Adhyaya 32

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्योऽस्ति द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे शुभावहे । सप्तर्षीणां सुविख्यात आश्रमः सर्वकामदः

Sūta berkata: Lagi pula, wahai Brāhmaṇa yang utama, di wilayah suci yang membawa keberkatan itu ada satu lagi tempat—āśrama yang masyhur milik Tujuh Ṛṣi—yang mengurniakan pemenuhan segala hasrat.

Verse 2

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

Di sana, pada hari kelima belas (purnimā) bulan Śrāvaṇa, sesiapa yang dengan minda terhimpun melakukan mandi suci akan memperoleh hasil yang dihajati.

Verse 3

कन्दमूलफलैः शाकैर्यस्तत्र श्राद्धमाचरेत् । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

Sesiapa yang di sana melaksanakan Śrāddha dengan akar, ubi, buah-buahan dan sayur-sayuran, akan memperoleh pahala sepenuhnya seperti korban suci Rājasūya dan Aśvamedha.

Verse 4

पंचम्यां शुक्लपक्षे तु मासि भाद्रपदे द्विजाः । यस्तान्पूजयते भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । विधिनानेन विप्रेन्द्राः सर्वानेव यथाक्रमम्

Wahai yang dua kali lahir: pada hari kelima paruh terang dalam bulan Bhādrapada, sesiapa yang memuja mereka dengan bhakti—dengan bunga, dupa dan minyak wangi—menurut tatacara yang ditetapkan ini, wahai brāhmaṇa yang utama, serta menghormati semuanya mengikut tertib—(akan memperoleh pahala yang disebutkan).

Verse 5

ॐ अत्रये नमः । ॐ वसिष्ठाय नमः । ॐ कश्यपाय नमः । ॐ भरद्वाजाय नमः । ॐ गौतमाय नमः । ॐ कौशिकाय नमः । ॐ जमदग्नये नमः । ॐ अरुंधत्यै नमः । पूजामंत्रः । जह्नुकन्यापवित्रांगा गृहीतजपमालिकाः । गृह्णंत्वर्घं मया दत्तमृषयः सर्वकामदाः

“Oṃ, sembah sujud kepada Atri. Oṃ, sembah sujud kepada Vasiṣṭha. Oṃ, sembah sujud kepada Kaśyapa. Oṃ, sembah sujud kepada Bharadvāja. Oṃ, sembah sujud kepada Gautama. Oṃ, sembah sujud kepada Kauśika. Oṃ, sembah sujud kepada Jamadagni. Oṃ, sembah sujud kepada Arundhatī.”—inilah mantra pemujaan. “Wahai para ṛṣi, yang tubuhnya disucikan oleh puteri Jahnu (Gaṅgā) dan memegang mālā japa: terimalah arghya yang kupersembahkan—wahai pemberi segala hajat yang diingini.”

Verse 6

ऋषय ऊचुः । तत्र सप्तर्षिभिस्तीर्थं कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । विस्तरात्सूतज ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

Para ṛṣi berkata: “Di tempat itu, pada waktu bilakah tīrtha itu ditegakkan oleh Tujuh Ṛṣi (Saptarṣi)? Wahai putera Sūta, ceritakanlah dengan terperinci, kerana besar benar rasa ingin tahu kami.”

Verse 7

सूत उवाच । अनावृष्टिः पुरा जाता लोके द्वादशवार्षिकी । सर्वोषधिक्षयो जातस्ततो लोकाः क्षयार्दिताः

Sūta berkata: “Pada zaman dahulu, kemarau selama dua belas tahun menimpa dunia. Segala herba ubatan dan tanaman habis lenyap; maka manusia pun ditimpa kemusnahan dan kemerosotan.”

Verse 8

अस्थिशेषा निरुत्साहास्त्यक्तधर्मव्रतक्रियाः । अभक्ष्यभक्षणपरास्तथैवापेयपायिनः

Tinggallah mereka bagai tulang bersalut kulit, hilang semangat; mereka meninggalkan dharma, segala vrata dan kewajipan upacara. Mereka pun cenderung memakan yang tidak patut dimakan, dan meminum yang tidak patut diminum.

Verse 9

त्यजंति मातरः पुत्रान्कलत्राणि तथा नराः । भृत्यान्स्वानपि वित्तेशाः का कथान्यसमुद्भवान्

Para ibu meninggalkan anak lelaki mereka, dan para lelaki meninggalkan isteri mereka. Bahkan orang berharta pun meninggalkan para hamba dan pekerja mereka sendiri—apatah lagi orang dari rumah tangga yang lain, perlu apa disebutkan?

Verse 10

संत्यक्तान्यग्निहोत्राणि ब्राह्मणैर्याजकैरपि । व्रतानि व्रतिभिर्दांतैरपि वृद्धतमैर्द्विजाः

Bahkan para brāhmaṇa yang pernah berkhidmat sebagai pendeta pun meninggalkan upacara Agnihotra; bahkan para pemegang vrata yang berdisiplin—malah yang tertua antara kaum dwija—melepaskan amalan nazar mereka.

Verse 11

दृश्यते चैव यत्रैव सस्यं वापि कथंचन । ह्रियते लज्जया हीनैस्तत्र क्षुत्क्षामकैर्नरैः

Di mana sahaja terlihat sedikit tanaman bijirin, di situlah ia dirampas dan dibawa pergi oleh manusia yang kurus kering kerana lapar, tanpa rasa malu.

Verse 12

एवमन्नक्षये जाते पीडिते धरणीतले । सप्तर्षयः क्षुधाविष्टा बभ्रमुस्तत्रतत्र च

Demikianlah, apabila bekalan makanan telah habis dan permukaan bumi ditimpa derita, Tujuh Ṛṣi dikuasai kelaparan lalu mengembara dari satu tempat ke satu tempat.

Verse 13

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपः सुमहातपाः । भरद्वाजस्तथा चान्यो गौतमः संशितव्रतः । कौशिको जमदग्निश्च तथैवारुंधती सती

Atri dan Vasiṣṭha, serta Kaśyapa yang bertapa dengan agung; Bharadvāja dan juga Gautama yang teguh nazarnya; Kauśika dan Jamadagni, dan demikian pula Arundhatī yang suci lagi berbudi.

Verse 14

अथ तेषां समस्तानां चंडाभूत्परिचारिका । पशुवक्त्रस्तथा भृत्यो विनयेन समवितः

Kemudian tampak di hadapan mereka semua seorang perempuan Caṇḍāla sebagai pelayan pengiring, dan juga seorang hamba berwajah seperti binatang—keduanya dikurniai adab tunduk yang sopan.

Verse 15

ततस्ते विषयं प्राप्ता वृषादर्भिमहीपतेः । क्षुत्क्षामा मुनयोऽत्यर्थं देशे चानर्तसंज्ञके

Kemudian mereka sampai ke wilayah Raja Vṛṣādarbhī; para muni yang amat kurus kerana kelaparan tiba di daerah yang dikenali sebagai Anarta.

Verse 17

ततस्तैः पतितो भूमौ दृष्टो मृतकुमारकः । मंत्रयित्वा मिथः पश्चाद्गृहीतो भक्षणाय च

Kemudian mereka melihat seorang anak lelaki yang telah mati terbaring di tanah; setelah bermusyawarah sesama mereka, mereka mengangkatnya—bahkan untuk dijadikan makanan.

Verse 18

अपचन्यावदग्नौ तं क्षुधया परिपीडिताः । वृषादर्भिर्नृपः प्राप्तः श्रुत्वा तेषां विचेष्टितम्

Dihimpit kelaparan, mereka mula memasaknya di atas api; ketika itu Raja Vṛṣādarbhī tiba, setelah mendengar perbuatan ngeri mereka.

Verse 19

वृषादर्भिरुवाच । किमिदं गर्हितं कर्म क्रियते मुनिसत्तमाः । राक्षसानामयं धर्मो महामांसस्य भक्षणम्

Vṛṣādarbhī berkata: “Apakah perbuatan tercela ini yang kamu lakukan, wahai para muni yang utama? Memakan daging yang kasar itulah dharma kaum Rākṣasa.”

Verse 20

सोऽहं सस्यं प्रदास्यामि ग्रामान्व्रीहीन्यवानपि । मम वाक्यादसंदिग्धं त्यजर्ध्वं मृतबालकम्

“Aku akan menyediakan bijirin—juga kampung-kampung, beras dan barli. Percayalah pada kata-kataku tanpa ragu; tinggalkanlah anak yang telah mati itu.”

Verse 21

ऋषय ऊचुः । प्रायश्चित्तं समादिष्टं महामांसस्य भक्षणात् । प्रतिग्रहस्य भूपाला दापत्कालेऽपि नो नृप

Para resi berkata: “Telah diperintahkan penebusan dosa (prāyaścitta) kerana memakan daging kasar; dan wahai raja, bahkan pada waktu bencana sekalipun, menerima pemberian (pratigraha) bukanlah untuk kami.”

Verse 22

पश्चात्तपश्चरिष्यामो महामांससमुद्भवम् । पातकं नाशयिष्यामो भक्षयामो वयं ततः

“Sesudah itu kami akan ber-tapas (bertapa/berzuhud) untuk menyingkirkan dosa yang lahir daripada memakan daging kasar; setelah memusnahkan kesalahan itu, barulah kami akan makan.”

Verse 23

वृषादर्भि रुवाच । प्रतिग्रहो द्विजातीनां प्रोक्ता वृत्तिरनिंदिता । ग्राह्यो मत्तस्ततः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

Vṛṣādarbhi berkata: “Menerima pemberian (pratigraha) telah dinyatakan sebagai cara mencari nafkah yang tidak tercela bagi golongan dvija (yang ‘dua kali lahir’). Maka hendaklah kamu semua menerimanya daripadaku; tiada perlu pertimbangan lagi di sini.”

Verse 24

ऋषय ऊचुः । राज प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः । स दूराद्ब्राह्मणैस्त्याज्यो विशेषात्कृतिभिर्नृप

Para resi berkata: “Wahai raja, menerima pemberian itu mengerikan—manis pada rasa seperti madu, namun laksana racun. Maka hendaklah para Brāhmaṇa menjauhinya dari jauh, terutama yang berakal budi dan telah sempurna, wahai pemerintah.”

Verse 25

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दश ध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

Seorang ‘cakrī’ menyamai sepuluh penyembelih; seorang ‘dhvajī’ menyamai sepuluh ‘cakrī’; seorang pelacur menyamai sepuluh ‘dhvajī’; dan seorang raja menyamai sepuluh pelacur.

Verse 26

दशसूनासहस्रेण तुल्यो राजप्रतिग्रहः । कस्तस्य प्रतिगृह्णाति लोभाढ्यो ब्राह्मणो यथा

Pemberian raja (rāja-pratigraha) setara dengan dosa sepuluh ribu penyembelih. Siapakah yang akan menerimanya—melainkan seorang Brāhmaṇa yang membengkak oleh ketamakan?

Verse 27

रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु स पच्यते । तस्माद्गच्छ गृहे भूप स्वस्ति तेऽस्तु सदैव हि

Dia direbus dalam semua neraka, bermula dengan Raurava. Maka, wahai raja, pulanglah ke istana; semoga sejahtera sentiasa menyertaimu.”

Verse 28

वयमन्यत्र यास्यामो ग्रहीष्यामो न ते धनम् । एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

“Kami akan pergi ke tempat lain; kami tidak akan menerima hartamu.” Setelah berkata demikian, semua para muni—yang berikrar terpuji—bersiap untuk berangkat.

Verse 29

परित्यज्य कुमारं तं मृतं तमपि भूमिपम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं समुद्दिश्य ततो ययुः

Mereka meninggalkan putera itu yang telah mati—bahkan raja itu juga—lalu berangkat, menujukan hati ke kṣetra suci Camatkārapura.

Verse 30

सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः

Raja itu juga—setelah dimarahi oleh mereka dan dipenuhi amarah besar—lalu, untuk menguji mereka, merancang suatu perbuatan terhadap para Brāhmaṇa yang unggul itu.

Verse 31

ततः सुवर्णपूर्णानि विधायोदुम्बराणि च । तेषां मार्गाग्रतो भूमौ समंतादथ चाक्षिपत्

Kemudian, setelah menyediakan bejana udumbara yang dipenuhi emas, dia mencampakkannya ke tanah di sekeliling, di hadapan para resi pada laluan perjalanan mereka.

Verse 32

सूत उवाच । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा पतितानि धरातले । उदुम्बराणि संदृष्ट्वा जगृहुः क्षुधयार्दिताः

Sūta berkata: Lalu para resi itu, melihat bejana udumbara yang jatuh di tanah, mengambilnya—kerana dihimpit kelaparan.

Verse 33

अथ तानि समालक्ष्य गुरूणि मुनिसत्तमाः । अत्रिरेकं परिस्फोट्य सुवर्णं वीक्ष्य चाब्रवीत्

Kemudian para resi yang mulia, setelah meneliti dan mendapati ia berat, Atri membelah satu daripadanya; melihat emas di dalamnya, dia pun berkata.

Verse 34

अत्रिरुवाच । नास्माकं मुनयोऽज्ञानं नास्माकं गृहबुद्धयः । हैमानिमान्विजानंतो ग्रहीष्याम उदुम्बरान्

Atri berkata: “Kami para resi bukanlah jahil, dan bukan pula berfikiran rumah tangga. Mengetahui ini emas (umpan yang menipu), kami akan mengambil buah udumbara sahaja.”

Verse 35

तस्मादेतानि संत्यज्य हेमगर्भाणि दूरतः । उदुम्बराणि यास्यामः फलानि विगतस्पृहाः

Oleh itu, setelah membuang jauh yang berisi emas ini, kami akan menuju kepada buah udumbara, tanpa sebarang ketamakan.

Verse 36

सार्वभौमो महीपाल एकोऽन्यश्च निरीहकः । सुभगस्तु तयोर्नित्यं भूयाद्भूयो निरीहकः

Seseorang boleh menjadi maharaja sejagat, pelindung bumi; seorang lagi boleh tidak bernafsu dan tidak berusaha. Namun antara keduanya, yang benar-benar berbahagia—berulang kali—ialah dia yang bebas daripada ketamakan.

Verse 37

धर्मार्थमपि विप्राणां संचयोऽर्थस्य गर्हितः । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

Walaupun demi dharma, penimbunan harta oleh para brāhmaṇa tetap dicela. Lebih baik daripada membasuh lumpur ialah tidak menyentuhnya sama sekali dari jauh.

Verse 38

त्यजतः संचयान्सर्वान्यांति हानिमुपद्रवाः । न हि सर्वार्थवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

Bagi orang yang meninggalkan segala penimbunan, kesusahan dan bencana akan menjauh serta hilang kekuatannya. Tiada sesiapa pun terlihat memiliki segala jenis kekayaan namun tetap bebas daripada malapetaka.

Verse 39

निर्धनत्वं तथा राज्यं तुलायां धारयेद्बुधः । अकिंचनत्वमधिकं जायते संमतिर्मम

Biarlah orang bijaksana menimbang kemiskinan dan kerajaan pada neraca. Pada pertimbangan muktamadku, tidak memiliki apa-apa (akiñcana) itulah kebaikan yang lebih tinggi.

Verse 40

कश्यप उवाच । अनर्थोऽयं मुने प्राप्तो यदर्थस्य परिग्रहः । अर्थैश्वर्यविमूढात्मा श्रेयसा मुच्यते हि सः

Kaśyapa berkata: “Wahai muni, inilah suatu kemalangan—bahawa keinginan mengambil dan memiliki harta telah timbul. Sesiapa yang jiwanya terkeliru oleh kekayaan dan kuasa, sesungguhnya hanya dibebaskan oleh kebaikan tertinggi (śreyas).”

Verse 41

अर्थसंपद्विमोहाय विमोहो नरकाय च । तस्मादर्थं प्रयत्नेन श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

Harta kekayaan membawa kepada kekeliruan, dan kekeliruan membawa ke neraka. Maka sesiapa yang mencari kebaikan tertinggi hendaklah dengan bersungguh-sungguh menjauhkan dan meninggalkan harta dari jauh.

Verse 42

योर्थेन साध्यते धर्मः क्षयिष्णुः स प्रकीर्तितः । यः पुनस्तपसा साध्यः स मोक्षायेति मे मतिः

Dharma yang dicapai dengan harta dinyatakan sebagai sesuatu yang akan binasa. Tetapi yang dicapai dengan tapa (askese) — pada pandanganku — itulah yang membawa kepada moksha, pembebasan.

Verse 43

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे तथा पुंसस्तृष्णैका तरुणायते

Bharadvāja berkata: Apabila seseorang menjadi tua, rambutnya turut menua; giginya menua; mata dan telinganya juga menua. Namun tṛṣṇā—keinginan yang dahaga—sahaja tetap muda di dalam dirinya.

Verse 44

सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रं संचारयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रं च वांछयात्मा नयत्यसौ

Seperti jarum membawa benang menembusi kain, demikianlah ātman, didorong oleh keinginan, menarik bersama benang saṃsāra—putaran kelahiran dan kematian.

Verse 45

यथा शृंगं हि कायेन वर्द्धमानेन वर्धते । तद्वत्तृष्णापि वित्तेन वर्द्धमानेन वर्द्धते

Seperti tanduk membesar apabila tubuh membesar, demikian juga tṛṣṇā—keinginan yang dahaga—membesar apabila kekayaan bertambah.

Verse 46

अनंतपारा दुष्पूरा तृष्णा दुःखशतावहा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

Nafsu keinginan tiada bertepi, sukar dipuaskan dan membawa ratusan dukacita; ia sarat dengan adharma—maka hendaklah ditinggalkan.

Verse 47

गौतम उवाच । संतुष्टः केन चाल्योऽस्ति फलैरपि विवर्जितः । सर्वोपीन्द्रियलौल्येन संकटे भ्रमति द्विजाः

Gautama berkata: Siapakah mampu menggoncang orang yang telah reda dan puas, walau tanpa ganjaran sekalipun? Namun semua insan, kerana ketagihan pada indera, mengembara ke dalam kesempitan, wahai para brāhmaṇa.

Verse 48

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मास्तृतेव भूः

Bagi orang yang hatinya puas, kemakmuran ada di mana-mana. Bagi yang kakinya terlindung oleh sandal, bumi seakan-akan terhampar dengan kulit.

Verse 49

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

Kebahagiaan mereka yang tenang dan kenyang dengan amerta kepuasan—bagaimana mungkin menjadi milik orang yang tamak harta, yang fikirannya berlari ke sana ke mari?

Verse 50

असंतोषः परं दुःखं संतोषः परमं सुखम् । सुखार्थी पुरुषस्तस्मात्संतुष्टः सततं भवेत्

Ketidakpuasan ialah dukacita tertinggi; kepuasan ialah kebahagiaan tertinggi. Maka sesiapa yang mencari bahagia hendaklah sentiasa hidup dalam rasa puas.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिध्यति । तथान्यो जायते पुंसस्तत्क्षणादेव कल्पितः

Viśvāmitra bersabda: Walau hasrat seorang yang berkehendak itu tercapai, pada saat itu juga lahir pula hasrat yang lain dalam dirinya, seolah-olah baru dibayangkan.

Verse 52

न जातु कामी कामानां सहस्रैरपि तुष्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव वांछा तस्य विवर्धते

Orang yang dikuasai nafsu tidak pernah puas walau dengan ribuan kenikmatan; bagaikan api yang disuap havis (persembahan), keinginannya hanya makin membesar.

Verse 53

कामानभिलषन्मोहान्न नरः सुखमाप्नुयात् । श्येनालयतरुच्छायां व्रजन्निव कपिञ्जलः

Manusia yang terpedaya oleh keinginan akan kenikmatan tidak memperoleh kebahagiaan—seperti burung francolin yang pergi berteduh di bawah pohon yang menjadi sarang helang.

Verse 54

नित्यं सागरपर्यन्तां यो भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम् । तुल्याश्मकाश्चनश्चैव स कृतार्थो महीपतेः

Walaupun seorang raja menikmati hari demi hari bumi ini yang bersempadan lautan, namun hanya apabila baginya batu dan emas menjadi sama, barulah pemerintah itu benar-benar mencapai kesempurnaan tujuan.

Verse 55

जमदग्निरुवाच । योऽर्थं प्राप्याधमो विप्रः शोचितव्येपि हृष्यति । न च पश्यति मन्दात्मा नरकं चा कुतोभयः

Jamadagni bersabda: Seorang brāhmaṇa yang hina, setelah memperoleh harta, bergembira bahkan pada hal yang patut disesali. Jiwa yang tumpul itu tidak melihat neraka—maka dari mana datangnya rasa takut?

Verse 56

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

Bagi mereka yang mampu menerima pemberian namun menahan diri daripada menerimanya—dunia-dunia yang dicapai oleh para pemberi, itulah juga yang dicapai oleh mereka yang tidak menerima.

Verse 57

अरुन्धत्युवाच । बिसतंतुर्यथाऽनन्तो नालमासाद्य संस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यन्ता स्थिता देहे शरीरिणाम्

Arundhatī berkata: “Seperti serabut teratai yang tampak tiada bertepi, berpegang pada tangkainya; demikianlah juga dahaga (tṛṣṇā) tanpa awal dan akhir, bersemayam dalam tubuh makhluk yang berjasad.”

Verse 58

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । याऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

Dahaga itu—yang sukar ditinggalkan oleh mereka yang tersesat; yang tidak menua walau diri menua; yang merupakan penyakit hingga ke hujung nyawa—dengan meninggalkan tṛṣṇā itu, seseorang memperoleh kebahagiaan.

Verse 60

पशुमुख उवाच यदाचरन्ति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

Paśumukha berkata: “Apa jua yang diamalkan oleh para bijaksana, yang sentiasa berpegang pada dharma—itulah yang patut dilakukan oleh orang arif yang menginginkan kesejahteraan sejatinya.”

Verse 62

चमत्कारपुरेक्षेत्रे विविशुस्ते ततः परम् । ददृशुः सहसा प्राप्तं परिव्राजं शुनोमुखम्

Kemudian mereka memasuki kṣetra suci Cāmatkārapura. Di sana mereka tiba-tiba melihat seorang pengembara pertapa yang baru sampai—Śunomukha.

Verse 63

तेनैव सहितास्तत्र गत्वा किञ्चिद्वनान्तरम् । दृष्टवन्तस्ततो हृद्यं सरः पंकजशोभितम्

Bersama dia, mereka berjalan sedikit ke pedalaman rimba; lalu mereka melihat sebuah tasik yang menyejukkan hati, dihiasi indah oleh bunga teratai.

Verse 64

ततो बुभुक्षयाविष्टा बिसान्यादाय भूरिशः । तीरे निक्षिप्य सरसश्चक्रुः पुण्यां जल क्रियाम्

Kemudian, dikuasai rasa lapar, mereka mengumpulkan banyak batang teratai; meletakkannya di tebing tasik, lalu melaksanakan upacara air yang berpahala.

Verse 65

अथोत्तीर्यजलात्सर्वे ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यन्त इदं वचनमब्रुवन्

Sesudah itu, mereka semua naik dari air dan berkumpul sesama sendiri. Tidak melihat batang-batang teratai itu, mereka berkata demikian antara satu sama lain.

Verse 66

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं निर्दयात्मना । मृणालानि समस्तानि स्थानादस्माद्धृतानि च

Para resi berkata: “Siapakah—berhati kejam—yang telah mengambil semua batang teratai dari tempat ini, ketika kami disiksa oleh kelaparan?”

Verse 67

ते शंकमाना अन्योन्यमृषयः शंसितव्रताः । प्रचक्रुः शपथान्रौद्रानात्मनः प्रविशुद्धये

Saling mencurigai, para resi yang masyhur dengan ikrar-ikrar mereka melafazkan sumpah yang keras, demi penyucian diri dan penjernihan dari tuduhan.

Verse 68

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः सदा सोऽस्तु न्यासलोभं करोतु वा । कूटसाक्षित्वमभ्ये तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Kaśyapa bersabda: “Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia sentiasa menjadi pemakan segala sesuatu, walau yang tidak suci; atau biarlah dia dikuasai ketamakan terhadap harta amanah yang dititipkan; dan biarlah dia juga menanggung dosa menjadi saksi palsu.”

Verse 69

धर्मं करोतु दंभेन राजानं चोपसेवताम् । मधुमांसं सदाश्नातु बिसस्तैन्यं करोति यः

“Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia beragama dengan kemunafikan, mengabdi kepada raja-raja demi keuntungan, dan sentiasa memakan madu serta daging.”

Verse 70

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु दिवा वाप्यथ पर्वणि । अतिथिः स्यात्ततोऽन्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

Vasiṣṭha bersabda: “Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia melakukan persetubuhan pada waktu yang tidak patut—pada siang hari atau pada hari perayaan suci; dan biarlah dia menjadi ‘tetamu’ yang hidup menumpang serta bermusuhan dengan orang lain.”

Verse 71

भरद्वाज उवाच । योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति । तस्यैनसा स युक्तोस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Bharadvāja bersabda: “Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia terikat pada dosa seperti orang yang telah mempelajari ajaran suci daripada guru tetapi tidak mempersembahkan upah yang wajar (dakṣiṇā).”

Verse 72

नृशंसोऽस्तु स सर्वत्र समृद्ध्या चाप्यहंकृतः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

“Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia kejam di mana-mana; dan walaupun berkelimpahan, biarlah dia angkuh kerana ego—dengki serta suka memfitnah.”

Verse 73

विश्वामित्र उवाच । एकाकी मृष्टम श्नातु प्रशंस्यादथ चात्मनः । वेदविक्रयकर्तास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Viśvāmitra bersabda: “Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia makan hidangan mewah seorang diri, memuji dirinya, dan menjadi orang yang memperdagangkan Weda.”

Verse 74

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषली पतिः । अस्तु वार्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

Jamadagni bersabda: “Sesiapa yang mencuri tangkai teratai, biarlah dia mengahwinkan anak perempuannya dengan lelaki tua; biarlah dia menjadi suami wanita hina, dan sentiasa menjadi peminjamkan wang dengan riba.”

Verse 75

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरो तु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

Gautama bersabda: “Seseorang boleh sahaja mengambil apa yang tidak diberikan, bahkan berdagang kuda; namun sesiapa yang mencela guru melakukan dosa berat—seumpama mencuri tangkai teratai.”

Verse 76

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

Atri bersabda: “Orang yang berfikiran jahat itu biarlah dianggap sebagai yang sentiasa menghina ibu dan bapa—dia yang dalam hal dharma pergi bertanya kepada seorang Śūdra, dan dia yang mencuri tangkai teratai.”

Verse 77

प्रतिश्रुत्य न यो दद्याद्ब्राह्मणाय गवादिकम् । तस्यैनसा स युज्येत बिसस्तैन्यं करोति यः

Sesiapa yang telah berjanji tetapi tidak memberikan kepada seorang brāhmaṇa lembu dan seumpamanya, dia terikat oleh dosa itu; dia dianggap seperti pencuri tangkai teratai.

Verse 78

अरुंधत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

Arundhatī berkata: “Hendaklah dia terlebih dahulu berkhidmat kepada suaminya—menyediakan makanan dan juga tempat berbaring. Wanita yang berkelakuan jahat ialah dia yang mencuri tangkai teratai (bisa).”

Verse 79

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

Caṇḍa berkata: “Sesiapa yang memusuhi suaminya, menumbuhkan kebencian terhadap dharma, tekun menghina orang saleh, dan mencuri—walau sekecil serabut teratai (bisa)—dialah yang berdosa.”

Verse 80

पशुमुख उवाच । स्वामिद्रोहरतो नित्यं स भूयात्पापकृन्नरः । साधु द्वेषपरश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

Paśumukha berkata: “Lelaki yang sentiasa berniat mengkhianati tuannya akan menjadi pelaku dosa. Demikian juga, sesiapa yang tekun membenci orang saleh dan mencuri tangkai teratai (bisa), dia pun pembuat dosa.”

Verse 81

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

Śunomukha berkata: “Hendaklah seorang grihastha mempelajari Veda dengan cara yang benar; jadilah dia yang dikasihi para tetamu. Hendaklah dia berkata benar tanpa henti. Namun sesiapa yang mencuri bisa (tangkai teratai) menanggung dosa dan jatuh dari dharma.”

Verse 82

ऋषय ऊचुः । इष्ट एव द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । बिसस्तैन्यं हि चास्माकं तन्नूनं भवता कृतम्

Para resi berkata: “Sumpah yang engkau ucapkan itu memang layak bagi golongan dwija. Namun pencurian tangkai teratai (bisa) milik kami itu pasti dilakukan olehmu—tanpa ragu.”

Verse 83

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वो द्विजाः । धर्मान्वै श्रोतुकामेन मां जानीत पुरंदरम्

Śunomukha berkata: “Wahai para dwija (yang dua kali lahir), aku telah mengambil semua tangkai teratai milik kamu. Namun ketahuilah aku sebagai Purandara (Indra), kerana aku berbuat demikian semata-mata kerana rindu mendengar Dharma.”

Verse 84

युष्माकं परितुष्टोऽस्मि लोभाभावाद्द्विजोत्तमाः । तस्मात्स्वर्गं मया सार्द्धं शीघ्रमागम्यतामिति ।ा

“Wahai Brahmana yang utama, aku amat berkenan kepada kamu kerana kamu bebas daripada ketamakan. Maka datanglah segera bersamaku ke syurga,” katanya.

Verse 85

ऋषय ऊचुः । मोक्षमार्गं समासक्ता न वयं स्वर्गलिप्सवः । तस्मात्तपश्चरिष्यामः सरसीह विमुक्तये

Para resi berkata: “Kami berpegang pada jalan mokṣa, bukan mengidamkan syurga. Maka, wahai Indra, kami akan ber-tapas di tasik suci ini demi pembebasan muktamad.”

Verse 86

पूर्णा सागरपर्यंतां चरित्वा पृथिवी मिमाम् । प्राणयात्रां प्रकुर्वाणा मृणालैर्मुनिसत्तमाः । तस्माद्गच्छ तव श्रेयो भूयादस्मात्समागमात्

Setelah mengembara di bumi ini hingga ke lautan yang mengelilinginya, para muni yang utama—menyara hidup dengan tangkai teratai—kini meneruskan ziarah kehidupan mereka. Maka, berangkatlah; semoga kebaikan besar datang kepadamu daripada pertemuan ini bersama kami.

Verse 87

शक्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कदाचिदपि सुव्रताः । तस्माद्गृह्णीत यच्चित्ते सदाभीष्टं व्यवस्थितम्

Śakra (Indra) berkata: “Wahai kamu yang berikrar mulia, semoga penampakanku di hadapanmu tidak pernah sia-sia. Maka pilihlah apa sahaja hasrat yang sentiasa teguh di dalam hatimu.”

Verse 88

ऋषय ऊचुः आश्रमोऽयं सुविख्यातो भूयाच्छक्र महीतले । नाम्नास्माकं तथा नृणां सर्वपातकनाशनः

Para resi berkata: “Wahai Śakra (Indra), semoga āśrama ini menjadi termasyhur di muka bumi. Dan dengan menyandang nama kami, semoga ia menjadi pemusnah segala dosa bagi manusia.”

Verse 89

वयं स्थास्यामहे नित्यमत्रैव सुरसत्तम । तपोऽर्थं भावितात्मानो यावन्मोक्षगतिर्ध्रुवा

“Wahai yang terbaik di antara para dewa, kami akan tinggal di sini senantiasa—diri kami telah dimurnikan demi tapa—hingga tercapai jalan yang pasti menuju mokṣa.”

Verse 90

इन्द्र उवाच । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यात आश्रमो वो भविष्यति । तथा कामप्रदश्चैव लोकानां संभविष्यति

Indra berkata: “Āśrama kamu akan termasyhur bahkan di tiga alam. Dan ia juga akan menjadi pemberi anugerah yang diingini bagi manusia.”

Verse 91

यो यं काममभिध्याय श्राद्धमत्र करिष्यति । श्रावणे पौर्णमास्यां च स तं सर्वमवा प्स्यति

“Sesiapa yang merenungkan suatu hajat lalu melakukan upacara Śrāddha di sini—terutama pada hari purnama bulan Śrāvaṇa—dia akan memperoleh semuanya seperti yang dihajati.”

Verse 92

निष्कामो वा नरो यस्तु श्राद्धं दानमथापि वा । प्रकरिष्यति मोक्षं स समवाप्स्यत्यसंशयम्

“Atau jika seseorang tanpa keinginan, lalu melakukan Śrāddha atau bersedekah di sini, dia pasti mencapai mokṣa, tanpa keraguan.”

Verse 93

ये चात्र देहं त्यक्ष्यंति युष्माकं चाश्रमे शुभे । अपि पापसमायुक्तास्ते यास्यंति परां गतिम्

Dan sesiapa yang melepaskan jasadnya di sini, di āśrama tuan yang mulia lagi bertuah—walaupun dibebani dosa—akan menuju ke keadaan tertinggi.

Verse 94

इंगुदैर्बदरैर्वापि बिल्वैर्भल्लातकैरपि । पितॄनुद्दिश्य यः श्राद्धं करिष्यति समाहितः

Sesiapa yang dengan minda terhimpun melakukan upacara Śrāddha untuk para leluhur, menggunakan buah iṅguda, atau badara (jujube), atau bilva, bahkan bhallātaka, akan memperoleh hasilnya yang sewajarnya.

Verse 95

स यास्यति परां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि । सर्वपापविनिर्मुक्तः स्तूयमानश्च किंनरैः

Dia akan mencapai kesempurnaan tertinggi, yang sukar diperoleh bahkan oleh para dewa; bebas daripada segala dosa dan dipuji oleh para Kiṃnara.

Verse 96

जगामादर्शनं तेऽपि स्थितास्तत्र द्विजोत्तमाः

Dia lenyap daripada pandangan; dan para Brāhmaṇa yang unggul itu tetap tinggal di sana.

Verse 97

ततः काले गते तेऽपि कृत्वा तीव्रं महत्तपः । संप्राप्ताः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Kemudian, apabila masa berlalu, mereka juga menunaikan tapas yang amat keras dan agung, lalu mencapai kediaman tertinggi yang bebas daripada tua dan mati.

Verse 98

तैस्तत्र स्थापितं लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । तस्य संदर्शनादेव नरः पापाद्विमुच्यते

Di sana mereka menegakkan Liṅga Śūlin, Dewa segala dewa; dengan sekadar memandangnya, seseorang dilepaskan daripada dosa.

Verse 99

यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । अर्चयेत्स ध्रुवं मुक्तिं प्राप्नोति द्विजसत्तमाः

Sesiapa yang sekali lagi menyembah Liṅga itu dengan bhakti—dengan bunga, dupa dan minyak wangi sapuan—pasti memperoleh moksha, wahai yang terbaik antara dwija.

Verse 100

एतत्पवित्र मायुष्यं सर्वपातकनाशनम् । सप्तर्षोणां समाख्यातमाश्रमस्यानुकीर्तनम्

Kisah suci ini memanjangkan usia dan memusnahkan segala dosa; inilah penceritaan masyhur tentang pertapaan Tujuh Ṛṣi.