतमो बभूथ । ईळेन्यो वपुष्यो विभावा प्रियो विशामतिथिर्मानुषीणाम् ॥
हे अग्ने, त्वं सद्यः प्रसरसि, अन्यानि वीर्याणि अतिशय्य; यस्मै त्वं चारुतमोऽनुग्रहतमो बभूथ, तस्मै त्वं आविर्भवसि। ईळेन्यो वपुष्यः विभावा—मानुषीणां विशां प्रियः अतिथिः; अन्तर्गृहं प्रविश्य आत्महविं प्रबोधय।
Mantra 10
तुभ्यं भरन्ति क्षितयो यविष्ठ बलिमग्ने अन्तित ओत दूरात् । आ भन्दिष्ठस्य सुमतिं चिकिद्धि बृहत्ते अग्ने महि शर्म भद्रम् ॥
हे यविष्ठाग्ने, तुभ्यं क्षितयो बलिं वहन्ति—अन्तितः उत दूरात्। भन्दिष्ठस्य सुमतिं अस्मासु चिकीद्धि स्थापय; यतो हि, हे अग्ने, तव बृहत् महत् भद्रं शर्म—सत्यं कल्याणकरं रक्षणम्।
Mantra 11
आद्य रथं भानुमो भानुमन्तमग्ने तिष्ठ यजतेभिः समन्तम् । विद्वान्पथीनामुर्वन्तरिक्षमेह देवान्हविरद्याय वक्षि ॥
हे अग्ने, अद्य भानुमन्तं भानुमो रथम् आरोह; यजतेभिः समन्तात् परिवृतः तिष्ठ। उर्वन्तरिक्षे पथीनां विद्वान्, अद्याय हविषे देवान् इह वह; अस्माकं वर्तमानकर्मणि तेजःशक्तीन् नय।
Mantra 12
अवोचाम कवये मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे । गविष्ठिरो नमसा स्तोममग्नौ दिवीव रुक्ममुरुव्यञ्चमश्रेत् ॥
अवोचाम कवे मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे। गविष्ठिरो नमसा स्तोममग्नौ दिवीव रुक्ममुरुव्यञ्चमश्रेत्॥
Frequently Asked Questions
It awakens and praises Agni as the dawn-kindled fire and the sacrificial priest who carries offerings, upholds Ṛta (cosmic order), and turns prayer into radiant power.
Because the morning kindling of fire is a ritual ‘awakening’ that mirrors the cosmic dawn—Agni’s light rising and spreading like nourishment, guiding worship upward.
Ritually, ghṛta is offered to strengthen and brighten the flame; symbolically, it suggests clarifying and intensifying consciousness so the hymn and intention become luminous and effective.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.