Sukta 1

Mantra 1

अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् । यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सिस्रते नाकमच्छ ॥

માનવોની સમિધાથી અગ્નિ જાગ્યો છે; પ્રકાશની દૂધાળ ગાય સમી આવતી ઉષાને તે સામનો કરે છે. યહ્વા (ઝડપદાર શક્તિઓ) સમાન તે પોતાની જિહ્વાઓને ઉપર ઉઠાવે છે; તેની કિરણધારા આકાશ તરફ વહે છે.

Mantra 2

अबोधि होता यजथाय देवानूर्ध्वो अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात् । समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महान्देवस्तमसो निरमोचि ॥

હોતા દેવોના યજ્ઞ માટે જાગ્યો છે; ઉર્ધ્વ અગ્નિ સુમનસ્ બની પ્રાતઃકાળે ઊભો રહ્યો છે. સમિદ્ધ થયેલના તેજસ્વી પરાક્રમનું દર્શન થાય છે—મહાન છે તે દેવ, જે તમસમાંથી મુક્ત થયો છે.

Mantra 3

यदीं गणस्य रशनामजीगः शुचिरङ्क्ते शुचिभिर्गोभिरग्निः । आद्दक्षिणा युज्यते वाजयन्त्युत्तानामूर्ध्वो अधयज्जुहूभिः ॥

જ્યારે તેણે ગણના (સમૂહના) પટ્ટા/રશનાને હલાવી છે, ત્યારે અગ્નિ—શુદ્ધ—શુદ્ધ ગો-કિરણો વડે પોતાને અભિષિંચે છે. ત્યાર પછી દક્ષિણા જોડાય છે, બળ-સમૃદ્ધિ (વાજ) વધારતી; ઊર્ધ્વ ઊભો રહી, જુહૂ (હવિષ્ય-ચમચા) વડે વિસ્તરેલી શક્તિઓને ઉપર તરફ દોહે છે.

Mantra 4

अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति । यदीं सुवाते उषसा विरूपे श्वेतो वाजी जायते अग्रे अह्नाम् ॥

અગ્નિ તરફ દેવ-યાત્રી મનોભાવો એકસાથે ગતિ કરે છે, જેમ સૂર્ય પર આંખો એકત્ર થાય છે. જ્યારે ઉષસાના બે સ્વરૂપો—વિવિધ રૂપવાળા—તેને પ્રસવે છે, ત્યારે દિવસોના અગ્રભાગે સમૃદ્ધિનો શ્વેત વાજી (અશ્વ) જન્મે છે.

Mantra 5

जनिष्ट हि जेन्यो अग्रे अह्नां हितो हितेष्वरुषो वनेषु । दमेदमे सप्त रत्ना दधानोऽग्निर्होता नि षसादा यजीयान् ॥

કારણ કે તે જન્મે છે—જેન્ય, આર્ય—દિવસોના આરંભે; નિર્ધારિત સ્થાનોમાં સ્થાપિત, વનોમાં અરુણ (રક્તિમ) તેજવાળો. ઘરેઘરે સાત રત્નો ધારણ કરતો, અગ્નિ હોતૃ—યજ્ઞને અતિ યોગ્ય—બેસી ગયો છે.

Mantra 6

अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥

અગ્નિ—હોતૃ—આજે સર્વાધિક યજનીય બની, માતાના સુગંધિત અંકમાં, તેના લોકમાં, બેસી ગયો છે. યુવાન, કવિ (ઋષિ), અનેક આસનોમાં દૃઢપણે સ્થિત, ઋતનો પાલક, તે પ્રજાઓનો આધાર છે અને મધ્યમાં પ્રજ્વલિત છે.

Mantra 7

प्र णु त्यं विप्रमध्वरेषु साधुमग्निं होतारमीळते नमोभिः । आ यस्ततान रोदसी ऋतेन नित्यं मृजन्ति वाजिनं घृतेन ॥

હવે યજ્ઞોમાં પ્રેરિત અને સાધુ એવા અગ્નિ—હોતૃ—ને નમસ્કારો વડે સ્તુતિ કરે છે; જે ઋત દ્વારા દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી) ને વિસ્તારી દીધા છે. સદા તેઓ ઘૃતના પ્રવાહોથી વાજિન (સમૃદ્ધિ-વાહક) ને શુદ્ધ કરે છે.

Mantra 8

मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः । सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान् ॥

માર્જાલ્ય (શુદ્ધિકર્તા) પોતાના જ ઘરમાં શુદ્ધ થાય છે—ગૃહપતિ, કવિઓ દ્વારા પ્રશંસિત, અમારો શુભ અતિથિ. સહસ્રશૃંગ વૃષભ, તે મહાબળવંત શક્તિનો—હે અગ્ને, તારા સહસાથી સર્વ અન્ય (વિરોધી) ને દૂર હાંકી દે.

Mantra 9

प्र सद्यो अग्ने अत्येष्यन्यानाविर्यस्मै चारुतमो बभूथ । ईळेन्यो वपुष्यो विभावा प्रियो विशामतिथिर्मानुषीणाम् ॥

હે અગ્નિ, તું તરત જ આગળ વધે છે, અન્ય શક્તિઓને વટાવીને; જેના માટે તું સર્વથી વધુ મનોહર અને કૃપાળુ થયો છે, તેના માટે તું પ્રગટ થાય છે. સ્તુત્ય, રૂપે પરિપૂર્ણ, સર્વત્ર પ્રકાશમાન—તું માનવ કુળોનો પ્રિય અતિથિ છે; અંતઃગૃહમાં પ્રવેશી આત્માર્પણના યજ્ઞને જાગૃત કર.

Mantra 10

तुभ्यं भरन्ति क्षितयो यविष्ठ बलिमग्ने अन्तित ओत दूरात् । आ भन्दिष्ठस्य सुमतिं चिकिद्धि बृहत्ते अग्ने महि शर्म भद्रम् ॥

હે યવિષ્ઠ અગ્નિ, તને પ્રજાઓ બલિ લાવે છે—નજીકથી પણ અને દૂરથી પણ. અતિ દાનશીલના સુમતિને અમામાં ઓળખી સ્થાપિત કર; કેમ કે હે અગ્નિ, તારો વિશાળ અને મહાન શુભ આશ્રય કલ્યાણકારી રક્ષણ છે.

Mantra 11

आद्य रथं भानुमो भानुमन्तमग्ने तिष्ठ यजतेभिः समन्तम् । विद्वान्पथीनामुर्वन्तरिक्षमेह देवान्हविरद्याय वक्षि ॥

હે અગ્નિ, આજે કિરણમય રથ—કિરણોથી ભરેલો તેજસ્વી રથ—પર આરોહણ કર; યજમાન-સ્તુતકારોથી સર્વત્ર ઘેરાઈને સ્થિર રહ. વિશાળ અંતરિક્ષમાં માર્ગોને જાણનાર, આજના હવિષ્ય માટે દેવોને અહીં લાવી દે; પ્રકાશશક્તિઓને અમારા વર્તમાન કર્મમાં નેતૃત્વ આપ.

Mantra 12

अवोचाम कवये मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे । गविष्ठिरो नमसा स्तोममग्नौ दिवीव रुक्ममुरुव्यञ्चमश्रेत् ॥

અમે કવિ, યજ્ઞયોગ્ય મેધાવાનને—વૃષભ, બળવાન વૃષ્ણને—વંદનાનું વચન ઉચ્ચાર્યું. નમસ્કારપૂર્વક અર્પિત સ્તોત્ર અગ્નિમાં એમ સ્થપાય છે, જેમ દ્યૌમાં સર્વત્ર વ્યાપતું સુવર્ણ તેજ; તે ઉજ્જ્વળ રૂપ બની અંતરાત્માના અવકાશને વિસ્તારે છે.