Sukta 38

Mantra 1

उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥

ਉਹ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਉੱਠਦਾ ਹੈ; ਸਦੀਵੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ—ਜਲ-ਵਾਹਕ ਵਹਿਨੀ ਵਾਂਗ—ਉਹ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਤਨ-ਧਨ ਵੰਡਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹਵਿਤ ਹਵਿ (ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ) ਦਾ ਭਾਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥

ਸਭ ਦੇ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵ ਉੱਪਰ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਾਲ-ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਪૃਥੁਪਾਣੀ, ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਅੱਗੇ ਫੈਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਵਾਯੂ ਵੀ ਪਰਿਜ਼ਮਨ ਮਾਰਗ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥

ਤੇਜ਼ ਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਹੁਣ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅਚਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਹਿ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਕੇ ਨਿਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਮੋਖ-ਵਿਮੋਚਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥

ਫਿਰ ਉਹ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਲ ਬੁਣਦੀ ਹੈ; ਕੰਮ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਧੀਰ ਨੇ ਅਚਲ ਆਧਾਰ ਟਿਕਾਇਆ। ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਠੀਕ ਮਾਪਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ (ਅਮਤੀ) ਨਾਲ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਆਇਆ।

Mantra 5

नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥

ਅਨੇਕ ਨਿਵਾਸ-ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਆਯੁ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਦੀ ਉੱਭਰਦੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਖੜੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖਿਆ; ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਸੱਤਾ ਨਿਯਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ।

Mantra 6

समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੱਲਿਆ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ; ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਕਾਮ (ਆਕਾਂਛਾ) ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ। ਵਿਗੜੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਆਪಃ (ਜਲਾਂ) ਨਾਲ ਉਹ ਆਇਆ—ਦਿਵ੍ਯ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਰਤ, ਋ਤ-ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।

Mantra 7

त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥

ਹੇ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਖੋਜੀ/ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਖਰ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵ੍ਰਤ (ਨਿਯਮ) ਕਦੇ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ।

Mantra 8

याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥

ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਯੋਨੀ-ਗਰਭ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਝਪਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਚੂਕ, ਨਿਰੰਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਵੱਲ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਾਰਤਾਣਡ, ਸੂਰਜ, ਪਸ਼ੂ-ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ, ਵ੍ਰਜ (ਬਾੜੇ) ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Mantra 9

न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਋ਤ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵੀ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਵਰੁਣ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮਿਤ੍ਰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਰਯਮਨ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ—ਉਸ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਾਡੀ ਸੁਵਸਤੀ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 10

भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥

ਭਗ ਅਤੇ ਪੁਰੰਧਿ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ/ਬਾਣੀ) ਨੂੰ ਵਾਜਯੰਤਃ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਹਕ—ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਰਾਸ਼ੰਸ ਅਤੇ ਗ್ನਾਸਪਤਿ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਆਨੰਦ ਦੇ ਧਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਥੇ—ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ—ਅਸੀਂ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਈਏ।

Mantra 11

अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥

ਹੇ ਸਵਿਤ੍ਰ! ਦਿਵ ਤੋਂ, ਜਲਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜੋ ਕਾਮ੍ਯ ਰਾਧ (ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ/ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਣੇ—ਵਿਸ਼ਾਲ-ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਜਰਿਤ੍ਰ (ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ।