Sukta 30

Mantra 1

नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥

હે ઇન્દ્ર, વૃત્રહન! તારા કરતાં ઊંચો કોઈ નથી, તારા કરતાં મહાન કોઈ નથી. તારા સમાન તો કોઈ જ નથી—તું અદ્વિતીય વિજયી ચેતનામાં સ્થિત છે.

Mantra 2

सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥

સદા તારી પાછળ સર્વ પ્રજાઓ ચાલે છે, જેમ ચક્રની પરિધિ પર અરીઓ ફરતી રહે. સદા તું મહાન છે અને સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે—તારું બળ જીવંત યશ બની સત્તાઓને એકત્ર કરે છે.

Mantra 3

विश्वे चनेदना त्वा देवास इन्द्र युयुधुः । यदहा नक्तमातिरः ॥

હે ઇન્દ્ર! સર્વ દેવતાઓ પણ તારી સાથે સ્પર્ધામાં યુદ્ધે ઊતર્યા, જ્યારે તું દિવસ અને રાત—બન્નેને વટાવી ગયો; જ્યારે તારો પરાક્રમ સામાન્ય માપોને પાર કરી દ્વૈતની સીમાઓ તોડી નાખ્યો.

Mantra 4

यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । मुषाय इन्द्र सूर्यम् ॥

જ્યાં—even આક્રમણકારો સામે પણ—કુત્સ માટે યુદ્ધમાં બળનું ચક્ર ગોઠવાય છે; ત્યાં, હે ઇન્દ્ર, તું સૂર્યને (છુપાયેલ પ્રકાશને) પાછો ચોરી લાવે છે.

Mantra 5

यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥

જ્યાં હિંસકોથી આક્રાંત થયેલા સર્વ દેવો નિઃશસ્ત્ર ઊભા રહ્યા—ત્યાં, હે ઇન્દ્ર, તું એકલો જ આવરણરૂપ પ્રતિરોધોને ઘાત કર્યો.

Mantra 6

यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यम् । प्रावः शचीभिरेतशम् ॥

જ્યાં મર્ત્ય માટે, હે ઇન્દ્ર, તું સૂર્યને નિશ્ચિત સ્વામિત્વરૂપે જીત્યો (અને સ્થાપ્યો); તું પોતાની શક્તિભરી કુશળતાઓથી એતશને રક્ષ્યો અને આગળ દોરી ગયો.

Mantra 7

किमादुतासि वृत्रहन्मघवन्मन्युमत्तमः । अत्राह दानुमातिरः ॥

હે વૃત્રહન્, હે મઘવન્! તો પછી તું કેમ અતિ ક્રોધથી ભરેલો છે? અહીં તો તું દાનુને વટાવી ગયો છે.

Mantra 8

एतद्घेदुत वीर्यमिन्द्र चकर्थ पौंस्यम् । स्त्रियं यद्दुर्हणायुवं वधीर्दुहितरं दिवः ॥

હે ઇન્દ્ર! આ પણ તારી વીર્યશક્તિ છે, તારો પુરુષબળ: કે તું દુર્જય સ્ત્રીને—દિવની પુત્રીને—વધી નાખી; જેથી અવરોધક મોહ-બંધ તૂટે.

Mantra 9

दिवश्चिद्घा दुहितरं महान्महीयमानाम् । उषासमिन्द्र सं पिणक् ॥

દિવની પુત્રીને પણ—મહાન, મહિમામાં વધતી—ઉષાને, હે ઇન્દ્ર, તું ચકનાચૂર કરી તોડી નાખી.

Mantra 10

अपोषा अनसः सरत्सम्पिष्टादह बिभ्युषी । नि यत्सीं शिश्नथद्वृषा ॥

ભયથી ભાગતી ઉષાનો રથ કચડાયેલા સ્થાનેથી લપસતો આગળ સરકી ગયો; જ્યારે વૃષભ ઇન્દ્રે તેને નીચે પાડી તોડી નાખી અને વશમાં કરી દીધી.

Mantra 11

एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥

આ રહ્યો તેનો રથ—અહીં પડેલો—સારી રીતે કચડાયેલો; અને તે (ઉષા) સ્પષ્ટ જોઈને દૂર પરાવતથી દોડી ગઈ છે.

Mantra 12

उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥

અને સિંધુને પણ—વિસ્તૃત, વ્યાપક—પૃથ્વી પર ઊભો રહીને, હે ઇન્દ્ર, તારી માયા (રૂપઘટક પ્રજ્ઞા-શક્તિ) વડે તું ચારે તરફથી આવરી લીધો.

Mantra 13

उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥

અને શૂષ્ણના દૃઢ ગઢ સામે તું ધૃષ્ણુ બળે ધસી ગયો; જ્યારે તું તેના નિવાસ-સ્થાનને ચકનાચૂર કર્યું, ત્યારે તેની આગળની કિલ્લેબંધીને તું ભાંગી નાંખી.

Mantra 14

उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥

અને હે ઇન્દ્ર, તું વિશાળ પર્વત-શિખર પરથી શમ્બરને—દાસ, અંધ અવરોધકને—નીચે પાડી દીધો; ઊંચે ચઢેલી દાસ-શક્તિને તું ઉથલાવી નાંખી.

Mantra 15

उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥

અને દાસના તેજસ્વી (પરંતુ વિપરીત) બળોના સો-હજારોને તું સંહાર્યા; પાંચ સ્તરવાળા આધારોથી ઉપર ઊભેલા જેવો તું તેમના ગોઠવાયેલા દળોને ભેદી ને વિજયી થયો.

Mantra 16

उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥

અને તે પણ—અડગ વિરોધીના તે પુત્રને, માર્ગથી વળગી ગયેલાને—શતક્રતુ ઇન્દ્રે ઉકથોમાં ભાગ આપ્યો; (તેને) પાછો ફેરવી (વાણીના) શ્રવણમાં સ્થિર કર્યો.

Mantra 17

उत त्या तुर्वशायदू अस्नातारा शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥

અને તે પણ—તુર્વશ અને યદુ, હજી પાર ન ઉતરેલા—શચીપતિ ઇન્દ્રે, માર્ગ જાણનાર વિદ્વાન, તેમને પાર ઉતાર્યા.

Mantra 18

उत त्या सद्य आर्या सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥

અને તે પણ—સરસયૂની પાર તરફ રહેલી, ઝડપી આગળ વધતી આર્ય શક્તિઓ માટે, હે ઇન્દ્ર—તમે અર્ણા અને ચિત્રરથને વધ્યા.

Mantra 19

अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥

હે વૃત્રહન્ (આવરણ-વધક) ઇન્દ્ર! તારા અનુસરણમાં બે ત્યજાયેલા માર્ગો દેખાય છે—અંધત્વ અને લંગડાપણું; પરંતુ ગતિ ઇચ્છનાર માટે એ તારો સાચો સુમ્ન (કૃપાપ્રસાદ) નથી—તારો વર તો આંતરિક યાત્રાનું ઋજુ, અગ્રસર ગમન છે.

Mantra 20

शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥

ઇન્દ્રે દિવોદાસ દાશુષે (દાનશીલ અર્પણકર્તા) માટે પથ્થરમય સો પુરો (દુર્ગો) ફાડી નાંખ્યા; તે કઠોર બંધનોને ભેદે છે, જેથી યજ્ઞ-આત્મા મુક્ત પ્રકાશમાં વિસ્તરે.

Mantra 21

अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥

ઇન્દ્રે પોતાની માયા (ચેતન શક્તિ) વડે દભીતિ માટે દાસોના ત્રીસ હજાર દળોને પોતાના પ્રહારો દ્વારા નિદ્રામાં મૂકી દીધાં; તેણે શત્રુ ગતિઓને માત્ર બળથી નહીં, પરંતુ ઉચ્ચ અધિપત્યથી શાંત કરી.

Mantra 22

स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥

હા, તું જ નિશ્ચયે એ જ ઇન્દ્ર છે—વૃત્રહન, પ્રકાશમય ગૌઓનો ગોપતિ; તું જ એ, જેણે આ સર્વ શક્તિઓને એકત્ર કરી ગોઠવી રાખી છે—આત્માના વિકાસ માટે તેમને ધારણ કરનાર.

Mantra 23

उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्या इन्द्र पौंस्यम् । अद्या नकिष्टदा मिनत् ॥

અને હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તું તારી ઇન્દ્રિય શક્તિ—તારું પૌંસ્ય, આત્માનું પુરુષાર્થ—સાધીશ, આજે તેને કોઈ પણ કદી ઘટાડીને ન શકે; વિજયી ચેતના સર્વ નિષેધ સામે અખંડ ઊભી રહે છે.

Mantra 24

वामंवामं त आदुरे देवो ददात्वर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥

વારંવાર તને ઇચ્છનીય સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય—દેવ આર્યમન તારા આંતરિક અર્પણ માટે તે દાન કરે. તે જ કલ્યાણ પુષા લાવે, તે જ તેજસ્વી ભાગ ભગ આપે, અને દેવશક્તિ કરૂળતી પણ એ જ આનંદમય સત્તા અર્પે.