Rig Veda 9.74.6: Mandala 9, Sukta 74, Mantra 6

Sukta 9.74

Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9); specific attribution varies

Devata: Soma Pavamāna (as streams/waters of Soma)

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्रधारेऽव ता असश्चतस्तृतीये सन्तु रजसि प्रजावतीः । चतस्रो नाभो निहिता अवो दिवो हविर्भरन्त्यमृतं घृतश्चुतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.74.6

Transliteration

sahasrá-dhāre ’vá tā́ḥ asaścátaḥ tṛtī́ye santu rájasi prajā́vatīḥ | cátasro nā́bho níhitā ávo divó havírbharanty amṛ́taṃ ghṛta-ścútaḥ ||

Translation

ସହସ୍ରଧାରା ଉତ୍ସରୁ ତଳକୁ ସେମାନେ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ବହିଆସିଛନ୍ତି; ତୃତୀୟ ରଜସରେ ସେମାନେ ପ୍ରଜାବତୀ ହେଉନ୍ତୁ। ଚାରି ନାଭି ଦିବର ଆଧାର ଭାବେ ନିହିତ; ସେମାନେ ହବି ଆଣନ୍ତି—ଅମୃତ, ଘୃତଶ୍ଚୁତ (ଘୃତରେ ଝରୁଥିବା)।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रधारे: having a thousand streams
• सहस्रधारे: Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-धार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार) / धार-

• अव: down, forth
• अव: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात) / अव-

• ताः: those (f.)
• ताः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद्

• असश्चतः: have flowed / have streamed
• असश्चतः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सस्/सृ (धातु: सस्/सृ = सरति/ससर्ति ‘to flow, move’)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक) / तृतीय-

• सन्तु: let them be
• सन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु: अस् ‘to be’)

• रजसि: in the region/space (rajas)
• रजसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक) / रजस्

• प्रजावतीः: rich in offspring/creatures
• प्रजावतीः: Kartā (विशेषणरूपेण) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: प्रजा-वती (प्रातिपदिक; प्रजा + वत्) / वत्

• चतस्रः: four (f.)
• चतस्रः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक) / चतुर्

• नाभः: the navel/central hub
• नाभः: Adhikaraṇa (स्थानीय-केन्द्रार्थे ‘at the navel/centre’)
• Type: Noun
• Root: नाभि/नाभ (प्रातिपदिक) / नाभि-

• निहिताः: placed, set down
• निहिताः: Kartā (विशेषणरूपेण चतस्रः इत्यस्य) अथवा कर्मणि-भावः
• Type: Participle
• Root: नि-धा (धातु: धा ‘to place’ + उपसर्ग नि) / धा

• अवः: help, protection
• अवः: Karma (भरन्ति इत्यस्य) अथवा साध्य-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक) / अवस्

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) / दिव्

• हविः: oblation
• हविः: Karma
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक) / हविस्

• भरन्ति: they bring/bear
• भरन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु: भृ ‘to bear, bring’)

• अमृतम्: immortal (nectar), deathless
• अमृतम्: Karma (भरन्ति इत्यस्य; हविः इत्यस्य विशेषणम्) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
• Type: Noun/Adjective
• Root: अ-मृत (प्रातिपदिक; न + मृत) / मृत

• घृतश्चुतः: dripping with ghee
• घृतश्चुतः: Karma (विशेषणरूपेण) अथवा Kartā-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: घृत-श्चुत (प्रातिपदिक; घृत + श्चुत < √च्युत/च्यु ‘to drip, flow’) / च्यु