Adhyaya 1: Praise of Varāha and Pṛthivī’s Foundational Questions

Verse 1

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृद्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः॥ १.२ ॥

Niech ten pradawny Pan, Waraha, przepędzi moich wrogów: on, którego nieskończoną formą, ongiś rozległą i potężną, sprawiedliwa Ziemia, otoczona oceanem wraz z górami i rzekami, została uniesiona na końcu jego kła jak bryła gliny; on, który jest Kryszną, Wisznu, panem bogów, wrogiem demona Kamsy i zabójcą Mury, Naraki oraz dziesięciogłowego (Rawany), podstawą wszelkiego istnienia.

Verse 2

यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत्कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो न पापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ॥ १.३ ॥

Niech nie będzie zła: on, który jak łódź na oceanie samsary, przerażającym krokodylami śmierci, starości i choroby oraz groźnymi falami, usuwa lęk swych czcicieli; który w postaci Dzika doprowadza do końca Murę, Narakę i dziesięciotwarzowego; ten Wisznu, Pan wszystkiego, którego jasnowidzący osiągają bawiąc się, stając się wyzwolonymi w duchu, niech ten władca ziemi, który przepędził zastępy wrogów, będzie pomyślny.

Verse 3

सूत उवाच । यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा । उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ १.४ ॥

Suta rzekł: W owym czasie, gdy dawniej Ziemia została uniesiona przez Wisznu w postaci Dzika (Warahy), ona, przez oddanie, zapytała Najwyższego Pana.

Verse 4

धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव॥ १.५ ॥

Dharani (Ziemia) rzekła: „W każdym eonie, o potężny, ty sam ponownie mnie unosicie. Lecz nie znam twojej postaci, o Kesawo, ani pierwotnego stworzenia.”

Verse 5

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि॥ १.६ ॥

Gdy Wedy zostały utracone, stałeś się Rybą, wszedłeś do Rasatali, odzyskałeś je i oddałeś z powrotem Brahmie.

Verse 6

अन्यत्सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने । धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ॥ १.७ ॥

A innym razem, podczas mieszania Oceanu, przedsięwzięcia zarówno dewów, jak i asurów, o Madhusudano, podtrzymałeś górę Mandara, przybierając postać Kurmy, Żółwia.

Verse 7

पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात् ॥ १.८ ॥

Następnie znowu, przybierając postać Warahy, Dzika, Błogosławiony Pan uniósł mnie, gdy pogrążałam się ku Rasatali, używając jednego kła, z wielkiego kosmicznego oceanu.

Verse 8

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः । अबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ॥ १.९ ॥

I dalej: Hiranjakaśipu, wbity w pychę przez błogosławieństwo, uciskał Ziemię; ty go obaliłeś. A Bali, o Błogosławiony, został związaný przez ciebie w postaci Wamany.

Verse 9

पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ॥ १.१० ॥

O Boże, w dawnych czasach uczyniłeś znowu ziemię pozbawioną kszatrijów, o Panie, wielokrotnie stając się Ramą Dżamadagnją (Paraśuramą).

Verse 10

पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ॥ १.११ ॥

I ponownie Rāvaṇa, rākṣasa, został zniszczony przez blask królewskiej potęgi. Jednakże, o Panie, nie rozumiem w najmniejszym stopniu Twojej intencji i nadzwyczajnego działania.

Verse 11

उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पालयते चापि केन च॥ १.१२ ॥

Podniosłszy mnie, jak tworzone jest stworzenie? I czymże ono jest, o Panie, ustanowione przez Ciebie? Po stworzeniu go, czym jest podtrzymywane choćby raz, i przez kogo jest również ochraniane?

Verse 12

केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ॥ १.१३ ॥

Jakim sposobem, o Boże, stajesz się łatwo dostępny, o Wszechprzenikający, raz po raz? I jak powstaje początek stworzenia, i jak następuje jego koniec?

Verse 13

कथं युगस्य गणना संख्या अस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वा अवस्थ महेश्वर ॥ १.१४ ॥

Jak dokonywane jest obliczenie jugi, jej liczbowy wymiar, i jak ona następuje w sekwencji czterech jug? I jakie cechy wyróżniające przysługują tym jugom w tym cyklu? Jakiż jest ponadto ich stan, o Maheśvara?

Verse 14

यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ॥ १.१५ ॥

Którzy byli ofiarnikami, a którzy królami, i kto osiągnął najwyższe dopełnienie? Opowiedz mi o tym wszystkim zwięźle; bądź mi łaskawy.

Verse 15

इत्युक्तः क्रोधरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह ॥ रुद्रान् देवान् सवासवः सिद्धसङ्घान् महर्षिभिः ॥ १.१६ ॥

Tak zapytany w sposób pełen gniewu, Najwyższy Pan się zaśmiał. Gdy się śmiał, Jagaddhātrī, podtrzymująca świat, ujrzała w jego łonie Rudry, bóstwa z Indrą oraz zgromadzenia Siddhów wraz z wielkimi mędrcami.

Verse 16

सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोकानन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ॥ १.१७ ॥

Tak oto ujrzała ona całość, siedem światów wraz z Księżycem, Słońcem i ciałami planetarnymi, umieszczone w nieskończonej przestrzeni, każde trwające w swoim przyjętym porządku; i wciąż patrzyła w ten sposób, podczas gdy Ziemia drżała wszystkimi swoimi członkami.

Verse 17

उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ॥ १.१८ ॥

Gdy ten wielkoduszny, z otwartymi oczami, został ujrzany przez Ziemię, tę, której całe ciało było nieskalane, wtedy w swojej własnej czterorękiej formie ujrzała go jakby śpiącego na wielkim oceanie.

Verse 18

शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम् ॥ कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ॥ १.१९ ॥

Ujrzawszy boga Janārdanę śpiącego na łożu ze Śeṣy, i ujrzawszy czterolicego wewnątrz, spoczywającego na lotosie jego pępka, Bogini o złożonych w czci dłoniach wypowiedziała hymn uwielbienia, o Dhātṛ, podtrzymujący świat.

Verse 19

धरण्युवाच । नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे । नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ॥ १.२० ॥

Dharaṇī rzekła: "Pozdrowienia dla Ciebie, o oczęty płatkami lotosu; pozdrowienia dla Ciebie, który przyodziewasz się w żółte szaty. Pozdrowienia dla Paramātmana, najwyższego Ja, który niszczy wrogów bogów."

Verse 20

शेषपर्यङ्कशयने धृतवक्षःस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ॥ १.२१ ॥

Złożenie pokłonu Tobie, który spoczywasz na łożu Śeṣy, noszącemu Śrī na swojej piersi; złożenie pokłonu Tobie, Panie wszystkich bogów; złożenie pokłonu Tobie, obdarzycielowi wyzwolenia (mokṣa).

Verse 21

नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्त्कमलासनजन्मने॥ १.२२ ॥

Cześć Tobie, noszącemu łuk Śārṅga, miecz i dysk (czakra), wolnemu od narodzin i śmierci. Cześć Tobie, z którego pępka wyrósł wielki lotos, z którego narodził się Brahmā, zasiadający na lotosie.

Verse 22

नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नास्मि त्राहि नारीमनागसम् ॥ १.२३ ॥

Cześć Tobie, którego twarz jest czerwona jak koral, a dłonie lśnią jak delikatne pędy. Szukam ucieczki w Tobie z pogodnym i pełnym zaufania umysłem; chroń tę kobietę, która jest bez winy.

Verse 23

पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन । दृष्ट्वा भीतास्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम् । इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात् ॥ १.२४ ॥

O Janārdana, ujrzawszy Twoją formę Varāhy, której wygląd przypomina ciemnoniebieski kolirium, ponownie się lękam, gdyż świat wszedł w zasięg Twojego ciała. Teraz, o Panie, okaż mi litość i chroń mnie przed wielkim strachem.

Verse 24

केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ॥ १.२५ ॥

Niech Keśava chroni moje stopy; niech Nārāyaṇa chroni moje łydki. Niech Mādhava chroni moje biodra, a niech Govinda chroni również moje części intymne.

Verse 25

नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ॥ १.२६ ॥

Niech Viṣṇu chroni mój pępek; niech Madhusūdana chroni mój brzuch. Niech Trivikrama chroni moje uda; niech Vāmana chroni moje serce.

Verse 26

श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ॥ १.२७ ॥

Niech Śrīdhara chroni moje gardło; niech Hṛṣīkeśa chroni moją twarz. Niech Padmanābha chroni moje oczy, a niech Dāmodara chroni moją głowę.

Verse 27

एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ॥ १.२८ ॥

Po dokonaniu takiego konsekracyjnego umieszczenia (nyāsa) dotyczącego Hariego, Ziemia (Jagatī) rzekła: "Pokłony Tobie, o Błogosławiony Panie Viṣṇu", i wówczas zamilkła.