अग्नी

मी अग्नीची स्तुती करतो—यज्ञाचा पुरोहित, देव, ऋत्विज; होता, रत्नधातम (श्रेष्ठ रत्न-धारक/समृद्धी-स्थापक).

आमच्या पोषण व रक्षणासाठी आम्ही अग्नीचे आवाहन करतो—सुरूप, अखंड शक्तीचे—जसे प्रकाशाचे दुहन करण्यासाठी अतिदुग्धदायिनी गायीला हाक मारतात; दिवसेंदिवस आम्ही जुहूने हवि अर्पितो.

आम्ही अग्नीला दूत म्हणून वरण करतो—होता, विश्ववेदस् (सर्वज्ञ). या यज्ञासाठी तोच सुक्रतु—तेजस्वी, सम्यक्-फलदायी संकल्प—होवो.

पाण्यात सोम मला म्हणाला: ‘याच्या आत सर्व भेषज (औषधी) आहेत; आणि अग्नीही आहे—जो सर्वांचा वैद्य/उपचारकर्ता म्हणून विद्यमान आहे.’

यातुधान-नाशक. हे अग्ने, जो तुझे स्तवन करतो त्याच्याकडे यातुधान—किमीदिन—याला इथे आण. कारण हे देवा, विधिपूर्वक वंदित झाल्यावर तू दस्युंचा हंता झाला आहेस.

हा स्तुती करणारा इथे आला आहे; प्रत्युत्तर म्हणून याला पकडा. हे बृहस्पते, याला आपल्या वशात मिळवून—हे अग्नी आणि सोम—याला भेदून टाका, होय, याला फाडून दंड करा.

इष (अन्नरस) साठी तुला, ऊर्ज (बल) साठी तुला (आवाहन करतो)। हे वायो, तू उपयाम (ग्रहण) स्थानी स्थित आहेस। देव सविता तुम्हाला श्रेष्ठतम कर्मासाठी प्रेरित करो। हे अग्निसंबंधी (दुग्धवती) धारांनो! देवभाग प्राप्त करून, ऊर्जस्वती, पयस्वती, प्रजावती…

दैवी कर्मासाठी, देवयजनासाठी शुद्ध व्हा. मातरिश्वाचा घर्म (उष्ण पात्र/अर्घ्य) तू आहेस; तू द्यौ आहेस, तू पृथ्वी आहेस; तू विश्वधाया आहेस. परम धामाने दृढ हो; वसूंंचे पवित्र (गाळणी) तू आहेस—शतधार, सहस्रधार. आहुती दिली—थेंब दिले—महान अग्नीला…

हे (हवि), अहिंसक (शुद्ध) हो; देव सविताच्या प्रसवात, अश्विनांच्या बाहूंनी, पूषाच्या हातांनी, अग्नीला प्रिय होऊन मी तुला (हवि) बाहेर काढून अर्पण करीत आहे. अग्नी-सोमांसाठी हे देवांचे आहे; आणि हे आमचेही—समृद्धीसाठी; अनिष्ट-निवारणासाठी. मी…

हे भार्गवा! रसातलातील जे जल चित्रभानु (अग्नी)च्या संसर्गाने तापले आहे, ते पर्वत-प्रस्रवणांतून आपली उष्णता सोडते—पावकाच्या तेजाने अत्यंत संतप्त होऊन।

इंद्र म्हणाले— ये, जातवेद! माझ्या आज्ञेने पाठविला जाऊन मरुत्ताकडे बृहस्पतीला पोहोचव. हाच बृहस्पती तुझा यज्ञ करवील आणि तुला अमरत्वाचे पदही देईल।

वैशंपायन म्हणाला—बंधूंनी असे सांगितल्यावर जरितारिने हात जोडून विभावसु (अग्नी)ची स्तुती केली. हे राजन्, त्याने जशी स्तुती केली ती ऐक.