Opening the text

Sukta 2.38
Gṛtsamada (traditional for Mandala 2)
Savitṛ
Trishtubh
Is mantra mein Savitr ki tarif hai jo sab jagah ko chalata hai. Wo subah uthta hai aur saari duniya ko gati deta hai. Wo dharam ko pakad ke rakhta hai aur devta aur insaan ka hissa baantta hai. Uski taakat se sab theek ho jata hai aur pani sahi disha mein aata hai. Wo har jagah jeet kar chalta hai aur koi bhi bigad nahi rehti. Rishi Savitr se maangte hain ki wo aasman, pani aur dharti se acchi dhan de. Isse gaane wale log shanti se badhein aur unka kalyan ho.
Mantra 1
उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥
Savita devta uthta hai sabko aage badhane ke liye. Yeh kaam hamesha chalta rahta hai, jaise paani le ke jata hai. Ab woh devtaon ko dhan baant raha hai. Phir woh shubh kaam mein hissa deta hai jo achha hota hai.
Mantra 2
विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥
Bhagwan sabki sunne ke liye upar uthta hai. Uske haath faile hain, woh sabko pakad sakta hai. Paani bhi uske niyam ke neeche aata hai, apni jagah le leta hai. Hawa bhi uski marzi se chalti hai, apna raasta follow karti hai.
Mantra 3
आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥
Woh tez chalne wali cheezein bhi chhod deta hai, aazaad kar deta hai. Jo hil nahi raha tha, usse bhi chalna shuru kar deta hai. Saanp jaisi shaktiyon ko bhi neeche la kar khatam kar deta hai. Savitr ke niyam ke hisaab se aazaadi milti hai.
Mantra 4
पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥
Woh phir se apna kaam shuru karta hai, poora faila deta hai. Beech mein woh mazboot khamba gaad deta hai jo sab sambhaal ke rakhe. Mausam ka time fix kar deta hai, ek ek ka hisaab rakhta hai. Savitr bhagwan apni shakti le ke aata hai.
Mantra 5
नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥
Log kai jagah rehte hain, zindagi har jagah chalti hai. Agni ki aag chamak ke saamne aati hai. Maa apne bete ke liye bada hissa rakh leti hai. Savitr ke ishaare par insaan apna raasta chalta hai.
Mantra 6
समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥
Woh wapas aata hai, pakka khada rehta hai, jeetna chahta hai. Sabki ichcha ban jaata hai. Buri cheezein chhod ke saaf paani ke paas aata hai. Savitr ke niyam ke hisaab se chalta hai.
Mantra 7
त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥
Tumne paani mein ek chupa hissa rakha hai. Isliye log sookhe ilaake mein dhoondne nikal pade. Jungle kisi ka nahi, koi unko tod nahi sakta. Savitur devta ke niyam mein kami nahi aati.
Mantra 8
याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥
Paani mein ek chupa garbh hai jo Varuna ne taiyaar kiya. Yeh kabhi fail nahi hota, hamesha kaam karta rehta hai. Sooraj, jo sabka palanhaar hai, uske paas aa gaya. Savitur ne sab janmon ko alag-alag jagah pe set kiya hai.
Mantra 9
न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥
Jiska niyam Indra bhi tod nahi sakta, Varuna bhi nahi, Mitra bhi nahi, Aryaman bhi nahi, Rudra bhi nahi. Bura taqatein bhi usko haath nahi laga sakti. Main us Savitur devta ko bula raha hoon, hum sab bhale ke liye, jhuk ke.
Mantra 10
भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥
Narashans aur gyaan ke swami humari raksha karein. Hum apni soch ko aise bana dein jo bhagwan ki den laakar aaye. Bhaga aur Purandhi ko dhoondhte hue. Dhan aur khushi milne ki jagah pe hum Savitur ko pyare ban jaayein.
Mantra 11
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥
Humko woh accha fal mile jo tumne aasmaan se diya, paani se diya, dharti se diya. Yeh gaane wale logon ke liye shanti aur badhao laaye. Savitur, tumhari badai ho, gaane wale ke liye.
Savitṛ is the divine “Impeller” who awakens and sets all beings in motion, guiding them by cosmic law (ṛta/vrata) and granting auspicious well-being and prosperity.
That right movement in life and ritual comes from Savitṛ’s impulse: he corrects what is distorted, maintains order, and distributes the proper share of blessings to gods and humans.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important action or ritual, to seek clarity, auspiciousness (svasti), and the successful flow of the undertaking.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.