
Sukta 3.6
Viśvāmitra Gāthina (mandala 3 attribution; RV 3.6 continues the Viśvāmitra cycle)
Triṣṭubh (probable)
विश्वामित्रस्यायं सूक्तः अग्निं प्रेरितं होतारं समाह्वयति—यः मनुष्याणां धियं वाचं च देवताभिमुखीं करोति, हविर्देवेभ्यः वहति च। अग्निः ऋतानुसारं रोहितान् घृतदीप्तान् अश्वान् युङ्क्ताम्, देवान् यज्ञं प्रति आनयतु, उपासकाय च ध्रुवं रयिं, गोमद् ज्योतिः, जयिनीं च प्रजां ददातु।
Mantra 1
प्र कारवो मनना वच्यमाना देवद्रीचीं नयत देवयन्तः । दक्षिणावाड्वाजिनी प्राच्येति हविर्भरन्त्यग्नये घृताची ॥
प्र कारवो मनना वच्यमानाः; देवद्रीचीं नयत देवयन्तः। दक्षिणावाट् वाजिनी प्राच्येति; हविर्भरन्त्यग्नये घृताची।
Mantra 2
आ रोदसी अपृणा जायमान उत प्र रिक्था अध नु प्रयज्यो । दिवश्चिदग्ने महिना पृथिव्या वच्यन्तां ते वह्नयः सप्तजिह्वाः ॥
आ रोदसी अपृणाः जायमानः; उत प्र रिक्था अध नु प्रयज्यः। दिवश्चिदग्ने महिना पृथिव्याः; वच्यन्तां ते वह्नयः सप्तजिह्वाः।
Mantra 3
द्यौश्च त्वा पृथिवी यज्ञियासो नि होतारं सादयन्ते दमाय । यदी विशो मानुषीर्देवयन्तीः प्रयस्वतीरीळते शुक्रमर्चिः ॥
द्यौश्च पृथिवी च यज्ञियासौ त्वां दमे होतारं निसादयतः। यदा देवयन्त्यो मानुष्यो विशः प्रयस्वतीर् ईळते शुक्रमर्चिः॥
Mantra 4
महान्त्सधस्थे ध्रुव आ निषत्तोऽन्तर्द्यावा माहिने हर्यमाणः । आस्क्रे सपत्नी अजरे अमृक्ते सबर्दुघे उरुगायस्य धेनू ॥
महान् सधस्थे ध्रुव आ निषत्तोऽन्तर्द्यावा महिने हर्यमाणः। आस्क्रे सपत्नी अजरे अमृक्ते सबर्दुघे उरुगायस्य धेनू॥
Mantra 5
व्रता ते अग्ने महतो महानि तव क्रत्वा रोदसी आ ततन्थ । त्वं दूतो अभवो जायमानस्त्वं नेता वृषभ चर्षणीनाम् ॥
व्रता ते अग्ने महतो महानि; तव क्रत्वा रोदसी आ ततन्थ। त्वं दूतोऽभवो जायमानः; त्वं नेता वृषभ चर्षणीनाम्॥
Mantra 6
ऋतस्य वा केशिना योग्याभिर्घृतस्नुवा रोहिता धुरि धिष्व । अथा वह देवान्देव विश्वान्त्स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः ॥
ऋतस्य वा केशिना योग्याभिर्घृतस्नुवा रोहिता धुरि धिष्व। अथ वह देवान् देव विश्वान्त् स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः॥
Mantra 7
दिवश्चिदा ते रुचयन्त रोका उषो विभातीरनु भासि पूर्वीः । अपो यदग्न उशधग्वनेषु होतुर्मन्द्रस्य पनयन्त देवाः ॥
दिवश्चिदा ते रुचयन्त रोका उषो विभातीरणु भासि पूर्वीः। अपो यदग्न उशधग्वनेषु होतुर्मन्द्रस्य पनयन्त देवाः॥
Mantra 8
उरौ वा ये अन्तरिक्षे मदन्ति दिवो वा ये रोचने सन्ति देवाः । ऊमा वा ये सुहवासो यजत्रा आयेमिरे रथ्यो अग्ने अश्वाः ॥
उरौ वा ये अन्तरिक्षे मदन्ति दिवो वा ये रोचने सन्ति देवाः। ऊमा वा ये सुहवासो यजत्रा आयेमिरे रथ्यो अग्ने अश्वाः॥
Mantra 9
ऐभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ्नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः । पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व ॥
एभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ् नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः। पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व॥
Mantra 10
स होता यस्य रोदसी चिदुर्वी यज्ञंयज्ञमभि वृधे गृणीतः । प्राची अध्वरेव तस्थतुः सुमेके ऋतावरी ऋतजातस्य सत्ये ॥
स होता यस्य रोदसी चिदुर्वी यज्ञंयज्ञमभि वृधे गृणीते। प्राची अध्वरेव तस्थतुः सुमेके ऋतावरी ऋतजातस्य सत्ये॥
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध। स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे॥
The hymn opens by urging the singers to craft inspired thought and effective speech and to lead it ‘godward,’ while the oblation-bearing power moves toward Agni’s bright course.
Agni is praised as the ordered, ṛta-aligned force who can be ‘yoked’ and set in motion, making the sacrifice a smooth path and functioning as the divine priest who gathers the gods.
The pivotal request: Agni/Jātavedas is entreated to yoke his ruddy, ghee-streaming steeds with the harnessings of ṛta and to bring all the gods to the rite.
It concludes with concrete boons—iḷā (nourishing inspiration), enduring gain of go (light/wealth), and a victorious son—sealed by a plea for Agni’s sumati (benevolent favor).
प्र कारवो मनना वच्यमाना देवद्रीचीं नयत देवयन्तः । दक्षिणावाड्वाजिनी प्राच्येति हविर्भरन्त्यग्नये घृताची ॥svadhvarā kṛṇuhi
sa te sumatir bhūtv asme
It asks Agni, the divine priest, to carry the offering to the gods, bring the gods to the sacrifice, and make the rite proceed in a right and unbroken way according to ṛta.
The ‘yoking’ is a ritual-symbolic image for setting Agni’s power in ordered motion—so the sacrifice has a steady course and the gods are effectively invited.
The hymn seeks iḷā (nourishing inspiration and plenty), an enduring gain of go (often understood as cattle and also as light), and a victorious son/offspring, through Agni’s gracious favor (sumati).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.