Opening the text

Dharmarājapuravarṇanam
Ancient-Geography (Otherworld Topography) / Ethical-Discourse (Karmic Vision)
W ramach ramy nauczania Waraha, Prithiwi, Waiśampajana przekazuje zgromadzonym riszim relację Nacikety o mieście Dharmaradży, krainie Jamy. Rozdział przedstawia rozległą, ufortyfikowaną, przyozdobioną złotem metropolię pełną pałaców, wież, rzek, jezior, studni, gajów i wielu rodzajów istot. Ucieleśnione dusze pojawiają się tam w różnych stanach: radości, cierpienia, zabawy, snu, niewoli, a każdy stan ukazany jest jako widoczny skutek własnej karmy; istoty sthula i suksma są „widziane przez swoje czyny”. W sercu miasta płynie rzeka Puszpodaka/Waiwaswati, o czystych, pachnących wodach, lotosowych brzegach i niebiańskiej rekreacji, dydaktyczny krajobraz ukazujący moralną przyczynowość i uporządkowane zarządzanie środowiskami „ziemio-podobnymi”.
Verse 1
अथ धर्मराजपुरवर्णनम् ॥ वैशम्पायन उवाच ॥ तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ऋषीणां भावितात्मनाम् ॥ उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सर्वं निरवशेषतः ॥
Teraz opis miasta Dharmarādży (Yamy). Vaiśampāyana rzekł: Usłyszawszy słowa tych mędrców, których jaźnie były zdyscyplinowane, biegły w mowie powiedział wszystko w pełni, niczego nie pomijając.
Verse 2
नाचिकेत उवाच ॥ श्रूयतां द्विजशार्दूलाः कथ्यमानं मया द्विजाः ॥ योजनानां सहस्रं तु विस्ताराद्द्विगुणायतम् ॥
Nāciketa rzekł: Słuchajcie, o tygrysy wśród dwukrotnie urodzonych; opiszę wam to, o dvijas. Jego szerokość wynosi tysiąc jojan, a długość jest dwukrotnie większa.
Verse 3
द्विगुणं परिवेषेण तद्वै प्रेतपतेः पुरम् ॥ भवनैरावृतं दिव्यैर्याम्बूनदमयैः शुभैः ॥
Otoczone murem o podwójnej miarze, to zaiste jest miasto Pana Zmarłych; jest ono otoczone pomyślnymi, boskimi rezydencjami wykonanymi ze złota jāmbūnada.
Verse 4
हर्म्यप्रासादसंबाधमहाट्टालसमन्वितम् ॥ सौवर्णेनैव महता प्राकारॆणाभिवेष्टितम् ॥
Gęsto zabudowane pałacami i budowlami dworskimi, zaopatrzone w wielkie wieże strażnicze, jest ono objęte masywnym złotym murem obronnym.
Verse 5
कैलासशिखराकारैर्भवनैरुपशोभितम् ॥ तत्र वै विमला नद्यस्तोयपूर्णाः सुशोभनाः ॥
Przyozdobione rezydencjami ukształtowanymi jak szczyty Kailāsy, znajdują się tam wspaniałe, czyste rzeki, pełne wody.
Verse 6
दीर्घिकाश्च तथा कान्ता नलिन्यश्च सरांसि च ॥ तडागाश्चैव कूपाश्च वृक्षषण्डाः सुशोभनाः
Były tam długie stawy, urocze gaje lotosów i jeziora; podobnie zbiorniki wodne, studnie i pięknie przyozdobione gromady drzew.
Verse 7
नरनारीसमाकीर्णा गजवाजिसमाकुलाः ॥ नानादेशसमुत्थानैर्नानाजातिभिरेव च
Było ono zatłoczone mężczyznami i kobietami, pełne słoni i koni, zamieszkane przez ludzi pochodzących z wielu krain i z wielu społeczności.
Verse 8
सर्वजीवैस्तथाकीर्णं तस्य राज्ञः पुरोत्तमम् ॥ क्वचिद्युद्धं क्वचिद्द्वन्द्वं तेन बद्धो यमालये
To wspaniałe miasto króla było wypełnione wszelkiego rodzaju istotami. Gdzieś toczono walkę, gdzieś odbywał się pojedynek; przez to został związany w siedzibie Jamy.
Verse 9
क्वचिद्गायन् हसांश्चैव क्वचिद्दुःखेन दुःखितः ॥ क्वचित्क्रीडन् यथाकर्म क्वचिद्भुञ्जन् क्वचित्स्वपन्
Gdzieś śpiewał i śmiał się; gdzieś był dotknięty smutkiem przez cierpienie. Gdzieś bawił się zgodnie ze swymi czynami; gdzieś jadł, gdzieś spał.
Verse 10
स्वकर्मभिः प्रदृश्यन्ते स्थूलाः सूक्ष्माश्च जन्तवः ॥ मया दृष्टा द्विजश्रेष्ठास्तस्य राज्ञः पुरोत्तमे
Istoty, zarówno grube jak i subtelne, są widziane zgodnie z własnymi uczynkami. O najlepszy z dwukrotnie urodzonych, widziałem ich w tym wspaniałym mieście króla.
Verse 11
अङ्गानि चैव सीदन्ति मनो विह्वलतीव मे ॥ दिव्यभावाः स्पृशन्त्येते चिन्तयानस्य तत्फलम्
Zaprawdę moje członki słabną, a umysł mój staje się jakby oszołomiony. Te boskie stany dotykają mnie, gdy rozważam owoc tego.
Verse 12
तथापि कथयिष्यामि यथादृष्टं तथाश्रुतम् ॥ पुष्पोदका नाम तत्र नदीनाṃ प्रवरा नदी
Mimo to opowiem to, co zostało zobaczone i to, co zostało usłyszane, tak jak było. Tam, najprzedniejsza spośród rzek, płynie rzeka o imieniu Puszpodaka.
Verse 13
दृश्यते न च दृश्येत नानावृक्षसमाकुला ॥ सुवर्णकृतसोपाना दिव्यकाञ्चनवालुका
Ukazuje się ona, a zarazem zdaje się nie ukazywać, tak cudowna jest, gęsto porośnięta różnymi drzewami; ze stopniami uczynionymi ze złota i z boskim złotym piaskiem.
Verse 14
प्रसन्नेन च तोयेन शीतलेन सुगन्धिना ॥ पुष्प्यत्फलवनाकीर्णा नाना पक्षिसमाकुला
O przejrzystej wodzie, chłodnej i wonnej, jej brzegi były wypełnione lasami rodzącymi kwiaty i owoce, i tłoczące się od wielu rodzajów ptaków.
Verse 15
भ्राजते सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ॥ तस्यास्तीरे मया दृष्टाः पादपाश्च सहस्रशः
Jaśnieje ona, najlepsza wśród rzek, niszczycielka wszelkich grzechów. Na jej brzegu widziałem tysiące drzew.
Verse 16
अमराः क्रीडमानाश्च जलक्रीडां पुनःपुनः ॥ विशालजघना यस्यां गन्धर्वाः सामगा इव
Tam nieśmiertelni bawią się wciąż na nowo w wodnych zabawach; a w tej rzece są kobiety o szerokich biodrach, podczas gdy Gandharwowie śpiewają jakby byli śpiewakami hymnów Sāman.
Verse 17
भुजङ्गावनताङ्ग्यश्च किन्नर्यश्च सुगायनाः ॥ दिव्यभूषणसम्भोगैः क्रीडन्त्यत्र समागताः
Tu kobiety, których kończyny zgina się wdzięcznie jak węże, oraz kobiety Kinnara, które śpiewają słodko, zgromadziwszy się, bawią się, radując się boskimi ozdobami.
Verse 18
एवं नारीसहस्राणि तत्र दिव्यानि नित्यशः ॥ क्रीडन्ति सलिले तत्र प्रासादेषु शुभेषु च
Tak tysiące boskich kobiet tam, nieustannie, bawią się w wodzie oraz w pomyślnych pałacowych siedzibach.
Verse 19
प्रमदाश्च जले तत्र कामरूपाः सुमेखलाः ॥ रमयन्त्यो नरास्तत्र यथाकामं यथासुखम्
A tam, w wodzie, są rozkoszne kobiety, zdolne przybierać postacie według woli, przyozdobione pięknymi pasami, które zabawiają tam mężczyzn zgodnie z pragnieniem i zgodnie z wygodą.
Verse 20
तां नदीं क्षोभयन्त्यस्ताः क्रीडन्ति सहिताः प्रियैः ॥ गायन्ति सलिले काश्चिन्मधुरं मधुविह्वलाः
Poruszając tę rzekę, bawią się razem z ukochanymi towarzyszami; a niektórzy, upojeni słodyczą, śpiewają melodyjnie w wodzie.
Verse 21
जलतूर्यनिनादेन भूषणानां स्वनेन च ॥ भाति सा निम्नगा दिव्या दिव्यरत्नैरलंकृता
Dźwiękiem instrumentów wodnych i brzękiem ozdób ta boska rzeka lśni, przyozdobiona niebiańskimi klejnotami.
Verse 22
वैवस्वती नाम महानदी सा शुभा नदीनां प्रवरा अतिरम्या ॥ प्रयाति मध्ये नगरस्य नित्यं मातेव पुत्रं परिपालयन्ती
Ta wielka rzeka nosi imię Waivaswati, pomyślna, najprzedniejsza wśród rzek, nadzwyczaj urocza. Płynie wiecznie przez serce miasta, chroniąc je jak matka swoje dziecko.
Verse 23
तोयानुरूपा च मनोहरा च दिव्येन तोयेन सदैव पूर्णा ॥ यस्यास्तु हंसाः पुलिनेषु मत्ताः कुन्देन्दुवर्णाः प्रचरन्ति नित्यम्
Harmonijna ze swymi wodami i czarująca, jest ona zawsze wypełniona boską wodą. Na jej brzegach łabędzie, pijane radością, białe jak jaśmin i księżyc, nieustannie wędrują.
Verse 24
रथाङ्गसाह्वैः प्रवरैश्च पद्मैः प्रतप्तजाम्बूनद कर्णिकाभिः ॥ या दृश्यते चैव मनोज्ञरूपा सुवर्णसोपानयुता सुकान्ता
Ukazuje się jako piękna w formie, przyozdobiona wspaniałymi lotosami zwanymi rathanga, o słupkach z lśniącego złota Dżambunada; jest urocza, zaopatrzona w złote schody.
Verse 25
यस्यास्तु तोयं विमलं सुगन्धि स्वादु प्रसन्नं त्वमृतोपमं च ॥ वृक्षास्तु यस्या वनखण्डजाताः सदा शुभैः पुष्पफलैरुपेताः
Jej woda jest przejrzysta, pachnąca, słodka i spokojna, prawdziwie porównywalna z amritą, nektarem. A drzewa narodzone w jej gajach leśnych są zawsze obdarzone pomyślnymi kwiatami i owocami.
Verse 26
नार्यः सुरूपा मदविह्वलाश्च क्रीडन्ति ता यत्र मनोज्ञरूपाः ॥ यस्यां जनः क्रीडनताडनाद्यैर्विवर्णतां याति न वै कदाचित् ॥
Tam piękne kobiety, łagodnie podekscytowane, bawią się, czarujące swą postacią. W tym miejscu ludzie nigdy, w żadnym czasie, nie bledną ani nie tracą swego wyglądu, nawet wśród zabawy, uderzeń i innych swawolnych czynów.
Verse 27
या देवतानामपि पूजनीया तापनिधीनां च तथा मुनीनाम् ॥ या दृश्यते तोयभरेण कान्ताकृतिः कवीनामिव निर्मलार्था ॥
Ona, ta promienna obecność, jest godna czci nawet przez bogów, a także przez skarbnice ascezy i przez mędrców. Ona, ta, widziana jest pełna wody, urocza w postaci, jak mowa poetów, jasna w znaczeniu.
Verse 28
वादित्रगीतस्वनतालयुक्ता गायन्ति नार्यः सहिताः सदा हि ॥ कन्याकुलानां मृदुभाषितानि मनोहराणां च वनेषु तेषु ॥
Wraz z dźwiękami i rytmami instrumentów oraz pieśni, kobiety, razem, śpiewają nieustannie. A w tych gajach rozbrzmiewają łagodne, pociągające słowa grup młodych kobiet.
Verse 29
कुर्वन्ति संहर्षमिव स्वनेन मनोज्ञरूपा दिवि देवतानाम् ॥ मृदङ्गनादश्च सुतन्त्रियुक्तगीतध्वनिश्चैव सुवंशयुक्तः ॥
Swym dźwiękiem zdają się budzić radość, czarujące postacią, jakby dla bogów w niebie. Tam również rezonujące uderzenia mridangi, dźwięk pieśni przy akompaniamencie instrumentów strunowych oraz ton połączony z fletem bambusowym.
Verse 30
प्रासादकुञ्जेषु विहार्यमाणा न तृप्तिमेवं बहु ताः प्रयान्ति ॥ गन्धः सुगन्धोऽगुरुचन्दनानां वातः शुभो वाति सुशीतमन्दः ॥
Bawiąc się w pałacowych gajach, nie osiągają nasycenia, nawet po wielu rozkoszach. Pachnąca woń aguru i drzewa sandałowego przenika powietrze, a pomyślny wiatr wieje, chłodny, łagodny i delikatny.
Verse 31
क्वचित् सुगन्धः प्रचचार भूयः प्रासादरोधं प्रविरूढमार्गः ॥ क्वचिज्जनाः क्रीडनकावसक्ताः क्वचिच्च नारीनरगीतशब्दाः ॥
W niektórych miejscach woń rozchodzi się znów i znów, znajdując ścieżki porośnięte wzdłuż pałacowych murów. W niektórych miejscach ludzie są pochłonięci zabawą, a w niektórych słychać dźwięki pieśni śpiewanych przez kobiety i mężczyzn.
Verse 32
तथाऽपरे क्रीडनकाः सकान्ताः सुवर्णवेदीकृतसानुशोभाः ॥ विमानभूताः प्रचरन्ति तोये प्रमत्तनारीनरसं्कुलाश्च ॥
Podobnie inni, swawolni i w towarzystwie swych ukochanych, przyozdobieni tarasami ukształtowanymi jako złote platformy, poruszają się po wodzie, jakby stali się niebiańskimi pałacami, i są otoczeni przez podekscytowane kobiety i mężczyzn.
Verse 33
शक्यो विभागो न हि रम्यताया ह्यसौ दिनैर्वा बहुभिः प्रवक्तुम् ॥ नैषा कथा कर्मसमाधियुक्ता शक्त्या प्रवक्तुं दिवसैरनल्पैः ॥
Zaprawdę, pełny zakres tej piękności nie może być opisany, nawet przy wielu dniach. To opowiadanie, połączone z dyscypliną działania i skupioną uwagą, nie jest możliwe do wyrażenia odpowiednio, nawet przy znacznej ilości czasu i wysiłku.
Verse 34
क्वचिन्नृत्यन् क्वचित्तिष्ठन् क्वचिद्बन्धनसंस्थितः ॥ एवं शतसहस्राणि तस्य राज्ञः पुरोत्तमे ॥
Gdzieś tańcząc, gdzieś stojąc, gdzieś pozostając w niewoli lub ograniczeniu, tak, w setkach tysięcy, takie sceny zdarzają się w tym doskonałym mieście króla.
Verse 35
तत्रापरे वृक्षषण्डा नित्यपुष्पफलान्विताः ॥ ते च कामप्रदा नित्यं तथा द्विजसमायुताः ॥
Co więcej, tam są gaje drzew zaopatrzone w kwiaty i owoce przez cały czas. One nieustannie spełniają życzenia, a także są odwiedzane przez dwidźów, dwukrotnie urodzonych, uczonych.
Verse 36
जलं च दत्तं बहुभिर्नरैश्च तस्याः स्वरूपप्रतिमा च निष्ठा ॥ प्रासादपङ्क्तिर्ज्वलनप्रकाशा तस्यास्तु तीरे बहुभक्तिरम्याः ॥
Woda została ofiarowana przez wielu ludzi, a jej postać została trwale ustanowiona jako święty wizerunek. Na jej brzegu stoi szereg pałacowych świątyń, promienistych jak blask płomienia, pięknych dzięki obfitej pobożności.
Varāha–Pṛthivī pedagogical setting continues, but the adhyāya’s content is delivered through relay narration: Vaiśampāyana addresses assembled ṛṣis and introduces Nāciketa as an eyewitness to Dharmarāja’s realm, shifting the focus from doctrine to a guided ‘tour’ of afterlife topography.
Nāciketa describes Dharmarāja (Yama)’s vast fortified city—gold-adorned walls, palaces, towers, pleasure-grounds, groves, wells, lakes, and rivers—populated by beings in sharply differentiated conditions (joy, suffering, play, sleep, bondage), each state presented as the visible embodiment of one’s own karma (sthūla/sūkṣma jantavaḥ ‘seen by their deeds’).
The city’s ecological-architectural axis is foregrounded in the river Puṣpodakā/Vaivasvatī: pure, fragrant waters, lotus-lands, and orderly banks become the didactic centerpiece where karmic causality appears as an administratively legible, non-arbitrary system—governance through structured accountability rather than caprice.
Otherworldly/puranic geography centered on Dharmarāja’s city (pretapateḥ puram; yamālaya). Named river system: Puṣpodakā (nadīnām pravarā) and Vaivasvatī (mahānadī) flowing through the city; associated ecological features include groves (vṛkṣaṣaṇḍa), rivers (nadī/nimnagā/sarit), lakes and ponds (sarāṃsi, taḍāga, dīrghikā), wells (kūpa), lotus habitats (padma), and riverbanks (pulina, tīra).
The chapter presents karmaphala as empirically legible: beings are “seen” in diverse states (bondage, joy, suffering, leisure) as outcomes of their own actions (svakarma). The narrative uses the orderly city and river landscape of Dharmarāja to externalize moral causality, implying that governance—cosmic or social—operates through structured accountability rather than arbitrary reward or punishment.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal rites) are specified in this adhyāya. The emphasis is spatial and observational—describing locations, populations, and conditions—rather than prescribing time-bound ritual practice.
Although set in an otherworldly city, the text models environmental order through integrated waterways, groves, and clean, fragrant river systems (Puṣpodakā/Vaivasvatī) that sustain recreation, settlement aesthetics, and social life. Read through an environmental-stewardship lens, the chapter treats well-managed rivers, banks, and plant habitats as core infrastructure of a stable realm—an implicit template for how “earth-like” spaces (Pṛthivī’s domain) are preserved through cleanliness, abundance, and regulated use.
The narrative frame names Vaiśampāyana (as narrator to the ṛṣis) and Nāciketa (as the eyewitness speaker). Dharmarāja/Yama (also implied by terms like pretapati and yamālaya) is the central administrative figure of the described realm. No terrestrial royal dynasties or historical genealogies are provided in this chapter.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.