Adhyaya 1: Praise of Varāha and Pṛthivī’s Foundational Questions

Verse 1

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गौरुदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिः साकं मृद्पिण्डवत् प्राग्बृहदुरुवपुषाऽनन्तरूपेण येन। सोऽयं कंसासुरारिर्मुरनरकदशास्यान्तकृत्सर्वसंस्थः कृष्णो विष्णुः सुरेशो नुदतु मम रिपूनादिदेवो वराहः॥ १.२ ॥

ಆ ಆದಿದೇವ ವರಾಹನು ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಲಿ. ಅನಂತರೂಪನಾಗಿ ವಿಶಾಲ ದೇಹದಿಂದ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿತ ಪರ್ವತ-ನದಿಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಈ ಶುಭ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಂತಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ಎತ್ತಿದವನು; ಅವನೇ ಕೃಷ್ಣ, ವಿಷ್ಣು, ದೇವೇಶ, ಕಂಸಾಸುರವೈರಿ, ಮುರ-ನರಕ-ದಶಾನನ ಸಂಹಾರಕ, ಸಮಸ್ತಾಧಾರನು.

Verse 2

यः संसारार्णवे नौरिव मरणजराव्याधिनक्रोर्मिभीमे भक्तानां भीतिहर्ता मुरनरकदशास्यान्तकृत्कोलरूपी। विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह कृतधियो लीलया प्राप्नुवन्ति मुक्तात्मानो न पापं भवत्तु नुदितारातिपक्षः क्षितीशः ॥ १.३ ॥

ಮರಣ-ಜರಾ-ವ್ಯಾಧಿ ಎಂಬ ಮೊಸಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಂತೆ ಭಕ್ತರ ಭಯವನ್ನು ಹರಿಸುವವನು; ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುರ-ನರಕ-ದಶಾನನರಿಗೆ ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವವನು—ಆ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯವರು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಮುಕ್ತಾತ್ಮರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶತ್ರುಪಕ್ಷವನ್ನು ಓಡಿಸಿದ ಆ ಕ್ಷಿತೀಶನು ಮಂಗಳಕರನಾಗಲಿ; ಪಾಪವು ಸಂಭವಿಸದಿರಲಿ.

Verse 3

सूत उवाच । यस्मिन् काले क्षितिः पूर्वं वराहवपुषा तु सा । उद्धृता विष्णुना भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥ १.४ ॥

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆ ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಭೂಮಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.

Verse 4

धरण्युवाच। कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते विभो। न चाहं वेद ते मूर्तिं नादिसर्गं च केशव॥ १.५ ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಭೋ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತೀಯ. ಆದರೆ ಹೇ ಕೇಶವ! ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಆದಿಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 5

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम्। प्रविश्य तानपाकृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि॥ १.६ ॥

ವೇದಗಳು ನಷ್ಟವಾದಾಗ ನೀನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.

Verse 6

अन्यत्सुरासुरमयं त्वं समुद्रस्य मन्थने । धृतवानसि कौर्म्येण मन्दरं मधुसूदन ॥ १.७ ॥

ಮತ್ತೊಂದು ವೇಳೆ ದೇವಾಸುರರ ಸಮೇತ ಸಮುದ್ರಮಥನದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಧುಸೂದನ, ನೀನು ಕೂರ್ಮರೂಪ ಧರಿಸಿ ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದೆ।

Verse 7

पुनर्वाराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातलम् । उज्जहारैकदंष्ट्रेण भगवान् वै महार्णवात् ॥ १.८ ॥

ಮತ್ತೆ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಾನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಒಂದೇ ದಂತದಿಂದ ಮಹಾರ್ಣವದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಉದ್ಧರಿಸಿದನು।

Verse 8

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः । अबाधमानः पृथिवीं स त्वया विनिपातितः । बलिस्तु बद्धो भगवंस्त्वया वामनरूपिणा ॥ १.९ ॥

ಇನ್ನೂ: ವರದಾನದಿಂದ ಅಹಂಕಾರಗೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ನೀನು ಅವನನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೇ ಭಗವನ್, ವಾಮನರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಬಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದೆ।

Verse 9

पुनर्निःक्षत्रिया देव त्वया चापि पुरा कृता । जामदग्न्येन रामेण त्वया भूत्वाऽसकृत्प्रभो ॥ १.१० ॥

ಹೇ ದೇವ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭೋ, ನೀನು ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ)ನಾಗಿ ಪುನಃಪುನಃ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಹಿತವಾಗಿಸಿದೆ।

Verse 10

पुनश्च रावणो रक्षः क्षपितं क्षात्रतेजसा । न च जानाम्यहं देव तव किञ्चिद्विचेष्टितम् ॥ १.११ ॥

ಮತ್ತೆ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನು ಕ್ಷಾತ್ರತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡನು; ಆದರೆ ಹೇ ದೇವ, ನಿನ್ನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾನು ಅಲ್ಪವೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

उद्धृत्य मां कथं सृष्टिं सृजसे किं च सा त्वया। सकृद् ध्रियेत कृत्वा च पालयते चापि केन च॥ १.१२ ॥

ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಜಿಸುತ್ತೀ? ಮತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಸೃಷ್ಟಿ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗಿದೆ? ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಯಾರಿಂದ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಪಾಲಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 12

केन वा सुलभो देव जायसे सततं विभो । कथं च सृष्टेरादिः स्यादवसानं कथं भवेत् ॥ १.१३ ॥

ಹೇ ದೇವಾ, ಹೇ ವಿಭೋ! ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ನೀನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯನಾಗುತ್ತೀ? ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಸಾನ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?

Verse 13

कथं युगस्य गणना संख्या अस्यानुचतुर्युगम् । के वा विशेषास्तेष्वस्मिन् का वा अवस्थ महेश्वर ॥ १.१४ ॥

ಯುಗದ ಗಣನೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು—ಅದರ ಸಂಖ್ಯಾಮಾನವೇನು, ಮತ್ತು ಅದು ಚತುರ್ಯುಗ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ? ಆ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ?

Verse 14

यज्वानः के च राजानः के च सिद्धिं परां गताः । एतत्सर्वं समासेन कथयस्व प्रसीद मे ॥ १.१५ ॥

ಯಾರು ಯಜ್ವಾನರು, ಯಾರು ರಾಜರು, ಮತ್ತು ಯಾರು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು.

Verse 15

इत्युक्तः क्रोधरूपेण जहास परमेश्वरः । हसतस्तस्य कुक्षौ तु जगद्धात्री ददर्श ह ॥ रुद्रान् देवान् सवासवः सिद्धसङ्घान् महर्षिभिः ॥ १.१६ ॥

ಇಂತೆ ಕ್ರೋಧರೂಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರನು ನಗಿದನು. ಅವನು ನಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿ (ಭೂಮಿ) ಅವನ ಉದರದಲ್ಲಿ ರುದ್ರರನ್ನು, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವರನ್ನು, ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಸಿದ್ಧಸಂಘಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 16

सचन्द्रसूर्यग्रहसप्तलोकानन्तः स्थितांस्तावदुपात्तधर्मान् । इतीदृशं पश्यति सा समस्तं यावत्क्षितिर्वेपितसर्वगात्रा ॥ १.१७ ॥

ಆ ಧರಣಿ ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳೊಡನೆ ಸಪ್ತಲೋಕಗಳು ಅನಂತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಂತರಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನ ತನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಮಸ್ತವಾಗಿ ಕಂಡಳು; ಭೂಮಿ ಸರ್ವಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 17

उन्मीलितास्यस्तु यदा महात्मा दृष्टो धरण्याऽमलसर्वगात्र्या । तावत्स्वरूपेण चतुर्भुजेन महोदधौ सुप्तमथोऽन्वपश्यत् ॥ १.१८ ॥

ಮಹಾತ್ಮನು ನೇತ್ರಗಳನ್ನು ಉನ್ಮೀಲಿಸಿದಾಗ, ನಿರ್ಮಲ ಸರ್ವಾಂಗವತಿಯಾದ ಧರಣಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡಳು; ಆಗ ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ದರ್ಶಿಸಿದಳು।

Verse 18

शेषपर्यङ्कशयने सुप्तं देवं जनार्दनम् । दृष्ट्वा तन्नाभिपङ्कस्थमन्तःस्थं च चतुर्मुखम् ॥ कृताञ्जलिपुटा देवी स्तुतिं धात्री जगाद ह ॥ १.१९ ॥

ಶೇಷಪರ್ಯಂಕಶಯನದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೇವ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನ ನಾಭಿಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರಸ್ಥಿತನಾದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನೂ ನೋಡಿ, ದೇವಿ ಧಾತ್ರಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು।

Verse 19

धरण्युवाच । नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते पीतवाससे । नमः सुरारिविध्वंसकारिणे परमात्मने ॥ १.२० ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪೀತವಾಸಸೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುವ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 20

शेषपर्यङ्कशयने धृतवक्षःस्थलश्रिये । नमस्ते सर्वदेवेश नमस्ते मोक्षकारिणे ॥ १.२१ ॥

ಶೇಷಪರ್ಯಂಕಶಯನನೇ, ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ—ಸರ್ವದೇವೇಶನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮೋಕ್ಷಕಾರಿಣೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 21

नमः शार्ङ्गासिचक्राय जन्ममृत्युविवर्जिते। नमो नाभ्युत्थितमहत्त्कमलासनजन्मने॥ १.२२ ॥

ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸು, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಜನನಮರಣರಹಿತನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾಭಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಹತ್ ಕಮಲದಿಂದ ಕಮಲಾಸನ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಜನಿಸಿದವನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 22

नमो विद्रुमरक्तास्यपाणिपल्लवशोभिने । शरणं त्वां प्रसन्नास्मि त्राहि नारीमनागसम् ॥ १.२३ ॥

ವಿದ್ರುಮದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಮುಖವನ್ನೂ, ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಸುಂದರ ಕೈಗಳ ಶೋಭೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನಮನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಅಪರಾಧರಹಿತ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 23

पूर्णनीलाञ्जनाकारं वाराहं ते जनार्दन । दृष्ट्वा भीतास्मि भूयोऽपि जगत् त्वद्देहगोचरम् । इदानीं कुरु मे नाथ दयां त्राहि महाभयात् ॥ १.२४ ॥

ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ಘನ ನೀಲಾಂಜನದಂತೆ ಕಾಣುವ ನಿನ್ನ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಭೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ದೇಹಗೋಚರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತಿದೆ. ಈಗ, ಹೇ ನಾಥ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 24

केशवः पातु मे पादौ जङ्घे नारायणो मम । माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च ॥ १.२५ ॥

ಕೇಶವನು ನನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನಾರಾಯಣನು ನನ್ನ ಜಂಘೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಮಾಧವನು ನನ್ನ ಕಟಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಗೋವಿಂದನು ನನ್ನ ಗುಹ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 25

नाभिं विष्णुस्तु मे पातु उदरं मधुसूदनः । ऊरुं त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु वामनः ॥ १.२६ ॥

ವಿಷ್ಣು ನನ್ನ ನಾಭಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಮಧುಸೂದನನು ನನ್ನ ಉದರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ನನ್ನ ಊರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ವಾಮನನು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 26

श्रीधरः पातु मे कण्ठं हृषीकेशो मुखं मम । पद्मनाभस्तु नयने शिरो दामोदरो मम ॥ १.२७ ॥

ಶ್ರೀಧರನು ನನ್ನ ಕಂಠವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಹೃಷೀಕೇಶನು ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ಪದ್ಮನಾಭನು ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ದಾಮೋದರನು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 27

एवं न्यस्य हरेर्न्यासमामानि जगती तदा । नमस्ते भगवन् विष्णो इत्युक्त्वा विरराम ह ॥ १.२८ ॥

ಈ ರೀತಿ ಹರಿಸಂಬಂಧಿ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆಗ ಜಗತೀ (ಭೂಮಿ) ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ಭಗವನ್ ವಿಷ್ಣೋ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ”; ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮೌನಗೊಂಡಳು.