Adhyaya 89: The Hierarchy of the Trimūrti and the Manifestation of the Goddess Trikalā

Verse 1

एतेषां कतमो देवः परः को वा अथवा अपरः । एतद्देव ममाचक्ष्व परं कौतूहलं विभो ॥ ८९.२ ॥

Pośród nich, które bóstwo jest najwyższe, a kto alternatywnie jest drugorzędny lub niższy? O Deva, wyjaśnij mi to, moja ciekawość jest głęboka, o potężny.

Verse 2

तस्याश्चर्याण्यनेकानि विविधानि वरानने । श्रृणु सर्वाणि चार्वङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ ८९.४ ॥

O o pięknym obliczu, istnieje wiele i różnorodnych cudów dotyczących jej. O o pięknych członkach, wysłuchaj ich wszystkich, gdy je opowiadam, o bez skazy.

Verse 3

धरन्युवाच । परमात्मा शिवः पुण्य इति केचिद् भवं विदुः । अपरे हरिमीशानमिति केचिच्चतुर्मुखम्

Ziemia rzekła: "Niektórzy znają Bhavę (Śivę) jako Najwyższą Duszę, jako świętą zasadę; inni mówią o Harim jako o Īśānie; a niektórzy identyfikują Czterolicego (Brahmę)."

Verse 4

केचिल्लोष्ठांस्तु सङ्गृह्य युयुधुर्गणनायकाः । अपरे मल्लयुद्धेन युयुधुर्बलदर्पिताः । एवं गणसहस्रेण वृतो देवो महेश्वरः ॥

Niektórzy przywódcy gany, gromadząc grudy ziemi, walczyli; inni, dumni ze swojej siły, walczyli poprzez zapasy. Tak bóg Maheśwara stał otoczony przez tysiąc ganów.

Verse 5

यावदास्ते स्वयं देव्याः क्रीडन् देववरः स्वयम् । तावद् ब्रह्मा स्वयं देवैरुपायात् सह सत्वरः ॥

Gdy doskonały bóg sam pozostawał tam, bawiąc się z boginią, Brahma przybył w pośpiechu, w towarzystwie bogów.

Verse 6

तमागतं अथो दृष्ट्वा पूजयित्वा विधानतः । उवाच परमो देवो रुद्रो ब्रह्माणमव्ययम् ॥

Ujrzawszy jego przybycie i oddając mu cześć zgodnie z właściwą procedurą, najwyższy bóg Rudra przemówił do Brahmy, niezniszczalnego.

Verse 7

किमागमनकृत्यं ते ब्रह्मन् ब्रूहि ममाचिरम् । किं च देवास्त्वरायुक्ता आगता मम सन्निधौ ॥

Jaki jest cel twego przyjścia, o Brahmie? Powiedz mi bez zwłoki. I dlaczego bogowie, w pośpiechu, przybyli do mojej obecności?

Verse 8

ब्रह्मोवाच । अस्त्यन्धको महादैत्यस्तेन सर्वे दिवौकसः । अर्दिता मत्समीपं तु बुद्ध्वा मां शरणैषिणः ॥

Brahma rzekł: Istnieje Andhaka, wielki demon; przezeń wszyscy mieszkańcy niebios zostali udręczeni. Zrozumiawszy to, przybyli do mnie, szukając u mnie schronienia.

Verse 9

ततश्चैते मया सर्वे प्रोक्ता देवा भवं प्रति । गच्छाम इति देवेश ततस्त्वेते समागताः ॥

Dlatego powiedziałem wszystkim tym bogom: "Udajmy się do Bhawy." O Panie bogów, z tego powodu oni tutaj się zgromadzili.

Verse 10

एवमुक्त्वा स्वयं ब्रह्मा वीक्षां चक्रे पिनाकिनम् । नारायणं च मनसा सस्मार परमेश्वरम् । ततो नारायणो देवो द्वाभ्यां मध्ये व्यवस्थितः ॥

Tak przemówiwszy, Brahma sam spojrzał na noszącego Pinakę, a w swym umyśle wspomniał Narajanę, najwyższego Pana. Wtedy bóg Narajana stanął pozycjonowany między nimi dwoma.

Verse 11

ततस्त्वेकीगतास्ते तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । परस्परं सूक्ष्मदृष्ट्या वीक्षां चक्रुर्मुदायुताः ॥

Wtedy Brahma, Wisznu i Maheśwara stali się jednomyślni i, napełnieni radością, spoglądali na siebie nawzajem subtelnym wzrokiem.

Verse 12

ततस्तेषां त्रिधा दृष्टिर्भूत्वैका समजायता । तस्यां दृष्ट्यां समुत्पन्ना कुमारी दिव्यरूपिणी ॥

Wtedy ich troisty wzrok stał się jednym; z tego zjednoczonego spojrzenia powstała dziewica o boskiej postaci.

Verse 13

नीलोत्पलदलश्यामा नीलकुञ्चितमूर्द्धजा । सुनासा सुललाटान्ता सुवक्त्रा सुप्रतिष्ठिता ॥

Była ciemna jak płatek błękitnego lotosu, o ciemnych, kręconych włosach; miała pięknie ukształtowany nos i wzniosłe czoło, cudowną twarz i dostojną, pewną postawę.

Verse 14

अथ तां दृष्ट्वा कन्यां तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । ऊचुः का असि शुभे ब्रूहि किं वा कार्यं विपश्चितम् ॥

Wtedy, ujrzawszy tę dziewicę, Brahmā, Viṣṇu i Maheśvara rzekli: 'Kim jesteś, o pomyślna? Powiedz nam, jaka roztropna cel cię tu sprowadza?'

Verse 15

त्रिवर्णा च कुमारी सा कृष्णशुक्ला च पीतिका । उवाच भवतां दृष्टेर्योगाज्जाता अस्मि सत्तमाः । किं मां न वेत्थ सुष्रोणीं स्वशक्तिं परमेश्वरीम् ॥

Ta dziewica była trójkolorowa, ciemna, biała i żółtawa. Rzekła: 'O najlepsi z istot, powstałam z mocy waszego wejrzenia. Czy nie poznajecie mnie, o piękno-biodra, waszej własnej najwyższej Śakti, Suwerennej Bogini?'

Verse 16

ततो ब्रह्मादयस्ते च तस्या अस्तुष्टा वरं ददुः । नाम्ना असि त्रिकला देवी पाहि विश्वं च सर्वदा ॥

Wtedy Brahmā i inni, zadowoleni z niej, udzielili błogosławieństwa: 'Imieniem jesteś Trikalā, o Bogini; chroń wszechświat przez cały czas.'

Verse 17

अपराण्यपि नामानि भविष्यन्ति तवानघे । गुणोत्थानि महाभागे सर्वसिद्धिकराणि च ॥

Co więcej, o nieskalana, będziesz miała również inne imiona, powstałe z twoich przymiotów, o wielce szczęśliwa, i przynoszące każde dokonanie (siddhi).

Verse 18

अन्यच्च कारणं देवि त्रिवर्णा असि वरानने । मूर्तित्रयं त्रिभिर्वर्णैः कुरु देवि स्वकं द्रुतम् ॥

I jest inny powód, o Bogini, o o pięknej twarzy: ponieważ jesteś trójkolorowa, szybko ukształtuj własne trójpostaciowe wcielenie poprzez trzy kolory.

Verse 19

एवमुक्ता तदा देवैरकरोत् त्रिविधां तनुम् । सितां रक्तां तथा कृष्णां त्रिमूर्तित्वं जगाम ह ॥

Tak zwrócona wtedy przez bogów, uczyniła swoje ciało trójpostaciowe, białe, czerwone i czarne, and osiągnęła stan bycia trójpostaciową (trimūrti).

Verse 20

या सा ब्राह्मी शुभा मूर्त्तिस्तया सृजति वै प्रजाः । सौम्यरूपेण सुष्रोणी ब्रह्मसृष्ट्या विधानतः ॥

Ta pomyślna forma Brāhmī, przez nią istotnie tworzy istoty. W łagodnym wyglądzie, o pięknych biodrach, wypełnia stworzenie zgodnie z nakazem Brahmā.

Verse 21

या सा रक्तेन वर्णेन सुरूपा तनुमध्यमा । शङ्खचक्रधरा देवी वैष्णवी सा कला स्मृता । सा पाति सकलं विश्वं विष्णुमायेति कीर्त्यते ॥

Ta, która z czerwonym kolorem jest pięknie ukształtowana i smukła w pasie, niosąca konchę i dysk, jest pamiętana jako część Vaiṣṇavī (kalā). Chroni cały wszechświat i jest wychwalana jako 'Māyā Viṣṇu.'

Verse 22

या सा कृष्णेन वर्णेन रौद्री मूर्त्तिस्त्रिशूलिनी । दंष्ट्राकरालिनी देवी सा संहरति वै जगत् ॥

Ta, która jest ciemnego koloru, forma Raudrī, niosąca trójząb, bogini ze strasznymi kłami: ona istotnie rozpuszcza (wycofuje) świat.

Verse 23

श्रीवराह उवाच । परो नारायणो देवस्तस्माज्जातश्चतुर्मुखः । तस्माद् रुद्रोऽभवद् देवि स च सर्वज्ञतां गतः ॥

Śrī Varāha rzekł: 'Najwyższe bóstwo to Nārāyaṇa; z niego narodził się czterotwórczy (Brahmā). Z niego powstał Rudra, o Bogini, i on osiągnął wszechwiedzę.'

Verse 24

या सृष्टिर्ब्रह्मणो देवी श्वेतवर्णा विभावरी । सा कुमारी महाभागा विपुलाब्जदलेक्षणा । सद्यो ब्रह्माणमामन्त्र्य तत्रैवान्तरधीयत ॥

Ta bogini, Sṛṣṭi, zrodzona z Brahmy, o białej barwie i promienna, dziewica o wielkim szczęściu, o oczach jak szerokie płatki lotosu, natychmiast zwróciła się do Brahmy i w tym samym miejscu zniknęła z oczu.

Verse 25

साऽन्तर्हिता ययौ देवी वरदा श्वेतपर्वतम् । तपस्तप्तुं महत्तीव्रं सर्वगत्वमभीप्सती ॥

Stając się niewidzialną, bogini, dająca błogosławieństwa, udała się na Górę Śvetaparvatę, aby podjąć wielką i intensywną tapas, pragnąc wszechobecności, to jest nieograniczonej zdolności poruszania się.

Verse 26

या वैष्णवी कुमारी तु साप्यनुज्ञाय केशवम् । मन्दराद्रिं ययौ तप्तुं तपः परमदुष्चरम् ॥

A ta dziewica, która była Vaiṣṇavī, otrzymawszy zgodę Keśavy, udała się na Górę Mandarādri, aby praktykować tapas najwyższego i najbardziej trudnego rodzaju.

Verse 27

या सा कृष्णा विशालाक्षी रौद्री दंष्ट्राकरालिनी । सा नीलपर्वतवरं तपश्चर्तुं ययौ शुभा ॥

Ona, która była ciemnej barwy, o szerokich oczach, groźna jak Raudrī, przerażająca z wystającymi kłami, ona, pomyślna mimo wszystko, udała się na wzniosłą Górę Nīlaparvatę, aby praktykować tapas.

Verse 28

अथ कालेन महता प्रजाः स्रष्टुं प्रजापतिः । आरब्धवान् तदा तस्य ववृधे सृजतो बलम् ॥

Wtedy po długim czasie Prajāpati zaczął tworzyć istoty żywe, a w tym czasie, gdy tworzył, jego moc wzrastała.

Verse 29

यदा न ववृधे तस्य ब्रह्मणो मानसि प्रजा । तदा दध्यौ किमेतन्मे न तथा वर्ध्धते प्रजा ॥

Lecz gdy potomstwo umysłowe Brahmy nie wzrastało, on rozmyślał: Cóż to się dzieje ze mną, że potomstwo nie rośnie tak, jak powinno?

Verse 30

ततो ब्रह्मा हृदा दध्यौ योगाभ्यासेन सुव्रते । चिन्तयन् बुबुधे देवस्तां कन्यां श्वेतपर्वते । तपश्चरन्तीं सुमहत् तपसा दग्धकिल्बिषाम् ॥

Wtedy Brahma kontemplował w swoim sercu poprzez praktykę jogi, o ty o szlachetnej przysiędze, i rozmyślając, bóg uświadomił sobie tę dziewicę na Górze Śvetaparvacie, praktykującą bardzo wielką ascezę, której nieczystości zostały spalone przez tapas.

Verse 31

ततो ब्रह्मा ययौ तत्र यत्र सा कमलेक्षणा । तपश्चरति तां दृष्ट्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥

Wtedy Brahma udał się na to miejsce, gdzie dziewica o oczach jak lotos praktykowała ascezę, i ujrzawszy ją, wypowiedział te słowa.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । किं तपः क्रियते भद्रे कार्यमावेक्ष्य शोभते । तुष्टोऽस्मि ते विशालाक्षि वरं किं ते ददाम्यहम् ॥

Brahma rzekł: Dla jakiego celu podejmowana jest ta asceza, o łaskawa? Gdy rozważy się zamierzony cel, przedsięwzięcie to jest godne pochwały. Jestem z ciebie zadowolony, o o szerokich oczach, jakie błogosławieństwo mam ci nadać?

Verse 33

सृष्टिरुवाच । भगवन्नेकदेशस्था नोत्सहे स्थातुमञ्जसा । अतोऽर्थं त्वां वरं याचे सर्वगत्वमभीप्सती ॥

Sṛṣṭi rzekła: O Błogosławiony, ograniczona do jednego miejsca, nie potrafię pozostać w spokoju. Dlatego proszę cię o błogosławieństwo, pragnąc sarvagatatvy, zdolności poruszania się wszędzie, bycia obecną we wszystkich miejscach.

Verse 34

एवमुक्ता तदा तेन सृष्टिः सा कमलेक्षणा । तस्य ह्यङ्के लयं प्राप्ता सा देवी पद्मलोचना । तस्मादारभ्य कालात् तु ब्राह्मी सृष्टिर्व्यवर्धत ॥

Tak zwrócona do niego, owa Stworzenie, o oczach lotosowych, weszła w rozpuszczenie na jego łonie; owa Bogini, ta o oczach lotosowych. Od tego czasu poczynając, stworzenie zrodzone z Brahmy wzrastało i rozszerzało się.

Verse 35

ब्रह्मणो मानसाः सप्त तेषामन्ये तपोधनाः । तेषामन्ये ततस्त्वन्ये चतुर्द्धा भूतसंग्रहः । सस्थानुजङ्गमानां च सृष्टिः सर्वत्र संस्थिता ॥

Z Brahmy powstało siedmiu synów zrodzonych z umysłu; wśród nich niektórzy byli bogaci w moc ascezy. Z nich, a następnie z innych, zgromadzenie istot stało się czterorakie; i stworzenie zarówno istot nieruchomych, jak i poruszających się zostało ustanowione wszędzie.

Verse 36

यत्किञ्चिद् वाङ्मयं लोके जगत्स्थावरजङ्गमम् । तत्सर्वं स्थापितं सृष्ट्या भूतं भव्यं च सर्वदा ॥

Cokolwiek istnieje w świecie jako wyrażenie głosu, wszechświat nieruchomy i poruszający się, wszystko to zostało ustanowione przez stworzenie, jako to, co było, i to, co będzie, po wszystkie czasy.

Verse 37

कैलासशिखरे रम्ये नानाधातुविचित्रिते । वसत्यनुदिनं देवः शूलपाणिस्त्रिलोचनः ॥

Na pięknej szczycie Kailasy, urozmaiconej wieloma minerałami, Bóg, trzyoki, niosący trójząb, mieszka dzień po dniu.

Verse 38

सैकस्मिन् दिवसे देवः सर्वभूतनमस्कृतः । गणैः परिवृतो गौर्या महानासीৎ पिनाकधृक् ॥

Pewnego dnia Bóg, czczony przez wszystkie istoty, był obecny w wielkiej chwale, otoczony swymi ganami i przez Gauri; on, nosiciel świętego łuku Pinaka.

Verse 39

तत्र सिंहमुखाः केचिद् गणाः नर्दन्ति सिंहवत् । अपरे हस्तिवक्त्राश्च हयवक्त्रास्तथापरे ॥

Tam niektórzy gano o lwich obliczach ryczą jak lwy; inni mają oblicza słoni, a jeszcze inni mają oblicza koni.

Verse 40

अपरे शिंशुमारास्या अपरे सूकराननाः । अपरेऽश्वामुखा रौद्रा खरास्याजाननास्तथा । छागमत्स्याननाः क्रूरा ह्यनन्ताः शस्त्रपाणयः ॥

Inni mają oblicza delfinów, inni oblicza dzików; inni są groźni, o końskich obliczach; podobnie o obliczach osłów i kóz. Niektórzy mają oblicza ryb, okrutni na wygląd, zaprawdę niezliczeni, z bronią w rękach.

Verse 41

केचिद् गायन्ति नृत्यन्ति धावन्ति स्फोटयन्ति च । हसन्ति किलकिलायन्ति गर्जन्ति च महाबलाः ॥

Niektórzy śpiewają i tańczą; biegają i klaszczą oraz wydają trzaskające dźwięki. Śmieją się, wydają piskliwe okrzyki i ryczą, ci o wielkiej sile.