Rig Veda Sukta 67
Mandala 8Sukta 6721 Mantras

Sukta 67

Sukta 8.67

Devata

Ādityas (collective)

हे सूक्त ऋत (विश्वव्यवस्था) टिकवून धरणाऱ्या राजस आदित्यांना आश्रय, कृपा आणि उद्दिष्टसिद्धी यांसाठी विनवते. आवाहनापासून सुरुवात करून, संकटसमयी तातडीच्या रक्षणाची याचना करते आणि शेवटी द्वेष, पाप व दडपशाहीजन्य क्लेश यांचे सर्वांगीण उच्चाटन मागते. त्यामुळे आदित्य हे नियम-धर्माचे रक्षक तसेच सामाजिक आणि अंतःकरणातील अव्यवस्था दूर करणारे उपचारक म्हणून उभे राहतात.

Mantras

Mantra 1

त्यान्नु क्षत्रियाँ अव आदित्यान्याचिषामहे । सुमृळीकाँ अभिष्टये ॥

आता आम्ही त्या क्षत्रिय (राजस) शक्ती—आदित्य—यांचे रक्षण मागतो; ते सुमृळीक (कृपाळू) व अनुकूल आहेत, जेणेकरून ऋत (सत्य-नियम) यांच्या अधीन आमची अभिष्टि (आकांक्षा/साधना) इच्छित सिद्धीला पोहोचो.

Mantra 2

मित्रो नो अत्यंहतिं वरुणः पर्षदर्यमा । आदित्यासो यथा विदुः ॥

मित्र आम्हांला संकुचितपणा व क्लेश यांपलीकडे नेवो; वरुण व अर्यमन् आम्हांला पार उतरवोत—आदित्य जसे ऋत (धर्म-विश्वनियम) जाणतात, तसेच विस्ताराकडे आमच्यासाठी सुरक्षित पारगमन स्थापन करो.

Mantra 3

तेषां हि चित्रमुक्थ्यं वरूथमस्ति दाशुषे । आदित्यानामरंकृते ॥

त्यांचेच तेजस्वी, उक्थ्य (स्तुत्य) रक्षण आहे—यथाविधि अर्पण करणाऱ्या दाशुष (दाता) साठी; कर्मास तत्पर व आपल्या विधान-शक्तीत समर्थ अशा आदित्यांचे ते आहे.

Mantra 4

महि वो महतामवो वरुण मित्रार्यमन् । अवांस्या वृणीमहे ॥

महान आहे तुमचे महान अवः (अनुग्रह-रक्षण)—हे वरुण, मित्र, अर्यमन्। आम्ही तुमचे आश्रय निवडतो व स्वीकारतो—जेणेकरून विशाल ऋत आमच्यावर स्थिर राहो आणि सरळ मार्ग सुरक्षित हो.

Mantra 5

जीवान्नो अभि धेतनादित्यासः पुरा हथात् । कद्ध स्थ हवनश्रुतः ॥

हे आदित्यांनो, आम्हांला जीवन-समृद्धीत दृढपणे स्थापित करा; घातकाच्या प्रहारापासून आम्हांला आधीच वाचवा. हे हवनश्रुत (आह्वान-ऐकणारे), तुम्ही खरोखर कुठे आहात?

Mantra 6

यद्वः श्रान्ताय सुन्वते वरूथमस्ति यच्छर्दिः । तेना नो अधि वोचत ॥

तुमचे जे वरूथ (आश्रय) थकलेल्या सोम-पीडक/सवनकर्त्यासाठी आहे, जे शर्दिः (रक्षणावरण) आहे—त्याच्याद्वारे आमच्यावर अनुग्रहवाणी करा आणि आम्हांला सुरक्षिततेत स्थापित करा.

Mantra 7

अस्ति देवा अंहोरुर्वस्ति रत्नमनागसः । आदित्या अद्भुतैनसः ॥

हे देवांनो, अंहस्/दुःखाच्या पलीकडे एक विस्तीर्ण उरु-प्रदेश आहे; निरपराधता (अनागस्) याचे एक रत्न आहे—हे आदित्यांनो, अद्भुत ऐनस्-हर (पाप-विघटक) सामर्थ्य असलेले.

Mantra 8

मा नः सेतुः सिषेदयं महे वृणक्तु नस्परि । इन्द्र इद्धि श्रुतो वशी ॥

आमचा हा सेतु (मार्ग) तुटू नये; महा-पारगमनासाठी तो आम्हाला निवडून सर्व बाजूंनी वेढून रक्षो. कारण इंद्रच खरोखर ‘श्रुत’—प्रसिद्ध, आणि सामर्थ्याचा अधिपती, वशी आहे.

Mantra 9

मा नो मृचा रिपूणां वृजिनानामविष्यवः । देवा अभि प्र मृक्षत ॥

शत्रू व वक्रकर्म्यांची हानी आम्हांपर्यंत पोहोचू नये; हे देवांनो, आमच्या भोवतीतून त्यांना झाडून दूर हाकलून द्या.

Mantra 10

उत त्वामदिते मह्यहं देव्युप ब्रुवे । सुमृळीकामभिष्टये ॥

आणि हे महाविस्तीर्ण अदिती, मी वाणीने तुझ्या समीप येतो, हे देवी—‘सुमृळीका’ (करुणा व आरोग्य देणारी)—अभिष्टि (रक्षा/सहाय) सिद्ध होण्यासाठी.

Mantra 11

पर्षि दीने गभीर आँ उग्रपुत्रे जिघांसतः । माकिस्तोकस्य नो रिषत् ॥

हे उग्र-पुत्री! नीच अवस्थेतही आणि गभीरतेतही आम्हांला पार ने; आम्हांला घाव घालून पाडू इच्छिणाऱ्यांपासून आमचे रक्षण कर. आमच्या तोक (संतती) व आमच्या वंश-प्रवाहाला कोणीही इजा करू नये.

Mantra 12

अनेहो न उरुव्रज उरूचि वि प्रसर्तवे । कृधि तोकाय जीवसे ॥

हे उरुव्रज, उरूचि! आमच्यासाठी विशाल, अविलंबित (अनेहः) मोकळा मार्ग-प्रदेश कर—पूर्ण विस्ताराने पुढे सरकण्यासाठी. आमच्या तोक (संतती)च्या जीवनासाठी हे कर.

Mantra 13

ये मूर्धानः क्षितीनामदब्धासः स्वयशसः । व्रता रक्षन्ते अद्रुहः ॥

जे लोकांचे शिरोमणी आहेत—अदब्ध, स्वयशस्वी—ते अद्रुह (द्रोहरहित) होऊन व्रत (ऋत-नियम) यांचे रक्षण करतात.

Mantra 14

ते न आस्नो वृकाणामादित्यासो मुमोचत । स्तेनं बद्धमिवादिते ॥

हे अदिती! ते आदित्य आम्हांला लांडग्यांच्या जबड्यांतून सोडवोत; जसा बांधलेला चोर मुक्त केला जातो, तशीच आमच्या प्राणाला जखडणारी बंधने ते सैल करोत.

Mantra 15

अपो षु ण इयं शरुरादित्या अप दुर्मतिः । अस्मदेत्वजघ्नुषी ॥

हे आदित्यहो! हा वैरी शर आमच्यापासून दूर हाकलला जावो; योग्य गतीला पाडणारी दुष्टमति/कुटिल विचारधारा आमच्यातून निघून जावो.

Mantra 16

शश्वद्धि वः सुदानव आदित्या ऊतिभिर्वयम् । पुरा नूनं बुभुज्महे ॥

हे सुदानव आदित्यहो! खरोखर, तुमच्या ऊतींनी (कृपासहाय्यांनी) आम्ही सदैव लाभ घेतला आहे—पूर्वीही आणि आत्ताही; आमच्या वाढीत तुमचे रक्षण अखंड आहे.

Mantra 17

शश्वन्तं हि प्रचेतसः प्रतियन्तं चिदेनसः । देवाः कृणुथ जीवसे ॥

हे प्रचेतस् देवहो, जो सदा (ऋताकडे) परत येतो—दोष असला तरी—त्याच्याकडे आम्हाला प्रवृत्त करा. आमच्यासाठी जीवनशक्ती घडवा, जेणेकरून आम्ही ऋतात जगू शकू.

Mantra 18

तत्सु नो नव्यं सन्यस आदित्या यन्मुमोचति । बन्धाद्बद्धमिवादिते ॥

हे आदित्यहो, हेच आमच्यासाठी नित्य-नव प्राप्ती आहे—हे अदिती, तू बंधनात बांधलेल्याला बंधातून मुक्त करतेस, जसे बांधलेली गाठ सोडवितात.

Mantra 19

नास्माकमस्ति तत्तर आदित्यासो अतिष्कदे । यूयमस्मभ्यं मृळत ॥

हे आदित्यहो, संकट जेव्हा उडी मारून अतिक्रमण करते, तेव्हा त्यापलीकडे आमच्यासाठी दुसरा आधार नाही. तुम्हीच आम्हांवर कृपा करा आणि आम्हाला सुरक्षित ठेवा.

Mantra 20

मा नो हेतिर्विवस्वत आदित्याः कृत्रिमा शरुः । पुरा नु जरसो वधीत् ॥

हे आदित्यांनो! विवस्वताचे शस्त्र आम्हांवर पडू नये; तसेच कृत्रिमरीत्या घडवलेला शत्रुबाणही नको. जरेच्या दडपणापलीकडे आम्ही परिपक्व होण्यापूर्वीच, वेळेआधी, तो आम्हांला मारू नये.

Mantra 21

वि षु द्वेषो व्यंहतिमादित्यासो वि संहितम् । विष्वग्वि वृहता रपः ॥

हे आदित्यांनो! द्वेष आणि व्यथा दूरवर पांगवा; जे गुंतलेले, घट्ट बांधलेले व सघन झालेले आहे ते फोडा; दडपणारी पीडा सर्व दिशांनी हुसकावून लावा.

Frequently Asked Questions

The Ādityas are a group of deities linked with the sun and with moral-cosmic law (ṛta). They include figures like Varuṇa, Mitra, and Aryaman, invoked here together as protectors.

The hymn asks for Āditya protection—safe passage through dangers, safeguarding of one’s child/lineage (toka), and the removal of hatred, distress, and oppressive affliction.

Because they are seen as sovereign guardians of order: they rule by truth and law, restrain harmful forces, and ensure stability in the world and in human life.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App