Sukta 38

Mantra 1

उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥

ઉદયે છે તે દેવ સવિતા પ્રેરણા માટે; શાશ્વત કર્મમાં—જળવાહક વહ્નિ સમ—તે સ્થિર થયો છે. હવે તે દેવોને રત્ન-ધન વિતરે છે; પછી કલ્યાણમય ગતિમાં સુઆહ્વિત હવિ (વીતિહોત્ર)નું વિભાજન કરે છે.

Mantra 2

विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥

વિશ્વના શ્રવણ અને પ્રતિસાદ માટે દેવ ઊર્ધ્વ ઊઠે છે; વિશાળહસ્ત, પૃથુપાણિ, તે પોતાના બાહુઓ આગળ વિસ્તારે છે. જળો પણ તેના વ્રતને વશ થઈ નિર્ધારિત રૂપે સ્થિર થાય છે; આ પવન પણ પરિજ્મન માર્ગે આનંદથી પરિભ્રમે છે.

Mantra 3

आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥

આશુ ગતિઓને પણ તે હવે મુક્ત કરી છોડે છે; ગતિમાં અચલ રહેલું પણ તેણે ચલાવ્યું છે. અહિ-શક્તિઓને પણ નીચે દોરી નિર્વિષ કરી છે; સવિતાના વ્રતને અનુસરી મુક્તિદાયી મોક્ષ-છૂટકારો આવે છે.

Mantra 4

पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥

ફરી તે વિસ્તરાયેલા તાણાને વણે છે; કાર્યના મધ્યમાં દૃઢ ધીર પુરુષે અચલ આધાર સ્થાપ્યો. ઊભો થઈ તેણે ઋતુઓને એકત્ર કરી યોગ્ય માપે જુદી જુદી ગોઠવી; અસરકારક ઇચ્છાશક્તિ (અમતિ) સાથે દેવ સવિતા આવ્યા.

Mantra 5

नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥

ઘણા નિવાસસ્થાનોમાં સમગ્ર આયુષ્ય પોતપોતાના સ્થાનોમાં સ્થિર થાય છે; અગ્નિની પ્રગટ ફૂટતી જ્વાળા સ્પષ્ટ ઊભી રહે છે. માતાએ પુત્ર માટે જ્યેષ્ઠ ભાગ સ્થાપ્યો; સવિતાના પ્રેરણાથી, તેના સંકેતને અનુસરી સત્તા નિર્ધારિત દિશામાં ગતિ કરે છે.

Mantra 6

समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥

તે વળી વળી ફરી વળ્યો—દૃઢ ઊભો રહી વિજય ઇચ્છતો; ગતિમાન સર્વમાં તે કામના રૂપે અંતરમાં થયો. વિકૃત રચનાઓને પાછળ મૂકી, શાશ્વત આપો (જળો) સાથે તે આવ્યો—દૈવી સવિતાના વ્રત, ઋત-નિયમને અનુસરી.

Mantra 7

त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥

હે સવિતૃ, તારા દ્વારા જ જળોમાં રહેલો ગુપ્ત અંશ સ્થાપિત થયો છે; તેથી શોધક-શિકારી સૂકી ધરતી પર વિખેરાઈને ભટકે છે. વનોને કોઈ ભંગ કરી શકતું નથી; દેવ સવિતૃનાં વ્રતો (નિયમો) કદી ક્ષીણ થતા નથી.

Mantra 8

याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥

જળોમાં રહેલો જે ગુપ્ત યોનિ-ગર્ભ વરુણે તૈયાર કર્યો છે—પલકમાં પણ અચૂક, અવિરત કાર્યરત—તે તરફ સર્વવ્યાપી માર્તાણ્ડ, સૂર્ય, પશુસમૂહ સમાન, વાડામાં (વ્રજમાં) આવ્યો છે. સવિતૃએ સ્થાનો પ્રમાણે જન્મોને પ્રગટ કરી, અલગ અલગ કરીને ગોઠવ્યા છે.

Mantra 9

न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥

જેના ઋત-વ્રતને ઇન્દ્ર પણ ક્ષીણ કરતો નથી, વરુણ પણ નહિ, મિત્ર પણ નહિ, અર્યમન પણ નહિ, રુદ્ર પણ નહિ; અને શત્રુબળો પણ તેને આઘાત કરી શકતા નથી—એ દેવ સવિતૃને હું અહીં કલ્યાણ માટે નમસ્કારપૂર્વક આહ્વાન કરું છું.

Mantra 10

भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥

ભગ, પુરંધિ અને સમૃદ્ધિ વહન કરતી એવી અમારી ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ/વાણી)ને વાજયંતઃ (સમૃદ્ધિ-દાતા) બનાવી, નરાશંસ અને ગ્નાસ્પતિ અમારું રક્ષણ કરે. આનંદના ધનોના સંગાથે—સંપત્તિના મિલનસ્થાને—અમે દેવ સવિતૃને પ્રિય બનીએ.

Mantra 11

अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥

હે સવિતૃ! દિવ્ય લોકમાંથી, જળોમાંથી અને પૃથ્વીમાંથી તું જે કામ્ય રાધ (ઇચ્છનીય દાન/સમૃદ્ધિ) આપ્યું છે, તે અમારે માટે આવી પહોંચે. અને તે સ્તોતૃઓ માટે શાંતિ અને પોષણરૂપ બને—વિશાળ-પ્રશંસિત તને, હે સવિતૃ, જરિત્ર (સ્તુતિ કરનાર) માટે.