Sukta 30
Sukta 4.30
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4); specific hymn attribution not provided in input
Indra
Anuṣṭubh-like cadence possible; exact meter requires scan (shorter pādas suggest non-Trishtubh)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବୃତ୍ରହନ୍ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜେୟ ଓ ଅଦମ୍ୟ, ଏବଂ ଶୁଷ୍ଣ ଆଦି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗ/ଗଢ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତିକାରୀ। ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ଷା, ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମିତ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାଗ୍ୟଦାତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପୁନଃପୁନଃ ‘ଇଷ୍ଟ’ (କାମ୍ୟ) ଦାନ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଧ୍ୱନିରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରହନ୍! ତୁମଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କେହି ନାହିଁ, ତୁମଠାରୁ ମହାନ କେହି ନାହିଁ। ତୁମ ସମାନ କେହି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବିଜୟୀ ଚେତନାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
Mantra 2
सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥
ସଦା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲନ୍ତି, ଯେପରି ଚକ୍ରର ପରିଧିକୁ ଅରାମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସଦା ତୁମେ ମହାନ ଓ ସର୍ବତ୍ର ଶ୍ରୁତ—ତୁମ ଶକ୍ତି ଜୀବନ୍ତ ଯଶ ହୋଇ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରେ।
Mantra 3
विश्वे चनेदना त्वा देवास इन्द्र युयुधुः । यदहा नक्तमातिरः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦିନ ଓ ରାତି—ଉଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲ; ଯେତେବେଳେ ତୁମ ପରାକ୍ରମ ସାଧାରଣ ମାପକୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱୈତର ସୀମାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲ।
Mantra 4
यत्रोत बाधितेभ्यश्चक्रं कुत्साय युध्यते । मुषाय इन्द्र सूर्यम् ॥
ଯେଉଁଠି—even ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମଧ୍ୟ—କୁତ୍ସ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳର ଚକ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ସେଠି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ (ଲୁଚିଥିବା ଆଲୋକକୁ) ପୁନଃ ଚୋରିକରି ଆଣ।
Mantra 5
यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥
ଯେଉଁଠି ହିଂସ୍ରମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିରସ୍ତ୍ର ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ—ସେଠି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଏକା ହୋଇ ଘେରି ରଖୁଥିବା ପ୍ରତିରୋଧମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲ।
Mantra 6
यत्रोत मर्त्याय कमरिणा इन्द्र सूर्यम् । प्रावः शचीभिरेतशम् ॥
ଯେଉଁଠି ମର୍ତ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅଧିକାରରୂପେ ଜିତି (ସ୍ଥାପିତ କରି) ଦେଲ; ତୁମ ଶଚୀଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏତଶକୁ ରକ୍ଷା କରି ଆଗକୁ ନେଇଗଲ।
Mantra 7
किमादुतासि वृत्रहन्मघवन्मन्युमत्तमः । अत्राह दानुमातिरः ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ୍, ହେ ମଘବନ୍! ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ସବୁଠୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ? ଏଠି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦାନୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ।
Mantra 8
एतद्घेदुत वीर्यमिन्द्र चकर्थ पौंस्यम् । स्त्रियं यद्दुर्हणायुवं वधीर्दुहितरं दिवः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଏହା ମଧ୍ୟ ତୁମର ବୀର୍ୟ, ତୁମର ପୌରୁଷ: ଯେ ତୁମେ ଦୁର୍ଜୟା ସେହି ସ୍ତ୍ରୀକୁ—ଦିବର କନ୍ୟାକୁ—ବଧ କଲ; ଯେପରି ଅବରୋଧକ ମୋହ-ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହେଉ।
Mantra 9
दिवश्चिद्घा दुहितरं महान्महीयमानाम् । उषासमिन्द्र सं पिणक् ॥
ଦିବର କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ—ମହାନ, ମହିମାରେ ବଢ଼ୁଥିବା—ଉଷାକୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲ।
Mantra 10
अपोषा अनसः सरत्सम्पिष्टादह बिभ्युषी । नि यत्सीं शिश्नथद्वृषा ॥
ଭୟରେ ପଳାଉଥିବା ଉଷାର ରଥ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ଗଡ଼ି ସରିଗଲା; ଯେତେବେଳେ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ର ତାକୁ ତଳେ ପକାଇ ଭାଙ୍ଗି ଦମନ କଲେ।
Mantra 11
एतदस्या अनः शये सुसम्पिष्टं विपाश्या । ससार सीं परावतः ॥
ଏହି ହେଉଛି ତାହାର ରଥ—ଏଠି ପଡ଼ିଛି—ଭଲଭାବେ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖି ଦୂର ପରାବତରୁ ପଳାଇଗଲା।
Mantra 12
उत सिन्धुं विबाल्यं वितस्थानामधि क्षमि । परि ष्ठा इन्द्र मायया ॥
ଏବଂ ସିନ୍ଧୁକୁ ମଧ୍ୟ—ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ—ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମାୟା (ରୂପ-ନିର୍ମାଣକାରୀ ପ୍ରଜ୍ଞା-ଶକ୍ତି)ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରୁ ଆବୃତ କଲ।
Mantra 13
उत शुष्णस्य धृष्णुया प्र मृक्षो अभि वेदनम् । पुरो यदस्य सम्पिणक् ॥
ଏବଂ ଶୁଷ୍ଣର ଦୃଢ ଦୁର୍ଗ ବିରୋଧେ ତୁମେ ଧୃଷ୍ଣୁ ବଳରେ ଧାଇଲ; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତାହାର ଆସନକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଅଗ୍ର ଦୁର୍ଗମୁହାଁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲ।
Mantra 14
उत दासं कौलितरं बृहतः पर्वतादधि । अवाहन्निन्द्र शम्बरम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଶାଳ ପର୍ବତଶିଖରରୁ ଶମ୍ବରକୁ—ଦାସ, ଅନ୍ଧକାର ଅବରୋଧକକୁ—ତୁମେ ତଳେ ପତିତ କଲ; ଉଚ୍ଚରେ ଉଠିଥିବା ଦାସବଳକୁ ତୁମେ ଉଲଟାଇଦେଲ।
Mantra 15
उत दासस्य वर्चिनः सहस्राणि शतावधीः । अधि पञ्च प्रधीँरिव ॥
ଏବଂ ଦାସର ଦୀପ୍ତ (କିନ୍ତୁ ବିପରୀତ) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଶତ-ସହସ୍ରକୁ ତୁମେ ସଂହାର କଲ; ପଞ୍ଚ-ସ୍ତରୀୟ ଆଧାରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଯେପରି, ସେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ସୁସଂଗଠିତ ପଙ୍କ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭେଦି ବିଜୟୀ ହେଲ।
Mantra 16
उत त्यं पुत्रमग्रुवः परावृक्तं शतक्रतुः । उक्थेष्विन्द्र आभजत् ॥
ଆଉ ସେହି ମଧ୍ୟ—ଅଡ଼ିଗ ବିରୋଧୀର ସେଇ ପୁତ୍ରକୁ, ପଥରୁ ଫେରିଯାଇଥିବାକୁ—ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଉକ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଭାଗ ଦେଲେ; (ତାକୁ) ପୁନଃ ଫେରାଇ (ବାକ୍ର) ଶ୍ରବଣରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
Mantra 17
उत त्या तुर्वशायदू अस्नातारा शचीपतिः । इन्द्रो विद्वाँ अपारयत् ॥
ଆଉ ସେହି ମଧ୍ୟ—ତୁର୍ବଶ ଓ ଯଦୁ, ଯେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାର ହୋଇନଥିଲେ—ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର, ପଥଜ୍ଞ ବିଦ୍ୱାନ, ସେମାନଙ୍କୁ ପାର କରାଇଦେଲେ।
Mantra 18
उत त्या सद्य आर्या सरयोरिन्द्र पारतः । अर्णाचित्ररथावधीः ॥
ଆଉ ସେହି ମଧ୍ୟ—ସରୟୂର ପାରପଟେ ଥିବା, ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ଆର୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ତୁମେ ଅର୍ଣା ଓ ଚିତ୍ରରଥକୁ ବଧ କଲେ।
Mantra 19
अनु द्वा जहिता नयोऽन्धं श्रोणं च वृत्रहन् । न तत्ते सुम्नमष्टवे ॥
ହେ ବୃତ୍ରହନ୍ (ଆବରଣ-ବଧକ) ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ଅନୁସରଣରେ ଦୁଇଟି ପରିତ୍ୟକ୍ତ ପଥ ଅଛି—ଅନ୍ଧତା ଓ ଖୋଞ୍ଚାପଣ; କିନ୍ତୁ ଗତି ଚାହୁଁଥିବା ଜନ ପାଇଁ ଏହା ତୁମ ସତ୍ୟ ସୁମ୍ନ (କୃପା-ପ୍ରସାଦ) ନୁହେଁ—ତୁମ ବର ହେଉଛି ଅନ୍ତର୍ଯାତ୍ରାର ଋଜୁ, ଅଗ୍ରସର ଗମନ।
Mantra 20
शतमश्मन्मयीनां पुरामिन्द्रो व्यास्यत् । दिवोदासाय दाशुषे ॥
ଦିବୋଦାସ ଦାଶୁଷେ (ଦାନଶୀଳ ଅର୍ପଣକର୍ତ୍ତା) ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ପଥରମୟ ଶତ ପୁର (ଦୁର୍ଗ) ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ; ସେ କଠୋର ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗି ଯଜ୍ଞ-ଆତ୍ମାକୁ ମୁକ୍ତ ଆଲୋକରେ ବିସ୍ତାରିତ କରନ୍ତି।
Mantra 21
अस्वापयद्दभीतये सहस्रा त्रिंशतं हथैः । दासानामिन्द्रो मायया ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ମାୟା (ଚେତନ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଦଭୀତି ପାଇଁ ଦାସମାନଙ୍କ ତିରିଶ ହଜାର ସେନାକୁ ନିଜ ପ୍ରହାରରେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ କରିଦେଲେ; ସେ ଶତ୍ରୁ ଗତିଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ବଳରେ ନୁହେଁ, ଉଚ୍ଚ ଅଧିପତ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।
Mantra 22
स घेदुतासि वृत्रहन्त्समान इन्द्र गोपतिः । यस्ता विश्वानि चिच्युषे ॥
ହଁ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସେଇ ଏକେ ଇନ୍ଦ୍ର—ବୃତ୍ରହନ୍, ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋମଣ୍ଡଳର ଗୋପତି; ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି କ୍ରମବଦ୍ଧ କରି ଧାରଣ କରିଛ—ଆତ୍ମବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।
Mantra 23
उत नूनं यदिन्द्रियं करिष्या इन्द्र पौंस्यम् । अद्या नकिष्टदा मिनत् ॥
ଏବଂ ଏବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୁମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି—ତୁମ ପୌଂସ୍ୟ, ଆତ୍ମାର ପୁରୁଷବଳ—ସାଧିବ, ଆଜି ତାହାକୁ କେହି ମଧ୍ୟ କିଛିମାତ୍ରେ କମାଇ ପାରିବ ନାହିଁ; ବିଜୟୀ ଚେତନା ସମସ୍ତ ନିଷେଧର ସମ୍ମୁଖେ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ଦଢ଼ ରହେ।
Mantra 24
वामंवामं त आदुरे देवो ददात्वर्यमा । वामं पूषा वामं भगो वामं देवः करूळती ॥
ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଇଚ୍ଛିତ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳୁ—ଦେବ ଆର୍ୟମନ ତୁମ ଅନ୍ତର୍ୟାଗ ପାଇଁ ତାହା ଦାନ କରୁନ୍ତୁ। ସେଇ ମଙ୍ଗଳକୁ ପୂଷନ ଆଣୁନ୍ତୁ, ସେଇ ଦୀପ୍ତିମୟ ଭାଗକୁ ଭଗ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତି କରୂଳତୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଆନନ୍ଦମୟ ସତ୍ତାକୁ ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It proclaims Indra as unequaled in power and recalls his victories over obstructing enemies to secure protection, strength, and prosperity for the worshipper.
Such names represent mythic powers of obstruction; by remembering Indra’s defeat of them, the hymn ritually invokes the same overcoming force in the present.
It is traditionally used as Indra-praise in fire and soma contexts—recited to build confidence, ask for victory over obstacles, and request well-being and abundance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.