Adhyaya 215: Description of the Māhātmya of Gokarṇeśvara and Jaleśvara (Śaileśvara) in the Śleṣmātaka Forest

Verse 1

अथ गोकरणेश्वरजलेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्॥ ब्रह्मोवाच॥ ततः शक्रः सुरगणैः सह सर्वैः समेत्य च॥ बुद्धिं चकार गमने मार्गितुं यत्र शङ्करः॥

ଏବେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଓ ଜଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଯେଉଁଠାରେ ଶଙ୍କର ଥିଲେ ସେ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 2

तत उत्थाय ते देवाः सर्व एव शिलोच्चयात्॥ विहायसा ययुः शीघ्रं तेनैव सह नन्दिना॥

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଇ ପର୍ବତଶିଖରରୁ ଉଠି, ସେଇ ନନ୍ଦିଙ୍କ ସହ, ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ।

Verse 3

स्वर्लोकं ब्रह्मलोकं च नागलोकं च सर्वशः ॥ बभ्रमुस्त्रिदशाः सर्वे रुद्रान्वेषणतत्पराः ॥

ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସ୍ୱର୍ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଓ ନାଗଲୋକରେ ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 4

खिन्नाः क्लिष्टाश्च सुभृशं न पुनस्तत्पदं विदुः ॥ चतुःसमुद्रपर्यन्तसप्तद्वीपवतीं महीम् ॥

ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ କ୍ଲିଷ୍ଟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଚାରି ସମୁଦ୍ରରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପଯୁକ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ସେମାନେ ଖୋଜିଲେ।

Verse 5

सशैलकाननोपेतां मार्गयद्भिर्हि तं सुरम् ॥ कन्दरेषु महाद्रीणां तुङ्गेषु शिखरेषु च ॥

ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ସେମାନେ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟସହିତ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ—ମହାପର୍ବତମାନଙ୍କ କନ୍ଦରରେ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 6

विततेषु निकुञ्जेषु विहारेषु च सर्वतः ॥ विचिन्वद्भिः क्षितिमिमां तृणं द्विविदलीकृतम् ॥

ବିସ୍ତୃତ ନିକୁଞ୍ଜ ଓ ବିହାରସ୍ଥଳମାନଙ୍କରେ ସର୍ବତ୍ର ସେମାନେ ଖୋଜିଲେ; ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଛାଣିବାରେ ତୃଣ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

Verse 7

न प्रवृत्तिः क्वचिदपि शम्भोरासाद्यते सुरैः ॥ यदा निर्विण्णमनसो मार्गमाणाः सुरास्तदा ॥

ଦେବମାନେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ନିରାଶ ମନେ ଦେବମାନେ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ—

Verse 8

न पश्यन्ति शिवं तत्र तदेषां भयमाविशत् ॥ भीतास्ते संविदं कृत्वा सञ्चिन्त्य गुरुलाघवम् ॥

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଭୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଆବେଶ କଲା। ଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମ୍ବିଦା କରି, ଗୁରୁ-ଲଘୁ (ଲାଭ-ହାନି) ବିଚାର କଲେ।

Verse 9

सम्भूयान्योऽन्यममराः मामेव शरणं ययुः ॥ तमेकाग्रेण मनसा शङ्करं लोकशङ्करम् ॥

ଅମର ଦେବମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ କେବଳ ମୋର ଶରଣକୁ ଗଲେ—ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି।

Verse 10

सर्वं त्रैलोक्यमस्माभिर्विचितं वै निरन्तरम् । श्लेष्मातकवनोद्देशं स्थानं मुक्त्वा महीतले ॥

ଆମେ ନିରନ୍ତର ସମଗ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ଖୋଜିଛୁ—ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ବନ-ପ୍ରଦେଶ ନାମକ ସେଇ ସ୍ଥାନଟି ଛାଡ଼ି।

Verse 11

आगच्छध्वं गमिष्यामस्तमुद्देशं सुरोत्तमाः ॥ इत्येवमुक्त्वा तैः सर्वैस्तामाशां प्रस्थिताः वयम् ॥

“ଆସ, ହେ ସୁରୋତ୍ତମମାନେ, ଆମେ ସେଇ ପ୍ରଦେଶକୁ ଯିବା।” ଏପରି କହି ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ସେଇ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲୁ।

Verse 12

तत्क्षणादेव सम्प्राप्ता विमानैः शीघ्रयायिभिः ॥ श्लेष्मातकवनं पुण्यं सिद्धचारणसेवितम् ॥

ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ବିମାନରେ ଆମେ ପହଞ୍ଚିଲୁ—ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବିତ କରୁଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକ ବନକୁ।

Verse 13

तस्मिन्सुरमणीयानि विविधानि शुचीनि च ॥ ध्यानस्थानानि रम्याणि बहूनि गुणवन्ति च

ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଥିଲା; ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରମ୍ୟ ସ୍ଥଳ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 14

आश्रमारण्यभागेषु दरीणां विवरेषु च ॥ विभ्राजद्वनराजाकी नद्यश्च विमलोदकाः

ଆଶ୍ରମ ଓ ଅରଣ୍ୟଭାଗରେ, ଗୁହାମାନଙ୍କର ଫାଟ-ଚିରାରେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳବହିନୀ ନଦୀମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ।

Verse 15

सिंहशार्दूलमहिषगोलाङ्गूलर्क्षवानरैः ॥ नादितं गजयूथैश्च मृगयूथैश्च तद्वनम्

ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ମହିଷ, ବାନର, ଋକ୍ଷ ଓ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳମାନଙ୍କ ନାଦରେ, ଏବଂ ଗଜୟୂଥ ଓ ମୃଗୟୂଥମାନଙ୍କ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଥିଲା।

Verse 16

प्रमुखे वासवं कृत्वा विविशुस्ते सुरास्तदा ॥ विमुच्य रथयानानि पद्भिः सिद्धादिसङ्कटम्

ତେବେ ସେଇ ଦେବମାନେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ କରି ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରଥ-ଯାନ ତ୍ୟାଗ କରି, ସିଦ୍ଧ ଆଦିମାନଙ୍କରେ ସଂକୁଳ ସେଇ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ପଦେ ପଦେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 17

कन्दरोदरकूटेषु तरूणां गहनेषु च ॥ सर्वदेवमयं रुद्रं मार्गमाणाः शनैः शनैः

ଗୁହାମାନଙ୍କର ଗର୍ଭଭାଗ ଓ ଶିଖରମାନେ, ଏବଂ ଗଛମାନଙ୍କ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ, ସର୍ବଦେବମୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଖୋଜୁଥିଲେ।

Verse 18

प्रविशन्तश्च ते देवा वनॊद्देशं क्वचिच्छुभे ॥ कदलीवनसञ्च्छन्ने फुल्लपादपशोभिते

ଏଭଳି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ସେଇ ଦେବମାନେ ଏକ ଶୁଭ ଅରଣ୍ୟ-ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠା କଦଳୀବନରେ ଆବୃତ ଓ ପୁଷ୍ପିତ ପାଦପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 19

मुक्ताचूर्णनिकाशाभिर्वालुकाभिस्ततस्ततः ॥ विक्रीडमानां ददृशुः कन्यां काश्चिन्मनोरमाम्

ମୁକ୍ତାଚୂର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ବାଲୁକାମଧ୍ୟରେ ଏଠି-ସେଠି କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବା ଏକ ମନୋହର କନ୍ୟାକୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।

Verse 20

तत्र ते विबुधा दृष्ट्वा सर्वे मां समचोदयन् ॥ आद्योऽहं सर्वदेवानां कथमेतद्भवेदिति

ସେଠାରେ ତାକୁ ଦେଖି ସେଇ ସମସ୍ତ ବିବୁଧମାନେ ମୋତେ ପ୍ରେରିତ କଲେ: ‘ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ—ଏହା କିପରି ହେବ?’

Verse 21

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय विज्ञाता सा मया तदा ॥ ध्रुवं शैलेन्द्रपुत्रीयमुमाविश्वेश्वरेश्वरि

କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ମୁଁ ତାକୁ ତେବେ ଚିହ୍ନିଲି—ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୀ ଉମା, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ।

Verse 22

ततस्तदुच्छशिखरमारुह्य विबुधेश्वराः ॥ अधो विलोक्य ते सर्वे ददृशुस्तं सुरोत्तमम्

ତାପରେ ଦେବାଧିପତିମାନେ ସେଇ ଉଚ୍ଚ ଶିଖରକୁ ଆରୋହଣ କରି ତଳକୁ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଇ ସୁରୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 23

मध्ये मृगसमूहस्य गोप्तारमिव संस्थितम् ॥ एकशृङ्गैकचरणं तप्तहाटकवर्चसम् ॥

ସେ ମୃଗସମୂହର ମଧ୍ୟରେ ଗୋପ୍ତା ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା—ଏକ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଏକ ଚରଣବିଶିଷ୍ଟ; ତାହାର ଦେହ ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 24

चारुवक्त्राक्षिदशनं पृष्ठतः शुक्लबिन्दुभिः ॥ शुक्लेनोदरभागेन राजतैरुपशोभितम् ॥

ତାହାର ମୁହଁ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦାନ୍ତ ମନୋହର ଥିଲା। ପିଠିରେ ଶ୍ୱେତ ବିନ୍ଦୁଚିହ୍ନ ଥିଲା ଏବଂ ଉଦରଭାଗ ଶ୍ୱେତ, ରଜତସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 25

पीनोन्नतकटीस्कन्धं निमग्नांसशिरोधरम् ॥ बिम्बोष्ठं ताम्रजिह्वास्यं दंष्ट्राङ्कुरविराजितम् ॥

ତାହାର କଟି ଓ ସ୍କନ୍ଧ ପୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଥିଲା; ଗ୍ରୀବା ଓ ଶିର ଯେନ କାନ୍ଧମଧ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲା। ଓଷ୍ଠ ବିମ୍ବଫଳ ସଦୃଶ, ଜିହ୍ୱା ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଅଙ୍କୁରିତ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 26

तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे शिखरात्प्रतिधाविताः ॥ सर्वोद्यामेन तरसा तं मृगेन्द्रजिघृक्षवः ॥

ତାହାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶିଖରରୁ ଧାଇ ଆସିଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସ ଓ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ସେମାନେ ସେଇ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

Verse 27

शृङ्गाग्रं प्रथमं धृत्वा गृहीत्वा वज्रपाणिना ॥ मध्यं मया तस्य तदा गृहीतं प्रणतात्मना ॥

ପ୍ରଥମେ ବଜ୍ରପାଣି ତାହାର ଶୃଙ୍ଗର ଅଗ୍ରଭାଗ ଧରିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ନମ୍ରଭାବରେ ତାହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ଧରିଲି।

Verse 28

शक्रस्याग्रं स्थितं हस्ते मध्यं हस्ते मम स्थितम् ॥ विष्णोर्मूलं स्थितं हस्ते प्रविभक्तं त्रिधागतम् ॥

ଅଗ୍ରଭାଗ ଶକ୍ରଙ୍କ ହସ୍ତରେ ରହିଲା; ମଧ୍ୟଭାଗ ମୋ ହସ୍ତରେ ରହିଲା; ମୂଳଭାଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ୍ତରେ ରହିଲା—ଏପରି ତାହା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।

Verse 29

शृङ्गस्यैव गृहीतस्य त्रिधास्माकं मृगाधिपः ॥ विषाणरहितस्तस्य प्रणष्टः पुनरत्र वै ॥

ଆମେ କେବଳ ତାହାର ଶୃଙ୍ଗକୁ ତିନି ଭାଗରେ ଧରିଥିଲୁ; କିନ୍ତୁ ସେ ମୃଗାଧିପ ଶୃଙ୍ଗହୀନ ହୋଇ ପୁଣି ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।

Verse 30

अन्तर्हितोऽन्तरिक्षस्थः प्रोवाचास्मानुपालभन् ॥ भो भो देवा मया यूयं वच्यमानानवाप्स्यथ ॥

ଅନ୍ତର୍ହିତ ହୋଇ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ଆମକୁ ଉପାଳମ୍ଭ କରି କହିଲା—“ହୋ ହୋ ଦେବମାନେ! ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହାକୁ ତୁମେ (ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ) ପାଇବ ନାହିଁ।”

Verse 31

सशरीरोऽहं युष्माभिर्वशाप्तः प्रगतस्त्वितः ॥ शृङ्गमात्रेण सन्तुष्टा भवन्तस्तेन वञ्चिताः ॥

“ମୁଁ ଶରୀରସହିତ ତୁମମାନଙ୍କ ବଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲି; ତୁମେ କେବଳ ଶୃଙ୍ଗମାତ୍ରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାହାଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛ।”

Verse 32

यद्यहं सशरीरः स्यां गृहीत्वा स्थापितोऽभवम् ॥ तदा चतुष्पात्सकलो धर्मः स्यात्प्रतिपादितः ॥

“ଯଦି ମୋତେ ଶରୀରସହିତ ଧରି ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଚାରି ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସମଗ୍ର ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାନ୍ତା।”

Verse 33

कामं शृङ्गाणि मेऽत्रैव श्लेष्मात्मकवनेऽमराः ॥ न्यायतः स्थापयिष्यध्वं लोकानुग्रहकाम्यया ॥

“ମୋର ଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ, ଏହି ଶ୍ଲେଷ୍ମାତ୍ମକ ବନରେ, ରହୁ। ହେ ଅମରମାନେ! ଲୋକାନୁଗ୍ରହର ଇଚ୍ଛାରେ, ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କର।”

Verse 34

अत्रापि महती व्युष्टिर्भविष्यति न संशयः ॥ पुण्यक्षेत्रे सुमहति मत्प्रभावानुभाविते ॥

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ସମୃଦ୍ଧି ହେବ—ମୋ ପ୍ରଭାବାନୁଭବରେ ଦୀପ୍ତ ଏହି ଅତିମହାନ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ।

Verse 35

यावन्ति भुवि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च ॥ क्षेत्रेऽस्मिंस्तानि तीर्थानि चागमिष्यन्ति मत्कृते ॥

ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି—ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରୋବର ଓ ଜଳାଶୟ ସହ—ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମୋ ନିମିତ୍ତେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିବେ।

Verse 36

अहं पुनः शैलपतेः पादे हिमवतः शुभे ॥ नेपालाख्ये समुत्पत्स्ये स्वयमेव महीतलात् ॥

ଏବଂ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର, ପର୍ବତରାଜ ହିମବତଙ୍କ ଶୁଭ ପାଦଦେଶରେ, ‘ନେପାଳ’ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ଭୂତଳରୁ ସ୍ୱୟଂ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବି।

Verse 37

तत्र नागह्रदे घोरे स्थास्याम्यन्तर्जले ह्यहम् ॥ त्रिंशद्वर्षसहस्राणि सर्वभूतहिते रतः ॥

ସେଠାରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ନାଗହ୍ରଦରେ ମୁଁ ଜଳମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ରହିବି—ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ—ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ହିତରେ ନିରତ ହୋଇ।

Verse 38

यदा वृष्णिकुलोत्पन्नः कृष्णचक्रेण पर्वतान् ॥ पाटयित्वेन्द्रवचनाद्दानवान्निहनिष्यति ॥

ଯେତେବେଳେ ବୃଷ୍ଣିକୁଳଜ ଜଣେ ବୀର କୃଷ୍ଣଚକ୍ରରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଚିରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନିହନନ କରିବ।

Verse 39

तदा स देशो भविता सर्वम्लेच्छैरधिष्ठितः ॥ ततोऽन्ये सूर्यवंशीया क्षत्रियास्तान्निहत्य च ॥

ତେବେ ସେ ଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେବ; ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀୟ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ।

Verse 40

ततो जनपदस्तत्र भविष्यति महांस्तदा ॥ स्फीतो ब्राह्मणभूयिष्ठसर्ववर्णाश्रमैर्युतः ॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ୍ ଜନପଦ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ—ସମୃଦ୍ଧ—ବ୍ରାହ୍ମଣବହୁଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ-ଆଶ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 41

वसिष्यन्ति च तं देशं ब्राह्मणैः संप्रवर्त्तितान् ॥ धर्मान्संस्थापयिष्यन्ति राज्यं प्राप्स्यन्ति शाश्वतम् ॥

ଏବଂ ସେମାନେ ସେ ଦେଶରେ ବସିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ଆଚାରରେ ନିୟତ ହୋଇ; ଧର୍ମମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଶାଶ୍ୱତ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 42

ततो लिङ्गार्च्चनं तत्र प्रतिष्ठास्यन्ति पार्थिवाः ॥ क्षत्रियाः सूर्यवंशीया शून्ये लप्स्यन्ति मां नृपाः ॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ। ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୃପମାନେ—ସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ ଥିବାବେଳେ—ମୋତେ (ମୋର କୃପା/ସାନ୍ନିଧ୍ୟ) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 43

सम्यक्प्रवृत्ता राजानो भविष्यन्त्यायतौ स्थिताः ॥ एवं सम्यक्स्थिते तस्मिन्देशे पौरजने तथा

ଯେତେବେଳେ ରାଜାମାନେ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ବିଧିଅନୁସାରେ ସଦାଚାରରେ ସ୍ଥିତ ରହିବେ, ଏବଂ ସେ ଦେଶ ଓ ତାହାର ପୌରଜନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଧର୍ମବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ହେବେ—

Verse 44

तत्र मामर्च्छयिष्यंति सर्वभूतानि सर्वदा ॥ तत्राहं यैः सकृद्दृष्टो विधिवद्वंदितस्तु यैः

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂତ ସଦା ମୋତେ ପୂଜିବେ। ଏବଂ ସେଠାରେ ଯେମାନେ ମୋତେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ ବିଧିମତେ ମୋତେ ବନ୍ଦନ କରିଛନ୍ତି—

Verse 45

गत्वा शिवपुरं ते मां द्रक्ष्यंते दग्धकिल्बिषाः ॥ उत्तरेण तु गङ्गाया दक्षिणे चाश्विनीमुखात्

ଶିବପୁରକୁ ଯାଇ ସେମାନେ—ଯାହାଙ୍କର ପାପଦୋଷ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି—ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରିବେ। ଏହା ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତରେ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀମୁଖର ଦକ୍ଷିଣେ ଅବସ୍ଥିତ—

Verse 46

भागीरथ्याः शतगुणं पवित्रं तज्जलं स्मृतम् ॥ तत्र स्नात्वा हरेर्लोकानुपस्पृश्य दिवसपतेः

ସେହି ଜଳକୁ ଭାଗୀରଥୀଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦିବସପତି (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ପାଇଁ ବିଧିସମ୍ମତ ଉପସ୍ପର୍ଶନ/ଆଚମନ କରି, ହରି ଓ ଦିବସପତିଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—

Verse 47

मुक्त्वा देहं नरा यांति मम लोकं न संशयः ॥ अपि दुष्कृतकर्माणः क्षेत्रेऽस्मिन्निवसन्ति ये

ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମ କରିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସନ୍ତି—

Verse 48

नियतं पुरुहूतस्य श्रिताः स्थाने वसन्ति ते ॥ देवदानवगन्धर्वाः सिद्धविद्याधरोरगाः

ସେମାନେ ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ନିୟତ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେଠାରେ ବସନ୍ତି। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ଉରଗ (ନାଗ)ମାନେ ମଧ୍ୟ—

Verse 49

मुनयोऽप्सरसो यक्षाः मोहिताः मम मायया ॥ तद्वै गुह्यं न जानंति यत्र सन्निहितो ह्यहम्

ମୁନି, ଅପ୍ସରା ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମୋର ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେଇ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ—ଯେଉଁଠି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସନ୍ନିହିତ।

Verse 50

तपस्तपोधनानां च सिद्धक्षेत्रं हि तत्कृतम् ॥ प्रभासाच्च प्रयागाच्च नैमिषात्पुष्करादपि

ତପସ୍ବୀ ଓ ତପୋଧନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ କୃତ; ପ୍ରଭାସ, ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷ ଓ ପୁଷ୍କରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।

Verse 51

कुरुक्षेत्रादपि बुधाः क्षेत्रमेतद्विशिष्यते ॥ श्वशुरो मे स्थितो यत्र हिमवान् भूधरेश्वरः

ହେ ବୁଧମାନେ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକ ବିଶିଷ୍ଟ; କାରଣ ଯେଉଁଠି ପର୍ବତେଶ୍ୱର ହିମବାନ୍—ମୋର ଶ୍ୱଶୁର—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 52

प्रभवन्ति यतः सर्वा गङ्गाद्याः सरितां वराः ॥ तस्मिन्क्षेत्रवरे पुण्ये पुण्याः सर्वाः सरिद्वराः

ଯେଉଁଠାରୁ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ପବିତ୍ର।

Verse 53

सर्वे प्रस्रवणाः पुण्याः सर्वे पुण्याः शिलोच्चयाः ॥ आश्रमस्तत्र भविता सिद्धचारणसेवितः

ସେଠାର ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ରବଣ (ଝରଣା) ପୁଣ୍ୟମୟ, ସମସ୍ତ ଶିଳୋଚ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ; ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବିତ ଏକ ଆଶ୍ରମ ହେବ।

Verse 54

शैलेश्वर इति ख्यातः शरीरं यत्र मे स्थितम् ॥ स्रवन्तीनां वरा पुण्या वाग्मती पर्वतोत्तमात्

ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ଶରୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେ ସ୍ଥାନ ‘ଶୈଲେଶ୍ୱର’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ। ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟବତୀ ବାଗ୍ମତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହା ଉତ୍ତମ ପର୍ବତରୁ ପ୍ରବାହିତ।

Verse 55

पानावगाहनात्तस्यास्तारयेत्सप्त वै कुलान् ॥ लोकपालस्तु चरति तीर्थख्यातिं च तत्स्वयम्

ତାହାର ଜଳ ପାନ କରିବା ଓ ତାହାରେ ଅବଗାହନ (ସ୍ନାନ) କରିବା ଦ୍ୱାରା ସାତ କୁଳ ତରିଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଲୋକପାଳ ବିଚରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ସ୍ଥାନ ଆପେଆପେ ତୀର୍ଥ-ଖ୍ୟାତି ପାଏ।

Verse 56

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति मृतास्ते त्वपुनर्भवाः ॥ स्नात्वा स्नात्वा तु ये तत्र नित्यमभ्यर्चयन्ति माम्

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମୃତମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେମାନେ ସେଠାରେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି ନିତ୍ୟ ମୋତେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି—

Verse 57

उद्धराम्यहमेतान्वै प्रीतः संसारसागरात् ॥ यस्तस्य वारिणा पूर्णमेकं च घटमुद्धरेत्

ପ୍ରୀତ ହୋଇ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂସାର-ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯେ କେହି ତାହାର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଟିଏ ଘଟ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇ ନେଇଆସେ—

Verse 58

स्नापनार्थे मम शुचिः श्रद्धधानोऽनसूयकः ॥ वेदवेदाङ्गविदुषा श्रोत्रियेण विशेषतः

ମୋ ସ୍ନାପନାର୍ଥେ (ଅଭିଷେକ ପାଇଁ) କର୍ତ୍ତା ଶୁଚି, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଓ ଅନସୂୟକ ହେବା ଉଚିତ। ବିଶେଷତଃ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା କରାଯିବ।

Verse 59

आहृतस्याग्निहोत्रस्य यत्फलं तस्य तद्भवेत् ॥ तस्यास्तीरे जलोद्भेदं मन्मूलादभिनिःसृतम्

ଯଥାବିଧି ସମାପ୍ତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଯେ ଫଳ, ଏହି କର୍ମରୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ହୁଏ। ତାହାର ତଟରେ ମୋର ମୂଳରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ଜଳୋଦ୍ଭେଦ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 60

मृगशृङ्गोदकं नाम नित्यं मुनिजनप्रियम् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत उपस्पृश्य समाहितः

ଏହାର ନାମ ‘ମୃଗଶୃଙ୍ଗୋଦକ’; ଏହା ସଦା ମୁନିଜନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ। ସେଠାରେ ଆଚମନ/ଉପସ୍ପର୍ଶ କରି, ସମାହିତଚିତ୍ତେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 61

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ तीर्थं पञ्चनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्

ଜୀବନଭର କୃତ ପାପ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବିତ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ‘ପଞ୍ଚନଦ’ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ—

Verse 62

अग्निष्टोमफलं तत्र स्नातमात्रः प्रपद्यते ॥ षष्टिं धेनुसहस्राणि यानि रक्षन्ति वाग्मतीम्

ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ବାଗ୍ମତୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଧେନୁ—

Verse 63

न तां पापाः कृतघ्नो वा कदाचित्प्राप्नुयान्नरः॥ शुचयः श्रद्धधानाश्च सत्यसंधाश्च ये नराः॥

ପାପୀ କିମ୍ବା କୃତଘ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ ତାହା କେବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେ ନରମାନେ ଶୁଚି, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ—(ସେମାନେ ଯୋଗ୍ୟ)।

Verse 64

वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः॥ तेषां शान्तिर्भवेन्नित्यं पुरुषाणां न संशयः॥

ଯେମାନେ ବାଗ୍ମତୀର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାରଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେହି ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 65

मत्प्रभावात्तु स्नातस्य सर्वं नश्यति किल्बिषम्॥ ईतयः समुदीर्णाश्च प्रशमं यान्ति सर्वशः॥

କିନ୍ତୁ ମୋର ପ୍ରଭାବରେ ଯେ ସ୍ନାନ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ; ଏବଂ ଉଦ୍ଭୂତ ଉପଦ୍ରବମାନେ ସର୍ବତୋଭାବେ ଶମିତ ହୋଇ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 66

तत्र तत्र फलं दद्याद्राजसूयाश्वमेधयोः॥ योजनाभ्यन्तरं क्षेत्रं समन्तात्सर्वतोदिशम्॥

ସେଠାରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିପାଖେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 67

मूलक्षेत्रं तु विज्ञेयं रुद्रेणाधिष्ठितं स्वयम्॥ तत्र पूर्वोत्तरे पार्श्वे वासुकिर्नाम नागराट्॥

ମୂଳକ୍ଷେତ୍ର ଏହିପରି ଜାଣିବା ଯେ ତାହା ସ୍ୱୟଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ। ସେଠାରେ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାସୁକି ନାମକ ନାଗରାଜ ଅଛନ୍ତି।

Verse 68

वृतो नागसहस्रैस्तु द्वारि तिष्ठति मे सदा॥ स विघ्नं कुरुते नृणां तत्क्षेत्रं विशतां सदा॥

ସହସ୍ର ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ସେ ସଦା ମୋର ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସେହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସଦା ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

Verse 69

प्रथमं स नमस्कार्यस्ततोऽहं तदनन्तरम्॥ अनेन विधिना पुंसामविघ्नं विशतां भवेत्॥

ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ମୋତେ। ଏହି ବିଧିରେ ପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ନିର୍ବିଘ୍ନ ହୁଏ।

Verse 70

वन्दते परया भक्त्या यो मां तत्र नरः सदा॥ पृथिव्यां स भवेद्राजा सर्वलोकनमस्कृतः॥

ଯେ ନର ସେଠାରେ ସଦା ପରମ ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ବନ୍ଦନା କରେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ହୁଏ।

Verse 71

गन्धैर्माल्यैश्च मे मूर्त्तिमभ्यर्च्चयति यो नरः॥ उत्पत्स्यते स देवेṣu तुषितेषु न संशयः॥

ଯେ ନର ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳାଦ୍ୱାରା ମୋ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ତୁଷିତ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 72

गीतवादित्रनृत्यैस्तु स्तुतिभिर्जागरेण वा॥ ये मे कुर्वन्ति सेवां वै मत्संस्थास्ते भवन्ति हि॥

ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ, ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଜାଗରଣ ଦ୍ୱାରା ଯେମାନେ ମୋ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 73

दध्ना क्षीरेण मधुना सर्पिषा सलिलेन वा ॥ स्नापनं ये प्रयच्छन्ति ते तरन्ति जरान्तकौ ॥

ଯେମାନେ ଦହି, କ୍ଷୀର, ମଧୁ, ଘୃତ କିମ୍ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାପନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ତରିଯାଆନ୍ତି।

Verse 74

यः श्राद्धे भोजनं दद्याद्विप्रेभ्यः श्रद्धयान्वितः ॥ सोऽमृताशी भवेनूनं त्रिदिवे सुरपूजितः ॥

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅମୃତଭୋଜୀ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 75

व्रतोपवासैर्होमैर्वा नैवेद्यैश्चारुभिस्तथा ॥ यजन्ते ब्राह्मणा ये मां परया श्रद्धयान्विताः ॥

ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି—ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ, ହୋମ, ଏବଂ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ପକ୍କ ହବିଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା—ସେମାନେ ଏହି ନିୟମମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରନ୍ତି।

Verse 76

षष्टिवर्षसहस्राणि चोषित्वा दिवि ते ततः ॥ ऐश्वर्यं प्रतिपद्यन्ते मर्त्यलोके पुनः पुनः ॥

ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ବସି, ପରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 77

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रः स्त्री वापि सङ्गताः ॥ शैलेश्वरं तु तत्स्थानं भक्तितः समुपासते ॥

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ସମେତ ହୋଇ—ଭକ୍ତିରେ ଶୈଲେଶ୍ୱର ଓ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 78

मत्पार्षदास्ते जायन्ते सततं सहिताः सुरैः ॥ शैलेश्वरं परं गुह्यं गतिः शैलेश्वरः परा ॥ शैलेश्वरात्परं क्षेत्रं न क्वचिद्भुवि विद्यते ॥

ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ମୋର ପାର୍ଷଦ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି। ଶୈଲେଶ୍ୱର ପରମ ଗୁହ୍ୟ; ଶୈଲେଶ୍ୱର ହିଁ ପରମ ଗତି। ଶୈଲେଶ୍ୱରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ର ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 79

ब्रह्महा गुरुहा गोग्नः स्पृष्टो वै सर्वपातकैः ॥ क्षेत्रमेतदनुप्राप्य निर्मलो जायते नरः ॥

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ଗୁରୁହନ୍ତା, ଗୋହନ୍ତା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ମହାପାପରେ ଲିପ୍ତ—ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନିର୍ମଳ ହୁଏ।

Verse 80

विविधान्यत्र तीर्थानि सन्ति पुण्यानि देवताः ॥ येषान्तोयैर्नरः स्पृष्टः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଜଳରେ ସ୍ପର୍ଶିତ (ସ୍ନାନ କରି) ନର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 81

तत्र स्नात्वा शुचिर्दान्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ विमुक्तः किल्बिषैः सर्वैः सर्वमेव फलं लभेत् ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଶୁଚି, ସଂଯମୀ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୁଏ—ସେ ସମସ୍ତ କଲୁଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ।

Verse 82

अनाशकं व्रजेद्यस्तु दक्षिणेन महात्मनः ॥ शैलेश्वरस्य पुरुषः स गच्छेत्परमां गतिम् ॥

ମହାତ୍ମା ଶୈଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଥିବା ଅନାଶକକୁ ଯେ ପୁରୁଷ ଯାଏ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଏ।

Verse 83

भृगुप्रपतनं कृत्वा कामक्रोधविवर्जितः॥ विमानॆन दिवं गच्छेद्धृतः सोऽप्सरसाङ्गनैः॥

‘ଭୃଗୁ-ପ୍ରପତନ’ କର୍ମ କରି, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମୂହ ଦ୍ୱାରା ବହିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 84

भृगुमूले परं तीर्थं ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्॥ ब्रह्मोद्भेदेति विख्यातं तस्यापि शृणु यत्फलम्॥

ଭୃଗୁମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଏକ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ତାହା ‘ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭେଦ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 85

संवत्सरं तु यस्तत्र स्नास्यंस्तु नियतेन्द्रियः॥ स ब्रह्मलोके विरजे गच्छेन्नास्त्यत्र संशयः॥

ଯେ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯମ କରି ସେଠାରେ ପୂରା ଏକ ବର୍ଷ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 86

तत्र गोरक्षकं नाम गोवृषः पदविक्षतम्॥ दृष्ट्वा च तानि हि पुमान् गोसहस्रफलं लभेत्॥

ସେଠାରେ ‘ଗୋରକ୍ଷକ’ ନାମକ ଏକ ବୃଷଭର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ। ସେହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ହଜାର ଗୋଦାନର ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 87

गौर्यास्तु शिखरं तत्र गच्छेत्सिद्धनिषेवितम्॥ यत्र सन्निहिता नित्यं पार्वती शिखरप्रिया॥

ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିଷେବିତ କରୁଥିବା ଗୌରୀଙ୍କ ଶିଖରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଶିଖରପ୍ରିୟା ପାର୍ବତୀ ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ସନ୍ନିହିତ।

Verse 88

लोकमाता भगवती लोकरक्षार्थमुद्यता॥ तस्याः सालोक्यमायाति दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाभिवाद्य च॥

ସେ ଭଗବତୀ ଲୋକମାତା, ଲୋକରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ଉଦ୍ୟତ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ପର୍ଶ କରି ଓ ଅଭିବାଦନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାଲୋକ୍ୟ ପାଏ।

Verse 89

त्यजते पतितुं तस्या अधस्ताद्वाग्मतीतटे॥ उमालोकं व्रजेदाशु विमानॆन विहायसा॥

ତାହାର ତଳେ ବାଗ୍ମତୀ ତଟରେ ପତନଦୋଷ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ; ଏବଂ ଆକାଶମାର୍ଗେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉମାଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 90

तीर्थं पञ्चनदं प्राप्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्॥ अग्निहोत्रफलं तत्र स्नानमात्रेण लभ्यते॥

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବିତ ପୁଣ୍ୟ ‘ପଞ୍ଚନଦ’ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 91

नकुलोहेन मतिमान्स्नापयेत्प्रयतात्मवान्॥ जातिस्मरः स तु भवेत्सिध्यते चास्य मानसम्॥

ମତିମାନ୍ ଓ ପ୍ରୟତାତ୍ମବାନ୍ ‘ନକୁଲାହ’ ଜଳରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁ; ତେବେ ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମସ୍ମରଣୀ ହୁଏ ଏବଂ ତାହାର ମାନସିକ ସଙ୍କଳ୍ପ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 92

तस्यैवोत्तरत्तस्तीर्थमपरं सिद्धसेवितम्॥ नाम्ना प्रान्तकपानीयं गुह्यं गुह्यकरक्षितम्॥

ତାହାର ଉତ୍ତରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ନାମ ‘ପ୍ରାନ୍ତକପାନୀୟ’; ଏହା ଗୁହ୍ୟ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 93

संवत्सरं यस्तु पूर्णं तत्र स्नायान्नरः सदा ॥ गुह्यकः स भवेदाशु रुद्रस्यानुचरः सुधीः ॥

ଯେ ନର ତଥା ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସଂବତ୍ସର ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗୁହ୍ୟକ ହୁଏ; ସୁଧୀ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୁଏ।

Verse 94

देव्याः शिखरवासिन्या ज्ञेयं पूर्वोत्तरेण वै ॥ दक्षिणेन तु वाग्मत्याः प्रसृतं कन्दरॊदरात् ॥

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶିଖରବାସିନୀ ଦେବୀଙ୍କ ଅଧିକାର ଭୂମି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣେ ଗୁହାଗର୍ଭରୁ ବାହାରି ବାଗ୍ମତୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।

Verse 95

तीर्थं ब्रह्मोदयम् नाम पुण्यं पापप्रणाशनम् ॥ तत्र गत्वा जलं स्पृष्ट्वा स्नात्वा चाभ्युक्श्य मानवः ॥

‘ବ୍ରହ୍ମୋଦୟ’ ନାମରେ ଏକ ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ପାପନାଶକ। ସେଠାକୁ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ତାହାକୁ ନିଜ ଉପରେ ଛିଟାଇ—

Verse 96

मृत्युलोकं न पश्येत्स कृच्छ्रेषु च न सीदति ॥ गत्वा सुन्दरिकातीर्थं विधिना तीर्थमादिमम् ॥

—ସେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ, କଷ୍ଟକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ ନାହିଁ; ବିଧିମତେ ଆଦିତୀର୍ଥ ସୁନ୍ଦରିକା-ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ।

Verse 97

तत्र स्नात्वा भवेत् तोये रूपवानुत्तमद्युतिः ॥ त्रिसन्ध्यं तत्र गच्छेत् तु पूर्वेण विधिवन्नरः ॥

ସେଠାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପବାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୁଏ। ବିଧିମତେ ପୂର୍ବ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 98

तत्र सन्ध्यामुपास्याथ द्विजो मुच्येत किल्विषात् ॥ वाग्मत्या मणिवत्याश्च सम्भेदे पापनाशने ॥

ସେଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କଲେ ଦ୍ୱିଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ବାଗ୍ମତୀ ଓ ମଣିବତୀର ପାପନାଶକ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ।

Verse 99

तारितं च कुलं तेन सर्वं भवति साधुना ॥ वर्णावरोऽपि यः कश्चित्स्नात्वा दद्यात्तिलोदकम् ॥

ସେହି ସାଧୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ପାଏ। ଯେ କେହି, ନିମ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନାନ କରି ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 100

तर्पिताः पितरस्तेन भवेयुर्नात्र संशयः ॥ यत्र यत्र च वाग्मत्यां स्नाति वै मानवोत्तमः ॥

ସେହି କର୍ମରେ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ମାନବୋତ୍ତମ ବାଗ୍ମତୀରେ ସ୍ନାନ କରେ,

Verse 101

तिर्यग्योनिं न गच्छेत् तु समृद्धे जायते कुले ॥ वाग्मतीमणिवत्योश्च सम्भेदश्चर्षिसेवितः ॥

ସେ ତିର୍ୟଗ୍ୟୋନି (ପଶୁଜନ୍ମ) କୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ସମୃଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ବାଗ୍ମତୀ ଓ ମଣିବତୀର ସଙ୍ଗମ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 102

धीमान्गच्छेत् तु विधिना कामक्रोधविवर्जितः ॥ गङ्गाद्वारे तु यत्प्रोक्तं स्नानपुण्यफलम् महत् ॥

ଧୀମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିଅନୁସାରେ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ବର୍ଜନ କରି ଯାଉ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ସ୍ନାନର ଯେ ମହାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ କୁହାଯାଇଛି—

Verse 103

स्नानस्य तद्दशगुणं भवेदत्र न संशयः ॥ अत्र विद्याधराः सिद्धा गन्धर्वा मुनयः सुराः

ଏଠାରେ ସ୍ନାନର ଫଳ ଦଶଗୁଣ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମୁନି ଓ ଦେବମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 104

स्नानमेतदुपासन्ते यक्षाश्च भुजगैः सह ॥ स्वल्पमप्यत्र यत्किञ्चिद्द्विजेभ्यो दीयते धनम्

ଏହି ସ୍ନାନକୁ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଗମାନଙ୍କ ସହ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯେ ଧନ—ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଦିଆଯାଏ, ତାହା ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 105

तदक्षयं भवेद्दातुर्दानपुण्यफलं महत् ॥ तस्मात्सर्वप्रयत्नेन करणीयं च देवताः

ସେହି ଦାନ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ଦାନର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମହାନ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 106

वरिष्ठं क्षेत्रमेतस्मान्नान्यदेव हि विद्यते ॥ तस्मिन् श्लेष्मातकवने पुण्ये त्रिदशसेविते

ଏହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଜଣା ନାହିଁ। ତ୍ରିଦଶ (ଦେବ) ସେବିତ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକବନରେ—

Verse 107

यत्र यत्र मया देवाश्चरता मृगरूपिणा ॥ आसितं स्वपितं यातं विहृतं वा समन्ततः

ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ମୃଗରୂପ ଧାରଣ କରି ଚରୁଥିବାବେଳେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ବସିଛି, ଶୋଇଛି, ଯାଇଛି କିମ୍ବା ସମସ୍ତଦିଗରେ ବିହାର କରିଛି—

Verse 108

गोकर्णेश्वर इत्येतत्पृथिव्यां ख्यातिमेष्यति ॥ एवं सन्दिश्य विबुधान्देवदेवः सनातनः

ଏହି ସ୍ଥାନ ପୃଥିବୀରେ ‘ଗୋକର୍ଣେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ। ଏଭଳି ଭାବେ ବିବୁଧମାନଙ୍କୁ (ଦେବମାନଙ୍କୁ) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ସନାତନ ଦେବଦେବ—

Verse 109

अदृश्य एव विबुधैः प्रययावुत्तरां दिशम्

ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 110

उपायमात्रं दृष्टं मे ध्यायंस्तद्वेषभूषणैः ॥ यथा यत्र च सोऽस्माभिर्द्रष्टव्यो वृषभध्वजः

ତାଙ୍କର ବେଶଭୂଷା ଓ ଆଭୂଷଣ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ ମୋତେ କେବଳ ଏକ ଉପାୟ ମାତ୍ର ଦେଖାଗଲା—ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆମେ କିପରି ଏବଂ କେଉଁଠି ଦର୍ଶନ କରିବା।

Verse 111

स्तनकुण्डे उमायास्तु यः स्नायात्खलु मानवः ॥ स्कन्दलोकमवाप्नोति भूत्वा वैश्वानरद्युतिः

ଉମାଙ୍କ ସ୍ତନକୁଣ୍ଡରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବୈଶ୍ୱାନର ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସ୍କନ୍ଦଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 112

अहोरात्रं वसेद्यस्तु रुद्रजापो द्विजः शुचिः ॥ स भवेद्वेदविद्विद्वान्यज्वा पार्थिवपूजितः

ଶୁଚି ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଅହୋରାତ୍ର ସେଠାରେ ବସି ରୁଦ୍ରଜପ କରେ, ସେ ବେଦଜ୍ଞ, ବିଦ୍ୱାନ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ରାଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 113

तत्र तत्राभवत्सर्वं पुण्यक्षेत्रं च सर्वशः ॥ शृङ्गमेतत्त्रिधाभूतं सम्यक्संश्रूयतां सुराः ॥

ସେଠା ସେଠା ସବୁଠାରେ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ହୋଇଗଲା। ହେ ସୁରମାନେ, ଏହି ଶୃଙ୍ଗ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା—ସମ୍ୟକ ଶୁଣ।

Verse 114

गिरिनद्यास्तु पुलिने हंसकुन्देन्दुसन्निभे ॥ गन्धामोदेन पुष्पाणां वासितं मधुगन्धिमत् ॥

ପର୍ବତ-ନଦୀର ବାଲୁକାତଟେ—ହଂସ, କୁନ୍ଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଶୁଭ୍ର—ପୁଷ୍ପମାନଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନରେ ସେ ସ୍ଥାନ ମଧୁସଦୃଶ ଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ ଥିଲା।

Verse 115

जग्राह केशवश्चापि मूलं तस्य महात्मनः ॥ त्रिभिरेवं गृहीतं तु त्रिधा भूतमभज्यत ॥

କେଶବ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମୂଳକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏଭଳି ତିନି ପ୍ରକାରେ ଗୃହୀତ ହେଲେ, ତାହା ତ୍ରିଧା ଭାବେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା।

Verse 116

दीप्ततेजोमयशिराः शरीरं च चतुर्मुखम् ॥ शरीरेश इति ख्यातः सर्वत्र भुवनत्रये ॥

ଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିର ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ ଶରୀର ଥିବା ସେ, ତ୍ରିଭୁବନରେ ସର୍ବତ୍ର ‘ଶରୀରେଶ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ।

Verse 117

क्षेत्रं हि मम तज्ज्ञेयं योजनानि चतुर्दश ॥ हिमाद्रेस्तुङ्गशिखरात्प्रोद्भूता वाग्मती नदी ॥

ସେହିଟି ମୋର କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ତାହାର ବିସ୍ତାର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଯୋଜନ। ହିମାଦ୍ରିର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରୁ ବାଗ୍ମତୀ ନଦୀ ପ୍ରୋଦ୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 118

भागीरथी वेगवती कलुषं दहते नृणाम् ॥ कीर्तनादेव संशुद्धे दर्शनाद्भूतिमाप्स्यति ॥

ବେଗବତୀ ଭାଗୀରଥୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କଲୁଷକୁ ଦହନ କରେ। କୀର୍ତ୍ତନମାତ୍ରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଦର୍ଶନରେ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 119

वाग्मत्यां ते नराः स्नान्ति लभन्ते चोत्तमां गतिम् ॥ आर्ता भीताश्च संतप्ता व्याधितोऽव्याधितोऽपि वा ॥

ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବାଗ୍ମତୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ପରମଗତି ପାଆନ୍ତି। ଆର୍ତ୍ତ, ଭୀତ, ସନ୍ତପ୍ତ, ବ୍ୟାଧିତ କିମ୍ବା ଅବ୍ୟାଧିତ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଫଳର ଅଧିକାରୀ।

Verse 120

यस्तु दद्याद्प्रदीपं मे पर्वते श्रद्धयान्वितः ॥ सूर्यप्रभेषु देवेषु तस्योत्पत्तिर्विधीयते ॥

ଯେ କେହି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପର୍ବତରେ ମୋତେ ପ୍ରଦୀପ ଦାନ କରେ, ତାହାର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସୂର୍ୟପ୍ରଭ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଧିତ ହୁଏ।

Verse 121

क्रोशं क्रोशं सुरै रूपं तच्च संहृत्य निर्मितम् ॥ तीर्थं क्रोशोदकं नाम पुण्यं मुनिजनप्रियम् ॥

ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରୋଶ ଅନ୍ତରେ ଦେବମାନେ ରୂପକୁ ସଂହରି ନିର୍ମାଣ କଲେ। ତେଣୁ ‘କ୍ରୋଶୋଦକ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ହେଲା—ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମୁନିଜନପ୍ରିୟ।

Verse 122

वाग्मत्याः सलिले स्नात्वा ये मां पश्यन्ति संस्कृताः ॥ वाग्मती सरितां श्रेष्ठा यत्र यत्रावगाह्यते ॥

ବାଗ୍ମତୀର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେମାନେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସଂସ୍କୃତ/ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ବାଗ୍ମତୀ ସରିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁଯେଉଁଠାରେ ତାହାରେ ଅବଗାହନ ହୁଏ।