Sukta 38
Sukta 2.38
Gṛtsamada (traditional for Mandala 2)
Trishtubh
अयं सूक्तः सवितारं देवं प्रेरकं स्तौति—यः उदेति निमेति च जगतः प्रवर्तयति, ऋतं धारयति, देवमनुष्ययोः भागं सम्यक् विभजति च। तस्य ध्रुवो विजयी च प्रभावो वर्ण्यते, यः विकृतिं निवारयति, स्वीयेन दिव्येन विधिना “शाश्वतीर् आपः” आनयति च। अन्ते द्रष्टा सवितारं याचते—द्यौः, आपः, पृथिव्याश्च वाञ्छितां समृद्धिं दातुं, गायकानां शान्त्यै वृद्ध्यै च।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥
उदु ष्य देवः सविता सवायोदयते; शश्वत्तमं तदपां वह्निरिव स्थात्। नूनं स देवेषु रत्नं विधत्ते; अथ स्वस्तौ वीतिहोत्रं विभजति।
Mantra 2
विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥
विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्रोत्थाय, पृथुपाणिः प्र बाहवा सिसर्ति। आपश्चिदस्य व्रते निमृग्रा भवन्ति स्वस्वरूपं गृह्णन्ति; अयं चिद्वातः परिज्मन् परितो रमते।
Mantra 3
आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥
आशुभिश्चिद्यान् नूनं विमुचति सः; अरीरमदतमानं चिदेतोः प्रचोदयति। अह्यर्षूणां चिन्न्ययां अविष्याम् अकरोत्; सवितुर्व्रतम् अनु मोक्ष्यागात्।
Mantra 4
पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥
पुनः सा विततं जालं वयति; कर्मणो मध्ये धीरः स्थिरमाधारं न्यधात्। उत्थाय स ऋतून् समाहृत्य यथामात्रं व्यदधात्; अमतिभिः सविता देव आगात्।
Mantra 5
नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥
नानौकांसि दुर्यः सर्वमायुः स्वस्वस्थानेषु वितिष्ठते; अग्नेः प्रभवः शोकः प्रकटोऽवतिष्ठते। माता सूनवे ज्येष्ठं भागमाधात्; तस्य केतुमन्वेति, सवित्रा इषितः सत्त्वं नियतदिशं चरति।
Mantra 6
समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥
स समाववर्ति, विष्ठितो जिगीषुः; विश्वेषां चरताताम् अन्तः कामोऽभवत्। विकृतानि रूपाणि हित्वा, शश्वतीर् आपः सह आगात्—सवितुर्दैव्यं व्रतम् अनु।
Mantra 7
त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥
त्वयैव हि तमःस्थितोऽप्यःसु निहितो भागः; तस्माद् धन्वान्वा मृगयवो विचरन्ति। वनानि तानि न कश्चिद् अतिक्रामति; देवस्य सवितुः व्रतानि न कदाचन क्षीयन्ते।
Mantra 8
याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥
या अप्सु निहिता गूढा योनिः, यां वरुणः सम्यक् सिद्धां कृतवान्—निमिषेऽप्यनिशिता, अजर्भुराणा सततं प्रवर्तते। ताम् एव विश्वो मार्ताण्डः सूर्यः पशुवत् व्रजम् आगात्। सविता च स्थशो जन्मानि व्याकरोद् विभज्य न्यधात्।
Mantra 9
न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥
यस्य ऋतस्य व्रतम् इन्द्रो न मृणाति, न वरुणः, न मित्रः, न अर्यमा, न रुद्रः; न च नाराातयः तद् अभिभवन्ति—तम् इदं देवं सवितारं स्वस्तयेऽहं नमोभिरिह हुवे।
Mantra 10
भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥
भगं धियं वाजयन्तः पुरन्धीं चेषमाणाः नराśंसो ग्नास्पतिश्च नः पालयताम्। आयॆ वामस्य संगथे रयीणां वयं सवितुर्देवस्य प्रियाः स्याम।
Mantra 11
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥
हे सवितः! दिवः अद्भ्यः पृथिव्याश्च त्वया दत्तं काम्यं राधोऽस्मभ्यम् आगच्छतु। यत् स्तोतृभ्यः शं चापये च भवति, तद् उरुशंसाय सवित्रे जरित्रे च।
Inside Sukta 38
How it unfolds
- Where it opens
Savitṛ rises as the divine Impeller, taking his station and initiating the everlasting work of cosmic movement and sacrificial distribution.
- Development
His steadfast, conquering power pervades all moving beings as their desire/impulse, casting off ‘distorted formations’ and bringing the enduring waters in obedience to his divine ordinance.
- Climax
The vision of Savitṛ’s vrata: a universal law that corrects distortion and restores right flow—cosmic, ritual, and vital—so that treasures and portions are rightly apportioned.
- Where it settles
A direct prayer that Savitṛ’s granted, desirable plenitude—drawn from heaven, waters, and earth—come to the worshippers as peace and increase for the praising community.
The deity: Savitṛ
- In the VedaHe is invoked as a beneficent distributor of treasures and as the power that makes the rite and the world proceed in harmony.
- Cosmic functionRegulator and energizer of cosmic movement—he sets the sun’s course, rouses living beings, and ensures the right distribution of portions (bhāga) in heaven and in sacrifice.
- Inner significanceThe awakening force of right intention and disciplined will: the inner ‘impeller’ that turns the mind from distortion toward clarity, rhythm, and auspicious action aligned with truth.
The seer
- GṛtsamadaBhārgava (Bhr̥gu lineage) · Principal seer of Maṇḍala 2, renowned for hymns that combine precise ritual address with a strong emphasis on ṛta and auspicious well-being (svasti).
Famous verses
svastau
anu vrataṃ savitur daivyasya
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥Attributes of the deity
- Impeller/rouser (prasavitṛ)
- Upholder of ṛta and divine vrata
- Bestower and distributor of wealth/boons (ratna, rādhah)
- Auspiciousness and well-being (svasti)
- Steady, victorious, ordering power
- Associated with light, dawn-impulse, and the life-giving waters
Also by this seer
- Most of Rigveda Maṇḍala 2 (traditionally attributed to Gṛtsamada and his line)
- Notable Agni hymns in Maṇḍala 2 that frame the sacrificial order and priestly function
- Hymns to major deities (e.g., Indra, Varuṇa-Mitra, the Ādityas) within Maṇḍala 2 tradition
The rite, step by step
- Prepare the sacred space and kindle/maintain Agni as the ritual witness.
- At dawn or before undertaking a rite/journey, recite Savitṛ verses to ‘impel’ the rite and align it with ṛta.
- Invite Savitṛ as distributor of portions; mentally offer the hymn as a well-invited oblation (vītihotra).
- Conclude with a request for desired abundance from heaven, waters, and earth, and for peace and increase for the singers.
- Seal with a final dedication/śānti-like intent: may the boon be wholesome and growth-giving.
Offerings
- Ghee (ājya) into the fire
- Soma (where applicable in Soma rites)
- Oblation-cakes or simple food offerings (context-dependent)
- The hymn itself as verbal offering (stotra)
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the divine “Impeller” who awakens and sets all beings in motion, guiding them by cosmic law (ṛta/vrata) and granting auspicious well-being and prosperity.
That right movement in life and ritual comes from Savitṛ’s impulse: he corrects what is distorted, maintains order, and distributes the proper share of blessings to gods and humans.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important action or ritual, to seek clarity, auspiciousness (svasti), and the successful flow of the undertaking.
Ask anything about Sukta 38 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
