Sukta 66

Mantra 1

तरोभिर्वो विदद्वसुमिन्द्रं सबाध ऊतये । बृहद्गायन्तः सुतसोमे अध्वरे हुवे भरं न कारिणम् ॥

विजयकारी प्रेरणांनी आमच्या ऊति (सहाय्य)साठी धनदाता इंद्राला तुम्ही शोधा; बृहद्‌चे गान करीत, सुतसोम अध्वरात मी त्याला—हविर्वाहकासारखा—आवाहन करतो, जेणेकरून बल येऊन कर्म करील.

Mantra 2

न यं दुध्रा वरन्ते न स्थिरा मुरो मदे सुशिप्रमन्धसः । य आदृत्या शशमानाय सुन्वते दाता जरित्र उक्थ्यम् ॥

ज्याला कोणत्याही प्रतिरोधक शक्ती रोखू शकत नाहीत, ना स्थिर अडथळे—तो पिळलेल्या सोम-आनंदाच्या मदात असताना; तोच इंद्र, सावध लक्ष देऊन, धैर्याने सोम पिळणाऱ्या सुन्वतेला आणि स्तुती करणाऱ्या जरित्राला उक्थ्य (स्तोत्र-वचन) सामर्थ्याचा दाता होतो.

Mantra 3

यः शक्रो मृक्षो अश्व्यो यो वा कीजो हिरण्ययः । स ऊर्वस्य रेजयत्यपावृतिमिन्द्रो गव्यस्य वृत्रहा ॥

जो शक्र—बलवान, वेगवान; जो अश्व्य (अश्वज) बळ; किंवा जो सुवर्णदीप्त ऊर्जा—तो वृत्रहा इंद्र, गव्य (किरण-गायी) मिळविण्यासाठी आवरणाच्या उघडणीला थरथरवतो; तो अडथळा दूर करून मार्ग मोकळा करतो.

Mantra 4

निखातं चिद्यः पुरुसम्भृतं वसूदिद्वपति दाशुषे । वज्री सुशिप्रो हर्यश्व इत्करदिन्द्रः क्रत्वा यथा वशत् ॥

जे पुरलेले असो, आणि अनेक थरांत साठवलेले धनही असो—तो ते बाहेर काढून दाशुष् (दाता) याला देतो. वज्रधारी, सुशिप्र (शक्त-वाणी), हर्यश्व इंद्र, आपल्या क्रतु (इच्छा-प्रज्ञा) बळावर, जसे त्याला रुचेल तसे ते साध्य करतो.

Mantra 5

यद्वावन्थ पुरुष्टुत पुरा चिच्छूर नृणाम् । वयं तत्त इन्द्र सं भरामसि यज्ञमुक्थं तुरं वचः ॥

हे पुरुष्टुत (बहु-स्तुत) वीरा! नरांमध्ये तू पूर्वी जे काही जिंकलेस—तेच आम्ही आता, हे इंद्रा, तुझ्यासाठी एकवटतो: यज्ञ, उक्थ (स्तुती-गान), आणि बळाला पुढे ढकलणारे वेगवान, प्रेरक वचन।

Mantra 6

सचा सोमेषु पुरुहूत वज्रिवो मदाय द्युक्ष सोमपाः । त्वमिद्धि ब्रह्मकृते काम्यं वसु देष्ठः सुन्वते भुवः ॥

हे पुरुहूत, वज्रिवन्, द्युक्ष (दीप्तिमान) सोमपा! सोम-प्रसवांत आमच्यासोबत रहा—मद (परवशता/उन्माद) यासाठी. कारण ब्रह्म-कृत (पवित्र वाणीचा कर्ता) आणि सुन्वत (सोम पिळणारा) यांना काम्य वसु (इच्छित धन) देणारा श्रेष्ठ दाता तूच होतोस।

Mantra 7

वयमेनमिदा ह्योऽपीपेमेह वज्रिणम् । तस्मा उ अद्य समना सुतं भरा नूनं भूषत श्रुते ॥

आम्ही त्याला—इथेच—कालही आणि आजही, निश्चयाने, बळ दिले आहे: त्या वज्रिण (वज्रधारी) ला। म्हणून आता, या समाना (सामूहिक सभेत), त्याच्यासाठी सुत (पिळलेला) सोम आणा; श्रुति (श्रवण/प्रेरित ग्रहण) आता भूषित होवो, परिपूर्ण होवो।

Mantra 8

वृकश्चिदस्य वारण उरामथिरा वयुनेषु भूषति । सेमं नः स्तोमं जुजुषाण आ गहीन्द्र प्र चित्रया धिया ॥

त्याची ती वृकासारखी रक्षक-शक्ती—विस्तीर्ण, हादरविणारी ऊर्जा—कर्मविधींमध्येच रमते. म्हणून आमचा हा स्तोम स्वीकार; आणि ये, हे इंद्रा, चित्रवर्ण धियेने पुढे ये—मार्गांना सुव्यवस्थित करणाऱ्या त्या प्रकाशमय बुद्धीने.

Mantra 9

कदू न्वस्याकृतमिन्द्रस्यास्ति पौंस्यम् । केनो नु कं श्रोमतेन न शुश्रुवे जनुषः परि वृत्रहा ॥

इंद्राचे कोणते कृत्य पुरुषार्थ (पौंस्य) नाही? कोणत्या श्रवणाने असा कोणी आहे की जो जन्मापासून वृत्रहाचा कीर्तिवृत्तांत ऐकलेला नाही? कारण त्याची कृत्येच जागृत शक्तीची परंपरा आहेत.

Mantra 10

कदू महीरधृष्टा अस्य तविषीः कदु वृत्रघ्नो अस्तृतम् । इन्द्रो विश्वान्बेकनाटाँ अहर्दृश उत क्रत्वा पणीँरभि ॥

कधी त्याच्या महान, अजेय तविषी पूर्णपणे विस्तारल्या? कधी वृत्रघ्नाने कर्माच्या परिपूर्णतेत स्वतःचा विस्तार केला? इंद्र, अहर्दृशा—दिवस-दृष्टीने—आणि क्रतु (सचेत संकल्प) यांच्या बळाने, सर्व पणीं (साठवणारे/लपवणारे) यांच्याविरुद्ध उभा राहून त्यांच्यावर दडपण आणतो, लपलेले परत मिळविण्यासाठी.

Mantra 11

वयं घा ते अपूर्व्येन्द्र ब्रह्माणि वृत्रहन् । पुरूतमासः पुरुहूत वज्रिवो भृतिं न प्र भरामसि ॥

हे इंद्रा, वृत्रहन्! आम्ही तुझ्यासाठी सदैव नवे, अपूर्व ब्रह्म (स्तोत्रवचन) अर्पितो. हे पुरूतमा, पुरुहूता, वज्रिवन्! त्यांना धारणशक्ती देणाऱ्या ‘भृती’प्रमाणे—आधारासारखे—आम्ही पुढे करून अर्पण करतो.

Mantra 12

पूर्वीश्चिद्धि त्वे तुविकूर्मिन्नाशसो हवन्त इन्द्रोतयः । तिरश्चिदर्यः सवना वसो गहि शविष्ठ श्रुधि मे हवम् ॥

हे तुविकूर्मिन् (विस्तृत-गामी) इंद्रा! तुझ्या इंद्र-ओति (सहाय्य) साठी हाक देणाऱ्या प्राचीन आकांक्षा अनेक आहेत. दूरूनही आर्य (श्रेष्ठ साधक) सवन (सोम-पीडन) इच्छितो. हे वसो, हे शविष्ठ! ये; माझी हाक ऐक; यज्ञात प्रवेश कर.

Mantra 13

वयं घा ते त्वे इद्विन्द्र विप्रा अपि ष्मसि । नहि त्वदन्यः पुरुहूत कश्चन मघवन्नस्ति मर्डिता ॥

हे इंद्रा! आम्ही विप्र (प्रेरित ऋषि-साधक) निश्चयच तुझ्याच संगतीत आहोत—तुझ्यातच स्थित आहोत. कारण हे पुरुहूता, हे मघवन्! तुझ्यावाचून आमचा मर्दिता (उद्धारक-दुःखनिवारक) कोणीही नाही.

Mantra 14

त्वं नो अस्या अमतेरुत क्षुधोऽभिशस्तेरव स्पृधि । त्वं न ऊती तव चित्रया धिया शिक्षा शचिष्ठ गातुवित् ॥

हे (इंद्रा)! या असहायतेतून, भुकेतून, आणि शत्रूंच्या आरोप-आक्रमणातून (अभिशस्ति) आम्हांला वाचव. तूच आमची ऊती (रक्षण-सहाय्य) आहेस; तुझ्या चित्रमय, प्रकाशमय धिया (बुद्धी) ने आम्हांला शिकव—हे शचिष्ठ (अत्यंत समर्थ), हे गातुवित् (मार्ग-ज्ञाता), आम्हांला ऋत (सत्य-नियम) यांच्या योग्य मार्गात प्रवृत्त कर.

Mantra 15

सोम इद्वः सुतो अस्तु कलयो मा बिभीतन । अपेदेष ध्वस्मायति स्वयं घैषो अपायति ॥

हे लहानांनो! तुमच्यासाठी सोमच नक्की पिळला जावो—भीऊ नका. हा क्षयकारी अंधार दूर होतो; तो आपोआपच सरकतो, आपोआपच मागे पडतो. जेव्हा आनंद (सोमरस) प्रकटतो, तेव्हा ध्वंसाच्या शक्तींना उभे राहता येत नाही.