Varaha Purana - Adhyaya 90
Varaha PuranaAdhyaya 9015 Shlokas

Adhyaya 90: Description of the Threefold Goddess-Power and Brahmā’s Hymn to Sṛṣṭi

Triśakti-varṇana (Sṛṣṭi-Vaiṣṇavī-Raudrī Devī-stuti)

Theological-Philosophical Discourse (Śakti, Cosmology, Mantra-ontology)

Ujęte jako nauka Waraha dla Prythiwi (Wararoha/Wiśalaksi), rozdział przedstawia tryadyczną doktrynę śakti przypisywaną Śiwie/Parameszthinowi. Waraha najpierw opisuje prapoczątkową moc stwórczą, Sriszti: białą (śweta-warna), pomyślną i utożsamianą z ekakszarą, „jedną sylabą”, która składa się ze wszystkich głosek (sarwakszara-maji). Ta sama bogini jest znana przez poznawcze imiona: Wagiśi, Saraswati, Widjeśwari, Amitakszara, łączące mowę, wiedzę i objawienie. Drugą mocą jest Apara/Waisznawi, czerwona (rakta-warna), a trzecią jest Raudri, zwana parapara. Brahma następnie składa formalną stuti, wychwalając ją jako swaha/swadha, jako przebywającą w omkarze i jako stwórcze źródło istot. Domniemanie wskazuje, że porządek kosmiczny podtrzymywany jest przez zdyscyplinowaną wiedzę i mowę, opierając światową stabilność i stewardstwo skupione na Prythiwi na uregulowanej, wszechprzenikającej zasadzie stwórczej.

Key Concepts

triśakti (sṛṣṭi–vaiṣṇavī–raudrī) as a single power in three modesekākṣarā and sarvākṣara-mayī (phonemic totality; mantra-ontology)Vāc/Sarasvatī as epistemic-creative principle (language → knowledge → manifestation)oṃkāra-sthitā and vedotpatti (Veda-origin linked to primordial sound)svāhā and svadhā (ritual utterances as cosmological functions)sarvagā/sarvajanani (immanence and universal maternity)

In this adhyaya

People

  • VarahaSpeaksVarāha (with Brahmā’s embedded hymn)
  • BrahmaSpeaksBrahmā
  • PrithiviSpeaksListensPṛthivī (Varārohā / Viśālākṣī)

What happens

  1. How it opens

    Varāha instructs Pṛthivī (addressed as Varārohā/Viśālākṣī) in a doctrinal, cosmological register, introducing Śiva/Parameṣṭhin’s teaching on a threefold śakti that underlies the world-order.

  2. Stories within

    Brahmā’s hymn (stuti) to Sṛṣṭi-śakti as svāhā/svadhā and oṃkāra-sthitā (embedded liturgical unit rather than a separate narrative episode).

  3. The turning point

    Exposition of triśakti as one power in three modes: (1) primordial Sṛṣṭi-śakti, white, auspicious, ekākṣarā yet sarvākṣara-mayī, named through epistemic/linguistic identities (Vāgīśī, Sarasvatī, Vidyeśvarī, Amitākṣarā); (2) Aparā/Vaiṣṇavī, red; (3) Raudrī, parāparā. The teaching links speech (vāc), knowledge (vidyā), and manifestation (sṛṣṭi) as a single continuum.

  4. How it ends

    Brahmā’s stuti crystallizes the doctrine: the goddess is svāhā/svadhā (ritual efficacy), oṃkāra-sthitā (abiding in Oṃ), the womb/source of beings and Veda-origin through primordial sound, thereby resolving the triad into a unified, all-pervading creative principle sustaining cosmic stability.

Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 90

Shlokas in Adhyaya 90

Verse 1

श्रीवराह उवाच । शृणु चान्यं वरारोहे तस्या देव्या महाविधिम् । या सा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा शिवेन परमेष्ठिना ॥

Śri Waraha rzekł: „Słuchaj dalej, o piękno-biodra, o wielkim obrzędzie tej Bogini, tej, która została objawiona jako 'trójaka moc' przez Śiwę, najwyższego pana.”

Verse 2

सर्वज्ञे त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी । सिद्धिबुद्धिकरी देवि प्रसूतिः परमेश्वरि ॥

„Jesteś wszechwiedząca, o piękno-biodra, dająca wszystkie siddhi. O Dewi, przynosisz dokonanie i zrozumienie; jesteś źródłem rodzenia, o najwyższa władczyni.”

Verse 3

त्वं स्वाहा त्वं स्वधा देवि त्वमुत्पत्तिर्वरानने । त्वमोङ्कारस्थितादेवि वेदोत्पत्तिस्त्वमेव च ॥

Ty jesteś Svāhā; ty jesteś Svadhā, o Bogini; ty jesteś samym źródłem stworzenia, o Pięknotwórczy. Ty przebywasz w sylabie Oṁ, o Bogini; i powstanie Wed jest zaprawdę tobą jedyną.

Verse 4

देवानां दानवानां च यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । पशूनां वीरुधां चापि त्वमुत्पत्तिर्वरानने ॥

Bogów i Dānavów, Jakṣów, Gandharvów i Rākṣasów, a także zwierząt i roślin, ty jesteś źródłem stworzenia, o Pięknotwórczy.

Verse 5

विद्या विद्येश्वरी सिद्धा प्रसिद्धा त्वं सुरेश्वरी । सर्वज्ञा त्वं वरारोहे सर्वसिद्धिप्रदायिनी ॥

Ty jesteś wiedzą; ty jesteś władcą wiedzy, urzeczywistniona i sławna; ty jesteś Panią bogów. Ty jesteś wszechwiedząca, o Szlachetnie Wzniosła, dająca każde urzeczywistnienie.

Verse 6

सर्वगा गतसन्देहा सर्वशत्रुनिबर्हिणी । सर्वविद्येश्वरी देवी नमस्ते स्वस्तिकारिणि ॥

Wszechprzenikająca, wolna od zwątpienia, niszczycielka każdego wroga; władczyni całej wiedzy, o Bogini, hołd tobie, twórczyni dobrostanu.

Verse 7

ऋतुस्नातां स्त्रियं गच्छेद्यस्त्वां स्तुत्वा वरानने । तस्यावश्यं भवेत्सृष्टिस्त्वत्प्रसादात्प्रजेश्वरि । स्वरूपा विजया भद्रा सर्वशत्रुप्रमोहिनी ॥

Ktokolwiek po wychwaleniu cię, o Pięknotwórczy, zbliża się do kobiety oczyszczonej w swoim czasie, temu z pewnością będzie potomstwo, z twojej łaski, o Pani stworzeń. Ty jesteś prawdziwą formą, zwycięstwem, pomyślnością, tą, która dezorientuje wszystkich wrogów.

Verse 8

तत्र सृष्टिः पुरा प्रोक्ता श्वेतवर्णा स्वरूपिणी । एकाक्षरेति विख्याता सर्वाक्षरमयी शुभा ॥

Tam Stworzenie zostało dawniej opisane jako białe w barwie, posiadające własną istotną formę; słynne jako "Jednosylabowe", pomyślne, złożone ze wszystkich sylab.

Verse 9

वागीशेति समाख्याता क्वचिद्देवी सरस्वती । सैव विद्येश्वरी देवी सैव क्वाप्यमिताक्षरा । सैव ज्ञानविधिः क्वापि सैव देवी विभावरी ॥

W niektórych miejscach jest nazywana Vāgīśā; gdzie indziej bogini jest nazywana Sarasvatī. Ona sama jest Boginią, która jest władcą wiedzy; ona sama, gdzieś, jest tą o niezliczonych sylabach. Ona sama, gdzieś, jest dekretem wiedzy; ona sama jest boginią Vibhāvarī.

Verse 10

यानि सौम्यानि नामानि यानि ज्ञानोद्भवानि च । तानि तस्या विशालाक्षि द्रष्टव्यानि वरानने ॥

Łagodne imiona i imiona, które powstają z wiedzy, te należy uważać za jej, o Szerokooka, o Pięknotwórczy.

Verse 11

या वैष्णवी विशालाक्षी रक्तवर्णा सुरूपिणी । अपरा सा समाख्याता रौद्री चैव परापरा ॥

Ta, która jest Vaiṣṇavī, szerokooka, czerwona w barwie, o pięknej formie, jest nazywana "Aparā"; i jest również Raudrī oraz Parāparā.

Verse 12

एतास्त्रयोऽपि सिद्ध्यन्ते यो रुद्रं वेत्ति तत्त्वतः । सर्वगेयं वरारोहे एकैव त्रिविधा स्मृता ॥

Te trzy również stają się skuteczne dla tego, kto zna Rudrę w prawdzie. To ma być śpiewane wszędzie, o Szlachetnie Wzniosła: ona jest jedna, wspominana jako trójpostaciowa.

Verse 13

एषा सृष्टिर्वरारोहे कथिता ते पुरातनी । तया सर्वमिदं व्याप्तं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥

O o pięknych biodrach, ta pradawna opowieść o stworzeniu została ci wyłożona; przez nią cały ten świat, zarówno to co nieruchome, jak i to co poruszające się, został przeniknięty.

Verse 14

या सा आदौ वर्धिता सृष्टिर्ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तया तुल्यां स्तुतिं चक्रे तस्या देव्याः पितामहः ॥

To stworzenie, które zostało najpierw rozszerzone przez Brahmę, którego źródło jest niewidoczne, Pitamaha, czyli Brahma, ułożył dla tej Bogini chwałę jej równą.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । जयस्व सत्यसम्भूते ध्रुवे देवि वराक्षरे । सर्वगे सर्वजननि सर्वभूतमहेश्वरि ॥

Brahma rzekł: Bądź zwycięska, o ty, która powstajesz z prawdy; o niezachwiana Bogini, o nosicielko znakomitych zgłosek; o wszechprzenikająca, matko wszystkiego, wielka władczyni nad wszystkimi istotami.

Inside Adhyaya 90

Geographical context

The setting is cosmological and doctrinal rather than geographically localized.

Ritual instructions

  • BenefitNo explicit external rite is prescribed in the provided chapter summary; the implied sādhana is contemplative alignment with vāc/vidyā (Sarasvatī as ekākṣarā–oṃkāra) and reverential recitation/understanding of the hymn as a means to stabilize knowledge, speech, and order in one’s sphere.

The narrative frame

  • Dialogue ToneDidactic, cosmological, mantra-ontological; reverential when shifting into Brahmā’s formal praise.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (with Bhakti undertone)
  • Emotional ProgressionFrom instructional clarity (mapping the three modes of śakti) → contemplative awe at the ekākṣarā/sarvākṣara-mayī paradox → devotional elevation and ritual solemnity in Brahmā’s stuti → intellectual-settled serenity in the unity of sound, knowledge, and creation.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityNot applicable as a location-based tīrtha is not specified; this adhyāya functions as a doctrinal/meditative chapter rather than a pilgrimage guide.

Frequently Asked Questions

The text presents a philosophical model in which a single all-pervading power (śakti) manifests in three modes (sṛṣṭi, vaiṣṇavī/aparā, raudrī/parāparā). It links cosmic stability to disciplined knowledge and speech (Vāc/Sarasvatī), implying that orderly creation—and by extension the well-being of the terrestrial world addressed through Pṛthivī—depends on right understanding of the underlying creative principle.

No tithi, lunar phase, month (māsa), seasonal (ṛtu) timing, or calendrical ritual schedule is specified in the provided passage. The only temporal phrasing is cosmological (“ādau,” ‘in the beginning’) rather than liturgical.

Environmental balance is approached indirectly through cosmology: the chapter states that the primordial sṛṣṭi-śakti pervades the entire world (jagat), including stationary and moving beings (sthāvara-jaṅgama). By framing creation as universally suffused by a regulating principle grounded in knowledge and sacred sound, the narrative supports a Pṛthivī-oriented reading in which terrestrial order is maintained through alignment with that pervasive creative law.

The passage references Brahmā (Pitāmaha) as the speaker of the hymn and invokes Śiva/Parameṣṭhin as the authority who has indicated the triśakti. No royal dynasties, human genealogies, or named sage lineages appear in these verses.

Ask anything about Adhyaya 90 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play