Rig Veda 8.67.12: Mandala 8, Sukta 67, Mantra 12

Sukta 8.67

Devata: Aditi/Āditya-aligned luminous power (addressed as urūci)

Samhita Patha (Devanagari)

अनेहो न उरुव्रज उरूचि वि प्रसर्तवे । कृधि तोकाय जीवसे ॥

Transliteration

aneho na uru-vraje urūci vi prasartave | kṛdhi tokāya jīvase ||

Translation

हे उरुव्रज, उरूचि! आमच्यासाठी विशाल, अविलंबित (अनेहः) मोकळा मार्ग-प्रदेश कर—पूर्ण विस्ताराने पुढे सरकण्यासाठी. आमच्या तोक (संतती)च्या जीवनासाठी हे कर.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनेहः: O unhurried/undelaying one
• अनेहः: सम्बोधन (addressed epithet)
• Type: Adjective
• Root: अनेह- (प्रातिपदिक; a- + नेह- < √निह्/√नय् ‘to lead/drive’ in the sense ‘not driving/impelling’; traditional: ‘अन्-एह’ = ‘without haste’)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• उरुव्रज: O wide-ranging / wide-enclosed one
• उरुव्रज: सम्बोधन
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: उरु-व्रज (समास; उरु ‘wide’ + व्रज ‘enclosure/pen/region’)

• उरूचि: O far-shining one
• उरूचि: सम्बोधन
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: उरु-चि (समास; उरु ‘wide’ + चि/चि- ‘to shine/bright’; prātipadika ‘broad-shining’)

• वि: forth, apart, widely
• वि: क्रियाविशेषण (verbal preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• प्रसर्तवे: to spread forth / to extend
• प्रसर्तवे: प्रयोजन (purpose) / क्रियार्थक
• Type: Verb (infinitive)
• Root: √सृ (सरणे) + प्र- (उपसर्ग); कृत्: तुमुन्/तवेन् (infinitive in -तवे)

• कृधि: make! / do! / grant!
• कृधि: क्रिया (imperative); कर्ता = त्वम् (addressed deity)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• तोकाय: for offspring / for the child(ren)
• तोकाय: सम्प्रदान (for, to)
• Type: Noun
• Root: तोक (प्रातिपदिक)

• जीवसे: for living / to live
• जीवसे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verb (purpose-form)
• Root: √जीव् (जीवने) + कृत्: सेन्/से (infinitive-like dative in -से; Vedic)