Adhyaya 214: The Glory of Gokarṇa: Description of Nandikeśvara’s Boon and the Assembly of Deities on Mount Muñjavat

Verse 1

पुनर्गोकरणमाहात्म्यनन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ अन्तर्हितं ततस्तस्मिन्भवे वै भूतनायके ॥ बभूव दिव्यः स तदा नन्दी गणचमूपतिः ॥

पुनर्गोकरणमाहात्म्ये नन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम्। ब्रह्मोवाच— अन्तर्हिते तस्मिन्भवे भूतनायके, तदा स नन्दी दिव्यो बभूव गणचमूपतिः॥

Verse 2

चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः ॥ दिव्यवर्णवपुश्चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः ॥

चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः। दिव्यवर्णवपुः चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः॥

Verse 3

त्रिशूली परिघी दण्डी पिनाकी मौञ्जमेखली ॥ शुशुभे तेजसा तत्र द्वितीय इव शङ्करः ॥

त्रिशूलपरिघदण्डधारी पिनाकी मौञ्जमेखली च सः। तत्र तेजसा शुशुभे द्वितीय इव शङ्करः॥

Verse 4

आस्थितः पादमाकृष्य ह्याह्वयन्निव स द्विजः ॥ त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमनास्त्रिविक्रम इवोद्‍यतः ॥

स द्विजः पादमाकृष्य स्थित्वा ह्याह्वयन्निव। त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमना त्रिविक्रम इवोद्‍यतः॥

Verse 5

तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः ॥ आख्यातुं पुरुहूताय सम्भ्रान्ताः प्रययुर्दिवम् ॥

तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः। पुरुहूताय आख्यातुं सम्भ्रान्ता दिवमाययुः॥

Verse 6

अर्बुदो न्यर्बुदबलस्तथा चक्षुःश्रवादिपः ॥ विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्र शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः ॥

अर्बुदो न्यर्बुदबलश्चक्षुःश्रवादिपस्तथा। विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्रः शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः॥

Verse 7

तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः ॥ विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥

तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः। विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम्॥

Verse 8

अयं कश्चिद्वरं लब्ध्वा ह्युमाकान्तान्महेश्वरात् ॥ अत्यूर्जितबलः श्रीमान्स्त्रैलोक्यं प्राप्स्यति ध्रुवम् ॥

अयं कश्चिद् उमाकान्तात् महेश्वरात् वरं लब्ध्वा अत्यूर्जितबलः श्रीमान् अभवत्; ध्रुवं स त्रैलोक्यं प्राप्स्यति।

Verse 9

यादृशोऽस्य महोत्साहस्तेजोबलसमन्वितः ॥ नूनमेष महासत्त्वो हरेत्स्थानं दिवौकसाम् ॥

यादृशोऽस्य महोत्साहः तेजोबलसमन्वितः; नूनम् एष महासत्त्वो दिवौकसां स्थानं हरेत्।

Verse 10

यावच्चैवोजसा नाकमसौ चङ्क्रमते प्रभुः ॥ प्रसादयामो वरदं तावदेव महेश्वरम् ॥

यावच्चैवोजसा नाकम् असौ चङ्क्रमते प्रभुः, तावदेव वरदं महेश्वरं प्रसादयामः।

Verse 11

विधाता भगवान्विष्णुः प्रभुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ अभ्यधावंस्ततः सोऽथ स हि जानाति हृद्गतम् ॥

ततः स विधाता भगवान् विष्णुः प्रभुः त्रिभुवनेश्वरः अभ्यधाव्यत; स हि हृद्गतं जानाति।

Verse 12

कृतेन तेन विबुधाः पश्यन्ति मुनयश्च तं ॥ ततः स भगवान्विष्णुः सहदेवः सधात्रिकः ॥

कृतेन तेन विबुधा मुनयश्च तं पश्यन्ति; ततः स भगवान् विष्णुः सहदेवैः सधात्रिकः प्रस्थितः।

Verse 13

जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी तिष्ठति देववत् ॥ नन्द्युवाच ॥ सफलं जीवितं मेऽद्य सफलश्च परिश्रमः ॥

जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी देववत् तिष्ठति । नन्द्युवाच—अद्य मे जीवनं सफलं, परिश्रमोऽपि सफलः ॥

Verse 14

यन्मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः ॥ पर्याप्तं तन्ममाद्येह कृतकृत्योऽस्मि तेन वै ॥

यतो मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः । तदेव ममाद्येह पर्याप्तं; तेन वै कृतकृत्योऽस्मि ॥

Verse 15

यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः ॥ विधाय पार्षदत्वं मे वरानिष्टान्ददौ शिवः ॥

यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः । पार्षदत्वं मे विधाय, वरानिष्टान् ददौ शिवः ॥

Verse 16

परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् ॥ यच्छोक्तं विधिना वाक्यं देवान्प्रति महात्मना ॥

परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र; पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् । यच्चोक्तं विधिना वाक्यं देवान् प्रति महात्मना ॥

Verse 17

मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा ॥ यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥

मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा । यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥

Verse 18

तेनास्मि परमप्रीत आदृतः परमेṣ्ठिना ॥ देवा ऊचुः ॥ वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामस्ते वरप्रदम् ॥

तेनाहं परमप्रीतः परमेṣ्ठिना (ब्रह्मणा) आदृतश्चास्मि ॥ देवा ऊचुः—वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामः, यः तुभ्यं वरं प्रयच्छति ॥

Verse 19

तवैष तपसा तुष्टः स्वयं प्रत्यक्षताङ्गतः ॥ इत्युक्तवन्तस्ते देवाः पुनरूचुर्द्विजोत्तमम् ॥

तव तपसा स तुष्टः; स्वयमेव प्रत्यक्षतां गतः ॥ इत्युक्त्वा ते देवाः पुनरपि द्विजोत्तमं प्रत्युवाचुः ॥

Verse 20

न जाने कुत्र वा देवं कुत्रास्ते तद्गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ किमत्र नन्दिनं देवो येनासौ नोक्तवान्प्रभुम् ॥

न जानामि कुत्र देवः, कुत्र वा तिष्ठति; तद् गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच—किमत्र नन्दिनं विषये, येन देवो नोक्तवान् प्रभुम्? ॥

Verse 21

तन्मे कथय देवेश गुह्यं किं चास्ति शूलिनः ॥ ब्रह्मोवाच ॥ यदुक्तवान्महेशानो नाख्येयोऽस्मि पुरान्जनि ॥

तस्मान्मे कथय देवेश, शूलिनो गुह्यं किं चास्ति? ॥ ब्रह्मोवाच—यदुक्तवान् महेशानो ‘नाख्येयोऽस्मि पुराञ्जनि’ इति ॥

Verse 22

किमुक्तवान्महादेवो नन्दिनं तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच ॥ अस्ति कश्चित्समुद्देशः क्षितेः सिद्धोऽद्रिसङ्कटः

किमुक्तवान् महादेवो नन्दिनं, तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच—अस्ति कश्चित् समुद्देशः क्षितेः, सिद्धोऽद्रिसङ्कटः, दुर्गमश्च ॥

Verse 23

पारे हिमवतः पुण्ये तपोवनगणैर्युतः ॥ तत्र श्लेष्मातको नाम वसते पन्नगोत्तमः

हिमवतः पारे पुण्ये तपोवनसमूहैः समन्विते देशे तत्र श्लेष्मातक इति नाम्ना पन्नगश्रेष्ठो वसति।

Verse 24

सोऽनुग्राह्यो मयावश्यं तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ तदभ्याशे च रुचिरं न चासौ वानराश्रयः

स मया नूनमनुग्राह्यः, तपसा दग्धकिल्बिषः। तदभ्याशे च रुचिरं स्थानं, न चासौ वानराश्रयः।

Verse 25

तस्य नाम्ना च तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतम् ॥ श्लेष्मातकवनं नाम पुण्यशीलशिलोच्चयम्

तस्य नाम्ना तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतं प्रसिद्धम्। श्लेष्मातकवनं नाम, पुण्यशीलशिलोच्चयम्।

Verse 26

मृगरूपेण चरता तत्र वै त्रिदशा मया ॥ द्रष्टव्याः सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्चान्वेषणे मम

मृगरूपेण तत्र चरता मया त्रिदशा वै द्रष्टव्याः। सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्च ममान्वेषणे।

Verse 27

नाख्यातव्यं त्वया तेषां देवताप्सरसामिदम् ॥ अनुगृह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधी यत

एतदिदं तेषां देवताप्सरसां त्वया नाख्यातव्यम्। वरैस्ताननुगृह्य स तत्रैवान्तरधीयत।

Verse 28

विद्योतयन्दिशः सर्वास्त्रिदशैः परिवारितः ॥ बालकेन्दुनिभं दिव्यमर्चितं दिव्यबिन्दुभिः

सर्वा दिशो विद्योतयन् त्रिदशैः परिवारितः। बालकेन्दुनिभं दिव्यं दिव्यबिन्दुभिरर्चितम्॥

Verse 29

गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः ॥ वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा

गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः। वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा॥

Verse 30

तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता ॥ विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन्बै धनाधिपः

तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता। विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन् वै धनाधिपः॥

Verse 31

विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः ॥ श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः

विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः। श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः॥

Verse 32

अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम् ॥

अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः। चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम्॥

Verse 33

विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्याः द्वादश चैव तु ॥

विमानैरग्नितुल्याभैः खं व्योम्ना समतिक्रम्य ते महीधरं समाययुः। रुद्राः एकादश संप्राप्ताः, आदित्याश्च द्वादशैव तु॥

Verse 34

आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः ॥

आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम्। विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः॥

Verse 35

संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः ॥

संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम्। स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः॥

Verse 36

संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू ॥

संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम्। नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू॥

Verse 37

हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया ॥

हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः। वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया॥

Verse 38

गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा ॥

गुह्यकाः महात्मानः सर्वे एव समागताः। गन्धकाली घृताची बुद्धा गौरी तिलोत्तमा च आगताः॥

Verse 39

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी ॥ ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा ॥

सिन्धुः पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी। ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा॥

Verse 40

उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः ॥

उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा। एताश्चान्याश्च तच्छैलम् आजग्मुः देवयोषितः॥

Verse 41

पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥

पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च। कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः॥

Verse 42

भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च ॥

भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः। मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च॥

Verse 43

मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः ॥

मरीचिर्जमदग्निर्भार्गवश्च्यवनस्तथा—एते मम नियोगात्, विष्णोश्च, त्रिदिवस्पतेः शक्रस्य च आज्ञया समागताः।

Verse 44

पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा ॥ शतद्रूश्च विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा ॥

पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा; शतद्रूर्विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा इति (नद्यः) कीर्तिताः।

Verse 45

गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा ॥ करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी ॥

गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा; करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी (इति)।

Verse 46

नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी ॥ पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा ॥

नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी; पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा (इति नद्यः)।

Verse 47

अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थान्यायतनानि च ॥

अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थानि आयतनानि च—बहूनि पावनस्थानानि अपि (सन्ति/बोध्यानि)।

Verse 48

निजस्वरूपेणाजग्मुस्तत्र पुण्यान्यनेकशः ॥ उपागतानि चेन्द्रस्य नियोगादुत्तमं गिरिम् ॥

निजस्वरूपेण तत्राजग्मुः पुण्यान्यनेकशः; इन्द्रस्य नियोगाद् उत्तमं गिरिम् उपागतानि च।

Verse 49

शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः ॥

शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः; हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः।

Verse 50

विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा ॥ माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः ॥

विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा; माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः।

Verse 51

श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट् ॥ आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः ॥

श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट्; आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः।

Verse 52

सर्वे यज्ञाः सर्वविद्या वेदाश्चत्वार एव च ॥ धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः

सर्वे यज्ञाः सर्वविद्याः वेदाश्चत्वार एव च; धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः—एते सर्वे समुपस्थिताः।

Verse 53

वासुकिश्च महाभागश्चामृताशी भुजङ्गराट् ॥ ज्वलत्फणासहस्रेण अनन्तश्च धराधरः

वासुकिश्च महाभागो भुजङ्गराड् अमृताशी, अनन्तश्च धराधरः सहस्रज्वलत्फणायुक्तः (समुपस्थितः)।

Verse 54

फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गश्च नागराट् ॥ अम्भोधरश्च स श्रीमान्नागराजो महाद्युतिः

फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गो नागराट् च; अम्भोधरश्च श्रीमान् महाद्युतिर्नागराजोऽपि (समुपस्थितः)।

Verse 55

फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः ॥ अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः

फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः; अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः (समुपस्थितः)।

Verse 56

विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रस्तथैव च

विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा; भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रश्च (समुपस्थितः)।

Verse 57

उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः

उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ; एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः (समुपस्थिताः)।

Verse 58

अहोरात्र तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा ॥ द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः

अहोरात्राणि तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा । द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः ॥

Verse 59

तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि ॥ पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः

तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि । पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः ॥

Verse 60

प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः ॥ पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा

प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः । पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा ॥

Verse 61

पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः ॥ एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः

पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः । एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः ॥

Verse 62

ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः॥ आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः॥

ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः । आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः ॥

Verse 63

श्रिया ज्वलन्तं ददृशुर्नन्दिनं पुरतः स्थितम्॥ स च तानागतान्द्रष्ट्वा गन्धर्वाप्सरसां गणान्॥

ते श्रिया ज्वलन्तं नन्दिनं पुरतः स्थितं ददृशुः। स च तान् आगतान् गन्धर्वाप्सरसां गणान् दृष्ट्वा॥

Verse 64

सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे॥ नमस्कृत्य च तान्सर्वान् स्वागतानभिभाष्य च॥

सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे। नमस्कृत्य च तान् सर्वान् स्वागतान् अभिभाष्य च॥

Verse 65

सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः॥ सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥

सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः। सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥

Verse 66

अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्॥ प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥

अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्। प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥

Verse 67

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चाश्विनावपि॥ साध्या विश्वे सगन्धर्वा गुह्यकाश्च प्रपूजयेत्॥

आदित्यान् वसवो रुद्रान् मरुतश्चाश्विनावपि। साध्यान् विश्वे सगन्धर्वान् गुह्यकांश्च प्रपूजयेत्॥

Verse 68

विश्वावसुर्हाहाहू तथा नारदतुम्बुरू॥ चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वास्तमपूजयन्॥

विश्वावसुः हाहाहूश्च तथा नारद-तुम्बुरू च । चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वाः तं समपूजयन्॥

Verse 69

तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः॥ सौम्यमभ्यर्चयन्ति स्म दृष्ट्वा नन्दीश्वरं तथा॥

तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः । दृष्ट्वा नन्दीश्वरं सौम्यं तं समभ्यर्चयन्॥

Verse 70

यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः॥ सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥

यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः । सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥

Verse 71

आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः॥ देवा ऊचुः॥ स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥

आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः । देवा ऊचुः—स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥

Verse 72

सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ ॥ भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम ॥

सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ । भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम॥

Verse 73

इत्युक्तस्त्रिदशैर्नन्दी पुनस्तान्प्रत्युवाच ह ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ यद्भवद्भिः प्रियं सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः ॥

इति त्रिदशैः सम्बोधितो नन्दी पुनस्तान् प्रत्युवाच ह। नन्दीकेश्वर उवाच—यद् भवद्भिः सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः प्रियं तत् ब्रूत।

Verse 74

आशिषाऽनुगृहीतोऽस्मि नियोज्योऽहं सदा हि वः ॥ ब्रूत यूयं किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह ॥

आशिषा अनुगृहीतोऽस्मि; नियोज्योऽहं सदा हि वः। ब्रूत यूयं—किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह।

Verse 75

आज्ञापयध्यमाज्ञप्तस्तस्माद्विबुधसत्तमाः ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा ॥

तस्मादाज्ञापयध्वं मामाज्ञप्तं विबुधसत्तमाः। तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा।

Verse 76

शक्र उवाच ॥ कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र कुत्र वा स गतोऽपि वा ॥ पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम् ॥

शक्र उवाच—कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र, कुत्र वा स गतोऽपि वा? पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम्।

Verse 77

स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने ॥ यदि जानासि भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति ॥

स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने। यदि जानासि—भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति।

Verse 78

तत्स्थानं नः समाख्याहि महर्षे शीघ्रमेव हि ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं धीमदीरितं वज्रपाणिना ॥

तत्स्थानं नः समाख्याहि, महर्षे, शीघ्रमेव हि। वज्रपाणिना धीमता यदिदं वचनमीरितं तच्छ्रुत्वा…

Verse 79

प्रत्युवाच ततः शक्रं नन्दी पशुपतिं स्मरन् ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते ॥

ततः शक्रं प्रत्युवाच नन्दी पशुपतिं स्मरन्। नन्दीकेश्वर उवाच—श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते।

Verse 80

अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्च्चतो मया ॥ प्रीतोऽसौ मां वरैर्दिव्यैरनुगृह्य हरः प्रभुः ॥ प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम् ॥ यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः ॥

अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्चितो मया। प्रीतो हरः प्रभुर्मां दिव्यैर्वरैरनुगृह्य; प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम्। यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः।

Verse 81

एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः ॥ गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम् ॥

एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः। गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम्।

Verse 82

कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्॥ नन्द्युवाच॥ अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः॥

कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्? नन्द्युवाच—अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः।

Verse 83

कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः॥ आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥

कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः। आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥

Verse 84

अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥

अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः। देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥

Verse 85

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च॥ लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च। लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥

Verse 86

ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः॥ विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥

ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः। विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥

Verse 87

स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः॥ मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥

स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः। मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥

Verse 88

निरामयोऽमृतीभूतश्चरिष्यति विभुः सुखी॥ लोकेषु सप्तसु विभो त्र्यम्बकेन सहाच्युत॥

निरामयोऽमृतीभूतः सुखी विभुः सप्तसु लोकेषु विचरिष्यति, हे विभोऽच्युत, त्र्यम्बकेन सह।

Verse 89

मार्गयामो हि यत्नेन भगवन्तं तु वासव॥

मार्गयामो हि यत्नेन, हे वासव, भगवन्तं तु।