Sarga 3

Verse 1

तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः ।प्रतिगृह्याब्रवीद्राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः ॥१॥

Przyjmując ich lotosopodobne złożone dłonie wzniesione w czci, król przyjął ich hołd i przemówił do nich słowa zarówno miłe, jak i pożyteczne.

Verse 2

अहोऽस्मि परमप्रीतः प्रभावश्चातुलो मम ।यन्मे ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं यौवराज्यस्थमिच्छथ ॥२॥

Och, jestem najwyższe ucieszony, a moja chwała również jest nieporównywalna, skoro pragniecie, aby mój ukochany najstarszy syn został wprowadzony na urząd juwaradży, księcia-regenta.

Verse 3

इति प्रत्यर्च्य तान्राजा ब्राह्मणानिदमब्रवीत् ।वसिष्ठं वामदेवं च तेषामेवोपशृण्वताम् ॥३॥

Tak więc, po należnym uczczeniu tych braminów, król wypowiedział te słowa, gdy oni słuchali, zwracając się również do Wasiszty i Wamadewy.

Verse 4

चैत्रश्श्रीमानयं मासः पुण्यः पुष्पितकाननः ।यौवराज्याय रामस्य सर्वमेवोपकल्प्यताम् ॥४॥राज्ञस्तूपरते वाक्ये जनघोषो महानभूत् ।

Ten pomyślny miesiąc Czajtra jest święty, z gajami w pełnym rozkwicie. Niech wszystko zostanie przygotowane do namaszczenia Ramy na następcę tronu. Gdy król skończył mówić, od ludzi powstał wielki okrzyk aprobaty.

Verse 5

शनैस्तस्मिन्प्रशान्ते च जनघोषे जनाधिपः ॥५॥वसिष्ठं मुनिशार्दूलं राजा वचनमब्रवीत् ।

Gdy ten tumult ludu stopniowo ucichł, król, pan ludzi, wypowiedział te słowa do Wasziszthy, tygrysa wśród ascetów.

Verse 6

अभिषेकाय रामस्य यत्कर्म सपरिच्छदम् ॥६॥तदद्य भगवन् सर्वमाज्ञापयितु मर्हसि ।

O czcigodny, racz dziś rozkazać wszystko, wraz z wymaganymi przedmiotami, co jest potrzebne do świętej konsekracji Ramy.

Verse 7

तच्छ्रुत्वा भूमिपालस्य वसिष्ठो द्विजसत्तमः ॥७॥आदिदेशाग्रतो राज्ञ स्स्थितान्युक्तान् कृताञ्जलीन् ।

Usłyszawszy słowa króla, Wasisztha, najwybitniejszy wśród braminów, wydał polecenia wyznaczonym urzędnikom, którzy stali przed królem ze złożonymi dłońmi.

Verses 8-11

सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि ॥८॥शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी ।अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि ॥९॥चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम् ।चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम् ॥१०॥शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम् ।हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च ॥११॥उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः ।

Jutro z rana zgromadźcie w sanktuarium ognia króla: złoto i inne metale szlachetne, klejnoty, ofiary i zioła lecznicze; białe girlandy, prażone ziarno, miód i ghee trzymane oddzielnie; nieużywane szaty, rydwan i broń wszelkiego rodzaju; czteroczęściową armię i słonia o pomyślnych znakach; białe wachlarze z ogona jaka, sztandar i jasny parasol; sto lśniących złotych naczyń; kompletną skórę tygrysa; i byka ze złotymi rogami.

Verses 12-13

यच्चान्यत्किञ्चिदेष्टव्यं तत्सर्वमुपकल्प्यताम् ॥१२॥अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च ।चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः ॥१३॥

A cokolwiek innego, nawet najmniejsza rzecz, musi być zdobyte, niech wszystko to zostanie należycie przygotowane. Niech bramy wewnętrznych komnat oraz całego miasta zostaną uczczone i przyozdobione drzewem sandałowym i girlandami, oraz słodkim, wonnym kadzidłem.

Verse 14

प्रशस्तमन्नं गुणवद्दधिक्षीरोपसेचनम् ।द्विजानां शतसाहस्रे यत्प्रकाममलं भवेत् ॥१४॥

Niech zostanie przygotowane doskonałe jedzenie, szlachetny ryż wzbogacony jogurtem i mlekiem, czyste i wystarczające dla stu tysięcy braminów, by jedli do syta według życzenia.

Verse 15

सत्कृत्य द्विजमुख्यानां श्वःप्रभाते प्रदीयताम् ।घृतं दधि च लाजाश्च दक्षिणाश्चापि पुष्कलाः ॥१५॥

Po należnym uczczeniu najznakomitszych braminów, niech jutro o świcie zostaną im rozdane ghi, jogurt, prażone ziarna oraz obfite dary.

Verse 16

सूर्येऽभ्युदितमात्रे श्वो भविता स्वस्तिवाचनम् ।ब्राह्मणाश्च निमन्त्र्यन्तां कल्प्यन्तामासनानि च ॥१६॥

Jutro, gdy tylko słońce wzejdzie, niech zostaną odprawione błogosławieństwa; a bramini niech zostaną zaproszeni i niech zostaną dla nich przygotowane miejsca siedzące.

Verse 17

आबध्यन्तां पताकाश्च राजमार्गश्च सिंच्यताम् ।सर्वे च तालावचरा गणिकाश्च स्वलङ्कृताः ॥१७॥कक्ष्यां द्वितीयामासाद्य तिष्ठन्तु नृपवेश्मनः ।

Niech zostaną przymocowane sztandary, a królewskie drogi niech zostaną skropione wodą. Niech wszyscy artyści i kurtyzany, pięknie przybrane, udadzą się do drugiego wewnętrznego dziedzińca pałacu króla i tam pozostaną.

Verse 18

देवायतनचैत्येषुसान्नभक्षा स्सदक्षिणाः ॥१८॥उपस्थापयितव्या स्स्युर्माल्ययोग्याः पृथक्पृथक् ।

Przy świątyniach i świętych miejscach niech zostaną osobno ustawieni słudzy - zaopatrzeni w jedzenie i poczęstunek wraz z darami - gotowi do ofiarowania girland.

Verse 19

दीर्घासिबद्धा योधाश्च सन्नद्धा मृष्टवाससः ॥१९॥महाराजाङ्गणं सर्वे प्रविशन्तु महोदयम् ।

Niech wszyscy wojownicy - odziani w świeże szaty, w pełni uzbrojeni, z długimi mieczami u boku - wejdą do wspaniałego dziedzińca wielkiego króla.

Verse 20

एवं व्यादिश्य विप्रौ तौ क्रियास्तत्र सुनिष्ठितौ ॥२०॥चक्रतुश्चैव यच्छेषं पार्थिवाय निवेद्य च ।

Tak ci dwaj zdyscyplinowani bramini, udzieliwszy tam instrukcji dotyczących obrzędów, wykonali to, co pozostało do zrobienia, i zameldowali o tym królowi.

Verse 21

कृतमित्येव चाब्रूतां अभिगम्य जगत्पतिम् ॥२१॥यथोक्तवचनं प्रीतौ हर्षयुक्तौ द्विजर्षभौ ।

Przystąpiwszy do pana ziemi, dwaj wybitni bramini, zadowoleni i pełni radości, powiedzieli zgodnie z jego rozkazem: "Stało się".

Verse 22

ततस्सुमन्त्रं द्युतिमान्राजा वचनमब्रवीत् ।रामः कृतात्मा भवता शीघ्रमानीयतामिति ॥२२॥

Wtedy promienny król rzekł do Sumantry: "Sprowadźcie natychmiast tutaj Ramę, tego opanowanego duchem".

Verse 23

स तथेति प्रतिज्ञाय सुमन्त्रो राजशासनात् ॥२३॥रामं तत्रानयाञ्चक्रे रथेन रथिनां वरम् ।

Sumantra, najwybitniejszy z woźniców, przytaknął: "Niech tak się stanie", i działając na rozkaz króla, przywiózł Ramę na rydwanie.

Verses 24-25

अथ तत्र समासीना स्तदा दशरथं नृपम् ॥२४॥प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः ।म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः ॥२५॥उपासाञ्चक्रिरे सर्वे तं देवा इव वासवम् ।

Wtedy, gdy zasiedli tam, królowie ze wschodu i północy, z zachodu i południa, władcy mleczcha i arja oraz inni mieszkający przy lasach i górskich granicach, wszyscy oddawali hołd królowi Daśarathie, jak dewy Indrze.

Verse 26

तेषां मध्ये स राजर्षिर्मरुतामिव वासवः ॥२६॥प्रासादस्थो रथगतं ददर्शायान्तमात्मजम् ।

Pośród nich ów królewski mędrzec - jak Indra pośród Marutów - stojąc w pałacu, ujrzał swego syna zbliżającego się, siedzącego na rydwanie.

Verses 27-29

गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम् ॥२७॥दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम् ।चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम् ॥२८॥रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम् ।घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः ॥२९॥न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः ।

Rama wyglądał jak samo wcielenie króla Gandharwów, słynącego na świecie z męstwa - długoramienny, potężny, kroczący dostojnym chodem jak pijany słoń, o twarzy lśniącej jak kamień księżycowy i niezwykle miły dla oka. Swym pięknem, szlachetnością i cnotami porywał oczy i serca ludzi; jak deszcz, który raduje ludzi spalonych upałem, tak on cieszył poddanych. Patrząc, jak się zbliża, król nie mógł się nim nasycić.

Verse 30

अवतार्य सुमन्त्रस्तं राघवं स्यन्दनोत्तमात् ॥३०॥पितुस्समीपं गच्छन्तं प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात् ।

Sumantra pomógł Raghawie zsiąść z wspaniałego rydwanu; a gdy Rama szedł ku obecności ojca, Sumantra podążał za nim z złożonymi dłońmi.

Verse 31

स तं कैलासशृङ्गाभं प्रासादं नरपुङ्गवः ॥३१॥आरुरोह नृपं द्रष्टुं सह सूतेन राघवः ।

Wtedy Raghawa - najlepszy wśród ludzi - wstąpił na ten pałac, wzniosły jak szczyt Kailasy, w towarzystwie swego woźnicy, aby ujrzeć króla.

Verse 32

स प्राञ्जलिरभिप्रेत्य प्रणतः पितुरन्तिके ॥३२॥नाम स्वं श्रावयन्रामो ववन्दे चरणौ पितुः ।

Z złączonymi dłońmi Rama zbliżył się do swego ojca, skłonił się nisko u jego boku, pokornie wypowiedział swoje imię i z czcią dotknął stóp ojca.

Verse 33

तं दृष्ट्वा प्रणतं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं नृपः ॥३३॥गृह्याञ्जलौ समाकृष्य सस्वजे प्रियमात्मजम् ।

Ujrzawszy swego ukochanego syna stojącego blisko, skłonnego z złączonymi dłońmi, król ujął jego złożone ręce, przyciągnął go do siebie i uściskał.

Verse 34

तस्मै चाभ्युदितं दिव्यं मणिकाञ्चनभूषितम् ॥३४॥दिदेश राजा रुचिरं रामाय परमासनम् ।

Wtedy król polecił, aby dla Ramy przygotowano wspaniałe, podwyższone, boskie miejsce, przyozdobione klejnotami i złotem.

Verse 35

तदासनवरं प्राप्य व्यदीपयत राघवः ॥३५॥स्वयैव प्रभया मेरुमुदये विमलो रविः ।

Zasiadłszy na tym znakomitym miejscu, Ragawa lśnił, jak bezskazitlenne poranne słońce oświetlające górę Meru własnym blaskiem.

Verse 36

तेन विभ्राजता तत्र सा सभाऽभिव्यरोचत ॥३६॥विमलग्रहनक्षत्रा शारदी द्यौरिवेन्दुना ।

Gdy on tam lśnił, samo zgromadzenie jaśniało, jak jasne jesienne niebo usiane planetami i gwiazdami, rozświetlone przez księżyc.

Verse 37

तं पश्यमानो नृपतिस्तुतोष प्रियमात्मजम् ॥३७॥अलङ्कृतमिवात्मानमादर्शतलसंस्थितम् ।

Wpatrując się w swego ukochanego syna, król czuł głoką radość, jakby oglądał własną przyozdobioną osobę odbitą na powierzchni zwierciadła.

Verse 38

स तं सस्मितमाभाष्य पुत्रं पुत्रवतां वरः ॥३८॥उवाचेदं वचो राजा देवेन्द्रमिव काश्यपः ।

Uśmiechając się, gdy zwracał się do syna, król, najlepszy wśród ojców, wypowiedział te słowa, jak Kasjapa przemawiający do Dewendry.

Verse 39

ज्येष्ठायामसि मे पत्न्यां सदृश्यां सदृशस्सुतः ॥३९॥उत्पन्नस्त्वं गुणश्रेष्ठो मम रामात्मजः प्रियः ।

O Ramo, z mojej najstarszej żony, samej najbardziej godnej, narodziłeś się jako godny syn, najwybitniejszy w cnotach i drogi mi jako własne dziecko.

Verse 40

यतस्त्वया प्रजाश्चेमा स्स्वगुणैरनुरञ्जिताः ॥४०॥तस्मात्त्वं पुष्ययोगेन यौवराज्यमवाप्नुहि ।

Ponieważ własnymi cnotami zdobyłeś serca tych poddanych, dlatego, gdy Księżyc połączy się z pomyślną Puszją, obejmij urząd juwaradży, następcy tronu.

Verse 41

कामतस्त्वं प्रकृत्यैव विनीतो गुणवानसि ॥४१॥गुणवत्यपि तु स्नेहात्पुत्र वक्ष्यामि ते हितम् ।

Zaprawdę, z samej swej natury jesteś uprzejmy i obdarzony cnotami; jednak, synu mój, nawet tak cnotliwemu powiem to, co jest dla ciebie pożyteczne - z miłości.

Verse 42

भूयो विनयमास्थाय भव नित्यं जितेन्द्रियः ॥४२॥कामक्रोधसमुत्थानि त्यजेथा व्यसनानि च ।

Pielęgnuj pokorę jeszcze bardziej i zawsze miej zmysły opanowane; wyrzekaj się też wad i udręk, które powstają z pożądania i gniewu.

Verse 43

परोक्षया वर्तमानो वृत्त्या प्रत्यक्षया तथा ॥४३॥अमात्यप्रभृतीस्सर्वाःप्रकृतीश्चानुरञ्जय ।

Swoim postępowaniem - czy to w ich nieobecności, czy w ich obecności - utrzymuj w zadowoleniu wszystkie grupy: ministrów oraz lud alike.

Verses 44-45

कोष्ठागारायुधागारैःकृत्वा सन्निचयान्बहून् ॥४४॥तुष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम् ।तस्यनन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वाऽमृतमिवामराः ॥४५॥तस्मात्त्वमपि चात्मानं नियम्यैवं समाचर ।

Kto, czyniąc obfite zapasy w spichlerzach i zbrojowniach, rządzi ziemią, trzymając poddanych zadowolonych i oddanych, jego sojusznicy radują się, jak bogowie, którzy zdobyli amritę. Dlatego i ty, powściągając się, postępuj właśnie tak.

Verse 46

तच्छ्रुत्वा सुहृदस्तस्य रामस्य प्रियकारिणः ॥४६॥त्वरिताः शीघ्रमभ्येत्य कौसल्यायै न्यवेदयन् ।

Usłyszawszy to, dobrze życzący Ramie, pragnący sprawić radość, pośpieszyli natychmiast do Kausalji i oznajmili jej nowinę.

Verse 47

सा हिरण्यं च गाश्चैव रत्नानि विविधानि च ॥४७॥व्यादिदेश प्रियाख्येभ्यः कौसल्या प्रमदोत्तमा ।

Kausalja, najprzedniejsza wśród kobiet, rozkazała dać złoto, krowy i rozmaite klejnoty posłańcom, którzy przynieśli radosną wieść.

Verse 48

अथाऽभिवाद्य राजानं रथमारुह्य राघवः ॥४८॥ययौ स्वं द्युतिमद्वेश्म जनौघैः प्रतिपूजितः ।

Wtedy Raghawa, oddawszy pokłon królowi, wsiadł na swój rydwan i udał się do swojej lśniącej rezydencji, czczony przez tłumy ludzi.

Verse 49

ते चापि पौरा नृपतेर्वचस्तच्छृत्वा तथा लाभमिवेष्टमाशु ।नरेन्द्रमामन्त्र्य गृहाणि गत्वादेवान्समानर्चुरतिप्रहृष्टाः ॥

Obywatele też, usłyszawszy ogłoszenie króla, poczuli to jak zyskanie upragnionego skarbu. Pożegnawszy się z władcą, szybko udali się do domów i, pełni radości, wielbili bogów.