Adhyaya 214: The Glory of Gokarṇa: Description of Nandikeśvara’s Boon and the Assembly of Deities on Mount Muñjavat

Verse 1

पुनर्गोकरणमाहात्म्यनन्दीकेश्वरवरप्रदानवर्णनम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ अन्तर्हितं ततस्तस्मिन्भवे वै भूतनायके ॥ बभूव दिव्यः स तदा नन्दी गणचमूपतिः ॥

পুনৰায়: গোকৰ্ণ-মাহাত্ম্যত নন্দীকেশ্বৰক বৰ প্ৰদানৰ বৰ্ণনা। ব্ৰহ্মাই ক’লে: ভূতনায়ক প্ৰভু অন্তৰ্ধান হোৱাৰ পাছত, তেতিয়া নন্দী দিৱ্য হৈ গণচামুৰ অধিপতি হ’ল।

Verse 2

चतुर्भुजस्त्रिनयनो दिव्यसंस्थानसंस्थितः ॥ दिव्यवर्णवपुश्चारुर्दिव्यागुरुसमन्वितः ॥

চাৰিভুজ আৰু ত্ৰিনয়ন সেইজন দিৱ্য, আশ্চৰ্য ৰূপত সুপ্ৰতিষ্ঠিত আছিল; তেওঁৰ দেহ দিৱ্য দীপ্ত বৰ্ণে সুন্দৰ, আৰু অগৰু/অল’সৰ স্বৰ্গীয় সুগন্ধে সমন্বিত আছিল।

Verse 3

त्रिशूली परिघी दण्डी पिनाकी मौञ्जमेखली ॥ शुशुभे तेजसा तत्र द्वितीय इव शङ्करः ॥

তেওঁ ত্ৰিশূল, পৰিঘ সদৃশ গদা-দণ্ড আৰু দণ্ড ধাৰণ কৰিছিল; পিনাকা ধনু বহন কৰি আৰু মুঞ্জা-ঘাঁহৰ মেখলা পৰিধান কৰি, তাত তেজেৰে উজ্জ্বল হৈছিল—যেন দ্বিতীয় শংকৰ (শিৱ)।

Verse 4

आस्थितः पादमाकृष्य ह्याह्वयन्निव स द्विजः ॥ त्रिभिः क्रमैः क्रान्तुमनास्त्रिविक्रम इवोद्‍यतः ॥

সেই দ্বিজে স্থিৰভাৱে থিয় হৈ পা টানি আনিছিল, যেন আহ্বান জনাইছে; ত্ৰি পদক্ষেপে অগ্ৰসর হ’বলৈ মনস্থ কৰি, ত্ৰিৱিক্ৰম আগবাঢ়িবলৈ উদ্যত যেন লাগিছিল।

Verse 5

तं दृष्ट्वा खेचराः सर्वा देवताः परिशङ्किताः ॥ आख्यातुं पुरुहूताय सम्भ्रान्ताः प्रययुर्दिवम् ॥

তেওঁক দেখি আকাশগামী সকলো দেৱতা শংকিত হ’ল; ব্যাকুলতাৰে তেওঁলোকে পুরুহূত (ইন্দ্ৰ)ক জনাবলৈ স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 6

अर्बुदो न्यर्बुदबलस्तथा चक्षुःश्रवादिपः ॥ विद्युज्जिह्वो द्विजेह्वेन्द्र शङ्खवर्च्चा महाद्युतिः ॥

অৰ্বুদ, ন্যৰ্বুদবল আৰু চক্‌ষুঃশ্ৰবাদিপ; বিদ্যুজ্জিহ্ব, দ্বিজেহ্বেন্দ্ৰ আৰু মহাদ্যুতি শঙ্খৱৰ্চা—এইসকল নামোচ্চাৰিত হৈছিল।

Verse 7

तेभ्यः श्रुत्वा सहस्राक्षः सर्वे चान्ये दिवौकसः ॥ विषादं परमं गत्वा चिन्तामापेदिरे भृशम् ॥

তেওঁলোকৰ পৰা শুনি সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) আৰু আন সকলো দিৱৌকস গভীৰ বিষাদত পৰিল আৰু অতিশয় চিন্তাত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 8

अयं कश्चिद्वरं लब्ध्वा ह्युमाकान्तान्महेश्वरात् ॥ अत्यूर्जितबलः श्रीमान्स्त्रैलोक्यं प्राप्स्यति ध्रुवम् ॥

“এইজন মহেশ্বৰ—উমাৰ প্ৰিয়—ৰ পৰা কোনো বৰ লাভ কৰি অতিশয় বলৱান আৰু শ্ৰীসম্পন্ন হৈছে; নিশ্চয়েই ত্ৰিলোক লাভ কৰিব।”

Verse 9

यादृशोऽस्य महोत्साहस्तेजोबलसमन्वितः ॥ नूनमेष महासत्त्वो हरेत्स्थानं दिवौकसाम् ॥

“ইয়াৰ যি মহা-উৎসাহ, তেজ আৰু বলৰ সৈতে যুক্ত; নিশ্চয়েই এই মহাসত্ত্ব দিৱৌকসসকলৰ স্থান হৰণ কৰিব।”

Verse 10

यावच्चैवोजसा नाकमसौ चङ्क्रमते प्रभुः ॥ प्रसादयामो वरदं तावदेव महेश्वरम् ॥

“যেতিয়ালৈকে সেই প্ৰভু নিজৰ ওজেৰে স্বৰ্গত বিচৰণ কৰি আছে, তেতিয়ালৈকে আমি বৰদাতা মহেশ্বৰক প্ৰসন্ন কৰোঁ।”

Verse 11

विधाता भगवान्विष्णुः प्रभुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥ अभ्यधावंस्ततः सोऽथ स हि जानाति हृद्गतम् ॥

তাৰ পাছত বিধাতা ভগৱান বিষ্ণু—প্ৰভু, ত্ৰিভুবনেশ্বৰ—ৰ ওচৰলৈ তেওঁলোকে ধাৱিত হ’ল; কিয়নো তেওঁ হৃদয়ৰ অন্তৰ্গত কথা জানে।

Verse 12

कृतेन तेन विबुधाः पश्यन्ति मुनयश्च तं ॥ ततः स भगवान्विष्णुः सहदेवः सधात्रिकः ॥

সেই সিদ্ধ কৰ্মৰ ফলত দেবতা আৰু মুনিসকলে তেওঁক দৰ্শন কৰিলে। তাৰ পাছত ভগৱান বিষ্ণু দেবগণ আৰু ধাত্ৰ (ব্ৰহ্মা) সহ আগবাঢ়িল।

Verse 13

जगाम तत्र यत्रासौ नन्दी तिष्ठति देववत् ॥ नन्द्युवाच ॥ सफलं जीवितं मेऽद्य सफलश्च परिश्रमः ॥

তেওঁ সেই ঠাইলৈ গ’ল য’ত নন্দী দেৱতাৰ দৰে থিয় হৈ আছিল। নন্দীয়ে ক’লে: “আজি মোৰ জীৱন সফল, আৰু মোৰ পৰিশ্ৰমো সফল।”

Verse 14

यन्मे दृष्टः सुराध्यक्षः सर्वलोकगुरुर्हरिः ॥ पर्याप्तं तन्ममाद्येह कृतकृत्योऽस्मि तेन वै ॥

যিহেতু মই হৰিক—দেৱাধ্যক্ষ, সকলো লোকৰ গুৰু—দৰ্শন কৰিলোঁ, আজি ইয়াত মোৰ বাবে সেয়াই যথেষ্ট; সেইদ্বাৰাই মই নিশ্চয় কৃতকৃত্য হ’লোঁ।

Verse 15

यच्च मे प्रभुरव्यग्रः प्रीतः पापहरो हरः ॥ विधाय पार्षदत्वं मे वरानिष्टान्ददौ शिवः ॥

আৰু যিহেতু মোৰ প্ৰভু—অব্যগ্ৰ, প্ৰসন্ন—পাপহৰ হৰে মোক নিজৰ পাৰ্ষদ কৰি, ইচ্ছিত বৰসমূহ দান কৰিলে; সেয়া শিৱেই কৰিলে।

Verse 16

परो मेऽनुग्रहः सोऽत्र पूतोऽस्मि खलु साम्प्रतम् ॥ यच्छोक्तं विधिना वाक्यं देवान्प्रति महात्मना ॥

ইয়াত মোৰ প্ৰতি সেয়া পৰম অনুগ্ৰহ; নিশ্চয় মই এতিয়া পবিত্ৰ হ’লোঁ। আৰু মহাত্মা বিধিনা (ব্ৰহ্মা) দেৱতাসকলৰ প্ৰতি যি বাক্য ক’লে—

Verse 17

मामुद्दिश्य हितं तथ्यं तथैव च न चान्यथा ॥ यन्मां देवर्षयः प्रीत्या समागत्य प्रियंवदाः ॥

মোক লক্ষ্য কৰি যি হিতকাৰী আৰু সত্য বাক্য কোৱা হৈছিল, সেয়া তেনেকুৱাই, অন্যথা নহয়; আৰু দেৱর্ষিসকল প্ৰীতিসহ, মধুৰভাষী হৈ একেলগে আহি মোৰ ওচৰলৈ উপস্থিত হৈছিল।

Verse 18

तेनास्मि परमप्रीत आदृतः परमेṣ्ठिना ॥ देवा ऊचुः ॥ वयं तं वरदं देवं द्रक्ष्यामस्ते वरप्रदम् ॥

সেয়েহে মই অতি প্ৰসন্ন, আৰু পৰমেষ্ঠিন (ব্ৰহ্মা)ৰ দ্বাৰা সন্মানিত। দেৱতাসকলে ক’লে: “আমি সেই বৰদাতা দেৱক দৰ্শন কৰিম—যি তোমাক বৰ প্ৰদান কৰে।”

Verse 19

तवैष तपसा तुष्टः स्वयं प्रत्यक्षताङ्गतः ॥ इत्युक्तवन्तस्ते देवाः पुनरूचुर्द्विजोत्तमम् ॥

“তোমাৰ তপস্যাত তেওঁ সন্তুষ্ট; তেওঁ নিজ ইচ্ছাৰে প্ৰত্যক্ষ ৰূপে প্ৰকাশ পাইছে।” এইদৰে কৈ সেই দেৱতাসকলে পুনৰ দ্বিজোত্তমক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 20

न जाने कुत्र वा देवं कुत्रास्ते तद्गवेष्यताम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ किमत्र नन्दिनं देवो येनासौ नोक्तवान्प्रभुम् ॥

“মই নাজানো দেৱ ক’ত আছে, তেওঁ ক’ত অৱস্থিত; সেয়া অনুসন্ধান কৰা হওক।” সনত্কুমাৰে ক’লে: “ইয়াত নন্দিন সম্পৰ্কে কি কথা আছে, যাৰ বাবে দেৱে প্ৰভুৰ কথা নক’লে?”

Verse 21

तन्मे कथय देवेश गुह्यं किं चास्ति शूलिनः ॥ ब्रह्मोवाच ॥ यदुक्तवान्महेशानो नाख्येयोऽस्मि पुरान्जनि ॥

“সেয়েহে কোৱা, হে দেৱেশ্বৰ: শূলধাৰী (শিৱ) সম্পৰ্কে কি গোপন বিষয় আছে?” ব্ৰহ্মাই ক’লে: “মহেশানে যি কৈছিল—‘হে পুৰঞ্জনি, মই প্ৰকাশ কৰি ক’বলগীয়া নহয়’—”

Verse 22

किमुक्तवान्महादेवो नन्दिनं तच्छृणुष्व मे ॥ ईश्वर उवाच ॥ अस्ति कश्चित्समुद्देशः क्षितेः सिद्धोऽद्रिसङ्कटः

মোৰ পৰা শুনা, মহাদেৱে নন্দীনক কি কৈছিল। ঈশ্বৰে ক’লে: পৃথিৱীত এটা বিশেষ অঞ্চল আছে—সিদ্ধ (সিদ্ধ) আৰু পৰ্বতীয়া সংকটৰ মাজত অতি দুৰ্গম।

Verse 23

पारे हिमवतः पुण्ये तपोवनगणैर्युतः ॥ तत्र श्लेष्मातको नाम वसते पन्नगोत्तमः

পুণ্য হিমৱতৰ সিপাৰে, তপোবনৰ গোটসমূহেৰে যুত ঠাইত, শ্লেষ্মাতক নামৰ সৰ্পশ্ৰেষ্ঠ নাগ বাস কৰে।

Verse 24

सोऽनुग्राह्यो मयावश्यं तपसा दग्धकिल्बिषः ॥ तदभ्याशे च रुचिरं न चासौ वानराश्रयः

সেইজন নিশ্চয় মোৰ অনুগ্ৰহৰ যোগ্য, কিয়নো তপস্যাৰে তাৰ দোষসমূহ দগ্ধ হৈ নাশ হৈছে। আৰু তাৰ ওচৰত এটা মনোৰম স্থান আছে, কিন্তু সেয়া বানৰৰ আশ্ৰয় নহয়।

Verse 25

तस्य नाम्ना च तत्स्थानं दिव्यं चिरतपोभृतम् ॥ श्लेष्मातकवनं नाम पुण्यशीलशिलोच्चयम्

তাৰ নামৰ দ্বাৰাই সেই স্থানো দিৱ্য, দীঘলীয়া তপস্যা বহনকাৰী, সেই নামেই প্ৰসিদ্ধ হ’ল। সেয়া ‘শ্লেষ্মাতক বন’ নামে জনাজাত—পুণ্য-শীলৰ চিহ্নযুক্ত উচ্চ শিলাগুচ্ছ।

Verse 26

मृगरूपेण चरता तत्र वै त्रिदशा मया ॥ द्रष्टव्याः सञ्जिघृतक्षन्तः खिन्नाश्चान्वेषणे मम

মই মৃগৰূপে তাত বিচৰণ কৰোঁতে, ত্ৰিদশ (দেৱতা) সকলক মই নিশ্চয় দেখিলোঁ—তেওঁলোকে একত্ৰিত হৈ কষ্ট সহি, মোৰ অনুসন্ধানত ক্লান্ত হৈছিল।

Verse 27

नाख्यातव्यं त्वया तेषां देवताप्सरसामिदम् ॥ अनुगृह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधी यत

“এই কথা তুমি সেই দেৱতা আৰু অপ্সৰাসকলক কেতিয়াও প্ৰকাশ নকৰিবা। তেওঁ বৰদান দি অনুগ্ৰহ কৰি, তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।”

Verse 28

विद्योतयन्दिशः सर्वास्त्रिदशैः परिवारितः ॥ बालकेन्दुनिभं दिव्यमर्चितं दिव्यबिन्दुभिः

“সকলো দিশা বিদ্যুতিত কৰি আৰু ত্ৰিদশ (দেৱগণ)ৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ, কিশোৰ চন্দ্ৰ সদৃশ এক দিৱ্য প্ৰকাশ উদ্ভাসিত হ’ল—দিৱ্য বিন্দুৰে অলংকৃত।”

Verse 29

गणावृतश्च वरदो वरुणो यादसांपतिः ॥ वज्रस्फटिकचित्रेण विमाननातितेजसा

“আৰু বৰুণ—যাদসাম্‌পতি (জলচৰসকলৰ অধিপতি), বৰদাতা—নিজ গণা-সমূহেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ, বজ্ৰ আৰু স্ফটিকৰ নক্সাৰে অলংকৃত অতি তেজস্বী বিমানত আহিল।”

Verse 30

तप्तकाञ्चनवर्णेन रत्नचित्रेण भास्वता ॥ विमाननागतः शृङ्गे द्योतयन्बै धनाधिपः

“আৰু ধনাধিপ (ধনৰ অধিপতি) দীপ্তিমান বিমানত আহিল—তপ্ত কাঁচনৰ দৰে বৰ্ণ, ৰত্নচিত্ৰে অলংকৃত—আৰু পৰ্বতৰ শৃঙ্গক উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।”

Verse 31

विमानशतकोटीभिरागतो यक्षराक्षसैः ॥ श्रीमद्भिर्बहुभिर्दिव्यैर्विमानैः सूर्यसन्निभैः

“তেওঁ যক্ষ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ সৈতে আহিল; শতকোটি বিমানসহ—বহু শ্ৰীমন্ত, দিৱ্য বিমান, সূৰ্য সদৃশ দীপ্তিময়।”

Verse 32

अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम् ॥

পুণ্যৱানসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ বৈৱস্বত যমৰ সদৃশে প্ৰস্থান কৰিলে। চন্দ্ৰ-সূৰ্য, সকলো গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ সমগ্ৰ বৃত্তও একেলগে আগবাঢ়িল।

Verse 33

विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्याः द्वादश चैव तु ॥

অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান বিমানত তেওঁলোকে আকাশপথে পৰ্বতৰ ওচৰলৈ আহিল। ৰুদ্ৰ—এগাৰজন—উপস্থিত হ’ল, আৰু তেনেদৰে বাৰজন আদিত্য (সূৰ্যদেৱতা)ও আহিল।

Verse 34

आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः ॥

দুজন অশ্বিন দেৱ মহাগিৰি মৌঞ্জৱন্তলৈ আহিল। বিশ্বেদেৱ আৰু সাধ্যসকলও আহিল, আৰু তপস্যাশক্তিসম্পন্ন গুৰু (বৃহস্পতিও) উপস্থিত হ’ল।

Verse 35

संचाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः ॥

ঐৰাৱত-পথ অতিক্ৰম কৰি তেওঁলোকে একেলগে দ্ৰুতগতিতে ওচৰ চাপিল। স্কন্দ, বিশাখ আৰু ভগৱান বিনায়কো উপস্থিত হ’ল।

Verse 36

संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू ॥

শত শত ময়ূৰৰ ডাকত মুখৰিত সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত তেওঁলোকে উপস্থিত হ’ল। নাৰদ আৰু তুম্বুরুও আহিল, লগতে বিশ্বাৱসু আৰু পৰাৱসুও।

Verse 37

हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया ॥

হাহা আৰু হূহু, আৰু আন আন সকলো শ্ৰেষ্ঠ গন্ধৰ্বো, বাসৱ (ইন্দ্ৰ)ৰ আজ্ঞাত, নানাবিধ উৎকৃষ্ট আকাশযানত আৰোহ কৰি আহিল।

Verse 38

गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा ॥

গুহ্যকাসকল—মহাত্মা সত্তাসকল—সকলো একেলগে সমবেত হ’ল। গন্ধকালী, ঘৃতাচী, বুদ্ধা, গৌৰী আৰু তিলোত্তমাও আহিল।

Verse 39

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव सरयूश्च महानदी ॥ ताम्रारुणा चारुभागा वितस्ता कौशिकी तथा ॥

সিন্ধু, পুৰুষ আৰু সৰয়ূ—সেই মহান নদী—আহিল; তদুপৰি তাম্ৰাৰুণা, চাৰুভাগা, বিতস্তা আৰু কৌশিকীও আহিল।

Verse 40

उर्वशी मेनका रम्भा पञ्चस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः ॥

উৰ্বশী, মেনকা, ৰম্ভা আৰু পঞ্চস্যা, লগতে আন আনো—এই সকলো দেৱযোষিতা সেই পৰ্বতলৈ আহিল।

Verse 41

पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥

পুলস্ত্য, অত্রি, মৰীচি, বসিষ্ঠ আৰু ভৃগু; লগতে কশ্যপ আৰু পুলহ; তাৰ পাছত বিশ্বামিত্ৰ আৰু গৌতমো সমবেত হ’ল।

Verse 42

भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च ॥

ভাৰদ্বাজ, অগ্নিবেশ্য আৰু বৃদ্ধ-পৰাশৰ; মাৰ্কণ্ডেয়, অঙ্গিৰা, গৰ্গ, সংৱৰ্ত্ত আৰু ক্ৰতু—এইসকল মহর্ষিৰ নাম গণনা কৰা হৈছে।

Verse 43

मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः ॥

মৰীচি, জমদগ্নি, ভাৰ্গৱ আৰু চ্যৱনো—মোৰ, বিষ্ণুৰ আৰু ত্ৰিদিৱৰ অধিপতি শক্ৰৰ আদেশ অনুসাৰে (আহিছিল)।

Verse 44

पुण्या सरस्वती कोका नर्मदा बाहुदा तथा ॥ शतद्रूश्च विपाशा च गण्डकी च सरिद्वरा ॥

পুণ্যা, সৰস্বতী, কোকা, নৰ্মদা আৰু বাহুদা; আৰু শতদ্ৰূ, বিপাশা আৰু গণ্ডকী—শ্ৰেষ্ঠ নদীসমূহ—(এইদৰে) গণনা কৰা হৈছে।

Verse 45

गोदावरी च वेणी च तापी च सरिदुत्तमा ॥ करतोया स शीता च तथा चीरवती नदी ॥

গোদাৱৰী, বেণী আৰু তাপী—শ্ৰেষ্ঠ নদী; কৰতোয়া, শীতা আৰু চীৰৱতী নদীও (ইয়াত) উল্লেখিত।

Verse 46

नन्दा च परनन्दा च तथा चर्मण्वती नदी ॥ पर्णाशा दैविका चैव वितस्ता च तथापरा ॥

নন্দা আৰু পৰানন্দা, আৰু চর্মণ্বতী নদীও; পৰ্ণাশা আৰু দৈৱিকা, আৰু বিতস্তা—আৰু আন এটিও—(এইদৰে) গণনা কৰা হৈছে।

Verse 47

अन्यानि चापि मेदिन्यां तीर्थान्यायतनानि च ॥

পৃথিৱীত আন আন বহু তীৰ্থ আৰু পবিত্ৰ আয়তন (ধাম/আশ্ৰয়স্থান)ো আছিল বুলি বুজিব লাগে।

Verse 48

निजस्वरूपेणाजग्मुस्तत्र पुण्यान्यनेकशः ॥ उपागतानि चेन्द्रस्य नियोगादुत्तमं गिरिम् ॥

নিজ নিজ স্বৰূপে তেওঁলোকে তাত আহিল—অসংখ্য পুণ্যময় সত্তা/স্থান বহু পৰিমাণে; আৰু ইন্দ্ৰৰ আদেশত সেই উত্তম পৰ্বতলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 49

शैलोत्तमो महामेरुः कैलासो गन्धमादनः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्च महागिरिः ॥

সৰ্বোত্তম পৰ্বত মহামেরু, কৈলাস, গন্ধমাদন, হিমৱান, হেমকূট আৰু নিষধ—এই মহান গিৰিসমূহৰ নাম উল্লেখ কৰা হ’ল।

Verse 50

विन्ध्यो महेन्द्रः सह्यश्च मलयो दर्दुरस्तथा ॥ माल्यवांश्चित्रकूटश्च तथा द्रोणः शिलोच्चयः ॥

বিন্ধ্য, মহেন্দ্ৰ, সহ্য, মলয় আৰু দাৰ্দুৰ; মাল্যৱান, চিত্ৰকূট, আৰু দ্ৰোণ তথা শিলোচ্চয়—এইসকলৰো উল্লেখ কৰা হ’ল।

Verse 51

श्रीपर्वतो लतावेष्टः पारियात्रश्च शैलराट् ॥ आगताः सर्व एवैते शैलेन्द्राः काननौकसः ॥

শ্ৰীপৰ্বত, লতাৱেষ্ট আৰু পাৰিয়াত্ৰ—পৰ্বতৰাজ; এই সকলো শৈলেন্দ্ৰ, অৰণ্যবাসী, আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 52

सर्वे यज्ञाः सर्वविद्या वेदाश्चत्वार एव च ॥ धर्मः सत्यं दमः स्वर्गः कपिलश्च महानृषिः

সকলো যজ্ঞ, সকলো বিদ্যা আৰু চাৰিওটা বেদ; ধৰ্ম, সত্য, দম (ইন্দ্ৰিয়-সংযম), স্বৰ্গ, আৰু মহাৰ্ষি কপিল—এই সকলো একেলগে উপস্থিত আছিল।

Verse 53

वासुकिश्च महाभागश्चामृताशी भुजङ्गराट् ॥ ज्वलत्फणासहस्रेण अनन्तश्च धराधरः

আৰু মহাভাগ্যবান বাসুকি, অমৃতভোজী ভুজঙ্গৰাজ; আৰু ধৰাধৰ অনন্ত, জ্বলন্ত সহস্ৰ ফণাসহ—সেয়াও উপস্থিত আছিল।

Verse 54

फणीन्द्रो धृतराष्ट्रश्च किर्मीराङ्गश्च नागराट् ॥ अम्भोधरश्च स श्रीमान्नागराजो महाद्युतिः

ফণীন্দ্ৰ, ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু কিৰ্মীৰাঙ্গ—নাগৰাজসকল; আৰু অম্ভোধৰো, সেই শ্ৰীমান মহাদ্যুতি নাগৰাজ—উপস্থিত আছিল।

Verse 55

फणाशतधरो रूपी भूरिशृङ्ग इवाचलः ॥ अरिमेजयसंयुक्तः प्रज्ञावान् भुजगेश्वरः

শত ফণা ধাৰণ কৰা, ৰূপে দীপ্তিমান—বহু শৃঙ্গযুক্ত পৰ্বতৰ দৰে—‘অৰিমেজয়’ৰ সৈতে সংযুক্ত, আৰু প্ৰজ্ঞাৱান ভুজগেশ্বৰো উপস্থিত আছিল।

Verse 56

विनतो नागराजश्च कम्बलाश्वतरौ तथा ॥ भुजगाधिपतिर्वीर एलापत्रस्तथैव च

বিনত, নাগৰাজ; আৰু কম্বল আৰু অশ্বতৰো; আৰু বীৰ ভুজগাধিপতি এলাপত্ৰো তেনেদৰে উপস্থিত আছিল।

Verse 57

उरगानामधिपती कर्कोटकधनञ्जयौ ॥ एवमाद्याः समायाता भुजगेन्द्रा महाबलाः

নাগসকলৰ অধিপতি—কৰ্কোটক আৰু ধনঞ্জয়—এইদৰে আৰু আনসকলসহ আহিল; মহাবলশালী নাগৰাজসকল সমবেত হ’ল।

Verse 58

अहोरात्र तथा पक्षाः मासाः संवत्सरास्तथा ॥ द्यौर्मेदिनी दिशश्चैव विदिशश्च समागताः

দিন-ৰাতি, পক্ষ, মাহ আৰু বছৰ; আকাশ আৰু পৃথিৱী; দিশ আৰু বিদিশসমূহো—সকলো একেলগে সমবেত হ’ল।

Verse 59

तस्मिन्देवसमाजे तु रम्ये शैलेन्द्रमूर्द्धनि ॥ पुष्पाणि मुमुचुस्तत्र तरवो ह्यनिलार्दिताः

সেই মনোৰম দেৱসমাজত, পৰ্বতৰাজৰ শিখৰত, বতাহে দোলাই দিয়া গছবোৰে তাত ফুল ঝৰাই দিলে।

Verse 60

प्रगीताः देवगन्धर्वाः प्रनृत्ताप्सरसां गणाः ॥ पक्षिणः संप्रहृष्टाश्च कूजन्ति मधुरं तदा

দেৱগন্ধৰ্বসকলে গীত গাইছিল; অপ্সৰাসকলৰ দলে নৃত্য কৰিছিল; আৰু পখীৰাও আনন্দিত হৈ তেতিয়া মধুৰ কূজন কৰিছিল।

Verse 61

पुण्यगन्धाः सुखस्पर्शास्तत्र वान्ति च वायवः ॥ एवमागत्य ते सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः

তাত পুণ্য সুগন্ধ আৰু সুখদ স্পৰ্শ বহন কৰা বতাহ বয়। এইদৰে আহি, বিষ্ণুক অগ্ৰগামী কৰি সেই সকলো দেৱতা তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 62

ततश्चैवागतैर्देवैर्यक्षैः सिद्धैश्च सर्वशः॥ आपूर्यत गिरेः शृङ्गे वेला काले यथोदधेः॥

তাৰ পাছত চাৰিওফালৰ পৰা আগত দেৱতা, যক্ষ আৰু সিদ্ধসকলৰ দ্বাৰা পৰ্বতৰ শিখৰ ভৰি উঠিল—যেনেকৈ জোৱাৰৰ সময়ত সাগৰ উথলি পূৰ্ণ হয়।

Verse 63

श्रिया ज्वलन्तं ददृशुर्नन्दिनं पुरतः स्थितम्॥ स च तानागतान्द्रष्ट्वा गन्धर्वाप्सरसां गणान्॥

তেওঁলোকে আগত অৱস্থাত সন্মুখত থকা নন্দিনক শ্ৰী-প্ৰভাৰে দীপ্তিমান দেখিলে। আৰু তেওঁ, আগত গন্ধৰ্ব আৰু অপ্সৰাসসকলৰ গণ দেখি,

Verse 64

सम्भ्रान्तः सहसा तेभ्यो नमस्कर्तुं प्रचक्रमे॥ नमस्कृत्य च तान्सर्वान् स्वागतानभिभाष्य च॥

হঠাৎ ভক্তিভাৱে সম্ভ্ৰান্ত হৈ তেওঁ তেওঁলোকক নমস্কাৰ কৰিবলৈ ধৰিলে। সকলোকে প্ৰণাম কৰি আৰু ‘স্বাগতম’ বুলি কৈ তেওঁ সম্বোধন কৰিলে।

Verse 65

सिद्धचारणसङ्घाश्च विद्याश्चाप्सरसाङ्गणाः॥ सत्कृतं देवदेवेन गणास्तमभिपूजयन्॥

সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ সংঘ, বিদ্যা-দেৱীসকল, আৰু অপ্সৰাসসকলৰ গণ—দেৱদেৱে যথোচিত সৎকাৰ কৰাৰ পাছত—পুনৰ তেওঁক পূজা-সন্মান জনালে।

Verse 66

अर्घ्यपाद्यादिभिः शीघ्रमासनैश्च न्यमन्त्रयत्॥ प्रणिधानेन तस्यार्थं श्रुत्वा तत्प्रतिपूजयेत्॥

তেওঁ তৎক্ষণাৎ অৰ্ঘ্য, পাদ্য আদি উপচাৰ আৰু আসনেৰে তেওঁলোকক নিমন্ত্ৰণ কৰিলে। অতিথিৰ আগমনৰ উদ্দেশ্য মনোযোগে শুনি, তদনুসাৰে যথোচিত সৎকাৰ কৰা উচিত।

Verse 67

आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चाश्विनावपि॥ साध्या विश्वे सगन्धर्वा गुह्यकाश्च प्रपूजयेत्॥

আদিত্য, বসু, ৰুদ্ৰ আৰু মৰুতসকলক, লগতে অশ্বিনীদ্বয়কো; সাধ্যসকলক, বিশ্বেদেৱসকলক গন্ধৰ্বসহ, আৰু গুহ্যকসকলকো বিধিপূৰ্বক পূজা কৰা উচিত।

Verse 68

विश्वावसुर्हाहाहू तथा नारदतुम्बुरू॥ चित्रसेनादयः सर्वे गन्धर्वास्तमपूजयन्॥

বিশ্বাৱসু, হাহাহূ, আৰু নাৰদ-তুম্বুৰূ; চিত্ৰসেন আদি সকলো গন্ধৰ্বই একেলগে তেওঁক সন্মানসহ পূজা কৰিলে।

Verse 69

तं वासुकिप्रभृतयः पन्नगेन्द्रा महौजसः॥ सौम्यमभ्यर्चयन्ति स्म दृष्ट्वा नन्दीश्वरं तथा॥

তাৰ পাছত, বাসুকি আদি মহাতেজস্বী পন্নগেন্দ্ৰসকলে, নন্দীশ্বৰকো দেখা পাই, সেই সৌম্য তথা মঙ্গলময়জনক আৰাধনা কৰিলে।

Verse 70

यक्षविद्याधराश्चैव ग्रहाः सागरपर्वताः॥ सिद्धा ब्रह्मर्षयश्चैव गङ्गाद्याः सरितस्तथा॥

যক্ষ আৰু বিদ্যাধৰসকল, গ্ৰহশক্তিসকল, সাগৰ আৰু পৰ্বতসমূহ; সিদ্ধ আৰু ব্ৰহ্মর্ষিসকল; আৰু গঙ্গা আদি নদীসমূহো তাত উপস্থিত আছিল।

Verse 71

आशिषः प्रददुस्तस्य सर्व एव मुदान्विताः॥ देवा ऊचुः॥ स सुप्रीतोऽस्तु ते देवः सदा पशुपतिर्मुने॥

সকলোয়ে আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ তেওঁক আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰিলে। দেৱতাসকলে ক’লে: “হে মুনি, তোমাৰ দেৱতা পশুপতি সদায় তোমাৰ ওপৰত সুপ্ৰসন্ন থাকক।”

Verse 72

सर्वत्र चाप्रतिहता गतिश्चास्तु तवानघ ॥ भवनदेवैस्तु वा न स्यादत ऊर्ध्वं द्विजोत्तम ॥

হে অনঘ! তোমাৰ গতি সৰ্বত্ৰ অপ্রতিহত হওক। হে দ্বিজোত্তম! এতদূৰ্ধ্বে দেৱতাসকলৰ পৰাও তোমাৰ প্ৰতি কোনো বাধা নাথাকক।

Verse 73

इत्युक्तस्त्रिदशैर्नन्दी पुनस्तान्प्रत्युवाच ह ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ यद्भवद्भिः प्रियं सर्वैः प्रीतिमद्भिः सुरोत्तमैः ॥

দেৱতাসকলে এইদৰে কোৱাত নন্দীয়ে পুনৰ তেওঁলোকক উত্তৰ দিলে। নন্দীকেশ্বৰ ক’লে: হে সুৰোত্তমসকল, প্ৰীতিভাৱে ভৰা তোমালোক সকলোৰে যি প্ৰিয়, সেয়া কোৱা।

Verse 74

आशिषाऽनुगृहीतोऽस्मि नियोज्योऽहं सदा हि वः ॥ ब्रूत यूयं किमस्माभिः कर्तव्यं भवतामिह ॥

তোমালোকৰ আশীৰ্বাদে মই অনুগৃহীত হ’লোঁ; নিশ্চয়েই মই সদায় তোমালোকৰ কাৰ্যত নিয়োজিত থাকিম। কোৱা, তোমালোকৰ হিতৰ বাবে ইয়াত মোৰ দ্বাৰা কি কৰণীয়?

Verse 75

आज्ञापयध्यमाज्ञप्तस्तस्माद्विबुधसत्तमाः ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रः प्रोवाच तं तदा ॥

সেইহেতু আদেশ কৰক, হে বিবুধসত্তমসকল, কিয়নো মই আদেশপ্ৰাপ্ত। তেওঁৰ বাক্য শুনি তেতিয়া শক্র (ইন্দ্ৰ) তেওঁক ক’লে।

Verse 76

शक्र उवाच ॥ कुत्रासौ प्रस्थितो भद्र कुत्र वा स गतोऽपि वा ॥ पश्यामो विप्र तं सर्वे देवानामधिपं विभुम् ॥

শক্র ক’লে: হে ভদ্ৰ! তেওঁ ক’লৈ প্ৰস্থান কৰিলে, বা তেওঁ ক’লৈ গ’লেই বা? হে বিপ্ৰ! আমি সকলোৱে দেৱানামধিপতি সেই বিভু মহাশক্তিমানক চাব খোজোঁ।

Verse 77

स्थाणुमुग्रं शिवं देवं शर्वमेव स्वयं मुने ॥ यदि जानासि भगवान् ईश्वरो यत्र तिष्ठति ॥

হে মুনি! সেই স্থাণু, উগ্ৰ, শিৱদেৱ, স্বয়ং শৰ্ব—যদি তুমি জানো ভগৱান ঈশ্বৰ য’ত অৱস্থিত আছে…

Verse 78

तत्स्थानं नः समाख्याहि महर्षे शीघ्रमेव हि ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं धीमदीरितं वज्रपाणिना ॥

হে মহর্ষে! সেই স্থান আমাক সোনকালে ক’বা—নিশ্চয়েই শীঘ্ৰ। এই বাক্য বজ্ৰপাণি (ইন্দ্ৰ) বুদ্ধিমত্তাৰে কোৱা শুনি…

Verse 79

प्रत्युवाच ततः शक्रं नन्दी पशुपतिं स्मरन् ॥ नन्दीकेश्वर उवाच ॥ श्रोतुमर्हसि देवेन्द्र यथातत्त्वं दिवस्पते ॥

তেতিয়া নন্দীয়ে পশুপতি স্মৰণ কৰি শক্ৰক উত্তৰ দিলে। নন্দীকেশ্বৰ ক’লে: হে দেৱেন্দ্ৰ, হে দিবস্পতে, যথাতত্ত্ব শুনা।

Verse 80

अस्मिङ्गिरौ मुञ्जवति स्थाणुरभ्यर्च्चतो मया ॥ प्रीतोऽसौ मां वरैर्दिव्यैरनुगृह्य हरः प्रभुः ॥ प्रीतो विनिर्गत इतस्तं विज्ञातुं बिभेम्यहम् ॥ यद्याज्ञापयसे देवं चाहं त्वच्छासने स्थितः ॥

এই মুঞ্জৱত গিৰিত মই স্থাণুক আৰ্চনা কৰিছিলোঁ। প্ৰসন্ন হৈ প্ৰভু হৰই মোক দিব্য বৰে অনুগ্ৰহ কৰিলে। কিন্তু তেওঁ প্ৰসন্ন হৈ ইয়াৰ পৰা ওলাই যেতিয়া গ’ল, তেওঁ ক’লৈ গ’ল সেয়া জানিবলৈ মই ভয় পাইছিলোঁ। যদি আপুনি আজ্ঞা দিয়ে, হে দেৱ, তেন্তে মই আপোনাৰ শাসনত স্থিত।

Verse 81

एवमुक्त्वा तु ते तत्र मया सह सुरोत्तमाः ॥ गिरेर्मौञ्जवतः शृङ्गमाजग्मुर्देवनिर्मितम् ॥

এনেদৰে ক’লে, সেই উত্তম দেৱতাসকল মোৰ সৈতে তাতে মুঞ্জৱত গিৰিৰ শৃংগলৈ গ’ল, যাক দেৱনির্মিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 82

कुत्र द्रक्ष्यामहे देवं भगवन्तं कपालिनम्॥ नन्द्युवाच॥ अनुगृह्य तु मां देवस्तत्रैवादर्शनं गतः॥

“আমি ক’ত দেব, ভগৱান কপালিনক দৰ্শন কৰিম?” নন্দীয়ে ক’লে: “মোক অনুগ্ৰহ কৰি, সেই ঠাইৰ পৰাই দেৱ অদৃশ্য হৈ প্ৰস্থান কৰিলে।”

Verse 83

कामगं रथमारुह्य महेन्द्रः समरुद्गणः॥ आयातः शैलपृष्ठान्तमोजसा पूरयन्निव॥

ইচ্ছামতে চলা ৰথত আৰোহন কৰি মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) মৰুৎ-গণসহ বলবত্তাৰে শৈলশৃঙ্গৰ প্ৰান্তলৈ আহিল, যেন নিজৰ তেজে অঞ্চলখন পূৰাই তুলিছে।

Verse 84

अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा॥

অনিল (বায়ু) আৰু অনল (অগ্নি)ও আছিল; ধৰ্ম, সত্য আৰু ধ্ৰুৱো আছিল; লগতে দেৱঋষি, সিদ্ধ, যক্ষ আৰু বিদ্যাধৰসকল—সকলোৱে উপস্থিত আছিল।

Verse 85

सिन्धुश्च पुरुषश्चैव प्रभासः सोम एव च॥ लोहितश्चाययुस्तत्र गङ्गासागर एव च॥

সিন্ধু আৰু পুৰুষো আছিল; প্ৰভাস আৰু সোমো আছিল; লোহিত আৰু আয়ুস তাত উপস্থিত হৈছিল, আৰু গঙ্গা-সাগৰো।

Verse 86

ख्यातस्त्रिभुवने धीमान्नहुषोऽनिमिषेश्वरः॥ विरोचनसुतः सत्यः स्फुटोमणिशतैश्चितः॥

ত্ৰিভুবনত খ্যাত বুদ্ধিমান নহুষ, অনিমিষসকলৰ ঈশ্বৰ, তাত আছিল; আৰু বিরোচনৰ পুত্ৰ সত্যও—উজ্জ্বল, শত শত দীপ্ত মণিৰে অলংকৃত।

Verse 87

स हि तान्दैवराजेन सार्द्धमन्यैश्च दैवतैः॥ मूर्ध्ना प्रणम्य चरणौ प्राञ्जलिः प्रयतात्मवान्॥

সেইজন দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ আৰু অন্য সকলো দেৱতাৰ সৈতে, শিৱৰ চৰণত মূৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে; হাত জোৰি থিয় হৈ, সংযত আৰু একাগ্ৰচিত্ত আছিল।

Verse 88

निरामयोऽमृतीभूतश्चरिष्यति विभुः सुखी॥ लोकेषु सप्तसु विभो त्र्यम्बकेन सहाच्युत॥

ৰোগমুক্ত হৈ, অমৃতত্ব লাভ কৰি, সেই মহাবলী প্ৰভু সুখেৰে সাত লোকত বিচৰণ কৰিব—হে সর্বব্যাপী অচ্যুত—ত্র্যম্বক (শিৱ)ৰ সৈতে।

Verse 89

मार्गयामो हि यत्नेन भगवन्तं तु वासव॥

হে বাসৱ (ইন্দ্ৰ), আহা, আমি নিশ্চয় যত্নেৰে ভগৱন্তক সন্ধান কৰোঁ।