Rig Veda 9.85.12: Mandala 9, Sukta 85, Mantra 12

Sukta 9.85

Devata: Soma Pavamāna / Gandharva-as-Soma-guardian

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः ॥

Transliteration

ūrdhvó gandharvó ádhi nā́ke asthād víśvā rūpā́ prati-cákṣāṇo asya | bhā́nūḥ śukréṇa śóciṣā vy àdyaut prā́rūrucad ródasī mātárā śúciḥ ||

Translation

ଊର୍ଧ୍ୱ ଭାବେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାକର ଶିଖରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲା; ଏହି ପ୍ରକଟତାର ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ସେ ପ୍ରତିଚକ୍ଷଣ କରେ। ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରକାଶର ଦୀପ୍ତ ଜ୍ୱାଳାରେ ତାହାର ରଶ୍ମି ସବୁଦିଗକୁ ବ୍ୟାପି ଝଲମଲ କଲା; ସେ ଦୁଇ ମାତା—ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ଶୁଚିତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲା।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वः: upright, aloft
• ऊर्ध्वः: विशेषणम् (कर्तृ-पदस्य)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• गन्धर्वः: the Gandharva (celestial being; here Soma)
• गन्धर्वः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधikaraṇa-सम्बन्ध (on/upon)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• नाके: in the heaven, on the firmament
• नाके: अधikaraṇa
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• अस्थात्: stood, took his stand
• अस्थात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म (प्रति-चक्ष् इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• रूपा: forms, appearances
• रूपा: कर्म
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• प्रतिचक्षाणः: beholding, looking upon
• प्रतिचक्षाणः: कर्तृ (गन्धर्वस्य)
• Type: Verb (participle)
• Root: प्रति-चक्ष् (धातु) / चक्ष् (धातु) + प्रति

• अस्य: of him/this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भानुः: beam, radiance
• भानुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• शुक्रेण: with the bright (one), with brightness
• शुक्रेण: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• शोचिषा: with flame, with blazing light
• शोचिषा: करण
• Type: Noun
• Root: शोचिस् (प्रातिपदिक)

• व्यद्यौत्: shone forth, flashed out
• व्यद्यौत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि-द्युत् (धातु) / द्युत् (धातु) + वि

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (intensifier/forward)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• आरुरुचत्: gleamed up, shone up
• आरुरुचत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु) + आ (उपसर्ग)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)

• मातरौ: the two mothers
• मातरौ: कर्म (रोदसी इत्यस्य अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: मातर् (प्रातिपदिक)

• शुचिः: pure, bright
• शुचिः: विशेषणम् (भानुः/गन्धर्वः)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)