
Sukta 3.6
Viśvāmitra Gāthina (mandala 3 attribution; RV 3.6 continues the Viśvāmitra cycle)
Agni
Triṣṭubh (probable)
విశ్వామిత్రుని ఈ సూక్తం అగ్నిని ప్రేరిత హోతృగా ఆహ్వానిస్తుంది; ఆయన మనుష్యుల ఆలోచనను, వాక్కును దేవోన్ముఖం చేసి, హవిస్సును దేవతల వద్దకు మోసుకెళ్తాడు. అగ్ని, ఋత (సార్వత్రిక క్రమం) ప్రకారం తన ఎర్రని, నెయ్యి-దీప్తమైన అశ్వాలను యోకించి, దేవతలను యజ్ఞానికి తీసుకురావాలని, అలాగే ఉపాసకునికి చిరస్థాయి ధనం, వెలుగు (గో) మరియు విజయప్రదమైన సంతానాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించబడుతుంది.
Mantra 1
प्र कारवो मनना वच्यमाना देवद्रीचीं नयत देवयन्तः । दक्षिणावाड्वाजिनी प्राच्येति हविर्भरन्त्यग्नये घृताची ॥
ఓ గాయకులారా, ముందుకు సాగండి—మనస్సులో భావాన్ని నిర్మించి, వాక్యాన్ని మలచుతూ; దేవులను కోరువారలారా, దానిని దేవముఖంగా నడిపించండి. దక్షిణావతి వాజినీ శక్తి తూర్పు దిశగా కదులుతుంది; ఘృతప్రకాశ మార్గముగలదై, అగ్నికై హవిస్సును మోసుకొస్తుంది.
Mantra 2
आ रोदसी अपृणा जायमान उत प्र रिक्था अध नु प्रयज्यो । दिवश्चिदग्ने महिना पृथिव्या वच्यन्तां ते वह्नयः सप्तजिह्वाः ॥
పుట్టిన వెంటనే నీవు రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ)లను నింపితివి; తరువాత నీవు నీ వారసత్వమునకు ముందుకు సాగితివి—ఇప్పుడు యజ్ఞకర్మకు నాయకుడవై. ఓ అగ్నీ, ద్యౌ మరియు పృథివిని కూడా మించిన నీ మహిమచేత, నీ వహ్నులు—సప్తజిహ్వా శక్తులు—ఉచ్చరింపబడి కార్యంలో ప్రవేశించుగాక.
Mantra 3
द्यौश्च त्वा पृथिवी यज्ञियासो नि होतारं सादयन्ते दमाय । यदी विशो मानुषीर्देवयन्तीः प्रयस्वतीरीळते शुक्रमर्चिः ॥
ద్యౌ (ఆకాశం) మరియు పృథివి—యజ్ఞార్హులు—గృహంలో నిన్ను హోతృ (Hotar)గా ఆసనమున కూర్చోబెడతారు. దేవులను కోరే మానవ విశః, హవిస్సంపన్నులై, నీ ప్రకాశమయ జ్వాల (శుక్రమ్ అర్చిః)ను స్తుతిస్తారు.
Mantra 4
महान्त्सधस्थे ध्रुव आ निषत्तोऽन्तर्द्यावा माहिने हर्यमाणः । आस्क्रे सपत्नी अजरे अमृक्ते सबर्दुघे उरुगायस्य धेनू ॥
మహానైనవాడు, సధస్థమున ధ్రువంగా, రెండు ద్యావాల మధ్య అంతరంలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు; మహిమచేత ప్రేరితుడై చలిస్తాడు. ఉరుగాయస్య ఆ రెండు దుహే ధేనువులు—అచ్యుత, అజర, అమృక్త, సపత్నీహీన—ఒకేసారి తమ ప్రవహించే పాలను కుమ్మరిస్తాయి.
Mantra 5
व्रता ते अग्ने महतो महानि तव क्रत्वा रोदसी आ ततन्थ । त्वं दूतो अभवो जायमानस्त्वं नेता वृषभ चर्षणीनाम् ॥
అగ్నీ, నీ వ్రతాలు మహత్తరమైనవి—అతిమహత్తరమైనవి; నీ క్రతువుచేత నీవు రెండు రోదసీ (ద్యౌ-పృథివి)లను విస్తరింపజేశావు. జన్మించిన వెంటనే నీవు దూతవయ్యావు; వృషభా, నీవు చర్షణీనాం (మానవ కులాల)కు నేతవు.
Mantra 6
ऋतस्य वा केशिना योग्याभिर्घृतस्नुवा रोहिता धुरि धिष्व । अथा वह देवान्देव विश्वान्त्स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः ॥
ఋతస్య యోగ్యాభిః, ఘృతప్రకాశం స్రవించే రెండు రోహిత (ఎర్రని) అశ్వాలను ధురిపై జూడు. ఆపై, హే దేవ జాతవేదసా, సమస్త దేవులను తీసుకొని రా; మా స్వధ్వర యజ్ఞమార్గాన్ని శుభముగా, అవిచ్ఛిన్నముగా చేయి.
Mantra 7
दिवश्चिदा ते रुचयन्त रोका उषो विभातीरनु भासि पूर्वीः । अपो यदग्न उशधग्वनेषु होतुर्मन्द्रस्य पनयन्त देवाः ॥
దివ్య లోకముల వెలుగులు కూడ నీకోసం తమ కాంతిని రేపుతాయి; హే ఉషస్సు, నీవు నీ అనేక పూర్వ కిరణాలను అనుసరించి ప్రకాశిస్తావు. హే అగ్నీ, అరణ్యాలలో జలాలు జాగృతమయ్యే వేళ, హోతృ యొక్క మంద్ర జ్వాలలో దేవులు ఆనందిస్తారు.
Mantra 8
उरौ वा ये अन्तरिक्षे मदन्ति दिवो वा ये रोचने सन्ति देवाः । ऊमा वा ये सुहवासो यजत्रा आयेमिरे रथ्यो अग्ने अश्वाः ॥
వారు విశాల అంతరిక్షంలో మదించునా, లేక దివ్య రోచనంలో నివసించే దేవులైనా—వారు యజ్యులు, సుహ్వానులు (సులభంగా ఆహ్వేయులు). వారి కొరకు, హే అగ్నీ, రథ్య అశ్వాలు జూడు కట్టుకొని వచ్చాయి—యజ్ఞయాత్రకు సిద్ధంగా.
Mantra 9
ऐभिरग्ने सरथं याह्यर्वाङ्नानारथं वा विभवो ह्यश्वाः । पत्नीवतस्त्रिंशतं त्रीँश्च देवाननुष्वधमा वह मादयस्व ॥
హే అగ్నీ, వీటితో కలిసి ఒకే రథంలో—లేదా అనేక రథాల్లో—మా వైపు ఇక్కడికి రా; ఎందుకంటే నీ అశ్వాలకు బహువిధ శక్తులు ఉన్నాయి. తమ తమ స్వధా/రుచికి అనుగుణంగా, పత్నీలు (శక్తులు) సహితంగా ముప్పై మరియు మూడు—మొత్తం ముప్పైమూడు దేవులను—ఇక్కడికి మోసుకొచ్చి; సంపూర్ణమైన హవిలో ఆనందించు.
Mantra 10
स होता यस्य रोदसी चिदुर्वी यज्ञंयज्ञमभि वृधे गृणीतः । प्राची अध्वरेव तस्थतुः सुमेके ऋतावरी ऋतजातस्य सत्ये ॥
అతడే ఆ హోతృ; ప్రతి యజ్ఞంలో అతనిని స్తుతించగా విస్తారమైన ద్యావా-పృథివీ కూడా వృద్ధి చెందుతుంది. అధ్వరంలో వారు ఇద్దరు ముందుకు సాగు స్తంభాలవలె నిలుస్తారు—సుందర జంట—ఋత రక్షకులు; ఋతజాతుడైన అతని సత్యంలో స్థాపితులు.
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
హే అగ్నీ, పిలిచేవాడికోసం ఇళాను సిద్ధం చేయి—బహుదానసంపన్నంగా—గో యొక్క చిరస్థాయి లాభం, వెలుగின் స్థిర ప్రాప్తి. మాకు కుమారుడు కలుగుగాక, పెరుగుతున్న తనయుడు, జీవన సంగ్రామంలో విజేత. హే అగ్నీ, అదే నీ సుమతి (శుభకర కృప) మా లో ఉండుగాక.
It asks Agni, the divine priest, to carry the offering to the gods, bring the gods to the sacrifice, and make the rite proceed in a right and unbroken way according to ṛta.
The ‘yoking’ is a ritual-symbolic image for setting Agni’s power in ordered motion—so the sacrifice has a steady course and the gods are effectively invited.
The hymn seeks iḷā (nourishing inspiration and plenty), an enduring gain of go (often understood as cattle and also as light), and a victorious son/offspring, through Agni’s gracious favor (sumati).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.