Opening the text

Gokarṇeśvara-Jaleśvara-māhātmya-varṇanam
Sacred-Geography (Tīrtha-māhātmya) and Ritual-Manual (snāna–dāna–arcana prescriptions)
W ramach nauki Waraha, Prithiwi, ten rozdział głosi tirtha-mahatmję Gokarneśwary i Dźaleśwary (Śaileśwary) w lesie Śleśmataka. Indra (Śakra) i bogowie przeszukują światy w poszukiwaniu Śankary i nie odnoszą sukcesu, dopóki nie docierają do Śleśmataka, gdzie spotykają Umę, a następnie cudowną istotę przypominającą jelenia z rogiem. Indra, Brahma i Wisznu chwytają i dzielą róg; istota gani ich i nakazuje, aby róg (rogi) został ustanowiony dla loka-anugraha, dobra istot. Tekst przedstawia następnie świętą geografię wokół rzeki Wagmati, jej dopływów i źródeł, przepisując rytualną kąpiel (snana), wielbienie (arćana), ofiarowanie lamp, rytuały przodków (śraddha) oraz wymagania oparte na postępowaniu. Głosi, że te praktyki usuwają moralne skazy, stabilizują porządek społeczny i realizują troskę o Ziemię poprzez uregulowane pielgrzymki, czyste wody i chronione święte gaje.
Verse 1
अथ गोकरणेश्वरजलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्॥ ब्रह्मोवाच॥ ततः शक्रः सुरगणैः सह सर्वैः समेत्य च॥ बुद्धिं चकार गमने मार्गितुं यत्र शङ्करः॥
Teraz opis wielkości Gokarṇeśvary i Jaleśvary. Brahmā rzekł: Wtedy Śakra (Indra), zgromadziwszy się ze wszystkimi zastępami bogów, postanowił wyruszyć i szukać miejsca, gdzie przebywał Śaṅkara.
Verse 2
तत उत्थाय ते देवाः सर्व एव शिलोच्चयात्॥ विहायसा ययुः शीघ्रं तेनैव सह नन्दिना॥
Wtedy owi bogowie, wszyscy bez wyjątku, powstali ze szczytu góry i szybko udali się przez przestworza niebios, towarzysząc temuż Nandinowi.
Verse 3
स्वर्लोकं ब्रह्मलोकं च नागलोकं च सर्वशः ॥ बभ्रमुस्त्रिदशाः सर्वे रुद्रान्वेषणतत्पराः ॥
Wędrowali wszędzie, przez Swarga-lokę, Brahma-lokę i Naga-lokę, wszyscy bogowie zdecydowani na odnalezienie Rudry.
Verse 4
खिन्नाः क्लिष्टाश्च सुभृशं न पुनस्तत्पदं विदुः ॥ चतुःसमुद्रपर्यन्तसप्तद्वीपवतीं महीम् ॥
Wyczerpani i bardzo strapieni, wciąż nie znali tego miejsca; przeszukiwali ziemię otoczoną czterema oceanami, posiadającą siedem kontynentów.
Verse 5
सशैलकाननोपेतां मार्गयद्भिर्हि तं सुरम् ॥ कन्दरेषु महाद्रीणां तुङ्गेषु शिखरेषु च ॥
Istotnie, szukając tego bóstwa, przemierzali ziemię ozdobioną górami i lasami, przez jaskinie wielkich gór i po wysokich szczytach.
Verse 6
विततेषु निकुञ्जेषु विहारेषु च सर्वतः ॥ विचिन्वद्भिः क्षितिमिमां तृणं द्विविदलीकृतम् ॥
W rozległych gajach i miejscach rozrywki wszędzie, gdy przeszukiwali tę ziemię, nawet trawa została rozdwojona, jakby wszystko dokładnie przeczesano.
Verse 7
न प्रवृत्तिः क्वचिदपि शम्भोरासाद्यते सुरैः ॥ यदा निर्विण्णमनसो मार्गमाणाः सुरास्तदा ॥
Nigdzie bogowie nie znaleźli żadnego śladu Śambhu; a gdy ich umysły stały się zgnębione, bogowie kontynuowali poszukiwania wtedy
Verse 8
न पश्यन्ति शिवं तत्र तदेषां भयमाविशत् ॥ भीतास्ते संविदं कृत्वा सञ्चिन्त्य गुरुलाघवम् ॥
Nie widzieli tam Śiwy i ogarnął ich strach. Przerażeni zawarli pakt między sobą, rozważając co ważkie, a co lekkie, za i przeciw.
Verse 9
सम्भूयान्योऽन्यममराः मामेव शरणं ययुः ॥ तमेकाग्रेण मनसा शङ्करं लोकशङ्करम् ॥
Zebrawszy się razem, nieśmiertelni przybyli do mnie samego szukając schronienia, szukając Śankary, dobroczyńcy światów, o umysłach skupionych w jednostronnej koncentracji.
Verse 10
सर्वं त्रैलोक्यमस्माभिर्विचितं वै निरन्तरम् । श्लेष्मातकवनोद्देशं स्थानं मुक्त्वा महीतले ॥
Przeszukaliśmy cały trójsław bez przerwy; tylko jedno miejsce na ziemi zostało pominięte, region lasu Śleśmataka.
Verse 11
आगच्छध्वं गमिष्यामस्तमुद्देशं सुरोत्तमाः ॥ इत्येवमुक्त्वा तैः सर्वैस्तामाशां प्रस्थिताः वयम् ॥
„Chodźcie, udamy się do tego regionu, o najlepsi z bogów.” Tak mówiąc, wyruszyliśmy w tym kierunku razem z nimi wszystkimi.
Verse 12
तत्क्षणादेव सम्प्राप्ता विमानैः शीघ्रयायिभिः ॥ श्लेष्मातकवनं पुण्यं सिद्धचारणसेवितम् ॥
W tym samym momencie przybyliśmy szybkimi powietrznymi rydwanami do świętego lasu Śleśmataka, odwiedzanego przez Siddhów i Czaranów.
Verse 13
तस्मिन्सुरमणीयानि विविधानि शुचीनि च ॥ ध्यानस्थानानि रम्याणि बहूनि गुणवन्ति च
Były tam liczne niezwykle piękne miejsca, różnorodne i czyste, oraz wiele zachwycających miejsc medytacji, obfitujących w doskonałe cechy.
Verse 14
आश्रमारण्यभागेषु दरीणां विवरेषु च ॥ विभ्राजद्वनराजाकी नद्यश्च विमलोदकाः
W obszarach pustelni i lasów, a także w rozpadlinach jaskiń górskich, lśniły rzeki, niosąc wodę przejrzystą i czystą.
Verse 15
सिंहशार्दूलमहिषगोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ॥ नादितं गजयूथैश्च मृगयूथैश्च तद्वनम्
Tamten las rozbrzmiewał rykami lwów, tygrysów, bawołów, małp, niedźwiedzi i małp człekokształtnych, a także trąbieniem stad słoni i jeleni.
Verse 16
प्रमुखे वासवं कृत्वा विविशुस्ते सुरास्तदा ॥ विमुच्य रथयानानि पद्भिः सिद्धादिसङ्कटम्
Wtedy owi bogowie weszli, stawiając Wāsavę na czele; porzuciwszy swoje rydwany, podążali pieszo przez zatłoczony region pełen Siddhów i innych istot.
Verse 17
कन्दरोदरकूटेषु तरूणां गहनेषु च ॥ सर्वदेवमयं रुद्रं मार्गमाणाः शनैः शनैः
W zagłębieniach i szczytach jaskiń oraz w gęstwinach drzew szukali powoli, krok po kroku, Rudry, który ucieleśnia wszystkich bogów.
Verse 18
प्रविशन्तश्च ते देवा वनॊद्देशं क्वचिच्छुभे ॥ कदलीवनसञ्च्छन्ने फुल्लपादपशोभिते
Gdy owi bogowie posuwali się naprzód, weszli do pomyślnego obszaru lasu, pokrytego gajami bananowymi i przyozdobionego kwitnącymi drzewami.
Verse 19
मुक्ताचूर्णनिकाशाभिर्वालुकाभिस्ततस्ततः ॥ विक्रीडमानां ददृशुः कन्यां काश्चिन्मनोरमाम्
Tu i tam, pośród piasków przypominających sproszkowane perły, ujrzeli czarującą dziewczynę, która się bawiła.
Verse 20
तत्र ते विबुधा दृष्ट्वा सर्वे मां समचोदयन् ॥ आद्योऽहं सर्वदेवानां कथमेतद्भवेदिति
Tam, ujrzawszy ją, wszyscy owi mędrcy poprosili mnie o wyjaśnienie, mówiąc: "Jestem najpierwszym wśród wszystkich bogów, jak to możliwe?"
Verse 21
मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय विज्ञाता सा मया तदा ॥ ध्रुवं शैलेन्द्रपुत्रीयमुमाविश्वेश्वरेश्वरि
Pogrążywszy się w medytacji na moment, wtedy ją rozpoznałem: z pewnością była to Umā, córka pana gór, władczyni nawet nad Panem wszechświata.
Verse 22
ततस्तदुच्छशिखरमारुह्य विबुधेश्वराः ॥ अधो विलोक्य ते सर्वे ददृशुस्तं सुरोत्तमम्
Wtedy panowie wśród bogów wspięli się na ten wyniosły szczyt; spoglądając w dół, wszyscy ujrzeli tego najwyższego wśród bogów.
Verse 23
मध्ये मृगसमूहस्य गोप्तारमिव संस्थितम् ॥ एकशृङ्गैकचरणं तप्तहाटकवर्चसम् ॥
Stojącego pośrodku stada jeleni, jakby ich opiekuna, ukazało się stworzenie o jednym rogu i jednej stopie, którego ciało lśniło jak zbroja z rozgrzanego złota.
Verse 24
चारुवक्त्राक्षिदशनं पृष्ठतः शुक्लबिन्दुभिः ॥ शुक्लेनोदरभागेन राजतैरुपशोभितम् ॥
Miało ono ujmującą twarz, oczy i zęby; jego grzbiet był naznaczony białymi plamami, a jego brzuszna część, biała i srebrzysta, była pięknie przyozdobiona.
Verse 25
पीनोन्नतकटीस्कन्धं निमग्नांसशिरोधरम् ॥ बिम्बोष्ठं ताम्रजिह्वास्यं दंष्ट्राङ्कुरविराजितम् ॥
Jego biodra i ramiona były pełne i wzniesione; jego szyja i głowa zdawały się nisko osadzone między ramionami. Miało wargi jak owoc bimba, miedzianego koloru język i jaśniało wschodzącymi kłami.
Verse 26
तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे शिखरात्प्रतिधाविताः ॥ सर्वोद्यामेन तरसा तं मृगेन्द्रजिघृक्षवः ॥
Na jego widok wszyscy bogowie ruszyli z szczytu góry; z pełnym wysiłkiem i wielką szybkością pragnęli pochwycić to władcze zwierzę.
Verse 27
शृङ्गाग्रं प्रथमं धृत्वा गृहीत्वा वज्रपाणिना ॥ मध्यं मया तस्य तदा गृहीतं प्रणतात्मना ॥
Najpierw czubek roga został uchwycony przez dzierżącego piorun (Vajrapāṇiego); następnie ja, z pochylonym i pełnym czci usposobieniem, uchwyciłem jego środkową część.
Verse 28
शक्रस्याग्रं स्थितं हस्ते मध्यं हस्ते मम स्थितम् ॥ विष्णोर्मूलं स्थितं हस्ते प्रविभक्तं त्रिधागतम् ॥
Czubek pozostał w ręce Śakry; środek pozostał w mojej ręce; podstawa pozostała w ręce Viṣṇu - tak został podzielony i znalazł się w trzech częściach.
Verse 29
शृङ्गस्यैव गृहीतस्य त्रिधास्माकं मृगाधिपः ॥ विषाणरहितस्तस्य प्रणष्टः पुनरत्र वै ॥
Choć tylko róg, uchwycony przez nas, został podzielony na trzy części, ten pan zwierząt - teraz pozbawiony swego roga - ponownie zniknął z tego miejsca.
Verse 30
अन्तर्हितोऽन्तरिक्षस्थः प्रोवाचास्मानुपालभन् ॥ भो भो देवा मया यूयं वच्यमानानवाप्स्यथ ॥
Ukryty i umieszczony w powietrzu, przemówił do nas z wyrzutem: "O, o, bogowie - tego, co ogłaszam, nie osiągniecie (tacy, jakimi jesteście)."
Verse 31
सशरीरोऽहं युष्माभिर्वशाप्तः प्रगतस्त्वितः ॥ शृङ्गमात्रेण सन्तुष्टा भवन्तस्तेन वञ्चिताः ॥
"Ja, z moim ciałem, wymknąłem się waszej kontroli i odszedłem stąd; wy, zadowoleni tylko rogiem, zostaliście przez to zwiedzeni."
Verse 32
यद्यहं सशरीरः स्यां गृहीत्वा स्थापितोऽभवम् ॥ तदा चतुष्पात्सकलो धर्मः स्यात्प्रतिपादितः ॥
"Gdybym ja, z moim ciałem, został pochwycony i umieszczony na miejscu, wtedy cały Dharm - stojący na czterech stopach - zostałby ustanowiony."
Verse 33
कामं शृङ्गाणि मेऽत्रैव श्लेष्मात्मकवनेऽमराः ॥ न्यायतः स्थापयिष्यध्वं लोकानुग्रहकाम्यया ॥
Niech moje rogi pozostaną tutaj, w tym lesie Śleṣmātmana. O nieśmiertelni, umieśćcie je zgodnie z właściwym porządkiem, z pragnieniem dobra dla świata.
Verse 34
अत्रापि महती व्युष्टिर्भविष्यति न संशयः ॥ पुण्यक्षेत्रे सुमहति मत्प्रभावानुभाविते ॥
Również tutaj nastanie wielki rozkwit, bez wątpienia, w tym niezwykle wielkim świętym kṣetrze, uczynionym sławnym przez doświadczenie mojej mocy.
Verse 35
यावन्ति भुवि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च ॥ क्षेत्रेऽस्मिंस्तानि तीर्थानि चागमिष्यन्ति मत्कृते ॥
Ile tylko tīrthów istnieje na ziemi, wraz z jeziorami i wodami aż do oceanu, te wszystkie tīrthy przybędą na to pole dla mnie.
Verse 36
अहं पुनः शैलपतेः पादे हिमवतः शुभे ॥ नेपालाख्ये समुत्पत्स्ये स्वयमेव महीतलात् ॥
A ja ponownie powstanę z własnej woli z powierzchni ziemi u pomyślnej stopy Himavatu, pana gór, w miejscu zwanym Nepāla.
Verse 37
तत्र नागह्रदे घोरे स्थास्याम्यन्तर्जले ह्यहम् ॥ त्रिंशद्वर्षसहस्राणि सर्वभूतहिते रतः ॥
Tam, w straszliwym jeziorze Nāgów, pozostanę w głębi wód przez trzydzieści tysięcy lat, oddany dobru wszystkich istot.
Verse 38
यदा वृष्णिकुलोत्पन्नः कृष्णचक्रेण पर्वतान् ॥ पाटयित्वेन्द्रवचनाद्दानवान्निहनिष्यति ॥
Gdy ten, który powstał z rodu Vṛṣṇi, dyskiem Kṛṣṇy rozszczepi góry i na rozkaz Indry zabije Dānavów.
Verse 39
तदा स देशो भविता सर्वम्लेच्छैरधिष्ठितः ॥ ततोऽन्ये सूर्यवंशीया क्षत्रियास्तान्निहत्य च ॥
Wtedy ta kraina będzie całkowicie zajęta przez mlecchów; następnie inni Kṣatrijowie z rodu Sūryi zabiją ich.
Verse 40
ततो जनपदस्तत्र भविष्यति महांस्तदा ॥ स्फीतो ब्राह्मणभूयिष्ठसर्ववर्णाश्रमैर्युतः ॥
Wtedy powstanie tam wielki dżanapada, pełen dobrobytu, obfitujący w braminów i wyposażony we wszystkie warny i aśramy.
Verse 41
वसिष्यन्ति च तं देशं ब्राह्मणैः संप्रवर्त्तितान् ॥ धर्मान्संस्थापयिष्यन्ति राज्यं प्राप्स्यन्ति शाश्वतम् ॥
I będą zamieszkiwać tę krainę, kierując się praktykami ustanowionymi przez braminów; ustanowią dharmy i osiągną trwałe panowanie.
Verse 42
ततो लिङ्गार्च्चनं तत्र प्रतिष्ठास्यन्ति पार्थिवाः ॥ क्षत्रियाः सूर्यवंशीया शून्ये लप्स्यन्ति मां नृपाः ॥
Następnie królowie ustanowią tam kult liṅgi. Ci władcy Kṣatrijowie z rodu Sūryi, gdy miejsce będzie niezamieszkane, osiągną mnie, moją obecność i łaskę.
Verse 43
सम्यक्प्रवृत्ता राजानो भविष्यन्त्यायतौ स्थिताः ॥ एवं सम्यक्स्थिते तस्मिन्देशे पौरजने तथा
Gdy królowie postępują w sposób dobrze uporządkowany, pozostając mocno ugruntowani we właściwym postępowaniu, a gdy ten region i jego mieszkańcy są podobnie osadzeni w prawym porządku
Verse 44
तत्र मामर्च्छयिष्यंति सर्वभूतानि सर्वदा ॥ तत्राहं यैः सकृद्दृष्टो विधिवद्वंदितस्तु यैः
Tam wszystkie istoty będą nieustannie mnie czcić. A tam ci, którzy mnie ujrzeli choć raz, oraz ci, którzy złożyli mi pokłon zgodnie z właściwym rytuałem
Verse 45
गत्वा शिवपुरं ते मां द्रक्ष्यंते दग्धकिल्बिषाः ॥ उत्तरेण तु गङ्गाया दक्षिणे चाश्विनीमुखात्
Udawszy się do Śivapury, ujrzą mnie, ich demerit spalony na popiół. Leży ona na północ od Gangi i na południe od Aśvinī-mukha
Verse 46
भागीरथ्याः शतगुणं पवित्रं तज्जलं स्मृतम् ॥ तत्र स्नात्वा हरेर्लोकानुपस्पृश्य दिवसपतेः
Ta woda jest pamiętana jako stokroć bardziej oczyszczająca niż Bhāgīrathī. Po kąpieli tam i po wykonaniu przepisanego rytuału dotknięcia wody, osiąga się światy Hariego i Pana Dnia
Verse 47
मुक्त्वा देहं नरा यांति मम लोकं न संशयः ॥ अपि दुष्कृतकर्माणः क्षेत्रेऽस्मिन्निवसन्ति ये
Odrzuciwszy ciało, ludzie udają się do mojego świata, co do tego nie ma wątpliwości. Nawet ci, których czyny były przewrotne, jeśli mieszkają w tym świętym regionie
Verse 48
नियतं पुरुहूतस्य श्रिताः स्थाने वसन्ति ते ॥ देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरोरगाः
Mieszkają tam, mając schronienie w ustanowionej siedzibie Puruhūty: Dewowie, Danawowie, Gandharwowie, Siddhowie, Widjadharowie i Nagowie
Verse 49
मुनयोऽप्सरसो यक्षाः मोहिताः मम मायया ॥ तद्वै गुह्यं न जानंति यत्र सन्निहितो ह्यहम्
Mędrcy, Apsarasy i Jakszowie, zmyleni moją mają, nie znają tej tajemnicy: miejsca, gdzie ja rzeczywiście jestem obecny.
Verse 50
तपस्तपोधनानां च सिद्धक्षेत्रं हि तत्कृतम् ॥ प्रभासाच्च प्रयागाच्च नैमिषात्पुष्करादपि
Dla ascetów i tych bogatych w umartwienie, stało się ono siddha-kshetrą. Nawet bardziej niż Prabhāsa, Prayāga, Naimiṣa i Puṣkara
Verse 51
कुरुक्षेत्रादपि बुधाः क्षेत्रमेतद्विशिष्यते ॥ श्वशुरो मे स्थितो यत्र हिमवान् भूधरेश्वरः
Nawet bardziej niż Kurukshetra, ten święty region jest uważany za wybitny, o mędrcy. Tam stoi Himavān, pan gór, mój teść
Verse 52
प्रभवन्ति यतः सर्वा गङ्गाद्याः सरितां वराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रवरे पुण्ये पुण्याः सर्वाः सरिद्वराः
Stamtąd wypływają wszystkie wybitne rzeki, począwszy od Gangi. W tym najwybitniejszym i świętym regionie, wszystkie wybitne rzeki są święte.
Verse 53
सर्वे प्रस्रवणाः पुण्याः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः ॥ आश्रमस्तत्र भविता सिद्धचारणसेवितः
Wszystkie źródła tam są zasłużone; wszystkie skaliste szczyty są również zasłużone. Tam będzie się znajdować aśrama, odwiedzana przez Siddhów i Czaranów.
Verse 54
शैलेश्वर इति ख्यातः शरीरं यत्र मे स्थितम् ॥ स्रवन्तीनां वरा पुण्या वाग्मती पर्वतोत्तमात्
Znane jest jako Śaileśwara, gdzie moje ciało jest ustanowione. Pośród rzek błogosławiona Wągmati jest najwybitniejsza, płynąca z doskonałej góry.
Verse 55
पानावगाहनात्तस्यास्तारयेत्सप्त वै कुलान् ॥ लोकपालस्तु चरति तीर्थख्यातिं च तत्स्वयम्
Przez picie jej wody i przez zanurzenie w tej rzece, mówi się, że człowiek wyzwala siedem pokoleń. Sam Lokapala przemieszcza się tam, a to miejsce samo zyskuje sławę jako tirtha.
Verse 56
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति मृतास्ते त्वपुनर्भवाः ॥ स्नात्वा स्नात्वा तु ये तत्र नित्यमभ्यर्चयन्ति माम्
Po dokonaniu tam kąpieli, zmarli mają udać się do nieba i nie powracać do ponownych narodzin. A ci, którzy kąpią się tam raz po raz i nieustannie mnie czczą
Verse 57
उद्धराम्यहमेतान्वै प्रीतः संसारसागरात् ॥ यस्तस्य वारिणा पूर्णमेकं च घटमुद्धरेत्
Zadowolony, wyciągam ich z oceanu samsary. Ktokolwiek napełni choć jeden dzban tą wodą
Verse 58
स्नापनार्थे मम शुचिः श्रद्धधानोऽनसूयकः ॥ वेदवेदाङ्गविदुषा श्रोत्रियेण विशेषतः
Dla obrzędu kąpieli ofiarowanej Mi, należy być czystym, pełnym wiary i wolnym od zawiści. W szczególności powinien go wykonać śrotrija uczony w Wedach i ich pomocniczych naukach.
Verse 59
आहृतस्याग्निहोत्रस्य यत्फलं तस्य तद्भवेत् ॥ तस्यास्तीरे जलोद्भेदं मन्मूलादभिनिःसृतम्
Jakiś owoc przynależy do należycie wykonanego Agnihotry, taki sam owoc powstaje z tego czynu. Na jej brzegu znajduje się wytrysk wody, wypływający z Mojego własnego korzenia i fundamentu.
Verse 60
मृगशृङ्गोदकं नाम नित्यं मुनिजनप्रियम् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत उपस्पृश्य समाहितः
Nazywa się to Mrygaśrngodaka, zawsze drogie społecznościom mędrców. Tam, po dokonaniu oczyszczającego dotyku wodą, należy wykonać ablucję abhiszekę ze skupionym umysłem.
Verse 61
यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ तीर्थं पञ्चनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्
Grzech popełniony przez całe życie ginie w tej samej chwili. Po dotarciu do tirthy zwanej Pańcanada, zasłużonej i odwiedzanej przez Brahmariszich
Verse 62
अग्निष्टोमफलं तत्र स्नातमात्रः प्रपद्यते ॥ षष्टिं धेनुसहस्राणि यानि रक्षन्ति वाग्मतीम्
Tam, samą tylko kąpielą, osiąga się owoc obrzędu Agniśtomy. Sześćdziesiąt tysięcy krów, te które chronią Wągmati
Verse 63
न तां पापाः कृतघ्नो वा कदाचित्प्राप्नुयान्नरः॥ शुचयः श्रद्धधानाश्च सत्यसंधाश्च ये नराः॥
Człowiek grzeszny lub niewdzięczny nie powinien nigdy osiągnąć tej zasługi. Lecz ci, którzy są czyści, pełni wiary i niezłomni w prawdzie, są jej godni.
Verse 64
वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः॥ तेषां शान्तिर्भवेन्नित्यं पुरुषाणां न संशयः॥
Ci, którzy po kąpieli w wodach Vāgmatī oglądają mnie, będąc należycie przygotowanymi, osiągają stały pokój; o tym dla takich osób nie ma wątpliwości.
Verse 65
मत्प्रभावात्तु स्नातस्य सर्वं नश्यति किल्बिषम्॥ ईतयः समुदीर्णाश्च प्रशमं यान्ति सर्वशः॥
Lecz dzięki mojej mocy, dla tego, który się wykąpał, wszelki grzech zostaje zniszczony; i cierpienia, które powstały, całkowicie ustępują, wszędzie znajdując ukojenie.
Verse 66
तत्र तत्र फलं दद्याद्राजसूयाश्वमेधयोः॥ योजनाभ्यन्तरं क्षेत्रं समन्तात्सर्वतोदिशम्॥
W tym miejscu daje się owoc ofiar Rājasūya i Aśvamedha. Święte miejsce rozciąga się na jedną jojanę we wszystkich kierunkach dokoła.
Verse 67
मूलक्षेत्रं तु विज्ञेयं रुद्रेणाधिष्ठितं स्वयम्॥ तत्र पूर्वोत्तरे पार्श्वे वासुकिर्नाम नागराट्॥
Wiedz, że korzenne święte miejsce jest osobiście przewodzone przez Rudrę. Tam, po północno-wschodniej stronie, znajduje się król nāgów o imieniu Vāsuki.
Verse 68
वृतो नागसहस्रैस्तु द्वारि तिष्ठति मे सदा॥ स विघ्नं कुरुते नृणां तत्क्षेत्रं विशतां सदा॥
Otoczony przez tysiące nāgów, zawsze stoi u mojej bramy. Stale tworzy przeszkody dla ludzi, którzy pragną wejść do tego świętego miejsca.
Verse 69
प्रथमं स नमस्कार्यस्ततोऽहं तदनन्तरम्॥ अनेन विधिना पुंसामविघ्नं विशतां भवेत्॥
Najpierw należy się mu pokłonić, a potem mnie należy się pokłon. Tą procedurą ci, którzy wchodzą, uczynią to bez przeszkód.
Verse 70
वन्दते परया भक्त्या यो मां तत्र नरः सदा॥ पृथिव्यां स भवेद्राजा सर्वलोकनमस्कृतः॥
Człowiek, który tam zawsze czci mnie z najwyższą pobożnością, staje się na ziemi królem, uwielbianym przez wszystkich ludzi.
Verse 71
गन्धैर्माल्यैश्च मे मूर्त्तिमभ्यर्च्चयति यो नरः॥ उत्पत्स्यते स देवेṣu तुषितेषु न संशयः॥
Ktokolwiek czci mój wizerunek kadzidłami i girlandami, odrodzi się wśród zadowolonych bogów, Tuṣitów; o tym nie ma wątpliwości.
Verse 72
गीतवादित्रनृत्यैस्तु स्तुतिभिर्जागरेण वा॥ ये मे कुर्वन्ति सेवां वै मत्संस्थास्ते भवन्ति हि॥
Ci, którzy oddają mi posługę poprzez śpiew, grę na instrumentach, taniec, hymny lub czuwanie, zaprawdę stają się ustanowieni w mojej obecności.
Verse 73
दध्ना क्षीरेण मधुना सर्पिषा सलिलेन वा ॥ स्नापनं ये प्रयच्छन्ति ते तरन्ति जरान्तकौ ॥
Ci, którzy zapewniają rytualną kąpiel (snāpana) przy użyciu jogurtu, mleka, miodu, masła klarowanego lub nawet wody, tacy ludzie przekraczają rozkład i śmierć.
Verse 74
यः श्राद्धे भोजनं दद्याद्विप्रेभ्यः श्रद्धयान्वितः ॥ सोऽमृताशी भवेनूनं त्रिदिवे सुरपूजितः ॥
Ktokolwiek z szczerym nastawieniem daje jedzenie braminom podczas rytuału śrāddha, ten zaprawdę staje się tym, który uczestniczy w nieśmiertelności, czczony wśród bogów w niebie.
Verse 75
व्रतोपवासैर्होमैर्वा नैवेद्यैश्चारुभिस्तथा ॥ यजन्ते ब्राह्मणा ये मां परया श्रद्धयान्विताः ॥
Ci bramini, którzy czczą mnie z najwyższą szczerością poprzez śluby i posty, ofiary ogniowe (homa), a także poprzez ofiary z pożywienia (naivedya) i gotowane ofiary, wykonują cześć poprzez te dyscypliny.
Verse 76
षष्टिवर्षसहस्राणि चोषित्वा दिवि ते ततः ॥ ऐश्वर्यं प्रतिपद्यन्ते मर्त्यलोके पुनः पुनः ॥
Po przebywaniu w niebie przez sześćdziesiąt tysięcy lat, oni następnie osiągają dobrobyt raz po raz w świecie ludzkim.
Verse 77
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रः स्त्री वापि सङ्गताः ॥ शैलेश्वरं तु तत्स्थानं भक्तितः समुपासते ॥
Bramini, kszatrijowie, wajśjowie, śudrowie oraz kobiety również, zgromadzeni razem, z oddaniem czczą Śaileśvarę i tę świętą siedzibę.
Verse 78
मत्पार्षदास्ते जायन्ते सततं सहिताः सुरैः ॥ शैलेश्वरं परं गुह्यं गतिः शैलेश्वरः परा ॥ शैलेश्वरात्परं क्षेत्रं न क्वचिद्भुवि विद्यते ॥
Oni nieustannie rodzą się jako moi towarzysze, w towarzystwie bogów. Śaileśvara jest najwyższą tajemnicą; Śaileśvara jest najwyższym celem. Nigdzie na ziemi nie znajduje się żadne święte pole, które przewyższałoby Śaileśvarę.
Verse 79
ब्रह्महा गुरुहा गोग्नः स्पृष्टो वै सर्वपातकैः ॥ क्षेत्रमेतदनुप्राप्य निर्मलो जायते नरः ॥
Nawet ten, który zabił bramina, zabił nauczyciela, zabił krowę lub jest skażony każdą ciężką winą, po osiągnięciu tego świętego regionu staje się oczyszczony.
Verse 80
विविधान्यत्र तीर्थानि सन्ति पुण्यानि देवताः ॥ येषान्तोयैर्नरः स्पृष्टः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
Tutaj znajdują się różne tīrthy (święte brody) i pomyślne bóstwa; przez wody należące do nich osoba, która zostaje dotknięta, to znaczy rytualnie obmyta, zostaje uwolniona od wszystkich grzechów.
Verse 81
तत्र स्नात्वा शुचिर्दान्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ विमुक्तः किल्बिषैः सर्वैः सर्वमेव फलं लभेत् ॥
Po kąpieli tam, będąc czystym, powściągliwym, oddanym prawdzie i panem zmysłów, uwolniony od wszystkich przewin, zaprawdę otrzymuje się pełny owoc rytuału.
Verse 82
अनाशकं व्रजेद्यस्तु दक्षिणेन महात्मनः ॥ शैलेश्वरस्य पुरुषः स गच्छेत्परमां गतिम् ॥
Lecz osoba, która udaje się do Anāśaki, na południe od wielkiego Śaileśvary, osiąga najwyższy cel.
Verse 83
भृगुप्रपतनं कृत्वा कामक्रोधविवर्जितः॥ विमानॆन दिवं गच्छेद्धृतः सोऽप्सरसाङ्गनैः॥
Po odprawieniu rytuału zwanego 'Zstąpieniem Bhrygu' i będąc wolnym od pożądania oraz gniewu, wstępuje się do nieba w niebiańskim wimanie, niesionym przez orszaki apsar.
Verse 84
भृगुमूले परं तीर्थं ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्॥ ब्रह्मोद्भेदेति विख्यातं तस्यापि शृणु यत्फलम्॥
U stóp Bhrygu znajduje się najwyższe tirtha, stworzone przez samego Brahme; słynie ono jako 'Brahmodbheda'. Wysłuchaj również o zasłudze płynącej z tego świętego brodu.
Verse 85
संवत्सरं तु यस्तत्र स्नास्यंस्तु नियतेन्द्रियः॥ स ब्रह्मलोके विरजे गच्छेन्नास्त्यत्र संशयः॥
Ktokolwiek jednak, z opanowanymi zmysłami, kąpie się tam przez pełny rok, ten udaje się do nieskazitelnego świata Brahmy; co do tego nie ma wątpliwości.
Verse 86
तत्र गोरक्षकं नाम गोवृषः पदविक्षतम्॥ दृष्ट्वा च तानि हि पुमान् गोसहस्रफलं लभेत्॥
Tam znajduje się byk o imieniu Gorakszaka, którego ślady kopyt są widoczne; na widok tych znaków człowiek zyskuje zasługę równą darowi tysiąca krów.
Verse 87
गौर्यास्तु शिखरं तत्र गच्छेत्सिद्धनिषेवितम्॥ यत्र सन्निहिता नित्यं पार्वती शिखरप्रिया॥
Należy udać się tam na szczyt Gauri, odwiedzany przez siddhów, gdzie Parwati - miłująca szczyty gór - przebywa nieustannie.
Verse 88
लोकमाता भगवती लोकरक्षार्थमुद्यता॥ तस्याः सालोक्यमायाति दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाभिवाद्य च॥
Ona - czcigodna Matka świata, nastawiona na ochronę świata - osiąga się stan salokja, przebywanie w jej sferze, poprzez jej ujrzenie, dotknięcie i złożenie czcigodnego pokłonu.
Verse 89
त्यजते पतितुं तस्या अधस्ताद्वाग्मतीतटे॥ उमालोकं व्रजेदाशु विमानॆन विहायसा॥
Poniżej niej, na brzegu Wagmati, porzuca się skłonność do popadania w nieszczęście; szybko udaje się do świata Umy, niesiony przez niebiosa w niebiańskim wimanie.
Verse 90
तीर्थं पञ्चनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्॥ अग्निहोत्रफलं तत्र स्नानमात्रेण लभ्यते॥
Dotarłszy do świętego tirtha zwanego Pańcanada - świętego i odwiedzanego przez brahmarszich - tam owoc Agnihotry uzyskuje się przez samą kąpiel.
Verse 91
नकुलोहेन मतिमान्स्नापयेत्प्रयतात्मवान्॥ जातिस्मरः स तु भवेत्सिध्यते चास्य मानसम्॥
Mądra osoba o samodyscyplinie powinna kąpać się tam w wodzie zwanej 'nakulaha'; wtedy staje się ona tą, która pamięta poprzednie narodziny, a jej duchowy cel zostaje spełniony.
Verse 92
तस्यैवोत्तरत्तस्तीर्थमपरं सिद्धसेवितम्॥ नाम्ना प्रान्तकपानीयं गुह्यं गुह्यकरक्षितम्॥
Tuż na północ od tego znajduje się inne tirtha, odwiedzane przez siddhów, zwane Prantaka-panija - tajemne i strzeżone przez Guhjaków.
Verse 93
संवत्सरं यस्तु पूर्णं तत्र स्नायान्नरः सदा ॥ गुह्यकः स भवेदाशु रुद्रस्यानुचरः सुधीः ॥
Człowiek, który kąpie się tam nieustannie przez pełny rok, szybko staje się Guhjaką, mądrym sługą w orszaku Rudry.
Verse 94
देव्याः शिखरवासिन्या ज्ञेयं पूर्वोत्तरेण वै ॥ दक्षिणेन तु वाग्मत्याः प्रसृतं कन्दरॊदरात् ॥
Na północnym wschodzie znajduje się to, co należy rozpoznać jako należące do Bogini, która mieszka na szczycie; a na południu rzeka Wāgmatī wypływa z wnętrza jaskini.
Verse 95
तीर्थं ब्रह्मोदयम् नाम पुण्यं पापप्रणाशनम् ॥ तत्र गत्वा जलं स्पृष्ट्वा स्नात्वा चाभ्युक्श्य मानवः ॥
Istnieje święta przeprawa zwana Brahmodaja, pomyślna i niszcząca występki. Po udaniu się tam, człowiek - po dotknięciu wody, obmyciu się i pokropieniu nią siebie -
Verse 96
मृत्युलोकं न पश्येत्स कृच्छ्रेषु च न सीदति ॥ गत्वा सुन्दरिकातीर्थं विधिना तीर्थमादिमम् ॥
- nie ujrzy krainy śmierci, ani nie pogrąża się w czasach trudu - po udaniu się w odpowiedni sposób do Sundarikā-tīrthy, pradawnej świętej przeprawy.
Verse 97
तत्र स्नात्वा भवेत् तोये रूपवानुत्तमद्युतिः ॥ त्रिसन्ध्यं तत्र गच्छेत् तु पूर्वेण विधिवन्नरः ॥
Po kąpieli tam w wodzie, człowiek staje się przystojny i jaśnieje doskonałym blaskiem. Należy tam udawać się w czasie trzech sandhji, podążając drogą wschodnią, zgodnie z właściwą regułą.
Verse 98
तत्र सन्ध्यामुपास्याथ द्विजो मुच्येत किल्विषात् ॥ वाग्मत्या मणिवत्याश्च सम्भेदे पापनाशने ॥
Następnie, po odprawieniu tam kultu sandhji, dwukrotny rodzony zostaje uwolniony od winy. Dzieje się to na oczyszczającym zgraniu rzek Wāgmatī i Maṇivatī, które niszczy grzechy.
Verse 99
तारितं च कुलं तेन सर्वं भवति साधुना ॥ वर्णावरोऽपि यः कश्चित्स्नात्वा दद्यात्तिलोदकम् ॥
Przez tego cnotliwego człowieka cały ród rodzinny zostaje, jak się mówi, przeprowadzony do szczęścia. Nawet ktoś z niższej kasty - kimkolwiek by był - po kąpieli powinien złożyć ofiarę z wody i sezamu.
Verse 100
तर्पिताः पितरस्तेन भवेयुर्नात्र संशयः ॥ यत्र यत्र च वाग्मत्यां स्नाति वै मानवोत्तमः ॥
Dzięki temu czynowi przodkowie zostają zadowoleni - co do tego nie ma wątpliwości. I gdziekolwiek szlachetny człowiek kąpie się w rzece Wāgmatī
Verse 101
तिर्यग्योनिं न गच्छेत् तु समृद्धे जायते कुले ॥ वाग्मतीमणिवत्योश्च सम्भेदश्चर्षिसेवितः ॥
Nie trafia do łona zwierzęcia, lecz rodzi się w zamożnej rodzinie. A zgranie rzek Wāgmatī i Maṇivatī jest odwiedzane przez mędrców.
Verse 102
धीमान्गच्छेत् तु विधिना कामक्रोधविवर्जितः ॥ गङ्गाद्वारे तु यत्प्रोक्तं स्नानपुण्यफलम् महत् ॥
Mądry człowiek powinien podążać zgodnie z właściwą regułą, wolny od pożądania i gniewu. Wielka zasługa z kąpieli, o której mówi się w Gaṅgādvārze -
Verse 103
स्नानस्य तद्दशगुणं भवेदत्र न संशयः ॥ अत्र विद्याधराः सिद्धा गन्धर्वा मुनयः सुराः
Tu owoc kąpieli staje się dziesięciokrotny, o tym nie ma wątpliwości. Tu znajdują się Widjadharowie, Siddhowie, Gandharwowie, mędrcy i bogowie.
Verse 104
स्नानमेतदुपासन्ते यक्षाश्च भुजगैः सह ॥ स्वल्पमप्यत्र यत्किञ्चिद्द्विजेभ्यो दीयते धनम्
Nawet Jakszowie, wraz z Naga, istotami wężowymi, czczą tę kąpiel. A cokolwiek bogactwa, choćby najmniejszego, zostaje tu ofiarowane dwukrotnym, jest wychwalane.
Verse 105
तदक्षयं भवेद्दातुर्दानपुण्यफलं महत् ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन करणीयं च देवताः
Ten dar staje się niezniszczalny dla dającego; wielki jest zasłużony owoc ofiarowania. Dlatego z całym wysiłkiem powinno się to podejmować, o bóstwa.
Verse 106
वरिष्ठं क्षेत्रमेतस्मान्नान्यदेव हि विद्यते ॥ तस्मिन् श्लेष्मातकवने पुण्ये त्रिदशसेविते
Żadne inne święte pole nie jest znane jako przewyższające to. W tym świętym gaju Śleśmataka, odwiedzanym przez trzydziestu bogów...
Verse 107
यत्र यत्र मया देवाश्चरता मृगरूपिणा ॥ आसितं स्वपितं यातं विहृतं वा समन्ततः
Gdziekolwiek ja, o bogowie, wędrując pod postacią zwierzęcia, siadałem, spałem, chodziłem lub bawiłem się dokoła
Verse 108
गोकर्णेश्वर इत्येतत्पृथिव्यां ख्यातिमेष्यति ॥ एवं सन्दिश्य विबुधान्देवदेवः सनातनः
To miejsce zyska sławę na ziemi jako Gokarneśwara. Tak pouczywszy bogów, odwieczny Bóg bogów...
Verse 109
अदृश्य एव विबुधैः प्रययावुत्तरां दिशम्
Stając się niewidzialnym dla bogów, udał się w kierunku północnym.
Verse 110
उपायमात्रं दृष्टं मे ध्यायंस्तद्वेषभूषणैः ॥ यथा यत्र च सोऽस्माभिर्द्रष्टव्यो वृषभध्वजः
Postrzegłem jedynie środek, medytując o jego odzieniu i ozdobach, jak i gdzie ten Noszący Byka na sztandarze, Śiwa, ma być przez nas oglądany.
Verse 111
स्तनकुण्डे उमायास्तु यः स्नायात्खलु मानवः ॥ स्कन्दलोकमवाप्नोति भूत्वा वैश्वानरद्युतिः
Zaprawdę, człowiek który kąpie się w Stanakundzie Umā, osiąga świat Skandy, stając się promiennym jak Waiśwanara, ogień.
Verse 112
अहोरात्रं वसेद्यस्तु रुद्रजापो द्विजः शुचिः ॥ स भवेद्वेदविद्विद्वान्यज्वा पार्थिवपूजितः
Lecz czysty dwukrotny, który przebywa tam przez pełną dobę, oddany recytacji Rudry, staje się znawcą Wed, uczonym, ofiarującym i czczonym przez królów.
Verse 113
तत्र तत्राभवत्सर्वं पुण्यक्षेत्रं च सर्वशः ॥ शृङ्गमेतत्त्रिधाभूतं सम्यक्संश्रूयतां सुराः ॥
Tu i tam, wszędzie, cały ten region stał się zasłużonym świętym polem. Ten szczyt został podzielony na trzy; słuchajcie o tym prawdziwie, o bogowie.
Verse 114
गिरिनद्यास्तु पुलिने हंसकुन्देन्दुसन्निभे ॥ गन्धामोदेन पुष्पाणां वासितं मधुगन्धिमत् ॥
Na piaszczystym brzegu górskiej rzeki, podobnej do łabędzia, jaśminu i księżyca, to miejsce było nasycone wonią kwiatów, bogate w miodowy zapach.
Verse 115
जग्राह केशवश्चापि मूलं तस्य महात्मनः ॥ त्रिभिरेवं गृहीतं तु त्रिधा भूतमभज्यत ॥
Keśava również uchwycił korzeń tego wielkiego istnienia. Tak więc, gdy został on ujęty na trzy sposoby, stał się podzielony na trzy części.
Verse 116
दीप्ततेजोमयशिराः शरीरं च चतुर्मुखम् ॥ शरीरेश इति ख्यातः सर्वत्र भुवनत्रये ॥
Z głową promieniującą ognistym blaskiem i ciałem o czterech obliczach, jest znany jako Śarīreśa w całych trzech światach.
Verse 117
क्षेत्रं हि मम तज्ज्ञेयं योजनानि चतुर्दश ॥ हिमाद्रेस्तुङ्गशिखरात्प्रोद्भूता वाग्मती नदी ॥
To powinno być poznane jako moje święte pole, rozciągające się na czternaście jojan. Z wyniosłego szczytu Himalajów wypłynęła rzeka Vāgmatī.
Verse 118
भागीरथी वेगवती कलुषं दहते नृणाम् ॥ कीर्तनादेव संशुद्धे दर्शनाद्भूतिमाप्स्यति ॥
Bhāgīrathī, szybko płynąca, spala nieczystość ludzi. Przez samą chwałę staje się oczyszczonym; przez jej oglądanie osiąga się pomyślność i dobrobyt.
Verse 119
वाग्मत्यां ते नराः स्नान्ति लभन्ते चोत्तमां गतिम् ॥ आर्ता भीताश्च संतप्ता व्याधितोऽव्याधितोऽपि वा ॥
Ci, którzy kąpią się w Vāgmatī, osiągają najwyższą ścieżkę pomyślności. Czy to udręczeni, przerażeni, cierpiący, chorzy, czy nawet niechorzy, wszyscy są objęci.
Verse 120
यस्तु दद्याद्प्रदीपं मे पर्वते श्रद्धयान्वितः ॥ सूर्यप्रभेषु देवेषु तस्योत्पत्तिर्विधीयते ॥
Ktokolwiek, przepełniony szczera wiarą, ofiaruje mi lampę na górze, jego odrodzenie jest przeznaczone wśród bóstw promiennych jak słońce.
Verse 121
क्रोशं क्रोशं सुरै रूपं तच्च संहृत्य निर्मितम् ॥ तीर्थं क्रोशोदकं नाम पुण्यं मुनिजनप्रियम् ॥
W każdym krośa bóstwa ukształtowały formę, zbierając ją i tworząc. Tak powstał święty brod, nazwany Krośodaka, zasłużony i umiłowany przez mędrców.
Verse 122
वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः ॥ वाग्मती सरितां श्रेष्ठा यत्र यत्रावगाह्यते ॥
Po kąpieli w wodach Vāgmatī, ci którzy mnie oglądają, stają się oczyszczeni i uduchowieni. Vāgmatī jest najlepszą wśród rzek, wszędzie tam, gdzie wchodzi się do niej by się kąpać.
Varāha continues instructing Pṛthivī through a tīrtha-māhātmya mode, shifting from abstract dharma to place-anchored sanctification: the gods’ inability to locate Śaṅkara becomes the narrative device that reveals a hidden kṣetra in the Śleṣmātaka forest on the Vāgmatī system.
Indra (Śakra) and the devas search across worlds for Śiva, fail, and enter Śleṣmātaka-vana where they meet Umā and then a wondrous mṛga-rūpa (deer-like, Rudra implied). Indra, Brahmā, and Viṣṇu seize and divide its horn; the being rebukes them and commands that the horn(s) be established for loka-anugraha, thereby generating named liṅga/tīrtha presences (Gokarṇeśvara, Jaleśvara/Śaileśvara) and a mapped sacred landscape.
The rebuke turns into instruction: what was grasped in haste must be ritually ‘installed’ and protected; the deity’s movement/rest/play sacralizes the grove and hydrology. The chapter then resolves into a systematic kṣetra-map—rivers, confluences, springs, doors/guardians (Vāsuki-dvāra), and micro-tīrthas—each tied to specific acts (snāna, arcana, dīpa-dāna, pitṛ-kriyā) and conduct prerequisites (śauca, satya, jitendriyatā).
A cumulative phala is asserted: bathing and worship at the enumerated tīrthas remove pāpa and social disorder, confer merit comparable to famed rivers (Bhāgīrathī/Gaṅgā by comparison), and stabilize dharma in the region; specific acts like lamp-offering, rudra-japa with overnight stay, and ancestor rites are said to yield enduring punya and protection. (No single fixed calendrical phala-verse is indicated in the provided summary.)
Śleṣmātaka-vana (sacred forest/grove); Vāgmatī nadī (river); Bhāgīrathī (comparative sanctity reference); Gaṅgā (directional reference: ‘uttareṇa tu gaṅgāyāḥ’); Himālaya/Himavat (mountain context; ‘śailapateḥ pāde himavataḥ’); Nepāla (region named); Nāga-hrada (serpent lake); Pañcanada (tīrtha); Maṇivatī (river; confluence with Vāgmatī); confluence (saṃbheda) points; Śaileśvara (site-name where ‘śarīra’ abides); Gokarṇeśvara (promised to become a known toponym); Krośodaka (tīrtha); Brahmodbheda/Brahmodaya (tīrtha); Sundarikā-tīrtha; Stanakuṇḍa of Umā; Gaurī-śikhara; Bhṛgu-prapatana; Prāntaka-pānīya (tīrtha); Vāsuki-dvāra (guardian nāga at the entrance).
The text frames ethical efficacy through disciplined interaction with place: purity (śauca), truthfulness (satya), restraint (jitendriyatā), and respectful sequencing of rites (e.g., honoring the guardian Vāsuki before entering) are presented as conditions under which pilgrimage, bathing, and offerings become socially stabilizing and morally reparative (pāpa-kṣaya).
No explicit lunar tithi, nakṣatra, or seasonal calendrics are specified. The text instead uses duration markers (e.g., ahorātra-vāsa for a dvija performing rudra-japa; multi-thousand-year divine durations in the prophecy section) and repeated practice formulas (“snātvā snātvā”) rather than festival dating.
Environmental stewardship appears indirectly through sacralized hydrology and grove-protection logic: the Vāgmatī and associated springs/confluences are treated as purifying systems requiring orderly access, clean bathing, and regulated offerings; the Śleṣmātaka-vana is depicted as a protected sacred habitat whose sanctity expands wherever the deity ‘moved, rested, or played,’ effectively turning landscape care into a dharma practice.
The chapter references major deities as narrative agents (Indra, Brahmā, Viṣṇu, Umā) and invokes Bhṛgu (via Bhṛgu-prapatana). It also contains a polity-and-lineage motif: Sūryavaṃśī kṣatriyas are said to later restore order after a period of mleccha control, establish dharma, and institute liṅga worship in the region.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.