Rig Veda 5.1.8 — Mandala 5, Sukta 1, Mantra 8
Sukta 5.1
Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः । सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान् ॥
Transliteration
mārjā́lyo mṛ́jyate své damū́nāḥ kavi-praśastó átithiḥ śivó naḥ | sahásra-śṛṅgo vṛṣabhás tád-ojā viśvā́n agne sáhasā prā́sya anyā́n ||
Translation
मार्जाल्यो मृज्यते स्वे दमूनाः कविप्रशस्तो अतिथिः शिवो नः। सहस्रशृङ्गो वृषभस्तदोजा विश्वाँ अग्ने सहसा प्रास्यन्यान्॥
Word by Word
मार्जाल्यःcleansing/purifying (one)
मार्जाल्यः:
Kartā (अतिथिः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्जाल्य- (प्रातिपदिक; ‘मार्जन/शोधन’ से) अथवा ‘मार्जाल’ (बिलाव) से व्युत्पत्ति; वैदिक विशेषण
मृज्यतेis cleansed / is being purified
मृज्यते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√मृज् (मार्जने ‘to wipe/clean/purify’)
स्वेin his own
स्वे:
Adhikaraṇa
TypePronoun/Adjective
Rootस्व- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दमेhouse, dwelling
दमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदम- (प्रातिपदिक; ‘घर/आवास’)
दमूनाःdwelling in the house; household ally
दमूनाः:
Kartā (अतिथिः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootदमूना- (प्रातिपदिक; ‘गृहस्थ/गृह-निवासी’, ‘house-friend’)
कविप्रशस्तःpraised by sages/poets
कविप्रशस्तः:
Kartā (अतिथिः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootकवि- + प्रशस्त- (√शंस्/√शस् ‘to praise’ से क्त; ‘praised’)
अतिथिःguest (Agni as the guest)
अतिथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथि- (प्रातिपदिक)
शिवःauspicious, gracious
शिवः:
Kartā (अतिथिः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव- (प्रातिपदिक)
नःfor us / our
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (हितार्थ ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सहस्रशृङ्गःthousand-horned
सहस्रशृङ्गः:
Kartā (अग्नेः विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र- + शृङ्ग- (प्रातिपदिक; ‘horn’)
वृषभःbull (strong one)
वृषभः:
Kartā (अग्नेः विशेषण)
TypeNoun
Rootवृषभ- (प्रातिपदिक)
तदोजाःof that might; possessing that vigor
तदोजाः:
Kartā (अग्नेः विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत् + ओजस् (प्रातिपदिक; ‘vigor, strength’)
विश्वान्all (of them)
विश्वान्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सहसाwith might, by force
सहसा:
Karaṇa
TypeNoun (instrumental)
Rootसहस्- (प्रातिपदिक; ‘force, might’)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
अस्यcast forth! throw!
अस्य:
(क्रिया; कर्ता: त्वम्=अग्ने)
TypeVerb
Root√अस् (क्षेपणे/प्रक्षेपणे ‘to throw, cast’)
अन्यान्others (the hostile ones)
अन्यान्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.