Adhyaya 214: The Glory of Gokarṇa: Description of Nandikeśvara’s Boon and the Assembly of Deities on Mount Muñjavat

Verse 1

पुनर्गोकरणमाहात्म्यनन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ अन्तर्हितं ततस्तस्मिन्भवे वै भूतनायके ॥ बभूव दिव्यः स तदा नन्दी गणचमूपतिः ॥

വീണ്ടും ഗോകർണ-മാഹാത്മ്യത്തിൽ നന്ദീകേശ്വരന് വരപ്രദാനം ചെയ്ത വിവരണം. ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഭൂതനായകൻ അന്തർഹിതനായ ശേഷം നന്ദി ദിവ്യനായി ഗണസേനയുടെ അധിപതിയായി.

Verse 2

चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः ॥ दिव्यवर्णवपुश्चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः ॥

അവൻ ചതുര്ഭുജനും ത്രിനയനനും ആയിരുന്നു; അത്ഭുതമായ ദിവ്യരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ. ദിവ്യവർണ്ണകാന്തിയുള്ള മനോഹര ദേഹവും ദിവ്യ അഗരു സുഗന്ധവും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 3

त्रिशूली परिघी दण्डी पिनाकी मौञ्जमेखली ॥ शुशुभे तेजसा तत्र द्वितीय इव शङ्करः ॥

ത്രിശൂലം, പരിഘസദൃശമായ ഗദയും ദണ്ഡവും ധരിച്ചു, പിനാകധനുസ്സ് വഹിച്ച്, മുന്ജപ്പുല്ലിന്റെ മേഘല ധരിച്ച്, അവൻ അവിടെ തേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി—രണ്ടാമൻ ശങ്കരൻ (ശിവൻ) പോലെ.

Verse 4

आस्थितः पादमाकृष्य ह्याह्वयन्निव स द्विजः ॥ त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमनास्त्रिविक्रम इवोद्‍यतः ॥

ആ ദ്വിജൻ പാദം പിന്നോട്ട് വലിച്ച് നിലകൊണ്ട്, വെല്ലുവിളിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി; മൂന്നു പടികളിൽ മുന്നേറാൻ ഉത്സുകനായി—ത്രിവിക്രമനെപ്പോലെ ഒരുങ്ങി നിന്നു.

Verse 5

तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः ॥ आख्यातुं पुरुहूताय सम्भ्रान्ताः प्रययुर्दिवम् ॥

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആകാശചര ദേവതകൾ എല്ലാവരും ആശങ്കപ്പെട്ടു; വ്യാകുലരായി പുരുഹൂതൻ (ഇന്ദ്രൻ)ക്ക് വിവരം അറിയിക്കാൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 6

अर्बुदो न्यर्बुदबलस्तथा चक्षुःश्रवादिपः ॥ विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्र शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः ॥

അർബുദൻ, ന്യർബുദബലൻ, കൂടാതെ ചക്ഷുഃശ്രവാദിപൻ; വിദ്യുജ്ജിഹ്വൻ, ദ്വിജേഹ്വേന്ദ്രൻ, മഹാദ്യുതി ശംഖവർച്ചാ—ഇവർ (അവരിൽ) പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവർ.

Verse 7

तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः ॥ विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥

അവരിൽ നിന്ന് കേട്ട ശേഷം സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും മറ്റു എല്ലാ ദിവൗകസരും പരമവിഷാദത്തിലായി, അത്യന്തം ചിന്തയിൽ മുങ്ങി.

Verse 8

अयं कश्चिद्वरं लब्ध्वा ह्युमाकान्तान्महेश्वरात् ॥ अत्यूर्जितबलः श्रीमान्स्त्रैलोक्यं प्राप्स्यति ध्रुवम् ॥

ഇവൻ ഉമാകാന്തനായ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് വരം ലഭിച്ച് അത്യന്തം ബലവാനും ശ്രീസമ്പന്നനും ആയിരിക്കുന്നു; അവൻ നിശ്ചയമായി ത്രിലോകം പ്രാപിക്കും.

Verse 9

यादृशोऽस्य महोत्साहस्तेजोबलसमन्वितः ॥ नूनमेष महासत्त्वो हरेत्स्थानं दिवौकसाम् ॥

ഇവന്റെ മഹോത്സാഹവും തേജസ്സും ബലവും കണ്ടാൽ, നിശ്ചയമായി ഈ മഹാസത്ത്വൻ സ്വർഗ്ഗവാസികളുടെ സ്ഥാനത്തെ കൈവശമാക്കും.

Verse 10

यावच्चैवोजसा नाकमसौ चङ्क्रमते प्रभुः ॥ प्रसादयामो वरदं तावदेव महेश्वरम् ॥

ആ പ്രഭു തന്റെ ഓജസ്സാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നിടത്തോളം, വരദനായ മഹേശ്വരനെ നാം പ്രസാദിപ്പിക്കാം.

Verse 11

विधाता भगवान्विष्णुः प्रभुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ अभ्यधावंस्ततः सोऽथ स हि जानाति हृद्गतम् ॥

അപ്പോൾ വിധാതാവായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു—പ്രഭു, ത്രിഭുവനേശ്വരൻ—അവരുടെ അടുക്കൽ അവർ ഓടിച്ചെന്നു; കാരണം അവൻ ഹൃദയാന്തർഗതം അറിയുന്നവൻ ആകുന്നു.

Verse 12

कृतेन तेन विबुधाः पश्यन्ति मुनयश्च तं ॥ ततः स भगवान्विष्णुः सहदेवः सधात्रिकः ॥

ആ കൃത്യം സഫലമായതിനാൽ ദേവന്മാരും മുനിമാരും അവനെ ദർശിച്ചു; തുടർന്ന് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ദേവന്മാരോടും ധാത്രിയോടും കൂടെ മുന്നോട്ട് പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു.

Verse 13

जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी तिष्ठति देववत् ॥ नन्द्युवाच ॥ सफलं जीवितं मेऽद्य सफलश्च परिश्रमः ॥

അവൻ നന്ദി ദേവതുല്യമായി നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. നന്ദി പറഞ്ഞു—ഇന്ന് എന്റെ ജീവിതം ഫലവത്തായി; എന്റെ പരിശ്രമവും ഫലവത്തായി.

Verse 14

यन्मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः ॥ पर्याप्तं तन्ममाद्येह कृतकृत्योऽस्मि तेन वै ॥

ഞാൻ ഹരിയെ ദർശിച്ചു—ദേവാധിപൻ, സർവ്വലോകഗുരു—ഇന്ന് ഇവിടെ എനിക്ക് അതുമാത്രം മതി; അതിനാൽ ഞാൻ കൃതകൃത്യനായി.

Verse 15

यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः ॥ विधाय पार्षदत्वं मे वरानिष्टान्ददौ शिवः ॥

എന്റെ പ്രഭു—അവ്യഗ്രനും പ്രസന്നനും ആയ പാപഹരൻ ഹരൻ—എന്നെ തന്റെ പാർഷദനാക്കി, ശിവൻ എനിക്ക് ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകി.

Verse 16

परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् ॥ यच्छोक्तं विधिना वाक्यं देवान्प्रति महात्मना ॥

ഇവിടെ എനിക്കു ലഭിച്ചത് അതേ പരമാനുഗ്രഹം; ഞാൻ ഇപ്പോൾ തീർച്ചയായും ശുദ്ധനായിരിക്കുന്നു. മഹാത്മാവായ വിധി (ബ്രഹ്മാ) ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞ വാക്ക്—

Verse 17

मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा ॥ यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥

—ആ വാക്ക് എന്നെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഹിതകരവും സത്യവും ആയിരുന്നു; അതുപോലെ തന്നേ, മറ്റെങ്ങനെ അല്ല. ദേവർഷിമാർ സ്നേഹത്തോടെ, മധുരവാക്യങ്ങളോടെ, ഒന്നിച്ചു വന്ന് എന്നെ സമീപിച്ചു—

Verse 18

तेनास्मि परमप्रीत आदृतः परमेṣ्ठिना ॥ देवा ऊचुः ॥ वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामस्ते वरप्रदम् ॥

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനാണ്; പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാവ്) എന്നാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവനുമാണ്. ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—നിനക്കു വരം നൽകുന്ന ആ വരദ ദേവനെ ഞങ്ങൾ ദർശിക്കും।

Verse 19

तवैष तपसा तुष्टः स्वयं प्रत्यक्षताङ्गतः ॥ इत्युक्तवन्तस्ते देवाः पुनरूचुर्द्विजोत्तमम् ॥

നിന്റെ തപസ്സാൽ അവൻ തൃപ്തനായി; സ്വയം തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ദേവന്മാർ വീണ്ടും ദ്വിജോത്തമനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 20

न जाने कुत्र वा देवं कुत्रास्ते तद्गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ किमत्र नन्दिनं देवो येनासौ नोक्तवान्प्रभुम् ॥

ദേവൻ എവിടെയാണെന്ന്, എവിടെ നില്ക്കുന്നുവെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല; അതു അന്വേഷിക്കപ്പെടട്ടെ. സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ നന്ദിനിനെക്കുറിച്ച് എന്താണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ദേവൻ പ്രഭുവിനെ പറഞ്ഞില്ലാത്തത്?

Verse 21

तन्मे कथय देवेश गुह्यं किं चास्ति शूलिनः ॥ ब्रह्मोवाच ॥ यदुक्तवान्महेशानो नाख्येयोऽस्मि पुरान्जनि ॥

അതുകൊണ്ട് പറയുക, ഹേ ദേവേശാ! ശൂലധാരി (ശിവൻ) സംബന്ധിച്ച എന്ത് ഗൂഢരഹസ്യമുണ്ട്? ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മഹേശാനൻ പറഞ്ഞത്—‘ഹേ പുരാഞ്ജനി, ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തി പറയപ്പെടേണ്ടവൻ അല്ല’—

Verse 22

किमुक्तवान्महादेवो नन्दिनं तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच ॥ अस्ति कश्चित्समुद्देशः क्षितेः सिद्धोऽद्रिसङ्कटः

മഹാദേവൻ നന്ദിനോട് എന്ത് പറഞ്ഞു എന്നത് എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക. ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശമുണ്ട്; അത് സിദ്ധമായതും, പർവ്വതസങ്കടങ്ങൾക്കിടയിൽ ദുർഗമവുമാണ്।

Verse 23

पारे हिमवतः पुण्ये तपोवनगणैर्युतः ॥ तत्र श्लेष्मातको नाम वसते पन्नगोत्तमः

പുണ്യമായ ഹിമവതിന്റെ അപ്പുറം, തപോവനങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ സമന്വിതമായ ആ ദേശത്ത് ശ്ലേഷ്മാതക എന്നു പേരുള്ള നാഗശ്രേഷ്ഠൻ വസിക്കുന്നു।

Verse 24

सोऽनुग्राह्यो मयावश्यं तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ तदभ्याशे च रुचिरं न चासौ वानराश्रयः

അവൻ തീർച്ചയായും എന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹൻ; തപസ്സാൽ അവന്റെ പാപങ്ങൾ ദഗ്ധമായിരിക്കുന്നു। അതിന്റെ സമീപത്ത് മനോഹരമായൊരു സ്ഥലം ഉണ്ടെങ്കിലും അത് വാനരങ്ങളുടെ ആശ്രയം അല്ല।

Verse 25

तस्य नाम्ना च तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतम् ॥ श्लेष्मातकवनं नाम पुण्यशीलशिलोच्चयम्

അവന്റെ നാമത്താൽ ആ സ്ഥലം—ദിവ്യവും ദീർഘകാല തപസ്സിനെ ധരിച്ചതുമായ—പ്രസിദ്ധമായി. അത് ‘ശ്ലേഷ്മാതകവനം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; പുണ്യശീലമുള്ള ശിലകളുടെ ഉയർന്ന കൂട്ടം.

Verse 26

मृगरूपेण चरता तत्र वै त्रिदशा मया ॥ द्रष्टव्याः सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्चान्वेषणे मम

ഞാൻ അവിടെ മൃഗരൂപത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ത്രിദശ ദേവന്മാരെ ഞാൻ കണ്ടു—അവർ ഒന്നിച്ചുകൂടി കഷ്ടം സഹിച്ച്, എന്നെ അന്വേഷിച്ച് ക്ഷീണിച്ചവരായിരുന്നു।

Verse 27

नाख्यातव्यं त्वया तेषां देवताप्सरसामिदम् ॥ अनुगृह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधी यत

ഈ കാര്യം ആ ദേവന്മാരോടും അപ്സരസ്സുകളോടും നീ വെളിപ്പെടുത്തരുത്. അവരെ വരങ്ങളാൽ അനുഗ്രഹിച്ച ശേഷം അവൻ അവിടെയേ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 28

विद्योतयन्दिशः सर्वास्त्रिदशैः परिवारितः ॥ बालकेन्दुनिभं दिव्यमर्चितं दिव्यबिन्दुभिः

എല്ലാ ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ത്രിദശന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിൽക്കേ, ബാലചന്ദ്രനെപ്പോലൊരു ദിവ്യസ്വരൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ദിവ്യബിന്ദുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും അർച്ചിതവുമായിരുന്നു।

Verse 29

गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः ॥ वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा

വരുണൻ—യാദസാംപതി (ജലചരങ്ങളുടെ അധിപൻ), വരദൻ—തന്റെ ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വജ്രവും സ്ഫടികവും കൊണ്ടുള്ള ചിത്രാലങ്കാരമുള്ള അതിതേജസ്വിയായ വിമാനം കയറി വന്നു।

Verse 30

तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता ॥ विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन्बै धनाधिपः

ധനാധിപൻ (കുബേരൻ) തപ്തസ്വർണ്ണവർണ്ണത്തോടെ, രത്നചിത്രങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ വിമാനം കയറി വന്ന്, ശിഖരത്തെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു।

Verse 31

विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः ॥ श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः

അവൻ യക്ഷരാക്ഷസന്മാരോടുകൂടെ വന്നു; ശതകോടി വിമാനങ്ങളോടെ—അനേകം ശ്രീമത്തായ ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ സൂര്യസന്നിഭമായി ദീപ്തമായിരുന്നു।

Verse 32

अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम् ॥

പുണ്യവാന്മാർ അധിഷ്ഠിതരായി സേവിക്കേ, വൈവസ്വതൻ (യമൻ) പോലെയായി അവൻ പ്രയാണം ചെയ്തു. ചന്ദ്രനും ആദിത്യനും, എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും, സമഗ്ര നക്ഷത്രമണ്ഡലവും കൂടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു/പ്രവർത്തിച്ചു।

Verse 33

विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्याः द्वादश चैव तु ॥

അഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തമായ വിമാനങ്ങളിൽ അവർ ആകാശമാർഗ്ഗം കടന്ന് ആ പർവ്വതത്തിലെത്തി. ഏകാദശ രുദ്രന്മാരും അതുപോലെ ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരും (സൂര്യദേവന്മാർ) എത്തി.

Verse 34

आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः ॥

അശ്വിനീദേവന്മാരായ ഇരുവരും മഹാഗിരിയായ മൗഞ്ജവന്തത്തിലേക്ക് എത്തി. വിശ്വേദേവന്മാരും സാധ്യന്മാരും, തപോബലസമ്പന്നനായ ഗുരു (ബൃഹസ്പതി)യും എത്തി.

Verse 35

संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः ॥

ഐരാവതപഥം കടന്ന് അവർ പെട്ടെന്ന് വേഗത്തിൽ സമീപിച്ചു. സ്കന്ദനും വിശാഖനും ഭഗവാൻ വിനായകനും കൂടി [അവിടെ] എത്തി.

Verse 36

संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू ॥

നൂറുകണക്കിന് മയിലുകളുടെ നാദം മുഴങ്ങുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിൽ അവർ എത്തി. നാരദനും തുംബുരുവും, വിശ്വാവസുവും പരാവസുവും കൂടി [വന്നു].

Verse 37

हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया ॥

ഹാഹാ, ഹൂഹൂ എന്നിവരും മറ്റു എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ ഗന്ധർവ്വന്മാരും വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ)യുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം വിവിധ ഉത്തമ വൈഹായസയാനങ്ങളിൽ [അവിടെ] എത്തി.

Verse 38

गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा ॥

ഗുഹ്യകരെന്ന മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു. ഗന്ധകാളി, ഘൃതാചി, ബുദ്ധാ, ഗൗരി, തിലോത്തമാ എന്നിവരും എത്തി.

Verse 39

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी ॥ ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा ॥

സിന്ധു, പുരുഷ, മഹാനദിയായ സരയൂയും വന്നു; അതുപോലെ താമ്രാരുണാ, ചാരുഭാഗാ, വിതസ്താ, കൗശികീയും വന്നു.

Verse 40

उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः ॥

ഉർവശി, മേനക, രംഭ, പഞ്ചസ്യാ എന്നിവരും മറ്റുള്ളവരും—ഈ ദേവയോഷിതകൾ ആ പർവതത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 41

पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥

പുലസ്ത്യ, അത്രി, മരീചി, വസിഷ്ഠൻ, ഭൃഗു; കശ്യപനും പുലഹനും; പിന്നെ വിശ്വാമിത്രനും ഗൗതമനും കൂടി സമവേതരായി.

Verse 42

भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च ॥

ഭാരദ്വാജൻ, അഗ്നിവേശ്യൻ, വൃദ്ധ-പരാശരൻ; മാർകണ്ഡേയൻ, അങ്ഗിരസ്, ഗർഗൻ, സംവർത്തൻ, ക്രതുവും (അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 43

मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः ॥

മരീചി, ജമദഗ്നി, ഭാർഗവൻ, ച്യവനൻ എന്നിവരും—എന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ, ത്രിദിവങ്ങളുടെ അധിപനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നവരുടെ നിയോഗപ്രകാരം വന്നവർ ആകുന്നു.

Verse 44

पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा ॥ शतद्रूश्च विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा ॥

പുണ്യാ, സരസ്വതി, കോകാ, നർമദാ, ബാഹുദാ; കൂടാതെ ശതദ്രൂ, വിപാശാ, ഗണ്ഡകീ—ഇവയെല്ലാം ശ്രേഷ്ഠ നദികളായി ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 45

गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा ॥ करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी ॥

ഗോദാവരി, വേണി, താപി—ഇവ ഉത്തമ നദികൾ; കൂടാതെ കരതോയാ, ശീതാ, ചീരവതി നദിയും ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 46

नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी ॥ पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा ॥

നന്ദാ, പരനന്ദാ, കൂടാതെ ചർമണ്വതി നദി; പർണാശാ, ദൈവികാ, വിതസ്താ, പിന്നെയും മറ്റൊന്നും ഇവിടെ എണ്ണിപ്പറയുന്നു.

Verse 47

अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थान्यायतनानि च ॥

കൂടാതെ ഭൂമിയിൽ മറ്റു പല തീർത്ഥങ്ങളും ആയതനങ്ങളും (പവിത്ര ക്ഷേത്രസ്ഥാനങ്ങളും) കൂടിയുണ്ട്.

Verse 48

निजस्वरूपेणाजग्मुस्तत्र पुण्यान्यनेकशः ॥ उपागतानि चेन्द्रस्य नियोगादुत्तमं गिरिम् ॥

അവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്വരൂപങ്ങളോടെ അവിടെ എത്തി; അനേകം പുണ്യ തത്ത്വങ്ങൾ/തീർത്ഥരൂപങ്ങളും മഹാസംഖ്യയായി വന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ നിയോഗപ്രകാരം ആ ഉത്തമ പർവതത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 49

शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः ॥

പർവതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മഹാമേരു, കൈലാസം, ഗന്ധമാദനം, ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം എന്നീ മഹാപർവതങ്ങൾ (പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു)।

Verse 50

विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा ॥ माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः ॥

വിംധ്യ, മഹേന്ദ്ര, സഹ്യ, മലയം, ദാർദുര; മാല്യവാൻ, ചിത്രകൂടം, കൂടാതെ ദ്രോണം, ശിലോച്ചയം (ഇവയും പരാമർശിക്കുന്നു)।

Verse 51

श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट् ॥ आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः ॥

ശ്രീപർവതം, ലതാവേഷ്ടം, പർവതരാജനായ പാരിയാത്രം—ഈ എല്ലാ കാനനവാസികളായ ശൈലേന്ദ്രന്മാരും അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 52

सर्वे यज्ञाः सर्वविद्या वेदाश्चत्वार एव च ॥ धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः

എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും, എല്ലാ വിദ്യകളും, നാലു വേദങ്ങളും; ധർമ്മം, സത്യം, ദമം (സംയമം) സ്വർഗ്ഗം; കൂടാതെ മഹർഷി കപിലൻ—ഇവയെല്ലാം അവിടെ സമവേതമായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 53

वासुकिश्च महाभागश्चामृताशी भुजङ्गराट् ॥ ज्वलत्फणासहस्रेण अनन्तश्च धराधरः

അമൃതഭോജി ആയ മഹാഭാഗ്യവാൻ സർപ്പരാജൻ വാസുകിയും, ആയിരം ജ്വലിക്കുന്ന ഫണങ്ങളോടെ ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്ന അനന്തനും (അവിടെ) സന്നിഹിതരായിരുന്നു।

Verse 54

फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गश्च नागराट् ॥ अम्भोधरश्च स श्रीमान्नागराजो महाद्युतिः

ഫണീന്ദ്രൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, കിർമീരാംഗൻ—ഈ നാഗരാജന്മാർ; കൂടാതെ ശ്രീമാനും മഹാദ്യുതിയുമായ നാഗരാജൻ അംഭോധരനും (അവിടെ) സന്നിഹിതനായിരുന്നു।

Verse 55

फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः ॥ अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः

നൂറ് ഫണങ്ങൾ ധരിച്ച രൂപവാൻ—അനേകം ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതംപോലെ; ‘അരിമേജയ’യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, പ്രജ്ഞാവാൻ ഭുജഗേശ്വരൻ (അവിടെ) സന്നിഹിതനായിരുന്നു।

Verse 56

विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रस्तथैव च

വിനതൻ എന്ന നാഗരാജനും, കംബലനും അശ്വതരനും; കൂടാതെ വീരനായ ഭുജഗാധിപതി ഏലാപത്രനും (അവിടെ) സന്നിഹിതരായിരുന്നു।

Verse 57

उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः

ഉരഗങ്ങളുടെ അധിപതികളായ കർക്കോടകനും ധനഞ്ജയനും; ഇങ്ങനെ ആദിയായ അനേകം മഹാബല ഭുജഗേന്ദ്രന്മാർ (അവിടെ) സമാഗതരായി।

Verse 58

अहोरात्र तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा ॥ द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः

പകലും രാത്രിയും, പക്ഷങ്ങളും, മാസങ്ങളും, വർഷങ്ങളും; ആകാശവും ഭൂമിയും; ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും—എല്ലാം ഒരുമിച്ചു സമാഗമിച്ചു.

Verse 59

तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि ॥ पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः

ആ മനോഹര ദേവസമൂഹത്തിൽ, പർവതരാജന്റെ ശിഖരത്തിൽ, കാറ്റാൽ ഇളകിയ വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ പുഷ്പങ്ങൾ ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 60

प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः ॥ पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा

ദിവ്യ ഗന്ധർവന്മാർ ഗാനം പാടി; അപ്സരാസമൂഹങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു; പക്ഷികളും ആനന്ദത്തോടെ അപ്പോൾ മധുരമായി കൂകി.

Verse 61

पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः ॥ एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः

അവിടെ പുണ്യസുഗന്ധവും സുഖസ്പർശവും വഹിക്കുന്ന കാറ്റുകൾ വീശി. ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിനെ മുൻപാക്കി ആ എല്ലാ ദേവന്മാരും എത്തി.

Verse 62

ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः॥ आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः॥

പിന്നീട് എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തിയ ദേവന്മാരും യക്ഷന്മാരും സിദ്ധന്മാരും കൊണ്ട് പർവതശിഖരം നിറഞ്ഞു—തിരമാലക്കാലത്ത് സമുദ്രം നിറയുന്നതുപോലെ.

Verse 63

श्रिया ज्वलन्तं ददृशुर्नन्दिनं पुरतः स्थितम्॥ स च तानागतान्द्रष्ट्वा गन्धर्वाप्सरसां गणान्॥

അവർ ശ്രീയാൽ ദീപ്തിയായി ജ്വലിക്കുന്ന നന്ദിയെ തങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ നില്ക്കുന്നതായി കണ്ടു. അവനും എത്തിയ ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളെ കണ്ടു.

Verse 64

सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे॥ नमस्कृत्य च तान्सर्वान् स्वागतानभिभाष्य च॥

അപ്രതീക്ഷിതമായി ആദരസഹിതം അവൻ അവർക്കു നമസ്കരിക്കാൻ തുടങ്ങി. എല്ലാവർക്കും പ്രണാമം ചെയ്ത്, സ്വാഗതവചനങ്ങളും പറഞ്ഞു.

Verse 65

सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः॥ सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥

സിദ്ധ-ചാരണസംഘങ്ങളും, വിദ്യാഗണങ്ങളും, അപ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും—ദേവദേവനാൽ സത്കരിക്കപ്പെട്ട ശേഷം—അവനെയും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 66

अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्॥ प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥

അവൻ അർഘ്യവും പാദ്യവും മുതലായവയും ആസനങ്ങളും നൽകി വേഗത്തിൽ അവരെ ക്ഷണിച്ചു. അതിഥിയുടെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ട്, അതനുസരിച്ച് പ്രതിപൂജ ചെയ്യണം.

Verse 67

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चाश्विनावपि॥ साध्या विश्वे सगन्धर्वा गुह्यकाश्च प्रपूजयेत्॥

ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, മരുത്തുകൾ, അശ്വിനീദേവന്മാർ; സാധ്യർ, വിശ്വേദേവർ ഗന്ധർവരോടുകൂടെ, ഗുഹ്യകരെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 68

विश्वावसुर्हाहाहू तथा नारदतुम्बुरू॥ चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वास्तमपूजयन्॥

വിശ്വാവസു, ഹാഹാഹൂ, അതുപോലെ നാരദനും തുംബുരുവും—ചിത്രസേനാദികളായ എല്ലാ ഗന്ധർവരും—അവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 69

तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः॥ सौम्यमभ्यर्चयन्ति स्म दृष्ट्वा नन्दीश्वरं तथा॥

അപ്പോൾ വാസുകി മുതലായ മഹാതേജസ്സുള്ള നാഗരാജാക്കന്മാരും നന്ദീശ്വരനെ ദർശിച്ച് ആ സൗമ്യമായ (മംഗളകരമായ) പ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 70

यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः॥ सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥

യക്ഷന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും, ഗ്രഹദേവതകളും, സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും; സിദ്ധന്മാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും; ഗംഗാദി നദികളും (അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു).

Verse 71

आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः॥ देवा ऊचुः॥ स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥

എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ അവനു ആശീർവാദങ്ങൾ നൽകി. ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ മുനേ, നിന്റെ ദേവനായ പശുപതി എപ്പോഴും നിന്നിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നനായിരിക്കട്ടെ.”

Verse 72

सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ ॥ भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम ॥

“ഹേ നിർമലനേ, നിന്റെ ഗതി എല്ലായിടത്തും തടസ്സമില്ലാത്തതാകട്ടെ. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഇനി മുതൽ ദേവന്മാരാൽ പോലും നിനക്കു യാതൊരു വിരോധവും ഉണ്ടാകരുത്.”

Verse 73

इत्युक्तस्त्रिदशैर्नन्दी पुनस्तान्प्रत्युवाच ह ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ यद्भवद्भिः प्रियं सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः ॥

ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നന്ദി വീണ്ടും അവരോട് മറുപടി പറഞ്ഞു. നന്ദീകേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—സ്നേഹപൂർണ്ണരായ ദേവോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും പ്രിയമായതു പറയുക.

Verse 74

आशिषाऽनुगृहीतोऽस्मि नियोज्योऽहं सदा हि वः ॥ ब्रूत यूयं किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह ॥

നിങ്ങളുടെ ആശീർവാദത്താൽ ഞാൻ അനുഗൃഹീതനാണ്; ഞാൻ എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ സേവനത്തിന് നിയോജ്യനാണ്. പറയുക—ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ നിമിത്തം ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 75

आज्ञापयध्यमाज्ञप्तस्तस्माद्विबुधसत्तमाः ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിബുധസത്തമന്മാരേ, എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകുക; ഞാൻ ആജ്ഞാപിതനാണ്. അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 76

शक्र उवाच ॥ कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र कुत्र वा स गतोऽपि वा ॥ पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम् ॥

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രാ, അദ്ദേഹം എവിടേക്ക് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? അല്ലെങ്കിൽ എവിടേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു? ഹേ വിപ്രാ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ദേവാധിപനായ ആ വിഭുവിനെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 77

स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने ॥ यदि जानासि भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति ॥

ഹേ മുനേ, അവൻ തന്നെയാണ് സ്ഥാണു, ഉഗ്രൻ, ശിവദേവൻ, സ്വയം ശർവ്വൻ—ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത് എന്ന് നീ അറിയുന്നുവെങ്കിൽ (പറയുക).

Verse 78

तत्स्थानं नः समाख्याहि महर्षे शीघ्रमेव हि ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं धीमदीरितं वज्रपाणिना ॥

ഹേ മഹർഷേ, ആ സ്ഥലം ഞങ്ങൾക്ക് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞുതരുക. വജ്രപാണിയായ ഇന്ദ്രൻ ജ്ഞാനത്തോടെ ഉച്ചരിച്ച വചനം കേട്ടപ്പോൾ…

Verse 79

प्रत्युवाच ततः शक्रं नन्दी पशुपतिं स्मरन् ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते ॥

അപ്പോൾ പശുപതിയെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് നന്ദി ശക്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു. നന്ദീകേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേന്ദ്രാ, ഹേ ദിവസ്പതേ, യഥാതത്ത്വമായി കേൾക്കുക നിനക്കു യുക്തമാണ്.

Verse 80

अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्च्चतो मया ॥ प्रीतोऽसौ मां वरैर्दिव्यैरनुगृह्य हरः प्रभुः ॥ प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम् ॥ यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः ॥

ഈ മുഞ്ജവത പർവതത്തിൽ ഞാൻ സ്ഥാനുവിനെ ആരാധിച്ചു. പ്രസന്നനായ പ്രഭു ഹരൻ ദിവ്യവരങ്ങളാൽ എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ അദ്ദേഹം പ്രസന്നനായി ഇവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, അദ്ദേഹം എവിടെ പോയെന്നു അറിയാൻ ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു. ഹേ ദേവാ, നീ ആജ്ഞാപിച്ചാൽ ഞാൻ നിന്റെ ശാസനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 81

एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः ॥ गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम् ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർ എന്നോടൊപ്പം അവിടെ നിന്ന് ദേവനിർമ്മിതമെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന മൗഞ്ജവത ഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 82

कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्॥ नन्द्युवाच॥ अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः॥

“ഭഗവാനായ കപാലിന ദേവനെ ഞങ്ങൾ എവിടെ ദർശിക്കും?” നന്ദി പറഞ്ഞു—“എന്നെ അനുഗ്രഹിച്ച ശേഷം ദേവൻ അതേ സ്ഥലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അദൃശ്യമാകുകയായിരുന്നു.”

Verse 83

कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः॥ आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥

കാമഗാമിയായ രഥത്തിൽ ആരൂഢനായി മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മരുദ്ഗണങ്ങളോടുകൂടെ പർവ്വതശിഖരത്തിന്റെ അറ്റത്തേക്ക് എത്തി; തന്റെ ഓജസ്സാൽ പ്രദേശമൊട്ടും നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 84

अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥

അനിലൻ (വായു)യും അനലൻ (അഗ്നി)യും; ധർമ്മൻ, സത്യൻ, ധ്രുവൻ; കൂടാതെ ദേവർഷികൾ, സിദ്ധർ, യക്ഷർ, അതുപോലെ വിദ്യാധരർ—എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 85

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च॥ लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥

സിന്ധുവും പുരുഷനും; പ്രഭാസനും സോമനും; അവിടെ ലോഹിതനും ആയുസും ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ഗംഗാസാഗരവും (ഉപസ്ഥിതമായിരുന്നു)।

Verse 86

ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः॥ विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥

ത്രിഭുവനത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ധീമാൻ നഹുഷൻ—അനിമിഷന്മാരുടെ (ദേവന്മാരുടെ) ഈശ്വരൻ—അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ വിരോചനപുത്രനായ സത്യൻ, ദീപ്തിമാനായി, നൂറുകണക്കിന് തെളിഞ്ഞ മണികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി നിന്നു।

Verse 87

स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः॥ मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥

അവൻ ദേവരാജൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും മറ്റു ദേവന്മാരും കൂടെ (ശിവന്റെ) പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സ് നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു; കൈകൂപ്പി നിന്നു—സംയതാത്മാവായി, ഏകാഗ്രചിത്തനായി।

Verse 88

निरामयोऽमृतीभूतश्चरिष्यति विभुः सुखी॥ लोकेषु सप्तसु विभो त्र्यम्बकेन सहाच्युत॥

രോഗരഹിതനായി അമൃതസ്വരൂപനായി ആ വിഭു സന്തോഷത്തോടെ ഏഴ് ലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കും—ഹേ സർവ്വവ്യാപി അച്യുത—ത്ര്യംബകൻ (ശിവൻ) കൂടെ।

Verse 89

मार्गयामो हि यत्नेन भगवन्तं तु वासव॥

ഹേ വാസവ (ഇന്ദ്രാ), നാം പരിശ്രമത്തോടെ ഭഗവാനെ അന്വേഷിക്കാം।