
Sukta 9.97
Ten hymn Pavamāna Soma głosi uciskanie i oczyszczanie Somy, gdy spływa przez filtr do mis, stając się godnym, by połączyć się z bogami. Wielokrotnie przedstawia Somę jako czujną, śpiewającą, kapłańską siłę, która wchodzi do jasnego mieszkania ofiary i przynosi wzrost, bydło, siłę i uporządkowaną pomyślność. Hymn poszerza również błogosławieństwo, wzywając sprzymierzonych wsparć kosmicznych (Mitrę, Varuṇę, Aditi, Niebo i Ziemię), by utrwaliły dary przekazane przez Somę.
Mantra 1
अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥
Jego impulsem i złotą siłą, Bóg Soma, oczyszczając się, miesza swą rozradzającą istotę z Bogami. Wyciśnięty, krąży wokół filtra, śpiewając; jak miara pewna, wchodzi do świetlistego domu bogatego w trzody, on, kapłan wewnętrznej ofiary.
Mantra 2
भद्रा वस्त्रा समन्या वसानो महान्कविर्निवचनानि शंसन् । आ वच्यस्व चम्वोः पूयमानो विचक्षणो जागृविर्देववीतौ ॥
Odziany w pomyślne i harmonijne szaty, wielki widz głosi wewnętrzne słowa. Oczyszczając się, staje się godny mowy na misach; przenikliwy, zawsze czuwający, porusza się w zdobywaniu bogów.
Mantra 3
समु प्रियो मृज्यते सानो अव्ये यशस्तरो यशसां क्षैतो अस्मे । अभि स्वर धन्वा पूयमानो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
Umiłowany jest oczyszczany na wełnistej grani; bardziej chwalebny, świeci dla nas pośród chwalnych. Oczyszczając się, woła jasnym głosem przez szeroką przestrzeń; chrońcie nas zawsze stanami dobrostanu.
Mantra 4
प्र गायताभ्यर्चाम देवान्त्सोमं हिनोत महते धनाय । स्वादुः पवाते अति वारमव्यमा सीदाति कलशं देवयुर्नः ॥
Śpiewajcie; śpiewajmy ku Bogom, popychajcie Somę naprzód ku wielkiej pełni. Słodki spływa poza wełnisty sączek i spoczywa w dzbanie, nasz szukający i miłujący Boskość.
Mantra 5
इन्दुर्देवानामुप सख्यमायन्त्सहस्रधारः पवते मदाय । नृभिः स्तवानो अनु धाम पूर्वमगन्निन्द्रं महते सौभगाय ॥
Jasna kropla przychodzi do przyjaźni Bogów; o tysiącu strumieni oczyszcza się dla ekstazy. Chwalony przez mocnych, podąża według dawnych siedzib i osiąga Indrę dla wielkiej pomyślności.
Mantra 6
स्तोत्रे राये हरिरर्षा पुनान इन्द्रं मदो गच्छतु ते भराय । देवैर्याहि सरथं राधो अच्छा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
Dla hymnu i dla pełni, o płowy, spływaj w oczyszczaniu; niech twoja ekstaza idzie do Indry dla jego noszenia mocy. Idź z Bogami w jednym rydwanie ku darowi rozkoszy; i chrońcie nas zawsze dobrostanem.
Mantra 7
प्र काव्यमुशनेव ब्रुवाणो देवो देवानां जनिमा विवक्ति । महिव्रतः शुचिबन्धुः पावकः पदा वराहो अभ्येति रेभन् ॥
Wypowiada natchnione słowo jak Uszana; Bóg objawia narodziny Bogów. Wielki w woli, krewny czystych, oczyszczyciel, śpiewając, posuwa się naprzód jak dzik z krokiem, przebijając do celu.
Mantra 8
प्र हंसासस्तृपलं मन्युमच्छामादस्तं वृषगणा अयासुः । आङ्गूष्यं पवमानं सखायो दुर्मर्षं साकं प्र वदन्ति वाणम् ॥
Mocne łabędzie pędzą naprzód potrójną siłę żaru ku jego domowi; stada byków dotarły do celu. Towarzysze razem wypowiadają głos oczyszczającego, pełnego natchnionej pieśni, trudnego do powstrzymania.
Mantra 11
अध धारया मध्वा पृचानस्तिरो रोम पवते अद्रिदुग्धः । इन्दुरिन्द्रस्य सख्यं जुषाणो देवो देवस्य मत्सरो मदाय ॥
Wtedy, mieszając się ze strumieniem miodowej rozkoszy, przepływa przez włosy, wydojony z kamienia tłocznego. Jasna kropla, przyjmując przyjaźń Indry, bóg który jest uniesieniem boga, staje się popychającym upojeniem ku ekstazie.
Mantra 16
जुष्ट्वी न इन्दो सुपथा सुगान्युरौ पवस्व वरिवांसि कृण्वन् । घनेव विष्वग्दुरितानि विघ्नन्नधि ष्णुना धन्व सानो अव्ये ॥
O Indu, przychylając się nam, oczyść się na szerokości: czyniąc dla nas dobre ścieżki i łatwe przejścia. Jak młot uderzający, roztrzaskaj trudności z każdej strony; parś naprzód swoim pędem po wełnianym grzbiecie.
Mantra 17
वृष्टिं नो अर्ष दिव्यां जिगत्नुमिळावतीं शंगयीं जीरदानुम् । स्तुकेव वीता धन्वा विचिन्वन्बन्धूँरिमाँ अवराँ इन्दो वायून् ॥
Spłyń dla nas boski deszcz siły, szybko osiągając swój cel, bogaty w natchnione oświecenie, przynoszący dobrobyt, udzielający gorliwego daru. Jak wystrzelony pocisk, pędź dalej, o Indu, rozpoznając i gromadząc te niższe energie i prądy, by zostały wzniesione ku właściwemu ruchowi.
Mantra 18
ग्रन्थिं न वि ष्य ग्रथितं पुनान ऋजुं च गातुं वृजिनं च सोम । अत्यो न क्रदो हरिरा सृजानो मर्यो देव धन्व पस्त्यावान् ॥
Jak ktoś rozwiązuje węzeł, rozluźnij to, co jest splątane, podczas gdy się oczyszczasz, o Somo; uczyń jasną zarówno prostą ścieżkę, jak i krętą. Jak rżący ogier, płowa siła zostaje uwolniona, pędź naprzód, o boski młodzieńcze, bogaty w dom istoty.
Mantra 20
अरश्मानो येऽरथा अयुक्ता अत्यासो न ससृजानास आजौ । एते शुक्रासो धन्वन्ति सोमा देवासस्ताँ उप याता पिबध्यै ॥
Te są jak rydwany bez wodzy, zaprzężone i uwolnione jak rumaki w zawodach; jasne Somowie ścigają się naprzód. O Bogowie, zbliżcie się do nich i pijcie, przyjmijcie w siebie tę wyklarowaną siłę w jej zwycięskim ruchu.
Mantra 22
तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥
Gdy Słowo, poruszone pragnącym umysłem, kształtuje go w prawie najwyższego, w lśniącej twarzy mleka, wtedy szukające moce przychodzą do niego, pragnące daru: promienie w naczyniu biorą umiłowanego pana, Indu, do dzbana.
Mantra 23
प्र दानुदो दिव्यो दानुपिन्व ऋतमृताय पवते सुमेधाः । धर्मा भुवद्वृजन्यस्य राजा प्र रश्मिभिर्दशभिर्भारि भूम ॥
Naprzód porusza się boski dawca i pomnażacz strumieni; jasnowidzący przepływa jako Prawda dla Prawdy. Staje się Prawem, królem pola działania, i wyrusza z dziesięcioma promieniami, rozległy w swoim niesieniu.
Mantra 24
पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥
Oczyszczając się przez filtry, widz ludzi staje się królem bogów i śmiertelników. W dwojaki sposób staje się panem obfitości; piękny Indu niesie w nas dobrze zachowaną Prawdę.
Mantra 25
अर्वाँ इव श्रवसे सातिमच्छेन्द्रस्य वायोरभि वीतिमर्ष । स नः सहस्रा बृहतीरिषो दा भवा सोम द्रविणोवित्पुनानः ॥
Jak szybki rumak ku sławie, spływaj ku zwycięstwu, ku powitaniu Indry i Waju. Daj nam tysiąc rozległych impulsów wzrostu; stań się dla nas, o Somo, znalazcą prawdziwych bogactw, podczas gdy się oczyszczasz.
Mantra 29
शतं धारा देवजाता असृग्रन्त्सहस्रमेनाः कवयो मृजन्ति । इन्दो सनित्रं दिव आ पवस्व पुरएतासि महतो धनस्य ॥
Sto strumieni, zrodzonych z boskości, zostało uwolnionych; tysiąc plam oczyszczają wieszcze. O Indu, oczyść siebie do skarbca niebios; jesteś zwiastunem wielkich bogactw istnienia.
Mantra 32
कनिक्रददनु पन्थामृतस्य शुक्रो वि भास्यमृतस्य धाम । स इन्द्राय पवसे मत्सरवान्हिन्वानो वाचं मतिभिः कवीनाम् ॥
Wołając, podążasz ścieżką Prawdy; lśniąc, rozpalasz siedzibę nieśmiertelności. Dla Indry się oczyszczasz, pełen ekstazy, pobudzając Słowo wglądami wieszczów.
Mantra 33
दिव्यः सुपर्णोऽव चक्षि सोम पिन्वन्धाराः कर्मणा देववीतौ । एन्दो विश कलशं सोमधानं क्रन्दन्निहि सूर्यस्योप रश्मिम् ॥
O Somo, boski o pięknych skrzydłach spogląda w dół; pęczniejąc strumienie przez dzieło w obrzędzie strzeżonym przez bogów. O Indu, wejdź do dzbana, który trzyma Somę; wołając głośno, przyjdź do promienia Słońca, wstąp w solarną linię iluminacji.
Mantra 35
सोमं गावो धेनवो वावशानाः सोमं विप्रा मतिभिः पृच्छमानाः । सोमः सुतः पूयते अज्यमानः सोमे अर्कास्त्रिष्टुभः सं नवन्ते ॥
Promienie (krowy) i moce karmiące (krowy mleczne) wołają o Somę; oświeceni wieszcze szukają Somy swoimi ruchami myśli. Soma, wyciśnięty, jest oczyszczany, gdy jest namaszczany; w Somie hymny, miary Trisztubh, ściskają się i odradzają.
Mantra 36
एवा नः सोम परिषिच्यमान आ पवस्व पूयमानः स्वस्ति । इन्द्रमा विश बृहता रवेण वर्धया वाचं जनया पुरंधिम् ॥
Tak dla nas, o Somo, będąc wylewany dokoła, spłyń tutaj oczyszczony dla dobrobytu. Wejdź w Indrę swoim rozległym dźwiękiem; pomnóż nasze słowo mocy, zrodź pełnię, która nosi i napełnia.
Mantra 37
आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥
Przebudzony i czujny, wieszcz prawdziwego porządku myśli, Soma, oczyszczając, zasiadł w misach. Jego kapłani, sparci w harmonii i zamyśle, pędzą naprzód, biegli w obrzędzie, szybcy jak woźnice, o rękach znających dzieło.
Mantra 38
स पुनान उप सूरे न धातोभे अप्रा रोदसी वि ष आवः । प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती स तू धनं कारिणे न प्र यंसत् ॥
On, oczyszczając, jak założyciel blisko Słońca, rozpostarł oba światy, napełniając je osobno. Nawet to, co drogie, jego drodzy pomocnicy i opieki, nie wstrzymuje; daje skarb temu, kto wykonuje dzieło.
Mantra 39
स वर्धिता वर्धनः पूयमानः सोमो मीढ्वाँ अभि नो ज्योतिषावीत् । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमुष्णन् ॥
On, pomnożony i pomnażający, Soma będąc oczyszczanym, hojny, przyszedł do nas ze światłem. Przez niego nasi pradawni Ojcowie, znawcy ścieżki, znalcy świata słońca, zdobyli Promienie (krowy), łamiąc kamień.
Mantra 40
अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मञ्जनयन्प्रजा भुवनस्य राजा । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे सुवान इन्दुः ॥
Ocean poszedł naprzód w pierwszym ustanowieniu prawa, rodząc stworzenia, król stawania się. Jak byk na filtrze, na wełnianym grzbiecie, rozległy Soma wzrósł, Indu, będąc wyciskany do narodzin.
Mantra 41
महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥
Wielką rzecz uczynił Soma potężny: jako embrion wód wybrał bogów. Oczyszczający złożył siłę w Indrze; Indu zrodził światło w Słońcu.
Mantra 42
मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम ॥
Raduj się w Vayu dla naszego poszukiwania i naszego wypełnienia; raduj się w Mitra-Varunie, gdy jesteś oczyszczony. Raduj się w zastępie Marutów, raduj się w bogach; raduj się w Niebiosach i Ziemi, o boski Somo.
Mantra 43
ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥
Płynij prosto, o Somo, pogromco krzywizny, odpędzając chorobę i wrogi napad. Wzbogać mleko mlekiem, pomnóż promienie oświecenia; jesteś Indry, a my jesteśmy twoimi towarzyszami.
Mantra 44
मध्वः सूदं पवस्व वस्व उत्सं वीरं च न आ पवस्वा भगं च । स्वदस्वेन्द्राय पवमान इन्दो रयिं च न आ पवस्वा समुद्रात् ॥
Oczyść dla nas słodkie wyciskanie, źródło bogactwa; oczyść dla nas siłę bohatera i także Bhagę, rozdzielającego błogość. Stań się słodki dla Indry, o oczyszczający Indu; i oczyść dla nas rayi, pełnię bytu, z głębi oceanu.
Mantra 45
सोमः सुतो धारयात्यो न हित्वा सिन्धुर्न निम्नमभि वाज्यक्षाः । आ योनिं वन्यमसदत्पुनानः समिन्दुर्गोभिरसरत्समद्भिः ॥
Soma, wyciśnięty, wylewa się w strumieniu; jak szybki rumak nie opuszcza kursu, jak rzeka zmierza ku głębi. Oczyszczając się, osiada we własnym łonie źródłowym; kropla spływa razem z promieniami oświecenia i z wodami, jednocząc światło i życie w jednym prądzie.
Mantra 46
एष स्य ते पवत इन्द्र सोमश्चमूषु धीर उशते तवस्वान् । स्वर्चक्षा रथिरः सत्यशुष्मः कामो न यो देवयतामसर्जि ॥
Ten Soma płynie dla ciebie, o Indro, mądry i pragnący w misach, pełen mocy. On jest widziany przez światło, porusza się jak rydwan, z prawdziwą i nieodpartą siłą; jak samo Pragnienie zostaje uwolniony dla tych, którzy zwracają się ku bogom.
Mantra 47
एष प्रत्नेन वयसा पुनानस्तिरो वर्पांसि दुहितुर्दधानः । वसानः शर्म त्रिवरूथमप्सु होतेव याति समनेषु रेभन् ॥
Ten Soma, oczyszczając się swoją dawną witalnością, przybiera formy Córki, Wód. Odziewając się w potrójnie chroniący pokój wewnątrz wód, porusza się między zgromadzeniami jak kapłan, śpiewając i ustanawiając harmonię w zborach istoty.
Mantra 48
नू नस्त्वं रथिरो देव सोम परि स्रव चम्वोः पूयमानः । अप्सु स्वादिष्ठो मधुमाँ ऋतावा देवो न यः सविता सत्यमन्मा ॥
Teraz dla nas, o boski Somo, poruszający się na rydwanie, spływaj dookoła do mis, oczyszczając się. W wodach jesteś najsłodszy, pełen miodowego zachwytu, znawca Prawa; jak Savitṛ, bóg prawdziwego zamiaru, budzisz w nas prawdziwy umysł.
Mantra 49
अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥
Płynij ku Vāyu, na ucztę natchnienia, śpiewając, płynij ku Mitra i Varunie, gdy się oczyszczasz. Płynij ku Narze, szybkiemu w myśli napędowej, pewnemu na ścieżce rydwanu; płynij ku Indrze, silnemu Bykowi z piorunowym ramieniem, aby wszystkie moce prawego ruchu mogły być w nas zgromadzone.
Mantra 50
अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥
Płynij ku jasnym szatom, dobrze odzianym mocom; płynij ku krowom mlecznym, które obficie dają, gdy się oczyszczasz. Płynij ku lśniącym skarbom dla naszego niesienia, ku złotym pełniom; i ku szybkim koniom i siłom rydwanu, o boski Somo, dając zewnętrzne formy, które wspierają wewnętrzny postęp.
Mantra 51
अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः । अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः ॥
Płynij ku nam z niebiańskimi bogactwami; płynij ze wszystkimi ziemskimi pełniami, o oczyszczający. Płynij z tym, dzięki czemu możemy osiągnąć prawdziwą substancję zysku; płynij do nas z dziedzictwem wieszczym, jak ród Jamadagni, aby nasza istota mogła odziedziczyć natchnioną moc.
Mantra 52
अया पवा पवस्वैना वसूनि माँश्चत्व इन्दो सरसि प्र धन्व । ब्रध्नश्चिदत्र वातो न जूतः पुरुमेधश्चित्तकवे नरं दात् ॥
Tą ścieżką oczyszczenia, o Indu, oczyść się; nią wyprowadź te bogactwa w jeziorze istnienia. Tutaj nawet jasny porusza się jak wiatr uczyniony szybkim; a nawet Purumēdha daje rzemieślnikowi siłę bohatera, niech zainspirowana umiejętność otrzyma swą męską moc z wyklarowanej rozkoszy.
Mantra 53
उत न एना पवया पवस्वाधि श्रुते श्रवाय्यस्य तीर्थे । षष्टिं सहस्रा नैगुतो वसूनि वृक्षं न पक्वं धूनवद्रणाय ॥
A dla nas, przez to oczyszczenie, oczyść się na sławnym brodzie, przeprawie tego, co godne bycia usłyszanym. Strząśnij dla nas skarby, sześćdziesiąt tysięcy, jak dojrzałe drzewo, które zrzuca swój owoc na bitwę: niech dojrzała obfitość duszy spadnie z wysoka w nasze dążenie.
Mantra 54
महीमे अस्य वृषनाम शूषे माँश्चत्वे वा पृशने वा वधत्रे । अस्वापयन्निगुतः स्नेहयच्चापामित्राँ अपाचितो अचेतः ॥
Wielkie zaiste są te potężne moce jego siły, czy to w Māṃścatva, czy w Pṛśana, czy w Vadhatra. On uśpienia to, co ukryte, i czyni to uległym; a odpędza wrogów, te niepostrzegające, nierozmyślające ruchy, wyrzucając ich od nas.
Mantra 55
सं त्री पवित्रा विततान्येष्यन्वेकं धावसि पूयमानः । असि भगो असि दात्रस्य दातासि मघवा मघवद्भ्य इन्दो ॥
Przechodząc przez trzy rozpostarte sita, biegniesz jedną ścieżką, o Somo, będąc oczyszczanym. Jesteś Bhagą, mocą rozkoszy i rozdawnictwa; jesteś dawcą daru, bogatą siłą, która obdarza bogatych, o Indu.
Mantra 56
एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥
Ten Soma, znawca całości, spływa z rozeznającą wolą; on jest królem wszelkiego stawania się. Wysyłając swe świetliste krople w zgromadzeniach, Indu przechodzi poza, a także razem z, wełnianym filtrem, opanowując bramy wyzwolenia.
Mantra 57
इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥
Silne, niezdradzone moce liżą jasnego Indu; widzący wołają na stopniu jak pragnące ptaki wizji. Niewzruszeni popychają go dziesięcioma szybkimi uderzeniami; namaszczają jego formę sokiem wód.
Mantra 58
त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
Z tobą, o Somo w oczyszczaniu, niech zawsze zbieramy i układamy osiągnięty zysk w dźwiganiu życia. Niech Mitra i Varuṇa powiększą to dla nas, Aditi, Rzeka przepływu, Ziemia i Niebo również.
Soma’s impulsion and ‘golden force’ set him in motion as the pressed god begins purification and mingles his essence with the gods (the rite as a living, luminous process).
The hymn elaborates Soma’s movement around the filter, his chanting/roaring vitality, and his entry into the bright sacrificial dwelling; the priests’ skilled, coordinated action is highlighted as they speed him onward into the bowls.
Soma, awake and vigilant, is enthroned in the vessels as the effective center of the rite—purity becomes power, and the clarified essence is ready to confer enduring gain.
The hymn turns explicitly to lasting prosperity and protection: with Soma’s help the community ‘gathers the accomplished gain,’ and the wider cosmic guardians (Mitra, Varuṇa, Aditi, Heaven and Earth, the flowing Sindhu) are asked to enlarge and stabilize it.
अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥आ जागृविर्विप्र ऋता मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु । सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः ॥त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥Soma Pavamāna is Soma ‘in purification’—the pressed sacred juice treated as a deity as it is strained through the filter and made fit to be offered to the gods.
The hymn describes Soma being pressed, flowing around and through the filter, entering the bowls, and becoming a powerful, purified essence that brings prosperity and strengthens the divine order.
They are invoked as supporting cosmic powers to enlarge and stabilize the benefits gained through Soma—so the prosperity and order produced by the rite become lasting and protected.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.