
Gokarṇa-māhātmya: Nandikeśvara-varapradāna-varṇanaṃ (Muñjavat-śikhara-devasaṃgamaḥ)
Tīrtha-Māhātmya / Sacred Geography and Deity-Assembly Narrative
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವರಾಹ–ಪೃಥಿವೀ ಉಪದೇಶಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಿ/ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ತೇಜೋಮಯ, ಶಿವಸಮಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡು ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಲೋಕಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆ ಅವರಿಗೆ. ವಿಷ್ಣು ಅವರ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ನಂದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ನಂದಿ ಹರಿದರ್ಶನದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ತಾನು ಪಾರಿಷದಪದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಈಶ್ವರನ ಪೂರ್ವಾಜ್ಞೆಯಂತೆ ಹಿಮಾಲಯದ ದೂರದ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕವನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕನಾಮ ನಾಗನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ. ನಂತರ ಮುಞ್ಜವತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಋಷಿಗಳು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಅಪ್ಸರಸರು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳವರೆಗೂ ಸಮಾವೇಶವಾಗಿ ನಂದಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಿರ್ಬಾಧ ಗಮನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾನ್ವೇಷಣೆಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 1
पुनर्गोकरणमाहात्म्यनन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ अन्तर्हितं ततस्तस्मिन्भवे वै भूतनायके ॥ बभूव दिव्यः स तदा नन्दी गणचमूपतिः ॥
ಮತ್ತೆ ಗೋಕರಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ನಂದೀಕೇಶ್ವರನಿಗೆ ವರಪ್ರದಾನದ ವರ್ಣನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಭೂತನಾಯಕನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದ ಬಳಿಕ ನಂದಿ ದಿವ್ಯನಾಗಿ ಗಣಚಮೂಪತಿಯಾದನು.
Verse 2
चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः ॥ दिव्यवर्णवपुश्चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः ॥
ಅವನು ಚತುರ್ಭುಜನು, ತ್ರಿನಯನನು; ಅದ್ಭುತ ದಿವ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ದೇಹವು ದಿವ್ಯ ವರ್ಣಕಾಂತಿಯಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ದಿವ್ಯ ಅಗುರು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 3
त्रिशूली परिघी दण्डी पिनाकी मौञ्जमेखली ॥ शुशुभे तेजसा तत्र द्वितीय इव शङ्करः ॥
ತ್ರಿಶೂಲ, ಪರಿಘಸಮಾನ ಗದೆ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪಿನಾಕ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಖಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು—ಎರಡನೆಯ ಶಂಕರ (ಶಿವ)ನಂತೆ.
Verse 4
आस्थितः पादमाकृष्य ह्याह्वयन्निव स द्विजः ॥ त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमनास्त्रिविक्रम इवोद्यतः ॥
ಆ ದ್ವಿಜನು ಪಾದವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ನಿಂತು, ಸವಾಲು ಹಾಕುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದನು; ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ—ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಂತೆ ಉದ್ಧತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 5
तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः ॥ आख्यातुं पुरुहूताय सम्भ्रान्ताः प्रययुर्दिवम् ॥
ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಖೇಚರ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಶಯಭೀತರಾದರು; ಅಶಾಂತಿಯಾಗಿ ಪುರುಹೂತ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಲು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
Verse 6
अर्बुदो न्यर्बुदबलस्तथा चक्षुःश्रवादिपः ॥ विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्र शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः ॥
ಅರ್ಬುದ, ನ್ಯರ್ಬುದಬಲ ಹಾಗೂ ಚಕ್ಷುಃಶ್ರವಾದಿಪ; ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ, ದ್ವಿಜೇಹ್ವೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾದ್ಯುತಿ ಶಂಖವರ್ಚಾ—ಇವರು (ಅವರಲ್ಲಿ) ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರು.
Verse 7
तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः ॥ विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥
ಅವರಿಂದ ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ದಿವೌಕಸರು ಪರಮ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು.
Verse 8
अयं कश्चिद्वरं लब्ध्वा ह्युमाकान्तान्महेश्वरात् ॥ अत्यूर्जितबलः श्रीमान्स्त्रैलोक्यं प्राप्स्यति ध्रुवम् ॥
ಈವನು ಉಮಾಕಾಂತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠನೂ ಶ್ರೀಮಂತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Verse 9
यादृशोऽस्य महोत्साहस्तेजोबलसमन्वितः ॥ नूनमेष महासत्त्वो हरेत्स्थानं दिवौकसाम् ॥
ಇವನ ಮಹೋತ್ಸವಾಹ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಈ ಮಹಾಸತ್ತ್ವನು ದಿವೌಕಸಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವನು.
Verse 10
यावच्चैवोजसा नाकमसौ चङ्क्रमते प्रभुः ॥ प्रसादयामो वरदं तावदेव महेश्वरम् ॥
ಆ ಪ್ರಭು ತನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ, ನಾವು ವರದನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸೋಣ.
Verse 11
विधाता भगवान्विष्णुः प्रभुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ अभ्यधावंस्ततः सोऽथ स हि जानाति हृद्गतम् ॥
ನಂತರ ವಿಧಾತನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು—ಪ್ರಭು, ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರ—ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಅವರು ಧಾವಿಸಿದರು; ಏಕೆಂದರೆ ಆತನು ಹೃದಯಗತವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವನು.
Verse 12
कृतेन तेन विबुधाः पश्यन्ति मुनयश्च तं ॥ ततः स भगवान्विष्णुः सहदेवः सधात्रिकः ॥
ಆ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾದುದರಿಂದ ದೇವರುಗಳೂ ಮುನಿಗಳೂ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರು; ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಧಾತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
Verse 13
जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी तिष्ठति देववत् ॥ नन्द्युवाच ॥ सफलं जीवितं मेऽद्य सफलश्च परिश्रमः ॥
ಅವನು ನಂದಿ ದೇವನಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂದಿ ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ನನ್ನ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕ, ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮವೂ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ.
Verse 14
यन्मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः ॥ पर्याप्तं तन्ममाद्येह कृतकृत्योऽस्मि तेन वै ॥
ನಾನು ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡೆನು—ದೇವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸರ್ವಲೋಕಗುರು—ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅದೇ ಸಾಕು; ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 15
यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः ॥ विधाय पार्षदत्वं मे वरानिष्टान्ददौ शिवः ॥
ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪ್ರಭು—ಅವ್ಯಗ್ರನಾಗಿ, ಪ್ರೀತನಾಗಿ—ಪಾಪಹರ ಹರನು ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಪಾರ್ಷದನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಶಿವನು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.
Verse 16
परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् ॥ यच्छोक्तं विधिना वाक्यं देवान्प्रति महात्मना ॥
ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಪರಮ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿದೆ; ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ಈಗ ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ದೇವರ प्रति ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯ—
Verse 17
मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा ॥ यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥
—ಆ ವಾಕ್ಯವು ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಿತಕರವೂ ಸತ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ. ಮತ್ತು ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ಸೇರಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು—
Verse 18
तेनास्मि परमप्रीत आदृतः परमेṣ्ठिना ॥ देवा ऊचुः ॥ वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामस्ते वरप्रदम् ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪರಮ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಯಿಂದ ಆದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗೆ ವರ ನೀಡುವ ಆ ವರದ ದೇವನನ್ನು ನಾವು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ।
Verse 19
तवैष तपसा तुष्टः स्वयं प्रत्यक्षताङ्गतः ॥ इत्युक्तवन्तस्ते देवाः पुनरूचुर्द्विजोत्तमम् ॥
ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಆ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।
Verse 20
न जाने कुत्र वा देवं कुत्रास्ते तद्गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ किमत्र नन्दिनं देवो येनासौ नोक्तवान्प्रभुम् ॥
ದೇವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಅದನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು. ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ನಂದಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ, ಅದರಿಂದ ದೇವನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ?
Verse 21
तन्मे कथय देवेश गुह्यं किं चास्ति शूलिनः ॥ ब्रह्मोवाच ॥ यदुक्तवान्महेशानो नाख्येयोऽस्मि पुरान्जनि ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳು, ಹೇ ದೇವೇಶ! ಶೂಲಧಾರಿ (ಶಿವ) ಕುರಿತು ಯಾವ ಗುಹ್ಯವಿದೆ? ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹೇಶಾನನು ಹೇಳಿದ್ದು—‘ಹೇ ಪುರಾಂಜನಿ, ನಾನು ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಡಬೇಕಾದವನು ಅಲ್ಲ’—
Verse 22
किमुक्तवान्महादेवो नन्दिनं तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच ॥ अस्ति कश्चित्समुद्देशः क्षितेः सिद्धोऽद्रिसङ्कटः
ಮಹಾದೇವನು ನಂದಿನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನು, ಅದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅದು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಪರ್ವತಸಂಕಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ದುರ್ಗಮವಾಗಿದೆ।
Verse 23
पारे हिमवतः पुण्ये तपोवनगणैर्युतः ॥ तत्र श्लेष्मातको नाम वसते पन्नगोत्तमः
ಪವಿತ್ರ ಹಿಮವತದ ಆಚೆ, ತಪೋವನಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಪುಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ ಎಂಬ ನಾಗಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 24
सोऽनुग्राह्यो मयावश्यं तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ तदभ्याशे च रुचिरं न चासौ वानराश्रयः
ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಪಾಪಗಳು ದಗ್ಧವಾಗಿವೆ। ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮನೋಹರವಾದ ಸ್ಥಳವಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ವಾನರರ ಆಶ್ರಯವಲ್ಲ।
Verse 25
तस्य नाम्ना च तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतम् ॥ श्लेष्मातकवनं नाम पुण्यशीलशिलोच्चयम्
ಅವನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಆ ಸ್ಥಳ—ದಿವ್ಯವೂ ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದುದೂ ಆಗಿ—ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು। ಅದನ್ನು ‘ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ ವನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ಪುಣ್ಯಶೀಲ ಶಿಲೆಗಳ ಎತ್ತರದ ಗುಚ್ಛ.
Verse 26
मृगरूपेण चरता तत्र वै त्रिदशा मया ॥ द्रष्टव्याः सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्चान्वेषणे मम
ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಮೃಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತ್ರಿದಶ ದೇವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಂಡೆ—ಅವರು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ನನ್ನ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದಣಿದಿದ್ದರು।
Verse 27
नाख्यातव्यं त्वया तेषां देवताप्सरसामिदम् ॥ अनुगृह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधी यत
ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪ್ಸರಸೆಯರಿಗೂ ನೀನು ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು। ಅವರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನವಾಯಿತು।
Verse 28
विद्योतयन्दिशः सर्वास्त्रिदशैः परिवारितः ॥ बालकेन्दुनिभं दिव्यमर्चितं दिव्यबिन्दुभिः
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ತ್ರಿದಶರಿಂದ ಪರಿವಾರಿತನಾಗಿ, ಬಾಲಚಂದ್ರನಂತೆ ದಿವ್ಯ ಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು; ಅದು ದಿವ್ಯ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಅರ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 29
गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः ॥ वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा
ಮತ್ತು ವರುಣನು—ಯಾದಸಾಂಪತಿ (ಜಲಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ), ವರದಾತ—ತನ್ನ ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ವಜ್ರ-ಸ್ಫಟಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಅತಿತೇಜಸ್ವಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದನು।
Verse 30
तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता ॥ विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन्बै धनाधिपः
ಮತ್ತು ಧನಾಧಿಪ (ಕುಬೇರ) ತಪ್ತ ಕಂಚನದ ವರ್ಣದಂತೆ, ರತ್ನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಶೃಂಗವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 31
विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः ॥ श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः
ಅವನು ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು; ಶತಕೋಟಿ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ—ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳು ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।
Verse 32
अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम् ॥
ಸುಕೃತಿಗಳಿಂದ (ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಿಂದ) ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ, ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನಂತೆ ಅವನು ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದನು। ಚಂದ್ರ-ಆದಿತ್ಯರು, ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲವೂ ಸಹ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿತು/ಮುಂದುವರಿಯಿತು।
Verse 33
विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्याः द्वादश चैव तु ॥
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಏಕಾದಶ ರುದ್ರರು ಹಾಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು (ಸೂರ್ಯದೇವತೆಗಳು) ಸಹ ಆಗಮಿಸಿದರು.
Verse 34
आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः ॥
ಎರಡು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವರುಗಳು ಮಹಾಗಿರಿ ಮೌಂಜವಂತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಸಾಧ್ಯರು ಮತ್ತು ತಪೋಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಸಹ ಆಗಮಿಸಿದನು.
Verse 35
संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः ॥
ಐರಾವತಪಥವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದರು. ಸ್ಕಂದನು, ವಿಶಾಖನು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ವಿನಾಯಕನೂ ಸಹ [ಅಲ್ಲಿ] ಬಂದರು.
Verse 36
संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू ॥
ನೂರಾರು ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ಅವರು ತಲುಪಿದರು. ನಾರದ, ತುಂಬುರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಪರಾವಸು ಕೂಡ [ಬಂದರು].
Verse 37
हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया ॥
ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಂಧರ್ವರೂ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಉತ್ತಮ ವೈಹಾಯಸ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ [ಅಲ್ಲಿ] ಬಂದರು.
Verse 38
गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा ॥
ಗುಹ್ಯಕರೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು. ಗಂಧಕಾಳಿ, ಘೃತಾಚೀ, ಬುದ್ಧಾ, ಗೌರಿ, ತಿಲೋತ್ತಮಾ ಕೂಡ ಬಂದರು.
Verse 39
सिन्धुश्च पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी ॥ ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा ॥
ಸಿಂಧು, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಾನದಿಯಾದ ಸರಯೂ ಕೂಡ ಬಂದವು; ಹಾಗೆಯೇ ತಾಮ್ರಾರುಣಾ, ಚಾರುಭಾಗಾ, ವಿತಸ್ತಾ, ಕೌಶಿಕೀ ಕೂಡ ಬಂದವು.
Verse 40
उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः ॥
ಉರ್ವಶೀ, ಮೇನಕಾ, ರಂಭಾ, ಪಂಚಸ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರರೂ—ಈ ದೇವಯೋಷಿತರು ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 41
पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥
ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅತ್ರಿ, ಮರೀಚಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಭೃಗು; ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಪುಲಹ; ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಗೌತಮರೂ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು.
Verse 42
भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च ॥
ಭಾರದ್ವಾಜ, ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧ-ಪರಾಶರ; ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಅಂಗಿರಸ, ಗರ್ಗ, ಸಂವರ್ತ್ತ ಮತ್ತು ಕ್ರತು ಕೂಡ (ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು).
Verse 43
मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः ॥
ಮರೀಚಿ, ಜಮದಗ್ನಿ, ಭಾರ್ಗವ ಹಾಗೂ ಚ್ಯವನನೂ—ಇವರು ನನ್ನ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮತ್ತು ತ್ರಿದಿವಾಧಿಪತಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಬಂದರು.
Verse 44
पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा ॥ शतद्रूश्च विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा ॥
ಪುಣ್ಯಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಕೋಕಾ, ನರ್ಮದಾ ಹಾಗೂ ಬಾಹುದಾ; ಮತ್ತು ಶತದ್ರೂ, ವಿಪಾಶಾ, ಗಂಡಕೀ—ಇವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 45
गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा ॥ करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी ॥
ಗೋದಾವರಿ, ವೇಣೀ, ತಾಪೀ—ಇವು ಉತ್ತಮ ನದಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕರತೋಯಾ, ಶೀತಾ ಮತ್ತು ಚೀರವತೀ ನದಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 46
नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी ॥ पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा ॥
ನಂದಾ ಮತ್ತು ಪರನಂದಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಚರ್ಮಣ್ವತೀ ನದಿ; ಪರ್ಣಾಶಾ, ದೈವಿಕಾ, ಮತ್ತು ವಿತಸ್ತಾ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 47
अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थान्यायतनानि च ॥
ಮೇಲಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಆಯತನಗಳೂ (ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಸ್ಥಾನಗಳೂ) ಇವೆ.
Verse 48
निजस्वरूपेणाजग्मुस्तत्र पुण्यान्यनेकशः ॥ उपागतानि चेन्द्रस्य नियोगादुत्तमं गिरिम् ॥
ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳು/ತೀರ್ಥರೂಪಗಳೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಇಂದ್ರನ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಆ ಉತ್ತಮ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸೇರಿದರು।
Verse 49
शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः ॥
ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಹಾಮೇರು, ಕೈಲಾಸ, ಗಂಧಮಾದನ, ಹಿಮವಾನ್, ಹೇಮಕೂಟ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಎಂಬ ಮಹಾಗಿರಿಗಳು (ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು)।
Verse 50
विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा ॥ माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः ॥
ವಿಂಧ್ಯ, ಮಹೇಂದ್ರ, ಸಹ್ಯ, ಮಲಯ ಹಾಗೂ ದಾರ್ದುರ; ಮಾಲ್ಯವಾನ್, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಶಿಲೋಚ್ಚಯ (ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ)।
Verse 51
श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट् ॥ आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः ॥
ಶ್ರೀಪರ್ವತ, ಲತಾವೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಪರ್ವತರಾಜ ಪಾರಿಯಾತ್ರ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನನವಾಸಿ ಶೈಲೇಂದ್ರರು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।
Verse 52
सर्वे यज्ञाः सर्वविद्या वेदाश्चत्वार एव च ॥ धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः
ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳು, ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು; ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ದಮ (ಸಂಯಮ) ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹರ್ಷಿ ಕಪಿಲ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿದ್ದವು।
Verse 53
वासुकिश्च महाभागश्चामृताशी भुजङ्गराट् ॥ ज्वलत्फणासहस्रेण अनन्तश्च धराधरः
ಅಮೃತಭೋಜಿಯಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಸರ್ಪರಾಜ ವಾಸುಕಿಯೂ, ಸಹಸ್ರ ಜ್ವಲಿತ ಫಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಅನಂತನೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।
Verse 54
फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गश्च नागराट् ॥ अम्भोधरश्च स श्रीमान्नागराजो महाद्युतिः
ಫಣೀಂದ್ರ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಮೀರಾಂಗ—ಈ ನಾಗರಾಜರು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯ ನಾಗರಾಜ ಅಂಭೋಧರನೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದನು।
Verse 55
फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः ॥ अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः
ನೂರು ಫಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ರೂಪವಂತನು—ಬಹು ಶೃಂಗಗಳ ಪರ್ವತದಂತೆ; ‘ಅರಿಮೇಜಯ’ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಭುಜಗೇಶ್ವರನು (ಅಲ್ಲಿ) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದನು।
Verse 56
विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रस्तथैव च
ವಿನತನೆಂಬ ನಾಗರಾಜನು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ; ಇನ್ನೂ ವೀರ ಭುಜಗಾಧಿಪತಿ ಏಲಾಪತ್ರನೂ (ಅಲ್ಲಿ) ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದನು।
Verse 57
उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः
ಉರಗಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಕರ್ಕೋಟಕ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ; ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಮಹಾಬಲ ಭುಜಗೇಂದ್ರರು (ಅಲ್ಲಿ) ಸೇರಿ ಬಂದರು।
Verse 58
अहोरात्र तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा ॥ द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः
ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಪಕ್ಷಗಳು, ತಿಂಗಳುಗಳು, ವರ್ಷಗಳು; ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ; ದಿಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳು—ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾಗಮವಾದವು.
Verse 59
तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि ॥ पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः
ಆ ರಮ್ಯ ದೇವಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಿದ ಮರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದವು.
Verse 60
प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः ॥ पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा
ದಿವ್ಯ ಗಂಧರ್ವರು ಗಾನ ಮಾಡಿದರು; ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ನೃತ್ಯಿಸಿದವು; ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆಗ ಮಧುರವಾಗಿ ಕೂಗಿದವು.
Verse 61
पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः ॥ एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः
ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸುಖಸ್ಪರ್ಶ ಹೊಂದಿದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸಿದವು. ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಬಂದರು.
Verse 62
ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः॥ आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः॥
ನಂತರ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೇವರುಗಳು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಪರ್ವತಶಿಖರ ತುಂಬಿತು—ಹಾಗೆ ಜ್ವಾರದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ತುಂಬುವಂತೆ.
Verse 63
श्रिया ज्वलन्तं ददृशुर्नन्दिनं पुरतः स्थितम्॥ स च तानागतान्द्रष्ट्वा गन्धर्वाप्सरसां गणान्॥
ಅವರು ಶ್ರೀಯಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ ನಂದಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡರು. ಅವನು ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಸರ ಗಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.
Verse 64
सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे॥ नमस्कृत्य च तान्सर्वान् स्वागतानभिभाष्य च॥
ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಗೌರವಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸ್ವಾಗತವಚನಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
Verse 65
सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः॥ सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥
ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರ ಸಂಘಗಳು, ವಿದ್ಯಾಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ಸಮೂಹಗಳು—ದೇವದೇವನಿಂದ ಸತ್ಕೃತರಾದ ಬಳಿಕ—ಅವನನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರು.
Verse 66
अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्॥ प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥
ಅವನು ಅರ್ಘ್ಯ-ಪಾದ್ಯಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಆಸನಗಳಿಂದಲೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಅತಿಥಿಯ ಆಗಮನಾರ್ಥವನ್ನು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕೇಳಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 67
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चाश्विनावपि॥ साध्या विश्वे सगन्धर्वा गुह्यकाश्च प्रपूजयेत्॥
ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಮರುತರು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು; ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯಕರನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 68
विश्वावसुर्हाहाहू तथा नारदतुम्बुरू॥ चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वास्तमपूजयन्॥
ವಿಶ್ವಾವಸು, ಹಾಹಾಹೂ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರದ ಮತ್ತು ತುಂಬುರು—ಚಿತ್ರಸೇನಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಗಂಧರ್ವರು—ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರು.
Verse 69
तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः॥ सौम्यमभ्यर्चयन्ति स्म दृष्ट्वा नन्दीश्वरं तथा॥
ಆಮೇಲೆ ವಾಸುಕಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ನಾಗರಾಜರೂ ನಂದೀಶ್ವರನನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಸೌಮ್ಯ (ಮಂಗಳಕರ) ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.
Verse 70
यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः॥ सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥
ಯಕ್ಷರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಗ್ರಹದೇವತೆಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು; ಸಿದ್ಧರು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು).
Verse 71
आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः॥ देवा ऊचुः॥ स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥
ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಮುನೇ, ನಿನ್ನ ದೇವರಾದ ಪಶುಪತಿ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರಲಿ.”
Verse 72
सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ ॥ भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम ॥
“ಓ ನಿರಪರಾಧಿ, ನಿನ್ನ ಗತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿರಲಿ. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಇನ್ನುಮುಂದೆ ದೇವರಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧ ಉಂಟಾಗದಿರಲಿ.”
Verse 73
इत्युक्तस्त्रिदशैर्नन्दी पुनस्तान्प्रत्युवाच ह ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ यद्भवद्भिः प्रियं सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः ॥
ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆಂದಾಗ ನಂದಿ ಮತ್ತೆ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂದೀಕೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.
Verse 74
आशिषाऽनुगृहीतोऽस्मि नियोज्योऽहं सदा हि वः ॥ ब्रूत यूयं किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह ॥
ನಿಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ನಾನು ಅನುಗ್ರಹಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ಸದಾ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಗೆ ನಿಯೋಜ್ಯನು. ಹೇಳಿರಿ—ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
Verse 75
आज्ञापयध्यमाज्ञप्तस्तस्माद्विबुधसत्तमाः ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಬುಧಸತ್ತಮರೇ, ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿರಿ; ನಾನು ಆಜ್ಞೆಗೆ ಬದ್ಧನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಗ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 76
शक्र उवाच ॥ कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र कुत्र वा स गतोऽपि वा ॥ पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम् ॥
ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭದ್ರ, ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದಾನೆ? ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ? ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಾಧಿಪತಿ ಆ ವಿಭುವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
Verse 77
स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने ॥ यदि जानासि भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति ॥
ಹೇ ಮುನೇ, ಅವನೇ ಸ್ಥಾಣು, ಉಗ್ರ, ಶಿವದೇವ, ಸ್ವಯಂ ಶರ್ವ—ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ತಂಗಿರುವನು ಎಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ (ಹೇಳು).
Verse 78
तत्स्थानं नः समाख्याहि महर्षे शीघ्रमेव हि ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं धीमदीरितं वज्रपाणिना ॥
ಓ ಮಹರ್ಷೇ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಮಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಿಳಿಸು. ವಜ್ರಪಾಣಿ ಇಂದ್ರನು ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ…
Verse 79
प्रत्युवाच ततः शक्रं नन्दी पशुपतिं स्मरन् ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते ॥
ಆಮೇಲೆ ಪಶುಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ನಂದಿ ಶಕ್ರನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂದೀಕೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದೇವೇಂದ್ರ, ಓ ದಿವಸ್ಪತೇ, ಯಥಾತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಕೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
Verse 80
अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्च्चतो मया ॥ प्रीतोऽसौ मां वरैर्दिव्यैरनुगृह्य हरः प्रभुः ॥ प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम् ॥ यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः ॥
ಈ ಮುಂಜವತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಾಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪ್ರಭು ಹರನು ದಿವ್ಯ ವರಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ಅವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಭಯಪಟ್ಟೆ. ಓ ದೇವಾ, ನೀನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 81
एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः ॥ गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम् ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರುಗಳು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ದೇವನಿರ್ಮಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಮೌಂಜವತ ಗಿರಿಯ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 82
कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्॥ नन्द्युवाच॥ अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः॥
“ಭಗವಂತನಾದ ಕಪಾಲಿನ ದೇವರನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡೋಣ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಂದಿ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ದೇವನು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.”
Verse 83
कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः॥ आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥
ಕಾಮಗಾಮಿ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮರುದ್ಗಣಗಳೊಡನೆ ಶೈಲಶಿಖರದ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದನು; ತನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿಸುವಂತೆ ತೋಚಿತು।
Verse 84
अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥
ಅನಿಲ (ವಾಯು) ಮತ್ತು ಅನಲ (ಅಗ್ನಿ) ಕೂಡ; ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಧ್ರುವ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।
Verse 85
सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च॥ लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥
ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಕೂಡ; ಪ್ರಭಾಸ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಕೂಡ; ಅಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ ಮತ್ತು ಆಯುಸ್ ಇದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾಸಾಗರವೂ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 86
ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः॥ विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥
ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾದ ಧೀಮಾನ್ ನಹುಷ—ಅನಿಮಿಷರ (ದೇವರ) ಅಧಿಪತಿ—ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರ ಸತ್ಯನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ನೂರಾರು ದೀಪ್ತ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು।
Verse 87
स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः॥ मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥
ಅವನು ದೇವರಾಜ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ (ಶಿವನ) ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶಿರಸನ್ನು ವಾಲಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತನು—ಸಂಯತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ।
Verse 88
निरामयोऽमृतीभूतश्चरिष्यति विभुः सुखी॥ लोकेषु सप्तसु विभो त्र्यम्बकेन सहाच्युत॥
ರೋಗರಹಿತನಾಗಿ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಆ ವಿಭು ಸುಖದಿಂದ ಏಳು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವನು—ಹೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಚ್ಯುತ—ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ಶಿವ)ನೊಂದಿಗೆ।
Verse 89
मार्गयामो हि यत्नेन भगवन्तं तु वासव॥
ಹೇ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ), ನಾವು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹುಡುಕೋಣ।
Within the Varāha–Pṛthivī teaching frame, the chapter opens by situating a tīrtha-mahātmya style episode in which a sudden manifestation of extraordinary power (Nandikeśvara appearing in a radiant, Śiva-like form) triggers anxiety among the devas about possible disturbance to cosmic governance and social order.
Viṣṇu (Hari), discerning the devas’ concern, approaches Nandikeśvara. Nandī expresses deep fulfillment at seeing Hari and recounts Śiva’s boon that grants him pāriṣada-status (attendant/retainer of Śiva) and legitimizes his empowered condition. When questioned about Śiva’s whereabouts, Nandī maintains secrecy due to Īśvara’s prior instruction, only indicating a remote Himalayan locus: Śleṣmātaka-vana, associated with the nāga Śleṣmātaka.
A totalizing convocation forms at the deva-nirmita peak of Muñjavat: gods, sages, rivers, mountains, apsarases, gandharvas, nāgas, and even personified time-units assemble. They honor Nandī, confer blessings—especially unhindered movement and well-being—and thereby ritually ‘integrate’ his power into the public cosmic order. The assembly then collectively resolves to search for Śiva, converting anxiety into coordinated dhārmic action.
Muñjavat mountain (Muñjavat-giri, devanirmita śṛṅga); Himavat/Himālaya region (pāre himavataḥ); Śleṣmātaka-vana (sacred grove associated with Śleṣmātaka nāga); rivers and water-systems listed as personified tīrthas: Sindhu, Sarayū, Tāmra/Aruṇā, Vitastā, Kauśikī, Sarasvatī, Narmadā, Śatadrū, Vipāśā, Gaṇḍakī, Godāvarī, Veṇī, Tāpī, Karatoyā, Śītā, Cīravatī, Nandā, Parānandā, Carmaṇvatī, Parṇāśā; Gaṅgā-sāgara; mountains listed: Mahāmeru, Kailāsa, Gandhamādana, Himavat, Hemakūṭa, Niṣadha, Vindhya, Mahendra, Sahya, Malaya, Dardura, Mālyavat, Citrakūṭa, Droṇa, Śrīparvata, Latāveṣṭa, Pāriyātra.
The narrative frames cosmic stability as dependent on regulated power and transparent social conduct: even a divinely empowered figure (Nandikeśvara) is publicly honored, blessed with ‘unhindered movement,’ and integrated into a wider assembly rather than becoming a destabilizing rival. Sacred landscapes (mountains, rivers, groves) function as institutional spaces where order is reaffirmed through hospitality, praise, and collective decision-making.
No explicit tithi, lunar-month, or seasonal observance is prescribed in the received passage. The only temporal structuring is symbolic and cosmological: personified time-units (ahorātra, pakṣa, māsa, saṃvatsara) are said to ‘arrive’ at the assembly, signaling a totalizing, pan-temporal sanctification rather than a calendrical ritual rule.
Environmental balance is encoded through sacred geography: rivers, mountains, and groves are not mere settings but active participants in maintaining dhārmic order. The convocation at Muñjavat, including waterways (e.g., Sarasvatī, Narmadā, Godāvarī) and ranges (e.g., Himavat, Vindhya), models an integrated terrestrial network where honoring loci of water and highland ecology supports stability across ‘seven worlds’ (lokeṣu saptasu) in the text’s cosmology.
The chapter references major Vedic-Purāṇic sage lineages and cultural authorities as attendees: Pulastya, Atri, Marīci, Vasiṣṭha, Bhṛgu, Kaśyapa, Pulaha, Viśvāmitra, Gautama, Bhāradvāja, Vṛddha-Parāśara, Mārkaṇḍeya, Aṅgiras, Garga, Saṃvartta, Kratu, Jamadagni, and Cyavana. It also names nāga lineages and leaders (e.g., Vāsuki, Ananta, Karkoṭaka, Dhanaṃjaya), indicating a broad mythic ‘administrative’ ecology of beings tied to place.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.