
Sukta 4.1
Vāmadeva Gautama
Agni (with an implicit horizon of the Devas acting through Agni)
Trishtubh (probable for RV 4.1; verify per pada count in critical edition)
ਰਿਗਵੇਦ 4.1 ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ (ਅਰਤੀ) ਅਤੇ ਮਰਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਮਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਜਨਮ ਮਿਥਕ ਦੀਆਂ ਛਬੀਆਂ—ਮੱਧ-ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਗੁਪਤ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਅਗਨੀ—ਅਤੇ ਯਜ್ಞ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਸਭ ਲਈ ਸਾਰਵਭੌਮ ਅਤਿਥੀ, ਜੋ ਉਪਾਸਕਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਲਤਾ ਦਾ ਮੱਧਸਥ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 1
त्वां ह्यग्ने सदमित्समन्यवो देवासो देवमरतिं न्येरिर इति क्रत्वा न्येरिरे । अमर्त्यं यजत मर्त्येष्वा देवमादेवं जनत प्रचेतसं विश्वमादेवं जनत प्रचेतसम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਇਕ-ਮਨ, ਇਕ-ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਜਾਗਰੂਕ ਕ੍ਰਤੁ (ਚੇਤਨ ਇਰਾਦੇ) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਅਮਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰੋ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਦੇਵਤ੍ਵ ਜਨਮਾਵ—ਜੋ ਦੇਵਤ੍ਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਚੇਤਸ (ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ) ਦੇਵਤ੍ਵ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਨਮਾਵ।
Mantra 2
स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮੋੜ ਕੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ; ਸੁਮਤਿ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਲਿਆ—ਯਜ੍ਞ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ, ਯਜ੍ਞਵਾਨ ਵਰੁਣ ਨੂੰ। ਤਵਾਨ ਆਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ, ਚਰਸ਼ਣੀਧ੍ਰਿਤ (ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਰਾਜੇ ਨੂੰ—ਮਨੁੱਖੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।
Mantra 3
सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥
ਹੇ ਸਖਾ, ਆਪਣੇ ਸਖੇ ਵੱਲ ਮੁੜ; ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਰਥ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਆ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ, ਹੇ ਦਸਮ (ਅਦਭੁਤ-ਕਰਮੀ)। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਨੁ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰੁਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੱਭ ਕੇ ਦੇ। ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉੱਦਮ ਲਈ, ਹੇ ਜ੍ਵਲੰਤ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਕਰ; ਹੇ ਦਸਮ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰ।
Mantra 4
त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਦੇਵ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਲੈ ਚੱਲ। ਯਜ्ञ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ, ਵਹਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਬਲ, ਤੀਬਰ ਜ੍ਵਲੰਤ—ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਭ ਵੈਰ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇ।
Mantra 5
स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषसो व्युष्टौ । अव यक्ष्व नो वरुणं रराणो वीहि मृळीकं सुहवो न एधि ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ—ਇਸ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਯਜ; ਕਿਰਪਾ ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਵਧ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ।
Mantra 6
अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्यायाः स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥
ਇਸ ਸੁਭਾਗੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ, ਦੇਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ। ਅਘਨਿਆ ਗਾਂ ਤੋਂ ਪਰਿਪੱਕ ਤਾਪ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸ਼ੁੱਧ ਘ੍ਰਿਤ ਜਿਵੇਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇੱਛਣਯੋਗ ਹੈ; ਦੇਵ ਦਾ ਦਾਨ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਓਵਰਫ਼ਲੋ ਕਰਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।
Mantra 7
त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਰਮ ਜਨਮ ਹਨ—ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿਹਣੀਯ—ਅਗਨੀ ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਜਨਿਮਾਨ। ਅਨੰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਵਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਇਆ ਹੈ: ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਆਰਯ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ।
Mantra 8
स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥
ਉਹ ਦੂਤ ਹੈ; ਸਭ ਸਦਮਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਤ੍ਰ—ਹਿਰਣ੍ਯ ਰਥ ਵਾਲਾ, ਹਵਿ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੀਭ ਵਾਲਾ। ਰੋਹਿਦ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੂਪਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ—ਸਦਾ ਰਣਵ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਿਤੁਮਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
स चेतयन्मनुषो यज्ञबन्धुः प्र तं मह्या रशनया नयन्ति । स क्षेत्यस्य दुर्यासु साधन्देवो मर्तस्य सधनित्वमाप ॥
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞਬੰਧੁ ਵਜੋਂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਦੁਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਾਰਜ ਸਾਧਦਾ ਹੈ; ਮਰਤ੍ਯ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਸਧਨਿਤ੍ਵ—ਸਾਥੀਪਣ—ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 10
स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥
ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਗਨੀ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲੇ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਰਤਨ ਵੱਲ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦੇਣਯੋਗ ਦਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲ। ਕਿਉਂਕਿ ਧੀ (ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਸਭ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੜਿਆ; ਅਤੇ ਦ੍ਯੌਃ ਪਿਤਾ, ਜਨਿਤਾ, ਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਬੀਜ ਅਤੇ ਸਾਰ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹਾ ਗਿਆ।
Mantra 11
स जायत प्रथमः पस्त्यासु महो बुध्ने रजसो अस्य योनौ । अपादशीर्षा गुहमानो अन्तायोयुवानो वृषभस्य नीळे ॥
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਸੇਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਮੱਧਲੋਕ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਜਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅੰਦਰਲੇ ਗੁਪਤ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਨੀੜ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 12
प्र शर्ध आर्त प्रथमं विपन्याँ ऋतस्य योना वृषभस्य नीळे । स्पार्हो युवा वपुष्यो विभावा सप्त प्रियासोऽजनयन्त वृष्णे ॥
ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰਧ—ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਚਨ—ਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਨੀੜ ਵਿੱਚ। ਮਨੋਹਰ, ਨੌਜਵਾਨ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਪਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲਾ; ਸੱਤ ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੇ (ਮਹਾਬਲਵਾਨ) ਲਈ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 13
अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥
ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰ ਤ—ਸੱਚ—ਵੱਲ ਤੇਜ਼ ਜਤਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਅਸ਼ਮਵ੍ਰਜ—ਪੱਥਰ ਦੇ ਘੇਰੇ—ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅੰਦਰ ਸੁਦੁਘਾ—ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਧਾਰਾਂ—ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲਾਲਿਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚਾੜ੍ਹਿਆ।
Mantra 14
ते मर्मृजत ददृवांसो अद्रिं तदेषामन्ये अभितो वि वोचन् । पश्वयन्त्रासो अभि कारमर्चन्विदन्त ज्योतिश्चकृपन्त धीभिः ॥
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿ—ਪੱਥਰ—ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਸਿਆ; ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਗੋਪਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਕਰਮ-ਰਚਨਾ ਵੱਲ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੋਤ ਲੱਭੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 15
ते गव्यता मनसा दृध्रमुब्धं गा येमानं परि षन्तमद्रिम् । दृळ्हं नरो वचसा दैव्येन व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥
ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਰੋਕ ਬਣੇ ਅਦ੍ਰਿ—ਪੱਥਰ—ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਜੋ ਜੋਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਦੈਵੀ ਵਚਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਰ-ਉਸ਼ਿਜ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗੋਮੰਤ ਗੋ-ਵਾਟਾ/ਪੇਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 16
ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਧੇਨੂ (ਗੋ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਰਮ ਮਾਪ—ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ—ਲੱਭ ਲਏ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਗੋ ਦੀਆਂ ਦਿਪਤ ਅਰੁਣ ਕਿਰਣਾਂ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
Mantra 17
नेशत्तमो दुधितं रोचत द्यौरुद्देव्या उषसो भानुरर्त । आ सूर्यो बृहतस्तिष्ठदज्राँ ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥
ਘਣਾ ਹਨੇਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਦਿਆਉ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਦਿਵ੍ਯ ਉਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਨੁ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ—ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਵੀ ਵੇਖਦਾ, ਅਤੇ ਵਕਰਤਾ ਵੀ ਵੇਖਦਾ।
Mantra 18
आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥
ਫਿਰ ਜਾਗ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿਉ-ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰਤਨ (ਧਨ) ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਭ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ; ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਹੇ ਵਰੁਣ—ਸਾਡੀ ਧੀ (ਚਿੰਤਨ-ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਲਈ ਸਤ੍ਯ ਕਾਇਮ ਰਹੇ।
Mantra 19
अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥
ਮੈਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ੁੱਧ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਹੋਤਾ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼੍ਵਭਰਸ ਨੂੰ, ਯਜ्ञ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਨੂੰ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਥਣ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਗੋ-ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮ-ਰਸ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
Mantra 20
विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः ॥
ਯਜ्ञਯੋਗ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਅਦਿਤੀ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਵਾਂਗ—ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀ, ਜਾਤਵੇਦਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਵੇ।
It asks Agni to lead the sacrifice and human life as a divinely appointed guide, and to awaken an immortal, luminous awareness within mortal beings.
Because fire is both physically kindled and also symbolically present as a subtle inner power—concealed in the secret place, yet continually renewing and reappearing when invoked.
“Jātavedas” is Agni as the knower of all births/origins—one who understands how things come into being and who can bring the divine into manifestation for the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.