Rig Veda 9.85.9: Mandala 9, Sukta 85, Mantra 9

Sukta 9.85

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः ॥

Transliteration

ádhi dyā́m asthād vṛṣabhó vi-cakṣaṇó ’rūrucad ví divó rocanā́ kavíḥ | rājā pavítram átyeti róruvad diváḥ pīyū́ṣaṃ duhate nṛ-cákṣasaḥ ||

Translation

ବିଚକ୍ଷଣ ଋଷି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ, ଦ୍ୟାଉର ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ; କବି ଦିବର ରୋଚନା—ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ—ଜ୍ୱଳନ୍ତ କରି ପ୍ରକଟ କଲେ। ରାଜା ସୋମ ପବିତ୍ର (ଛାଣଣୀ)କୁ ଗର୍ଜନସଦୃଶ ନାଦ ସହ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯାଆନ୍ତି; ନୃଚକ୍ଷସ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୟାଉର ପୀୟୂଷ—ଅମୃତ—ଦୋହି ବାହାର କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्याम्: the heaven/sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ- (प्रातिपदिक)

• अस्थात्: stood, mounted
• अस्थात्: Kartā
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• वृषभः: the bull (strong one)
• वृषभः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ- (प्रातिपदिक)

• विचक्षणः: clear-sighted, discerning
• विचक्षणः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि-चक्षण- (प्रातिपदिक)

• अरूरुचत्: shone forth
• अरूरुचत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु)

• वि: apart, widely, forth
• वि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• दिवः: of heaven; from heaven
• दिवः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: द्यौ- (प्रातिपदिक)

• रोचना: bright spaces/lights
• रोचना: Karma
• Type: Noun
• Root: रोचन- (प्रातिपदिक)

• कविः: the seer, poet
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि- (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: Kartā
• Type: Noun
• Root: राजन्- (प्रातिपदिक)

• पवित्रम्: the filter (soma-strainer)
• पवित्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पवित्र- (प्रातिपदिक)

• अति: over, beyond
• अति: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• एति: goes, passes
• एति: Kartā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)

• रोरुवत्: roaring, with a roar
• रोरुवत्: Karaṇa
• Type: Kṛdanta
• Root: रु (धातु) / रोरु- (अनुकरण/पुनरुक्त-धातु-रूप)

• दिवः: of heaven; from heaven
• दिवः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: द्यौ- (प्रातिपदिक)

• पीयूषम्: sweet drink, milk/nectar
• पीयूषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पीयूष- (प्रातिपदिक)

• दुहते: they milk, draw out
• दुहते: Kartā
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• नृचक्षसः: men of vision, keen-sighted ones
• नृचक्षसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नृ-चक्षस्- (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)