ਅਗਨੀ

ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਦਾ ਸਤੁਤਿ-ਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਦੇਵ, ਋ਤਵਿਜ; ਹੋਤਾਰ, ਰਤਨਧਾਤਮ—ਅੰਦਰਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ/ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ।

ਸਾਡੇ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਸੁਰੂਪ, ਅਕ੍ਰਿਤਨੁ (ਅਖੰਡ) ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ—ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੁਹਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਣ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਜੁਹੂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ—ਦਿਵ੍ਯ ਦਾ ਅੰਤਰੰਗ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ—ਆਹਵਾਨਕ ਹੋਤਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦਸ; ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਉਹ ਸੁਕ੍ਰਤੁ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ-ਫਲਦਾਇਕ ਸੰਕਲਪ—ਹੋਵੇ।

ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ‘ਅੰਦਰ ਸਾਰੀਆਂ ਔਖਧੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੀ—ਵਿਸ਼ਵਸ਼ੰ, ਸਭ ਦਾ ਚਿਕਿਤਸਕ ਬਣ ਕੇ—ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।’

ਯਾਤੁਧਾਨ-ਨਾਸ਼ਕ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਕਿਮੀਦਿਨ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ ਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਦੇਵ, ਯਥਾਵਿਧੀ ਵੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਦਾ ਹੰਤਾ ਬਣਿਆ ਹੈਂ।

ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੋਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਓ—ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੋੜ ਦਿਓ।

ਹੇ ਇਸ਼ੇ (ਆਹਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ), ਤੇਰੇ ਲਈ; ਹੇ ਊਰਜੇ (ਬਲ), ਤੇਰੇ ਲਈ। ਹੇ ਵਾਯੁ, ਤੁਸੀਂ ਥਿਰ ਰਹੋ; ਹੇ ਉਪਵਾਯੁ, ਤੁਸੀਂ ਥਿਰ ਰਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਮ ਕਰਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ। ਹੇ ਅਗਨੀ-ਸੰਬੰਧੀ (ਧੇਨੂਓ), ਦੇਵ-ਭਾਗ (ਯਜ੍ਞ-ਹਿੱਸੇ) ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪਲੋ—ਬਲਵਤੀਆਂ, ਦੁੱਧਵਤੀਆਂ…

ਦੈਵੀ ਕਰਮ ਲਈ, ਦੇਵ-ਯਜ੍ਯਾ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੋ। ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਦਾ ਘਰਮ (ਉਸ਼ਨ ਪਾਨ/ਘ੍ਰਿਤ) ਤੂੰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਦ੍ਯੌ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵਧਾਯਾ (ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਹੈਂ। ਪਰਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ; ਡਿਗ ਨਾ ਪੈ। ਤੂੰ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈਂ, ਸਦਾਧਾਰ (ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਰ)…

ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਯੂ ਲਈ। ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਿੱਚ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ—ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ (ਹਵਿਸ) ਮੈਂ ਕੱਢ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅਗਨੀ-ਸੋਮ ਨੂੰ—ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੀ, ਕਲਿਆਣ ਲਈ। ਤੈਨੂੰ ਅਨਾਰਾਤੀ (ਅਨਿਸ਼ਟ)…

ਹੇ ਭਾਰਗਵ! ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜਲ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ (ਅਗਨੀ) ਨਾਲ ਸੰਸਰਗ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਤਪਤ ਤੇਜਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਉਸ਼ਮਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਆ, ਜਾਤਵੇਦਸ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਮਰੁੱਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਯਜ੍ਞ ਕਰਵਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।”

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਜਰਿਤਾਰੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਅਗਨਿ) ਦੀ ਸ੍ਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ।