Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 3 in Sanskrit

Valmiki

Ayodhya KandaSarga 349 Verses

Sarga 3

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम् (Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja)

अयोध्याकाण्ड

अस्मिन् सर्गे पौरजनाः अञ्जलिपद्म-प्रणामेन दशरथं रामस्य यौवराज्याभिषेकाय प्रेरयन्ति; राजा च प्रियहित-वचोभिः तान् प्रत्यर्चयति। ततः स वसिष्ठं वामदेवं च ब्राह्मणान् समक्षं विधि-व्यवस्थापनाय नियोज्य, चैत्रमासस्य पुण्यत्वं निर्दिश्य—“रामस्य यौवराज्याय सर्वमुपकल्प्यताम्” इति राजाज्ञां घोषयति। वसिष्ठोऽमात्य-युक्तान् आदेशयति—अग्न्यागार-स्थाने सुवर्ण-रत्न-औषधि-शुक्लमाल्य-लाजा-मधु-घृत-वासांसि, रथ-आयुध-चतुरङ्गबल-शुभलक्षण-गज, चामर-ध्वज-छत्र, शातकुम्भ-कुम्भ-शत, हिरण्यशृङ्ग-ऋषभ, व्याघ्रचर्मादीनि समुपस्थापयितव्यानि। नगरद्वारालङ्कारः चन्दनस्रग्भिः धूपैश्च, द्विजभोजन-दान-दक्षिणा-व्यवस्था, स्वस्तिवाचन-निमन्त्रण-आसन-कल्पना, राजमार्ग-सिञ्चन-पताका-बंधन-नाट्य-ताला-आवचर-गणिका-व्यवस्था, देवायतन-चैत्येषु पृथगुपस्थापनं, योधानां सन्नद्ध-प्रवेशश्च—इत्येवं राज्याभिषेकस्य सार्वजनिक-धार्मिक-प्रशासनिक-समन्वयः प्रत्यक्षीभवति। क्रिया-समाप्तौ वसिष्ठ-वामदेवौ “कृतम्” इति राज्ञे निवेदयतः। ततः सुमन्त्रः रामम् आनयति; विविध-देशीय-भूमिपालाः दशरथं देवा इव वासवं उपासते। रामस्य आगमनं रूप-गुण-वर्णनैः विस्तरेण प्रदर्श्यते; दशरथः पुत्रम् आलिङ्ग्य आसनं ददाति, पुष्ययोगे यौवराज्य-प्राप्तिं निवेद्य राजोपदेशं ददाति—इन्द्रियनिग्रहः, कामक्रोध-त्यागः, अमात्य-प्रकृति-रञ्जनम्, कोष्ठागार-आयुधागार-सञ्चयः, मित्र-तोष इत्यादि। अन्ते राममित्राः कौसल्यां सूचयन्ति; सा दूतान् दानैः सत्करोति; रामो राजानं नमस्कृत्य स्वगृहं प्रतियाति, पौराश्च देवपूजां कुर्वन्ति।

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.3

Shlokas

Verse 1

तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः।प्रतिगृह्याब्रवीद्राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः।।।।

तेषामञ्जलिपद्मानि सर्वशः प्रगृहीतानि प्रतिगृह्य राजा तेभ्यः प्रियहितं वचोऽब्रवीत्।

Sarga 3

Shlokas

Frequently Asked Questions

Ask anything about Sarga 3 of the Valmiki Ramayana

Sarga 3

Shlokas

Frequently Asked Questions

Ask anything about Sarga 3 of the Valmiki Ramayana