
Sukta 4.30
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4)
Anuṣṭubh-like cadence possible; exact meter requires scan (shorter pādas suggest non-Trishtubh)
अयं सूक्तः इन्द्रस्य वज्रिणोऽप्रतिद्वन्द्वस्य वृत्रहणः स्तुतिं बलवतीं करोति—स सर्वेभ्यः श्रेष्ठः, संग्रामेऽप्रतिहतः, शुष्णादीनां शत्रुदुर्गाणि दृढानि भित्त्वा निर्णायकं जयति। तस्य विजयकर्माणि स्मारयित्वा यजमानस्य रक्षां बलं च समृद्धिं च प्रार्थयते; अन्ते च आशीर्वादात्मकया वाचा आदित्यान् सहायकान् सौभाग्यदातॄन् आह्वयति, यत् पुनःपुनः ‘इष्टानि’ दानानि लभ्येरन्।
Mantra 1
नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥
हे इन्द्र वृत्रहन्, त्वदुत्तरो न कश्चन, त्वतो ज्यायान् अपि न कश्चन अस्ति। न कश्चिदेव त्वद्वत्।
Mantra 2
सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥
सत्रा त्वामनु विश्वाः कृष्टयः चक्रेव वावृतुः। सत्रा महाँ असि श्रुतः—तव यशः सर्वत्र प्रसृतम्।
Mantra 3
विश्वे चनेदना त्वा देवास इन्द्र युयुधुः । यदहा नक्तमातिरः ॥
हे इन्द्र, विश्वे देवाः त्वया सह युयुधुः, यदा त्वं दिनं च रात्रिं च अतीरः।
Mantra 4
यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । मुषाय इन्द्र सूर्यम् ॥
यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । तत्र हे इन्द्र सूर्यं (निहितं ज्योतिः) पुनरुद्धरस्यन्वेष्ट्रे ददासि ॥
Mantra 5
यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥
यत्र देवान् ऋघायतः सर्वान् अयुध्य एक इत् । तत्र त्वमेव हे इन्द्र वनीर् अहन् (आवरणरूपान् प्रतिरोधान्) ॥
Mantra 6
यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यम् । प्रावः शचीभिरेतशम् ॥
यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यं प्रावः । शचीभिरेतशं रक्षन् अग्रे निनायसि ॥
Mantra 7
किमादुतासि वृत्रहन्मघवन्मन्युमत्तमः । अत्राह दानुमातिरः ॥
किमर्थं तदानीं त्वं वृत्रहन् मघवन् मन्युमत्तमः? अत्रैव खलु त्वं दानुमतीरः।
Mantra 8
एतद्घेदुत वीर्यमिन्द्र चकर्थ पौंस्यम् । स्त्रियं यद्दुर्हणायुवं वधीर्दुहितरं दिवः ॥
एतदपि खलु ते वीर्यम्, इन्द्र, ते पौंस्यम्—यत् त्वं स्त्रियं दुर्हणायुवं दिवो दुहितरं वधीः, यथा निरोधिनी माया भिद्येत।
Mantra 9
दिवश्चिद्घा दुहितरं महान्महीयमानाम् । उषासमिन्द्र सं पिणक् ॥
दिवश्चिद्घा दुहितरं महान् महीयमानाम्—उषासम्—इन्द्रः सं पिणक्।
Mantra 10
अपोषा अनसः सरत्सम्पिष्टादह बिभ्युषी । नि यत्सीं शिश्नथद्वृषा ॥
अपसर्पन्ती उषसः अनः सम्पिष्टस्थानात् सरत्—भयभीता—यदा वृषेन्द्रः तां शिश्नथ्य अधो न्यधात्।
Mantra 11
एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥
एतदस्याः अनः अत्र शयते सुसम्पिष्टम्; सा च विपश्यन्ती परावतः अपससार।
Mantra 12
उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥
उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थाने अधि क्षमि स्थित्वा—हे इन्द्र—मायया परितः पर्यवेष्टयः।
Mantra 13
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षोऽभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥
Mantra 14
उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥
उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥
Mantra 15
उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥
उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥
Mantra 16
उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥
उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥
Mantra 17
उत त्या तुर्वशायदू अस्नातारा शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥
उत त्या तुर्वशायदू अस्नाताराः शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥
Mantra 18
उत त्या सद्य आर्या सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥
उत त्या सद्य आर्याः सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥
Mantra 19
अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥
हे वृत्रहन्, त्वदनु द्वे जहिते नयौ—अन्धत्वं श्रोणत्वं च; न तत्ते सुम्नमष्टवे। तव वरः अन्तःपथस्य ऋज्वग्रगमनम्।
Mantra 20
शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥
इन्द्रो दाशुषे दिवोदासाय शतमश्मन्मयीः पुरो व्यास्यत्; स कठोररूपाणि विदारयन् यज्ञात्मानं मुक्ते ज्योतिषि विस्तारयति।
Mantra 21
अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥
इन्द्रो मायया (चेतनशक्त्या) दभीतये दासानां सहस्राणि त्रिंशतं हथैः अस्वापयत्; न केवलं बलात्, किन्तु परया प्रभुत्वशक्त्या वैरीं गतिं शमयामास।
Mantra 22
स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥
स घेदुतासि वृत्रहन् समान इन्द्र गोपतिः । यस्ताः विश्वानि चिच्युषे ॥ हँ, त्वमेव नूनं स एव इन्द्रः—वृत्रहन्ता, गोपतिः; यः सर्वाणि एतानि विश्वानि बलानि समाचिच्युषे, सम्यक् व्यवस्थितानि कृत्वा आत्मवर्धनाय धारयसि।
Mantra 23
उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्या इन्द्र पौंस्यम् । अद्या नकिष्टदा मिनत् ॥
उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्याः इन्द्र पौंस्यम् । अद्य न किष्टदा मिनत् ॥ अथ नूनं, हे इन्द्र, यदा त्वम् इन्द्रियं पौंस्यं च कर्तुम् आरभसे, अद्य तद् न कश्चन किञ्चिदपि मिनोति—तव जयिनी चेतना सर्वनिषेधेषु अक्षुण्णा तिष्ठति।
Mantra 24
वामंवामं त आदुरे देवो ददात्वर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥
वामं वामं त आदुरे देवो ददात्व् आर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥ आर्यमा देवः ते वामं वामं ददातु—यज्ञाय अन्तःसमर्पणाय इष्टां समृद्धिम्। पूषा वामं नयतु, भगो वामं विभजतु, तथा देवः करूळती अपि तदेव वामं—आनन्दमयां सम्पदम्—प्रददातु।
The hymn opens by declaring Indra’s absolute supremacy—none is higher or greater than him, especially as Vṛtrahan.
It develops through recollection of Indra’s concrete heroic acts: rushing upon foes, breaking fronts and strongholds, and overturning the powers that conceal and obstruct (e.g., Śuṣṇa).
The peak is the vivid portrayal of Indra’s irresistible assault and shattering of enemy defenses—mythic victory made present as ritual assurance.
It resolves into a prosperity-oriented blessing, widening the field from Indra’s victory to repeated bestowal of "vāmam" (desirable good) by auspicious deities.
nakir indra tvad uttaro na jyāyām̐ asti
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥vāmaṃ-vāmaṃ
It proclaims Indra as unequaled in power and recalls his victories over obstructing enemies to secure protection, strength, and prosperity for the worshipper.
Such names represent mythic powers of obstruction; by remembering Indra’s defeat of them, the hymn ritually invokes the same overcoming force in the present.
It is traditionally used as Indra-praise in fire and soma contexts—recited to build confidence, ask for victory over obstacles, and request well-being and abundance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.