Sukta 30

Mantra 1

नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ! ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਤੂੰ ਅਦੁਤੀ ਜਿੱਤੂ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈਂ।

Mantra 2

सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥

ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਅਰੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਦਾ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਭ ਥਾਂ ਸੁਣਿਆ-ਜਾਣਿਆ—ਤੇਰਾ ਬਲ ਜੀਵੰਤ ਯਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਸੱਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

विश्वे चनेदना त्वा देवास इन्द्र युयुधुः । यदहा नक्तमातिरः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟੇ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਆਮ ਮਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵੈਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋੜ ਗਿਆ।

Mantra 4

यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । मुषाय इन्द्र सूर्यम् ॥

ਜਿੱਥੇ—even ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ—ਕੁਤਸ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਓ ਇੰਦਰ, ਓਥੇ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ (ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਮੁੜ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 5

यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥

ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਸਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘੇਰੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਹੱਥੇ ਖੜੇ ਰਹੇ—ਓਥੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਘੇਰ ਕੇ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Mantra 6

यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यम् । प्रावः शचीभिरेतशम् ॥

ਜਿੱਥੇ ਮਰਤਿਆ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਮਿਲਕियत ਵਾਂਗ ਜਿੱਤ ਕੇ (ਥਾਪ ਕੇ) ਦਿੱਤਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਏਤਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਗਿਆ।

Mantra 7

किमादुतासि वृत्रहन्मघवन्मन्युमत्तमः । अत्राह दानुमातिरः ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਹੇ ਮਘਵਨ! ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਦਾਨੁ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈਂ।

Mantra 8

एतद्घेदुत वीर्यमिन्द्र चकर्थ पौंस्यम् । स्त्रियं यद्दुर्हणायुवं वधीर्दुहितरं दिवः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਇਹ ਵੀ ਤੇਰਾ ਵੀਰਯ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪੌਰੁਸ਼-ਬਲ: ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦੁਸ਼ਜਯ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ—ਦਿਵ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ—ਵਧ ਕੀਤਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਰੋਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ।

Mantra 9

दिवश्चिद्घा दुहितरं महान्महीयमानाम् । उषासमिन्द्र सं पिणक् ॥

ਦਿਵ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ—ਮਹਾਨ, ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ—ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 10

अपोषा अनसः सरत्सम्पिष्टादह बिभ्युषी । नि यत्सीं शिश्नथद्वृषा ॥

ਡਰ ਨਾਲ ਭੱਜਦੀ ਉਸ਼ਾ ਦਾ ਰਥ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲੁੜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰਕ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਪਾ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।

Mantra 11

एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥

ਇਹ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਰਥ—ਇੱਥੇ ਪਿਆ ਹੈ—ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲਿਆ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਦੂਰਲੇ ਪਰਾਵਤ ਤੋਂ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ।

Mantra 12

उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥

ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਨੂੰ ਵੀ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ (ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Mantra 13

उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥

ਅਤੇ ਸ਼ੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੂੰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਬਲ ਨਾਲ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ; ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਆਸਨ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗਲੇ ਮੋਰਚੇ ਤੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ।

Mantra 14

उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ—ਦਾਸ, ਹਨੇਰਾ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹੀ ਦਾਸ-ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੂੰ ਉਲਟਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 15

उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥

ਅਤੇ ਦਾਸ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ (ਪਰ ਉਲਟੀ) ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ; ਪੰਜ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਆਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹੇ ਜੇਹਾ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਬੱਧ ਰਣ-ਪੰਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ।

Mantra 16

उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ—ਅਡੋਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਰਾਹ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਨੂੰ—ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਕਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ; (ਉਸ ਨੂੰ) ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਕੇ (ਵਾਕ ਦੇ) ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ।

Mantra 17

उत त्या तुर्वशायदू अस्नातारा शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ—ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘੇ ਸਨ—ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ, ਰਾਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਲੈ ਗਿਆ।

Mantra 18

उत त्या सद्य आर्या सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ—ਸਰਯੂ ਦੇ ਪਾਰ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਆਰਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ, ਹੇ ਇੰਦਰ—ਤੂੰ ਅਰਣਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Mantra 19

अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥

ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ (ਆਵਰਨ-ਵਧਕ) ਇੰਦਰ! ਤੇਰੇ ਅਨੁਸਰਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਰਾਹ ਹਨ—ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਅਤੇ ਲੰਗੜਾਪਣ; ਪਰ ਚਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਤੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੁਮਨ (ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ) ਨਹੀਂ—ਤੇਰਾ ਵਰ ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਰਿਜੂ, ਅਗੇ ਵਧਦੀ ਗਤੀ ਹੈ।

Mantra 20

शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿਵੋਦਾਸ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ (ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਅਰਪਣਕਰਤਾ) ਲਈ ਪੱਥਰ-ਮਈ ਸੌ ਪੁਰਾਂ (ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ) ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਕਠੋਰ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਯਜ्ञ-ਆਤਮਾ ਮੁਕਤ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰੇ।

Mantra 21

अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ (ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਦਭੀਤੀ ਲਈ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਤਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਨੇ ਵੈਰੀ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਉੱਚੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 22

स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥

ਹਾਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਸਚੇ ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਹੈਂ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਗਊਆਂ ਦਾ ਗੋਪਤੀ; ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਹੈਂ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ—ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Mantra 23

उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्या इन्द्र पौंस्यम् । अद्या नकिष्टदा मिनत् ॥

ਅਤੇ ਹੁਣ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਯ ਸ਼ਕਤੀ—ਆਪਣਾ ਪੌਂਸ੍ਯ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਪੁਰੁਸ਼-ਬਲ—ਸੰਪੰਨ ਕਰੇਂਗਾ, ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਤਾ ਭਰ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਜਿੱਤੂ ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਨਕਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਖੰਡ ਖੜੀ ਹੈ।

Mantra 24

वामंवामं त आदुरे देवो ददात्वर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥

ਤੈਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਇੱਛਿਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲੇ—ਦੇਵ ਆਰ੍ਯਮਨ ਤੇਰੇ ਅੰਤਰਿਕ ਅਰਪਣ ਲਈ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਉਹੀ ਮੰਗਲ ਪੂਸ਼ਨ ਲਿਆਵੇ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਭਾਗ ਭਗ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰੂਲ਼ਤੀ ਵੀ ਉਹੀ ਆਨੰਦਮਈ ਸੱਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।