Sukta 165
Sukta 1.165
Agastya Mānavā (traditional for RV 1.165, Indra–Marut dialogue)
Maruts (addressed; within an Indra–Marut dialogic frame)
Tr̥ṣṭubh (probable; metrical verification recommended)
ऋग्वेदस्य १.१६५ सूक्तं स्तुतिरूपेण नाट्यवत् इन्द्र–मरुत्संवादरूपम्। कविः मरुतां संयुक्तं तेजः पराक्रमं च पृच्छति; इन्द्रः तु वृत्रवधेन स्वातन्त्र्येण जयम्, मनुष्येभ्यः प्रदत्तान् उपकारांश्च प्रतिजानाति। अस्मिन् सूक्ते देवप्राधान्यं सख्यं च विनियुज्यते—कथं वृष्टिदेवाः वज्री च सह कर्म कुर्वन्ति। अन्ते मरुतां बलसमूहसहितं आगमनं निमन्त्र्यते, येन ते वीर्यं रक्षां च वर्धनं च दद्युḥ।
Mantras
Mantra 1
कया शुभा सवयसः सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः । कया मती कुत एतास एतेऽर्चन्ति शुष्मं वृषणो वसूया ॥
कया शुभया सवयसा सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः । कया मती कुत एतास एतेऽर्चन्ति शुष्मं वृषणो वसूया ॥
Mantra 2
कस्य ब्रह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त । श्येनाँ इव ध्रजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम ॥
कस्य ब्रह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त । श्येनाँ इव ध्रजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम ॥
Mantra 3
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे ॥
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इथ्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे ॥
Mantra 4
ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ ॥
मम ब्रह्माणि मम मतयः शं भवन्तु; सुतासः सोमाः सज्जाः, शुष्मो मे उदेति—प्रभृतो मे अद्रिः। उक्थेषु आ शासते; ते हर्षेण प्रति हर्यन्ति। हरी (द्वौ पिङ्गलौ अश्वौ) तं नः समीपम् अच्छ वहताम्।
Mantra 5
अतो वयमन्तमेभिर्युजानाः स्वक्षत्रेभिस्तन्वः शुम्भमानाः । महोभिरेताँ उप युज्महे न्विन्द्र स्वधामनु हि नो बभूथ ॥
अतः वयं एभिरन्तमेभिः शक्तिभिर्युजानाः, तेषां स्वक्षत्रैः तन्वः शुम्भमानाः, महोभिः एतान् उप युज्महे। इन्द्र, स्वधाम अनु हि नः बभूथ।
Mantra 6
क्व स्या वो मरुतः स्वधासीद्यन्मामेकं समधत्ताहिहत्ये । अहं ह्युग्रस्तविषस्तुविष्मान्विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः ॥
क्व नु स्या वः मरुतः स्वधा आसीत्, यत् मामेकं समधत्त अहिहत्ये? अहं ह्युग्रः तविषस्तुविष्मान्, विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः।
Mantra 7
भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्र क्रत्वा मरुतो यद्वशाम ॥
हे वृषभ! युज्यैः समानैः स्वकीयैः पौंस्यैश्च अस्मे भूरि चकर्थ। वयं हि भूरीणि कर्तुमिच्छामः—हे शविष्ठेन्द्र—मरुतां वशेन क्रत्वा च बलात्, यदा वयं वशाम।
Mantra 8
वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रियेण स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः ॥
हे मरुतः! स्वेनैव इन्द्रियेण वृत्रं वधीम्; स्वेन भामेन तविषो बभूव। अहमेव वज्रबाहुः मनवे एताः आपः विश्वचन्द्राः सुगाः चकार—गमनाय सुलभाः, हर्षितस्य प्रगतेः पथः इव।
Mantra 9
अनुत्तमा ते मघवन्नकिर्नु न त्वावाँ अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध ॥
हे मघवन्! तव महिमा अनुत्तमा; त्वत्समः कश्चन देवता विद्वान् नास्ति। न जायमानः न जातः कश्चन यानि त्वं करिष्यसि तानि नश्नोति। हे प्रवृद्ध! तानि त्वमेव कुरु—सम्पादय।
Mantra 10
एकस्य चिन्मे विभ्वस्त्वोजो या नु दधृष्वान्कृणवै मनीषा । अहं ह्युग्रो मरुतो विदानो यानि च्यवमिन्द्र इदीश एषाम् ॥
एकस्यापि मे विभ्वस्त्वोजो भवतु, येन धृष्णु मनीषां कर्तुं शक्नवामि। अहं ह्युग्रो मरुतो विद्वान्; यानि च्यावयामि, तेषामिन्द्र एवैकः प्रभुः।
Mantra 11
अमन्दन्मा मरुतः स्तोमो अत्र यन्मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय वृष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस्तन्वे तनूभिः ॥
अत्र मरुतः स्तोमेन माममन्दन्, यन्मे नराः श्रुत्यं ब्रह्म चक्रुः। इन्द्राय वृष्णे सुमुखाय मह्यं च—सख्ये सखायः—तन्वे तनूभिरागमन्।
Mantra 12
एवेदेते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः श्रव एषो दधानाः । संचक्ष्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अच्छान्त मे छदयाथा च नूनम् ॥
एवेदेते प्रति मा रोचमानाः, अनेद्यं श्रव एषो दधानाः। संचक्ष्य मरुतश्चन्द्रवर्णाः, अच्छान्त मे छदया थ च नूनम्।
Mantra 13
को न्वत्र मरुतो मामहे वः प्र यातन सखीँरच्छा सखायः । मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म ऋतानाम् ॥
को न्वत्र मरुतो मामहे वः? प्र यातन सखीन् अच्छ सखायः। मन्मानि चित्राण्यपिवातयन्त; एषां भूत नवेदाः मे ऋतानाम्॥
Mantra 14
आ यद्दुवस्याद्दुवसे न कारुरस्माञ्चक्रे मान्यस्य मेधा । ओ षु वर्त्त मरुतो विप्रमच्छेमा ब्रह्माणि जरिता वो अर्चत् ॥
आ यद्दुवस्याद् दुवसे न कारुरस्माञ्चक्रे मान्यस्य मेधा। ओ षु वर्त्त मरुतो विप्रमच्छेमा ब्रह्माणि जरिता वो अर्चत्॥
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्माण्डार्यस्य मान्यस्य कारोः। एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्॥
Frequently Asked Questions
It is a hymn in the form of a dialogue where the Maruts are praised for their unified storm-power, and Indra asserts his own decisive role in slaying Vṛtra and freeing the waters.
The line emphasizes Indra’s sovereignty and independent might, while still keeping the Maruts within the sacred conversation as allied forces whose collective energy shapes the storm and supports cosmic order.
It can be recited as a prayer for courage, protection, and clear progress—symbolized by “easy-moving waters”—invoking the Maruts for energized harmony and Indra for decisive removal of obstacles.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.