Sukta 30
Sukta 4.30
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4); specific hymn attribution not provided in input
Indra
Anuṣṭubh-like cadence possible; exact meter requires scan (shorter pādas suggest non-Trishtubh)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰক অদ্বিতীয় বৃত্ৰহন ৰূপে বলিষ্ঠ প্ৰশংসা কৰা হৈছে—সকলৰ ওপৰত মহান, যুদ্ধত অপ্রতিরোধ্য, আৰু শুষ্ণ আদি শত্রুৰ দুৰ্গ/গঢ় ভাঙি পেলোৱাত নিৰ্ণায়ক। উপাসকৰ ৰক্ষা, বল আৰু সমৃদ্ধি নিশ্চিত কৰিবলৈ ইন্দ্ৰৰ বিজয়ী কৰ্মসমূহ স্মৰণ কৰা হৈছে; শেষত আশীৰ্বাদধর্মী সুৰত আদিত্যসকলক সহায়ক ভাগ্যদাতা ৰূপে আহ্বান কৰি, পুনঃপুন ‘ইষ্ট’ (কাম্য) দান প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, বৃত্ৰহন্—তোমাৰ ওপৰত কোনো নাই, তোমাতকৈ ডাঙৰো কোনো নাই। একেবাৰে কোনোও তোমাৰ দৰে নহয়।
Mantra 2
सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥
সদায়, সকলো জনসমূহ তোমাৰ পিছে পিছে চলে—চক্ৰৰ পৰিধিত কাঁটা যেন ঘূৰি ঘূৰি থাকে। সদায় তুমি মহান, আৰু বহুতৰ মাজত প্ৰসিদ্ধ-শ্ৰুত; তোমাৰ যশ দূৰ-দূৰলৈ বিয়পি থাকে।
Mantra 3
विश्वे चनेदना त्वा देवास इन्द्र युयुधुः । यदहा नक्तमातिरः ॥
হে ইন্দ্ৰ, সকলো দেৱতাই তোমাৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত যুঁজিছিল—যেতিয়া তুমি দিন আৰু ৰাতি দুয়োটাকো অতিক্ৰম কৰিছিলা।
Mantra 4
यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । मुषाय इन्द्र सूर्यम् ॥
য’ত্ৰ আক্রমণকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধেও কুত্সাৰ বাবে যুদ্ধত বলৰ চক্ৰ স্থাপন হয়—তাত, হে ইন্দ্ৰ, তুমি সূৰ্যক (গোপন জ্যোতি) পুনৰ উদ্ধাৰ কৰি সন্ধানীক দিয়া।
Mantra 5
यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥
য’ত্ৰ হিংস্ৰৰ আঘাতত সকলো দেৱতা অস্ত্ৰহীন হৈ থিয় হৈছিল—তাত তুমি একেলাই, হে ইন্দ্ৰ, আৱৰণকাৰী বাধাসমূহক নিধন কৰিলা।
Mantra 6
यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यम् । प्रावः शचीभिरेतशम् ॥
য’ত্ৰ মৰ্ত্যৰ বাবে, হে ইন্দ্ৰ, তুমি সূৰ্যক নিশ্চিত অধিকাৰ ৰূপে জয় কৰি স্থাপন কৰিলা—তুমি নিজৰ শচীসমূহেৰে এতশক ৰক্ষা কৰি আগুৱাই নিলা।
Mantra 7
किमादुतासि वृत्रहन्मघवन्मन्युमत्तमः । अत्राह दानुमातिरः ॥
কিমৰ্থে তেনেহে তুমি, হে বৃত্ৰহন্তা, হে মঘৱন (দানশীল), ক্ৰোধে সৰ্বাধিক পূৰ্ণ? ইয়াতেই নিশ্চয় তুমি দানুক অতিক্ৰম কৰি পাৰ হৈছা।
Mantra 8
एतद्घेदुत वीर्यमिन्द्र चकर्थ पौंस्यम् । स्त्रियं यद्दुर्हणायुवं वधीर्दुहितरं दिवः ॥
ইয়াও নিশ্চয় তোমাৰ বীৰ্য, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ পৌংস (পুৰুষ-শক্তি): যে তুমি সেই স্ত্ৰীক—দুৰ্জয়, দিৱৰ দুহিত্ৰীক—আঘাত কৰি নিধন কৰিলা, যাতে বাধাদায়ী মায়া ভাঙি যায়।
Mantra 9
दिवश्चिद्घा दुहितरं महान्महीयमानाम् । उषासमिन्द्र सं पिणक् ॥
দিৱৰ দুহিত্ৰীকো—মহান, অধিক মহীয়মান—উষাসক, হে ইন্দ্ৰ, তুমি চেপি ভাঙি চূৰ্ণ কৰিলা।
Mantra 10
अपोषा अनसः सरत्सम्पिष्टादह बिभ्युषी । नि यत्सीं शिश्नथद्वृषा ॥
পলাই যাবলৈ উদ্যত উষাৰ ৰথখন চেপা-পিষ্ট ঠাইৰ পৰা গড়াগড়ি গৈ পৰিল—ভয়াতুৰ হৈ—যেতিয়া বৃষ ইন্দ্ৰই তাক ভাঙি পেলাই তললৈ দমন কৰিলে।
Mantra 11
एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥
এইয়াই তাইৰ ৰথখন—সেই ঠাইতে পৰি আছে, ভালদৰে চেপা-পিষ্ট; আৰু তাই স্পষ্টকৈ দেখি দূৰৰ পৰা পলাই গৈছে।
Mantra 12
उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥
আৰু তুমি সিন্ধুকো ব্যাপক কৰি, পৃথিৱীৰ ওপৰত দৃঢ়ভাৱে স্থিত হৈ—হে ইন্দ্ৰ—নিজ মায়া (গঠনশীল জ্ঞান-শক্তি)ৰে চাৰিওফালে আৱৰি ধৰিলা।
Mantra 13
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥
আৰু শুষ্ণৰ দৃঢ় দুৰ্গৰ বিৰুদ্ধে তুমি ধৃষ্ট বীৰ্যৰে ধাৱিত হ’লা; যেতিয়া তুমি তাৰ বেদনৰ স্থান (জ্ঞান-আসন) চেপি ভাঙিলা, তেতিয়া তাৰ আগফালৰ প্ৰাচীৰসমূহো চূৰ্ণ কৰিলা।
Mantra 14
उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥
আৰু হে ইন্দ্ৰ, বৃহৎ পৰ্বতৰ উচ্চতাৰ পৰা তুমি শম্বৰক—অন্ধকাৰ বাধাদানকাৰীক—আঘাত কৰি তললৈ পেলাই দিলা; মহান কঠিন শিখৰত উঠি অহা দাস-বলক তুমি উলটাই ধ্বংস কৰিলা।
Mantra 15
उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥
আৰু দাসৰ দীপ্তিমান (কিন্তু বিপথগামী) শক্তিসমূহৰ শত-সহস্ৰ তুমি বধ কৰিলা; পাঁচ স্তৰীয়া আধাৰসমূহৰ ওপৰত থিয় দিয়া জনৰ দৰে তুমি সিহঁতৰ ওপৰত জয়ী হৈ, সিহঁতৰ শৃঙ্খলিত পংক্তি ভাঙি পেলালা।
Mantra 16
उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥
আৰু সেই অবনত নোহোৱা প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ পুত্ৰজনকো—পথৰ পৰা আঁতৰি যোৱা তাক—শতক্ৰতু ইন্দ্ৰে উক্থসমূহত পুনৰ আনি ভাগ দিলে; বাণীৰ শ্ৰৱণত হেৰোৱা শক্তিক সঠিকভাৱে স্থাপন কৰিলে।
Mantra 17
उत त्या तुर्वशायदू अस्नातारा शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥
আৰু সেই তুৰ্বশা-যদুকো—এতিয়াও পাৰ নোহোৱা—শচীপতি ইন্দ্ৰে, পথ জানি, বিদ্বান হৈ, সুৰক্ষিতভাৱে পাৰ কৰালে; বিপদসংকুল পাৰাপাৰৰ ওপৰে সন্ধানী গতি-চলনক তৰাই নিলে।
Mantra 18
उत त्या सद्य आर्या सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥
আৰু সেই তৎক্ষণাৎ আগবঢ়া আৰ্য শক্তিসমূহকো—সৰয়ুৰ সিপাৰে, হে ইন্দ্ৰ—তুমি অৰ্ণা আৰু চিত্ৰৰথক বধ কৰিলা; পথ ৰোধ কৰা উথলি-উঠা প্ৰবাহ-শক্তি আৰু নক্সাযুক্ত ৰথ-মনক নিপাত কৰিলা।
Mantra 19
अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥
হে বৃত্ৰহন্ (বৃত্ৰ-বধক) ইন্দ্ৰ, তোমাৰ অনুগমনতে দুটা পৰিত্যক্ত পথ দেখা যায়—অন্ধতা আৰু খোঁড়ামি; কিন্তু গতি-অন্বেষীৰ বাবে সেয়া তোমাৰ সত্য সুম্ন (অনুগ্ৰহ) নহয়। তোমাৰ বৰ হ’ল অন্তৰ্যাত্ৰাৰ ঋজু, অগ্ৰসৰ গমন।
Mantra 20
शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥
ইন্দ্ৰই দাশুষে (দানকাৰী) দিবোদাসৰ বাবে শিলাময় একশো দুৰ্গ ভাঙি মেলিলে; কঠিন গঠনবোৰ বিদীৰ্ণ কৰি, যজ্ঞ-আত্মাই মুক্ত জ্যোতিত বিস্তাৰ পায়।
Mantra 21
अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥
ইন্দ্ৰই নিজৰ মায়া (চেতন শক্তি) দ্বাৰা দভীতিৰ বাবে দাস-সেনাৰ ত্ৰিশ হাজাৰক আঘাতসমূহে নিদ্ৰালু কৰিলে; কেৱল বলপ্ৰয়োগে নহয়, উচ্চতৰ অধিপত্যে বৈৰী গতি নীৰৱ কৰিলে।
Mantra 22
स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥
হাঁ, তুমিয়েই নিশ্চয় সেই একে ইন্দ্ৰ—বৃত্ৰহন্তা, গোমণ্ডলৰ অধিপতি; যিজনে এই সকলো শক্তি/বস্তু একত্ৰ কৰি সুশৃঙ্খল কৰিলে, চিত্তবিকাশৰ বাবে ধৰি ৰাখিলে।
Mantra 23
उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्या इन्द्र पौंस्यम् । अद्या नकिष्टदा मिनत् ॥
আৰু এতিয়া, হে ইন্দ্ৰ, যেতিয়া তুমি তোমাৰ ইন্দ্ৰিয় শক্তি—তোমাৰ পৌংস (পুৰুষত্বময়) আত্মবল—সম্পন্ন কৰিবা, আজি একো জনেই তাক কিঞ্চিৎ হ্ৰাস কৰিব নোৱাৰে।
Mantra 24
वामंवामं त आदुरे देवो ददात्वर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥
বাঞ্ছনীয় বাঞ্ছনীয় সমৃদ্ধি তোমাক দান কৰক—দেৱ আৰ্যমা। বাঞ্ছনীয় মঙ্গল পুষা আনক, বাঞ্ছনীয় ভাগ ভগ দান কৰক, আৰু বাঞ্ছনীয় আনন্দ-সত্তা দেৱী কৰূলতীও একেই দান কৰক।
Inside Sukta 30
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by declaring Indra’s absolute supremacy—none is higher or greater than him, especially as Vṛtrahan.
- Development
It develops through recollection of Indra’s concrete heroic acts: rushing upon foes, breaking fronts and strongholds, and overturning the powers that conceal and obstruct (e.g., Śuṣṇa).
- Climax
The peak is the vivid portrayal of Indra’s irresistible assault and shattering of enemy defenses—mythic victory made present as ritual assurance.
- Where it settles
It resolves into a prosperity-oriented blessing, widening the field from Indra’s victory to repeated bestowal of "vāmam" (desirable good) by auspicious deities.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is hailed as the peerless lord of might and victory, the slayer of Vṛtra and breaker of forts, who rushes upon enemies and releases obstructed goods (waters, cattle, light, and power). He is approached with soma-inspired praise as the champion who cannot be surpassed.
- Cosmic functionHe shatters obstruction and restores the right circulation of life—rain/waters, vitality, and worldly order—by defeating powers of drought, darkness, and confinement.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and victorious clarity that breaks inner coverings (fear, inertia, delusion) and reopens the "blocked" channels of energy and insight.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva of the Gautamas) · A principal seer of Maṇḍala 4, celebrated for powerful Indra hymns that blend heroic myth, theological supremacy claims, and practical requests for protection and bounty.
Famous verses
nakir indra tvad uttaro na jyāyām̐ asti
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥vāmaṃ-vāmaṃ
Attributes of the deity
- Vṛtrahan (slayer of obstruction)
- Fort-breaker and conqueror of hostile powers
- Unsurpassed strength and sovereignty
- Swift, daring, and decisive in battle
- Bestower of wealth, protection, and victory
- Soma-associated exhilaration and inspired power
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 4 (traditionally attributed to Vāmadeva and the Gautamas)
- Noted Indra praises emphasizing Vṛtra-slaying, fort-breaking, and protection of the Arya community
- Hymns that model the Vedic strategy of recalling divine deeds (itihāsa-like exempla) to activate present help
The rite, step by step
- Establish the sacred fire (Āhavanīya) and seat the rite with preliminary invocations.
- Recite Indra-focused verses as stotra/śastra-style praise, foregrounding his unsurpassed nature and Vṛtra-slaying power.
- Offer soma (where applicable) and ghee into Agni while naming Indra’s deeds (fort-breaking, defeating Śuṣṇa, etc.).
- State the petition: protection for the sacrificer, victory over obstacles/enemies, and increase of wealth and vitality.
- Conclude with benediction-like verses inviting auspicious bestowers (e.g., Aryaman, Pūṣan, Bhaga) to grant repeated "vāmam" (desirable good).
Offerings
- Soma (in soma rites)
- Ghṛta (clarified butter)
- Havis/oblations such as puroḍāśa (as contextually appropriate)
- Praise (stuti) as the primary offering of speech
Frequently Asked Questions
It proclaims Indra as unequaled in power and recalls his victories over obstructing enemies to secure protection, strength, and prosperity for the worshipper.
Such names represent mythic powers of obstruction; by remembering Indra’s defeat of them, the hymn ritually invokes the same overcoming force in the present.
It is traditionally used as Indra-praise in fire and soma contexts—recited to build confidence, ask for victory over obstacles, and request well-being and abundance.
Ask anything about Sukta 30 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
