Adhyaya 23

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यमिंद्रद्युम्न निबोध मे । कलौ निवसते यत्र क्लेशहा रुक्मिणीपतिः

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നാ, എന്നിൽ നിന്ന് ദ്വാരകയുടെ മഹാത്മ്യം ഗ്രഹിക്ക; അവിടെ കലിയുഗത്തിലും ക്ലേശഹരൻ, രുക്മിണീപതി ഭഗവാൻ വസിക്കുന്നു।

Verse 2

कलौ कृष्णस्य माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च । न तेषां जायते वासो यमलोके युगाष्टकम्

കലിയുഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുകയും പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് യമലോകത്തിൽ വാസം ഉണ്ടാകുകയില്ല—എട്ട് യുഗങ്ങൾക്കുപോലും അല്ല।

Verse 3

नित्यं कृष्णकथा यस्य प्राणादपि गरीयसी । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परं नृप

ഹേ നൃപാ, ആര്ക്ക് ശ്രീകൃഷ്ണകഥ നിത്യവും പ്രാണനേക്കാളും പ്രിയമാണോ, അവന് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഒന്നും ദുർലഭമല്ല।

Verse 4

मन्वंतरसहस्रैस्तु काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकावासे वसतां पंचभिर्दिनैः

സഹസ്ര മന്വന്തരങ്ങൾ കാശിയിൽ വസിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം, ദ്വാരകയിൽ അഞ്ചുദിവസം വസിക്കുന്നവർക്ക് അതേപോലെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 5

कलौ निवसते यस्तु श्वपचो द्वारकां यदि । यतीनां गतिमाप्नोति प्राह ह्येवं प्रजापतिः

കലിയുഗത്തിൽ ശ്വപചനും ദ്വാരകയിൽ വസിച്ചാൽ, അവൻ യതികളുടെ ഗതിയെ പ്രാപിക്കും—എന്ന് പ്രജാപതി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 6

द्वारकां गंतुकामं यः प्रत्यहं कुरुते नरः । फलमाप्नोति मनुजः कुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

ദിവസേന ദ്വാരകയിലേക്കു പോകുവാൻ ഹൃദയപൂർവ്വം സംकल्पം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, കുരുക്ഷേത്ര തീർത്ഥഫലമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 7

सोमग्रहे च यत्प्रोक्तं यत्फलं सोमनायके । दृष्ट्वा तत्फलमाप्नोति द्वारवत्यां जनार्द्दनम्

സോമഗ്രഹണസമയത്ത് പ്രസ്താവിച്ച ഫലവും സോമനാഥത്തിൽ പറഞ്ഞ പുണ്യവും—ദ്വാരവതിയിൽ ജനാർദനനെ ദർശിച്ചാൽ അതേ ഫലമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 8

पुष्करे कार्त्तिकीं कृत्वा यत्फलं वर्षकोटिभिः । तत्फलं द्वारकावासे दिनेनैकेन जायते

പുഷ്കരത്തിൽ കാർത്തികീ വ്രതം കോടിവർഷങ്ങൾ ആചരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ദ്വാരകയിൽ ഒരുദിവസം വസിച്ചാൽ തന്നെ ജനിക്കുന്നു।

Verse 9

द्वारकायां दिनैकेन दृष्टे देवकिनंदने । फलं कोटिगुणं ज्ञेयमत्र लक्षशतोद्भवम्

ദ്വാരകയിൽ ഒരേ ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം കോടിഗുണമായി വർധിക്കും; ഇവിടെ ലക്ഷലക്ഷം പുണ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്നു അറിയുക।

Verse 10

कलौ निवसतां भूप धन्यास्तेषां मनोरथाः । कृष्णस्य दर्शने नित्यं द्वारकागमने मतिः

ഹേ ഭൂപാ! കലിയുഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവരിൽ, ആരുടെ മനസ്സ് നിത്യവും ശ്രീകൃഷ്ണദർശനത്തിലും ദ്വാരകാഗമനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നുവോ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ധന്യമാണ്।

Verse 11

एकामपि द्वादशीं तु यः करोति नृपोत्तम । कृष्णस्य सन्निधौ भूप द्वारकायाः फलं शृणु

ഹേ നൃപോത്തമാ, ഹേ ഭൂപാ! ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ ആരെങ്കിലും ഒരു ദ്വാദശി വ്രതമെങ്കിലും ആചരിച്ചാൽ, അവന് ദ്വാരകയുടെ ഫലം ലഭിക്കും; ആ ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 12

धन्यास्ते कृतकृत्यास्ते ते जना लोकपावनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैस्तु पापकोट्ययुतापहम्

ധന്യരാണ് അവർ, കൃതകൃത്യരാണ് അവർ, അവർ ലോകപാവന ജനങ്ങളാണ്; കാരണം അവർ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മുഖം ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്—അത് കോടിക്കോടി പാപങ്ങളെ അയ്യുതമായി ഹരിക്കുന്നു।

Verse 13

यत्फलं व्रतसंयुक्तैर्वासरैः कृष्णसंयुतैः । यज्ञैर्दानैर्बृहद्भिश्च द्वारकायां तथैकया

വ്രതസഹിതവും ശ്രീകൃഷ്ണനോട് സമർപ്പിതവുമായ ദിവസങ്ങളാലും, മഹായജ്ഞങ്ങളാലും മഹാദാനങ്ങളാലും ലഭിക്കുന്ന ഫലം—അതേ ഫലം ദ്വാരകയിൽ ഒരൊറ്റ (ആചരണം) കൊണ്ടും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 14

क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नराः कृष्ण मूर्धनि । शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശിരസ്സിൽ ക്ഷീരാഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, ഓരോ തുള്ളിയും നൂറ് അശ്വമേധയാഗജന്യമായ പുണ്യമായി സ്മൃതിയിൽ പ്രസ്തുതമാണ്।

Verse 15

दधि क्षीराद्दशगुणं घृतं दध्नो दशोत्तरम् । घृताद्दशगुणं क्षौद्रं क्षौद्राद्दशगुणोत्तरम्

ക്ഷീരത്തേക്കാൾ ദധിയുടെ പുണ്യം പത്തിരട്ടി; ദധിയേക്കാൾ ഘൃതം പത്തിരട്ടി അധികം; ഘൃതത്തേക്കാൾ ക്ഷൗദ്രം (തേൻ) പത്തിരട്ടി പുണ്യദായകം; തേനെക്കാൾ അപ്പുറവും വീണ്ടും പത്തിരട്ടി വർധനയെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 16

पुष्पोदकं च रत्नोदं वर्द्धनं च दशोत्तरम् । मंत्रोदकं च गंधोदं तथैव नृपसत्तम

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! പുഷ്പോദകം, രത്നോദകം, വർധനജലം—ഇവയും പത്തിരട്ടി ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു; അതുപോലെ മന്ത്രോദകവും സുഗന്ധോദകവും പ്രശംസിതമാണ്।

Verse 17

इक्षो रसेन स्नपनं शतवाजिमखैः समम् । तथैव तीर्थनीरं स फलं यच्छति भूमिप

ഹേ ഭൂമിപാ! ഇക്ഷുരസത്തോടെ സ്നാപനം ചെയ്യുന്നത് നൂറ് വാജിമഖ (അശ്വമേധ) യാഗസമം; അതുപോലെ തീർത്ഥജലത്തോടെ സ്നാപനം ചെയ്താലും അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 18

कृष्णं स्नानार्द्रगात्रं च वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत्पापस्य मार्जनम्

സ്നാനാനന്തരം നനഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദേഹം വസ്ത്രംകൊണ്ട് തുടയ്ക്കുന്നവന്, ലക്ഷങ്ങളായി സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളും പോലും മാഞ്ഞുപോകുന്നു।

Verse 19

स्नापयित्वा जगन्नाथं पुष्पमालावरोहणम् । कुरुते प्रतिपुष्पं तु स्वर्णनिष्कायुतं फलम्

ജഗന്നാഥനെ സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് ശേഷം പുഷ്പമാല അർപ്പിച്ചാൽ, ഓരോ പുഷ്പത്തിനും സ്വർണ്ണനിഷ്കസമമായ പുണ്യഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 20

स्नानकाले तु देवस्य शंखादीनां तु वादनम् । कुरुते ब्रह्मलोके तु वसते ब्रह्मवासरम्

ദേവന്റെ സ്നാനകാലത്ത് ശംഖാദി മംഗളവാദ്യങ്ങൾ മുഴക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച് അവിടെ ബ്രഹ്മദിനകാലം വസിക്കുന്നു.

Verse 21

स्नानकाले स कृष्णस्य पठेन्नामसहस्रकम् । प्रत्यक्षरं लभेत्प्रेष्टं कपिलागोशतोद्भवम्

സ്നാനകാലത്ത് കൃഷ്ണന്റെ സഹസ്രനാമം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, ഓരോ അക്ഷരത്തിനും നൂറ് കപിലാ പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പ്രിയ പുണ്യം നേടുന്നു.

Verse 22

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

ഹേ മഹീപാലാ! ഈ ഫലം ഗീതയ്ക്കായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടതാണ്; അതുപോലെ ‘ഗജേന്ദ്രമോക്ഷണം’ എന്ന ഈ സ്തവരാജത്തിനും ഇതേ ഫലം കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 23

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

ഹേ നരാധിപാ! ഋഷികൾ രചിച്ച മറ്റു സ്തോത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്താൽ ദേവേശൻ പ്രസന്നനായി എല്ലാ അഭിലഷിതങ്ങളും നൽകുന്നു.

Verse 24

किं पुनर्वेदपाठं तु स्नानकाले करोति यः । तस्य यल्लभते पुण्यं न ज्ञातं नरनायक

ഹേ നരനായകാ! സ്നാനാരാധന സമയത്ത് വേദപാഠം ചെയ്യുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം അളവറ്റതാണ്.

Verse 25

स्नान काले च संप्राप्ते कृष्णस्याग्रे तु नर्तनम् । गीतं चैव पुनस्तत्र स्तवनं वदनेन हि

സ്നാനാരാധന സമയം വന്നാൽ കൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ നൃത്തം ചെയ്യണം; അവിടെ തന്നെ ഗാനം പാടി, സ്വന്തം കണ്ഠത്തിൽ വീണ്ടും സ്തുതി ചൊല്ലണം.

Verse 26

स्नानकाले तु कृष्णस्य जयशब्दं करोति यः । करताल समायुक्तं गीतनृत्यं करोति च

കൃഷ്ണന്റെ സ്നാനാരാധന സമയത്ത് ‘ജയ’ഘോഷം ഉയർത്തി, കരതാളത്തോടുകൂടി ഗാനം-നൃത്തം ചെയ്യുന്നവൻ (മഹാപുണ്യം നേടുന്നു).

Verse 27

तत्र चेष्टां प्रकुर्वाणो हसते जल्पतेऽपि वा । मुक्तं तेन परं मातुर्योनियंत्रस्य निर्गमम्

അവിടെ ആരെങ്കിലും ചേഷ്ടകൾ കാണിക്കുകയോ ചിരിക്കുകയോ സംസാരിക്കുകയോ ചെയ്താലും, ആ ഭക്തിപൂർണ്ണ പങ്കാളിത്തം മൂലം അവൻ മാതൃയോനി-ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി പുനർജന്മബാധ്യതയിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടുന്നു.

Verse 28

नोत्तानशायी भवति मातुरंके नरेश्वर । गुणान्पठति कृष्णस्य यः काले स्नानकर्मणः

ഹേ നരേശ്വരാ! സ്നാനകർമ്മ സമയത്ത് കൃഷ്ണന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും അമ്മയുടെ മടിയിൽ അശക്ത ശിശുവായി കിടക്കുകയില്ല.

Verse 29

चंदनागुरुमिश्रेण कंकुमेन सुगंधिना । विलेपयति यः कृष्णं कर्पूरमृगनाभिना । कल्पं तु भवने विष्णोर्वसते पितृभिः सह

ചന്ദനത്തിൽ അഗരു ചേർത്ത്, സുഗന്ധമുള്ള കുങ്കുമവും കർപ്പൂരം-കസ്തൂരിയും കൊണ്ടു ഭക്തിയോടെ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ലേപനം ചെയ്യുന്നവൻ, പിതൃകളോടുകൂടെ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കുന്നു।

Verse 30

प्रत्येकं चंदनादीनामिंद्रद्युम्न न चान्यथा । नानादेशसमुद्भूतैः सुवस्त्रैश्च सुकोमलैः

ഹേ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നാ! സംശയമില്ല, ഇതുതന്നെ സത്യം—ചന്ദനാദികളുടെ ഓരോ അർപ്പണവും, പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവന്ന അത്യന്തം മൃദുവായ ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളുടെ സമർപ്പണവും, ദ്വാരകയിൽ പ്രത്യേകം മഹാപുണ്യഭരിതമായ ആരാധനയായി മാറുന്നു।

Verse 31

धूपयित्वा सुगंधैश्च यो धूपयति मानवः । मन्वंतराणि वसते तत्संख्यानि हरेर्गृहे

സുഗന്ധധൂപങ്ങളാൽ ഹരിയെ ധൂപാർപ്പണം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, ആ അർപ്പണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ മന്വന്തരങ്ങൾ ഹരിയുടെ ധാമത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 32

स्वशक्त्या देवदेवेशं भूषणैर्भूषयंति च । हेमजैरतुलैः शुभ्रैर्मणिजैश्च सुशोभनैः

അവർ തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദേവദേവേശ്വരനെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കുന്നു—അതുല്യമായ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാലും, പ്രകാശമുള്ള മനോഹര രത്നങ്ങളാലും।

Verse 33

तेषां फलं महाराज रुद्राश्च वासवादयः

ഹേ മഹാരാജാ! ഇത്തരത്തിലുള്ള ആരാധനയുടെ ഫലം രുദ്രന്മാരും ഇന്ദ്രനും മറ്റ് ദേവന്മാരും പോലും (പൂർണ്ണമായി) അറിയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 34

जानंति मुनयो नैव वर्जयित्वा तु माधवम् । येऽर्चयंति जगन्नाथं कृष्णं कलिमलापहम् । केतकीतुलसीपत्रैः पुष्पैर्मालतिसंभवैः

മാധവനെ വിട്ടാൽ മുനിമാർക്കും ഇതിന്റെ പൂർണ്ണത അറിയപ്പെടുകയില്ല; കലിമലാപഹനായ ജഗന്നാഥൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ കേതകി, തുളസിയില, മാലതീജന്യ പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് അർച്ചിക്കുന്നവർ പുണ്യവാന്മാർ।

Verse 35

तद्देशसंभवैश्चान्यैर्भूरिभिः कुसुमैर्नृप । एकैकं नृप शार्दूल राजसूयसमं स्मृतम्

ഹേ നൃപാ! ആ ദേശത്തിൽ ജനിച്ച മറ്റു ധാരാളം പുഷ്പങ്ങളാലും—ഹേ രാജശാർദൂലാ—ഒരോ പുഷ്പാർപ്പണവും രാജസൂയയാഗസമമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 36

ये कुर्वंति नराः पूजां स्वशक्त्या रुक्मिणीपतेः । क्रीडंति विष्णुलोके ते मन्वतरशतं नराः

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് രുക്മിണീപതിയെ പൂജിക്കുന്നവർ, ശത മന്വന്തരകാലം വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ക്രീഡിച്ചു വസിക്കും।

Verse 37

यः पुनस्तुलसीपत्रैः कोमलमंजरीयुतैः । पूजयेच्छ्रद्धया यस्तु कृष्णं देवकिनंदनम्

കോമള മഞ്ജരിയോടുകൂടിയ തുളസിയിലകളാൽ ശ്രദ്ധയോടെ ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പൂജിക്കുന്നവൻ പരമ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 38

या गतिर्योगयुक्तानां या गतिर्योगशालिनाम् । या गतिर्दानशीलानां या गतिस्तीर्थसेविनाम्

യോഗയുക്തർക്കുള്ള ഗതി ഏതാണ്, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരരായവർക്കുള്ള ഗതി ഏതാണ്; ദാനശീലർക്കുള്ള ഗതി ഏതാണ്, തീർത്ഥസേവകർക്കുള്ള ഗതി ഏതാണ്—

Verse 39

या गतिर्मातृभक्तानां द्वादशीं वेधवर्जिताम् । कुर्वतां जागरं विष्णोर्नृत्यतां गायतां फलम्

മാതൃഭക്തർക്കു ലഭിക്കുന്ന പരമഗതി എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ വേധവರ್ಜിത (ശുദ്ധ) ദ്വാദശിയിൽ വിഷ്ണുവിനായി ജാഗരണം ചെയ്ത് നൃത്തഗാനം ചെയ്യുന്ന ഭക്തർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലവും അതേ തന്നെയാകുന്നു।

Verse 40

वैष्णवानां तु भक्तानां यत्फलं वेदवादिनाम् । पठतां वैष्णवं शास्त्रं वैष्णवानां तु यच्छताम्

ഹേ രാജാവേ! ഭക്ത വൈഷ്ണവർക്കുള്ള ഫലം തന്നെയാണ് വേദവാദികൾക്കും; വൈഷ്ണവശാസ്ത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും, വൈഷ്ണവർക്കു ദാനം നൽകുന്നവർക്കും അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 41

तुलसीमालया कृष्णः पूजितो रुक्मिणी पतिः । फलमेतन्महीपाल यच्छते नात्र सशयः

തുളസിമാലയാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട രുക്മിണീപതി ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഈ ഫലം നൽകുന്നു, ഹേ മഹീപാലാ—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 42

यथा लक्ष्मीः प्रिया विष्णोस्तुलसी च ततोऽधिका । द्वारकायां समुत्पन्ना विशेषेण फलाधिका

ലക്ഷ്മീ വിഷ്ണുവിന് പ്രിയയായതുപോലെ, തുളസി അവളേക്കാൾ കൂടുതലായി പ്രിയമാണ്; ദ്വാരകയിൽ ഉദ്ഭവിച്ച തുളസി പ്രത്യേകമായി അധിക ഫലദായിനിയാണ്।

Verse 43

यत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तुलसीदलमालया । पूजितो द्वारकातुल्यं पुण्यं स यच्छते कलौ

വിഷ്ണു എവിടെയായാലും, തുളസിയിലമാലയാൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, കലിയുഗത്തിലും അദ്ദേഹം ദ്വാരകാസമമായ പുണ്യം നൽകുന്നു।

Verse 44

योऽर्चयेत्केतकीपत्रैः कृष्णं कलिमलापहम् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधस्यफलं यच्छति भूभुज

ഹേ ഭൂഭുജ! കേതകീപത്രങ്ങളാൽ കലിമലാപഹനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ, ഓരോ ഇല അർപ്പണത്തിലും അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 45

योऽर्चयेन्मालतीपुष्पैः कृष्णं त्रिभुवनेश्वरम् । तेनाप्तं नास्ति संदेहो यत्फलं दुर्लभं हरेः

മാലതീപുഷ്പങ്ങളാൽ ത്രിഭുവനേശ്വരനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ, സംശയമില്ലാതെ ഹരിയുടെ ദുർലഭഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

ഋതുകാലത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ രുക്മിണീപതിയായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ, ദേവമാനുഷർക്കും ദുർലഭമായ എല്ലാ കാമ്യഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 47

कृष्णेनागुरुणा कृष्णं धूपयंति कलौ युगे । सकर्पूरेण राजेन्द्र कृष्णतुल्या भवंति ते

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! കലിയുഗത്തിൽ കൃഷ്ണവർണ്ണ അഗുരുവിനെ കർപ്പൂരത്തോടുകൂടെ കത്തിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണനു ധൂപം അർപ്പിക്കുന്നവർ, തേജസ്സിലും ഭാഗ്യത്തിലും കൃഷ്ണതുല്യരാകുന്നു.

Verse 48

साज्येन गुग्गुलेनापि सुगंधेन जनार्द्दनम् । धूपयित्वा नरो याति पदं भूयः सदा शिवम्

നെയ്യോടുകൂടെ കലർത്തിയ സുഗന്ധ ഗുഗ്ഗുലുകൊണ്ടും ജനാർദ്ദനനു ധൂപം അർപ്പിക്കുന്ന നരൻ വീണ്ടും മടങ്ങിവരുകയില്ല; അവൻ സദാശിവ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 49

यो ददाति महीपाल कृष्णस्याग्रे तु दीपकम् । पातकं तु समुत्सृज्य ज्योतीरूपं लभेत्पदम्

ഹേ മഹീപാലാ! ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ ദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ പാപം ഉപേക്ഷിച്ച് ജ്യോതിര്മയമായ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 50

द्वारे कृष्णस्य यो नित्यं दीपमालां करोति हि । सप्तद्वीपवतीराज्यं द्वीपेद्वीपे फलं लभेत्

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വാതിലിൽ നിത്യവും ദീപമാല അണിയിക്കുന്നവൻ സപ്തദ്വീപാധിപത്യഫലം പ്രാപിച്ച്, ഓരോ ദ്വീപിലും യഥോചിത ഫലവും നേടുന്നു.

Verse 51

नैवेद्यानि मनोज्ञानि कृष्णाय विनिवेदयेत् । कल्पांतं तत्पितॄणां हि तृप्तिर्भवति शाश्वती

മനോഹരമായ നൈവേദ്യങ്ങൾ ശ്രീകൃഷ്ണനു സമർപ്പിക്കണം; അതിനാൽ അവന്റെ പിതൃകൾക്ക് കല്പാന്തം വരെ ശാശ്വത തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 52

फलानि यच्छते यो वै सुहृद्यानि नरेश्वर । जायंते तस्य कल्पांतं सफलास्तु मनोरथाः

ഹേ നരേശ്വരാ! ഭക്തിയോടെ ഉത്തമ ഫലങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നവന്റെ മനോരഥങ്ങൾ കല്പാന്തം വരെ ഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 53

तांबूलं तु सकर्पूरं सपूगं नरनायक । कृष्णाय यच्छते यो वै पदं तस्याग्निदैवतम्

ഹേ നരനായകാ! കർപ്പൂരവും അടക്കയും ചേർന്ന താംബൂലം ശ്രീകൃഷ്ണനു അർപ്പിക്കുന്നവൻ അഗ്നിദേവതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 54

सनीरं कर्पुरोपेतं कुंभं कृष्णाग्रतो न्यसेत् । कल्पांते न जलापेक्षां कुर्वंति च पितामहाः

കർപ്പൂരസുഗന്ധം ചേർന്ന ജലം നിറച്ച കുംഭം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ കല്പാന്തം വരെ അവന്റെ പിതൃകൾക്ക് ജലക്ഷാമം ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 56

तत्कुले नास्ति पापिष्ठो न च लोके यमस्य च । वायुलोकान्महीपाल न पुनर्विद्यते गतिः

ആ കുലത്തിൽ അതിപാപി ആരുമില്ല; യമലോകഗമനവും ഉണ്ടാകില്ല. ഹേ മഹീപാലാ, വായുലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മർത്ത്യജന്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരൽ ഇല്ല.

Verse 57

कृष्णवेश्मनि यः कुर्य्यात्सधूपं पुष्पमंडपम् । सपुष्पकविमानैस्तु क्रीडते कोटिभिर्द्दिवि

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വസതിയിൽ ധൂപസഹിത പുഷ്പമണ്ഡപം ഒരുക്കുന്നവൻ, സ്വർഗത്തിൽ പുഷ്പാലങ്കൃതമായ കോടിക്കണക്കിന് പുഷ്പകവിമാനങ്ങളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു.

Verse 58

चलच्चामरवातेन कृष्णं यस्तोषयेन्नरः । तस्योत्तमांगं देवेशश्चुंबते स्वमुखेन हि

ചലിക്കുന്ന ചാമരവാതംകൊണ്ട് ശ്രീകൃഷ്ണനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവന്റെ ശിരസ്സിനെ ദേവേശ്വരൻ സ്വയം തന്റെ മുഖംകൊണ്ട് ചുംബിക്കുന്നു.

Verse 59

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वना । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते धर्मवारणम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, വ്യജനവും വസ്ത്രവും—ഇവയെ സദ്ഭക്തിയോടെ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ മാതരിശ്വൻ (വായു) ദേവദേവനു ധർമ്മരക്ഷയുടെ ആവരണം നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 60

धूपं चंदनमालां तु कुरुते कृष्णसद्मनि । देवकन्यायुतैर्लक्षैः सेव्यते सुरनायकैः

കൃഷ്ണസദ്മത്തിൽ ധൂപവും ചന്ദനമാലയും അർപ്പിക്കുന്നവനെ ദേവനാഥന്മാർ ലക്ഷക്കണക്കിന് ദേവകന്യകളോടുകൂടെ സേവിക്കുന്നു।

Verse 61

ध्वजमारोपयेद्यस्तु प्रासादोपरि भक्तितः । तस्य ब्रह्मपदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

ഭക്തിയോടെ പ്രഭുവിന്റെ പ്രാസാദശിഖരത്തിൽ ധ്വജം ഉയർത്തുന്നവന് ബ്രഹ്മപദത്തിൽ വാസം ലഭിക്കുന്നു; അവൻ അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 62

प्रांगणं वर्णकोपेतं स्वस्तिकैश्च समन्वितैः । देवदेवस्य कुरुते क्रीडते भुवनत्रये

ദേവദേവന്റെ പ്രാകാരമുറ്റം വർണ്ണാലങ്കാരങ്ങളാലും മംഗള സ്വസ്തികചിഹ്നങ്ങളാലും ശോഭിപ്പിക്കുന്നവൻ ത്രിഭുവനമാകെ ആനന്ദത്തോടെ ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 63

यो दद्यान्मण्डपे पुष्पप्रकरं रुक्मिणीपतेः । देवोद्यानेषु सर्वेषु क्रीडते नरनायकैः

രുക്മിണീപതിയുടെ മണ്ഡപത്തിൽ പുഷ്പരാശി അർപ്പിക്കുന്നവൻ എല്ലാ ദേവോദ്യാനങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠ നരനായകരോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 64

प्रासादे देवदेवस्य चित्रकर्म करोति यः । वसते रुद्रलोके तु यावत्तिष्ठंति सागराः

ദേവദേവന്റെ പ്രാസാദത്തിൽ ചിത്രകലാ-അലങ്കാര പ്രവർത്തി ചെയ്യുന്നവൻ സമുദ്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം രുദ്രലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 65

दद्याच्चन्द्रमयं यस्तु कृष्णोपरि नरेश्वर । वसते द्वारकां यावत्सोमलोके स तिष्ठति

ഹേ നരേശ്വരാ! ആരെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനിൽ ചന്ദ്രചിഹ്നമയമായ അലങ്കാരം അർപ്പിച്ചാൽ, ദ്വാരക നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം അവൻ സോമലോകത്തിൽ വസിക്കും.

Verse 66

छत्रं बहुशलाकं तु किंकिणीवस्रगुण्ठितम् । दिव्यरत्नैश्च संयुक्तं हेमदण्डसमन्वितम्

അനേകം ശലാകകളുള്ള ഛത്രം, വസ്ത്രവും കിങ്കിണികളും ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞത്, ദിവ്യരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചത്, സ്വർണ്ണദണ്ഡം ഘടിപ്പിച്ചത്—

Verse 67

समर्पयति कृष्णाय च्छत्रं लक्षार्बुदैर्वृतम् । अमरैः सहितः सर्वैः क्रीडते पितृभिः सह

ആ ഛത്രം ശ്രീകൃഷ്ണനു സമർപ്പിക്കുന്നവൻ, ലക്ഷകോടികളുടെ സമുഹം ചുറ്റിനിൽക്കെ, എല്ലാ അമരന്മാരോടും പിതൃഗണങ്ങളോടും കൂടെ ക്രീഡിക്കുന്നു.

Verse 68

दद्यान्नरविमानं तु कृष्णाय नरनायक । सत्कृतो धनदेनैव वसते ब्रह्मवासरम्

ഹേ നരനായകാ! ആരെങ്കിലും ശ്രീകൃഷ്ണനു വിമാനംപോലെയുള്ള മഹാവാഹനം ദാനം ചെയ്താൽ, കുബേരൻ തന്നെ സത്കരിച്ച് അവൻ ബ്രഹ്മദിനപര്യന്തം വസിക്കും.

Verse 69

कृता पूजा दिकं भूप ज्वलंतं कृष्णमूर्द्धनि । आरार्तिकं प्रकुर्वाणो मोदते कृष्णसन्निधौ

ഹേ ഭൂപാ! പൂജ ചെയ്തു, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ശിരസ്സിന് മുമ്പിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ദീപത്തോടെ ആരാര്ത്തി ചെയ്യുന്നവൻ, ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 70

दीप्तिमंतं सकर्पूरं करोत्यारार्तिकं नृप । कृष्णस्य वसते लोके सप्तकल्पानि मानवः

ഹേ നൃപാ! കർപ്പൂരസഹിതം ദീപ്തിമാനായ ആർതി ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ കൃഷ്ണലോകത്തിൽ ഏഴ് കല്പങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 71

धृत्वा शंखोदकं यस्तु भ्रामयेत्केशवोपरि । संनिधौ वसते विष्णोः कल्पांतं क्षीरसागरे

ശംഖത്തിൽ പവിത്രമാക്കിയ ജലം എടുത്ത് കേശവന്റെ മേൽ ചുറ്റിക്കുന്നവൻ, ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ കല്പാന്തം വരെ വസിക്കുന്നു.

Verse 72

एवं कृत्वा तु कृप्णस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । पठन्नामसहस्रं तु स्तवमन्यं पठन्नृप । सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते तु पदेपदे

ഇങ്ങനെ ചെയ്തു, ഹേ നൃപാ! കൃഷ്ണനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നവൻ—സഹസ്രനാമം പാരായണം ചെയ്തോ മറ്റു സ്തവങ്ങൾ ചൊല്ലിയോ—ഓരോ പടിയിലും സപ്തദ്വീപവതി ലോകത്തോളം പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 73

कुर्य्याद्दण्डनमस्कारमश्वमेधायुतैः समम् । कृष्णं संतोषयेद्यस्तु सुगीतैर्मधुरैः स्वरैः । सामवेदफलं तस्य जायते नात्र संशयः

ദണ്ഡനമസ്കാരത്തിന്റെ പുണ്യം പത്തായിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കു തുല്യം. മധുരസ്വരങ്ങളോടെ സുസംഗീതം പാടി കൃഷ്ണനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവന് സാമവേദഫലം ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 74

यो नृत्यति प्रहृष्टात्मा भावैर्बहु सुभक्तितः । स निर्द्दहति पापानि मन्वंतरकृतान्यपि

ആനന്ദഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ, ഗാഢഭക്തിഭാവങ്ങളോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവൻ, മന്വന്തരങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളെയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 75

यः कृष्णाग्रे महाभक्त्या कुर्य्यात्पुस्तकवाचनम् । प्रत्यक्षरं लभेत्पुण्यं कपिलाशतदानजम्

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ മഹാഭക്തിയോടെ ഗ്രന്ഥവായനം ചെയ്യുന്നവൻ, ഓരോ അക്ഷരത്തിനും നൂറ് കപിലാ പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 76

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

ഋഗ്, യജുസ്, സാമവേദവാണികളാൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ കല്പാന്തം വരെ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 77

योगशास्त्राणि वेदांता न्पुराणं कृष्णसन्निधौ । पठंति रविबिंबं ते भित्त्वा यांति हरेर्लयम्

ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ യോഗശാസ്ത്രങ്ങളും വേദാന്തങ്ങളും പുരാണങ്ങളും പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ സൂര്യബിംബം ഭേദിച്ച് ഹരിയിൽ ലയം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 78

गीता नामसहस्रं तु स्तवराजो ह्यनुस्मृतिः । गजेन्द्रमोक्षणं चैव कृष्णस्यातीव वल्लभम्

ഗീത, നാമസഹസ്രം, സ്തവരാജം, അനുശ്മൃതി, കൂടാതെ ഗജേന്ദ്രമോക്ഷണം—ഇവയെല്ലാം ശ്രീകൃഷ്ണന് അത്യന്തം പ്രിയമാണ്।

Verse 79

श्रीमद्रागवतं यस्तु पठते कृष्णसन्निधौ । कुलकोटिशतैर्युक्तः क्रीडते योगिभिः सदा

ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, തന്റെ കുലത്തിലെ കോടിക്കണക്കിനാളുകളോടുകൂടെ സദാ യോഗികളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുന്നു।

Verse 80

यः पठेद्रामचरितं भारतं व्यासभाषितम् । पुराणानि महीपाल प्राप्तो मुक्तिं न संशयः

ഹേ മഹീപാലാ! രാമചരിതവും വ്യാസഭാഷിതമായ ഭാരതവും പുരാണങ്ങളും പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ നിസ്സംശയം മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 81

द्वादशीवासरे प्राप्त एवं कुर्वंति ये नराः । गीताद्यैः शतसाहस्रं पुण्यं यच्छति केशवः

ദ്വാദശീ തിഥി വന്നാൽ ഇങ്ങനെ—കീർത്തനാദി ഭക്തികർമങ്ങളാൽ—ആചരിക്കുന്നവർക്ക് കേശവൻ ലക്ഷഗുണം പുണ്യം നൽകുന്നു.

Verse 82

जागरे कोटिगुणितं पुण्यं भवति भूभिप । वसतां द्वारकावासात्प्रत्यहं लभते फलम्

ഹേ രാജാവേ! ജാഗരണം ചെയ്താൽ പുണ്യം കോടിഗുണം വർധിക്കുന്നു; ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് അവിടെ വസിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് പ്രതിദിനം ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 83

गोमतीनीरपूतानां कृष्णवक्त्रावलोकि नाम् । दर्शनात्पातकं तेषां याति वर्षशतार्जितम्

ഗോമതീജലത്തിൽ ശുദ്ധരായി ശ്രീകൃഷ്ണമുഖദർശനം ലഭിച്ചവരുടെ, ആ ദർശനമാത്രംകൊണ്ട് നൂറുവർഷം സമ്പാദിച്ച പാപം അകലുന്നു.

Verse 84

धन्यास्ते मानुषे लोके गोमत्युदधिवारिणा । तर्पयंति पितॄन्देवान्गत्वा द्वारवतीं कलौ

മനുഷ്യലോകത്തിൽ അവർ ധന്യർ; കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരവതിയിൽ ചെന്നു ഗോമതിയുടെയും സമുദ്രത്തിന്റെയും ജലത്തോടെ പിതൃന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവർ.

Verse 85

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगायां कुरुजांगले । प्रभासे शुक्लतीर्थे च श्रीस्थले पुष्करेऽपि च

ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, പ്രയാഗത്തിൽ, കുരുജാംഗലത്തിലെ ഗംഗയിൽ, പ്രഭാസത്തിൽ, ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ, ശ്രീസ്ഥലത്തിൽ, പുഷ്കരത്തിലും കൂടി—

Verse 86

स्नानेन पिंडदानेन पितॄणां तर्पणे कृते । तृप्तिर्भवति भूपाल तथा गोमतिदर्शनात्

സ്നാനം, പിണ്ഡദാനം, പിതൃകൾക്കായി ചെയ്ത തർപ്പണം എന്നിവകൊണ്ട് തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നു, ഹേ രാജാവേ; അതുപോലെ ഗോമതിയുടെ ദർശനത്താലും തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 87

योजनैर्बहुभिस्तिष्ठन्गोमतीति च यो वदेत् । चांद्रायणसहस्रस्य फलमाप्नोति यत्नतः

അനവധി യോജന ദൂരത്ത് നിന്നിട്ടും ‘ഗോമതി’ എന്നു ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ, പരിശ്രമത്തോടെ സഹസ്ര ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 88

धन्या द्वारवती लोके वहते यत्र गोमती । स्वयं तु तिष्ठते यत्र नित्यं रुक्मिणिवल्लभः

ലോകത്തിൽ ദ്വാരവതി ധന്യമാണ്; അവിടെ ഗോമതി ഒഴുകുന്നു—അവിടെയേ റുക്മിണീവല്ലഭൻ സ്വയം നിത്യമായി വസിക്കുന്നു.

Verse 89

न स्नाता गोमतीतीरे कलौ पापेन मोहिताः । भविष्यति कथं तेषां पापबंधस्य संक्षयः

കലിയുഗത്തിൽ പാപമോഹിതരായി ഗോമതീതീരത്ത് സ്നാനം ചെയ്യാത്തവർക്കു അവരുടെ പാപബന്ധത്തിന്റെ ക്ഷയം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?

Verse 90

निर्मिता स्वर्गनिःश्रेणी कलौ कृष्णेन गोमती । मनसः प्रीतिजननी जंतूनां नरसत्तम

ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! കലിയുഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോമതിയെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടവുപോലെ നിർമ്മിച്ചു; അവൾ ജീവികളുടെ മനസ്സിൽ പ്രീതിയും ആനന്ദവും ജനിപ്പിക്കുന്നവളാണ്।

Verse 91

न दृश्यं स्वर्गसोपानं दृश्यते गोमतीसमम् । सुखदं पापिनां पुंसां स्नानमात्रेण मोक्षदम्

ഗോമതിയോടു തുല്യമായ സ്വർഗ്ഗസോപാനം ലോകത്തിൽ മറ്റൊന്നും കാണപ്പെടുന്നില്ല. അവൾ പാപികളായ പുരുഷന്മാർക്കും സുഖം നൽകുന്നു; സ്നാനം മാത്രത്താൽ തന്നെ മോക്ഷം പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 92

गोमतीनीरसंयुक्तो यत्र गर्जति सागरः । तत्र गच्छेन्नरव्याघ्र कृष्णस्तिष्ठति यत्र वै

ഗോമതിയുടെ ജലവുമായി ചേർന്ന് സമുദ്രം ഗർജിക്കുന്നിടത്തേക്ക് പോകുക, ഹേ നരവ്യാഘ്രാ; കാരണം അവിടെയാണ് ശ്രീകൃഷ്ണൻ വസിക്കുന്നത്।

Verse 93

यत्र चक्रांकितशिला गोमत्युदधिनिःसृताः । यच्छंति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

ഗോമതിയിലും സമുദ്രത്തിലുമிருந்து ഉദ്ഭവിച്ച ചക്രാങ്കിത ശിലകൾ ഉള്ളിടത്ത്, അവയെ പൂജിച്ചാൽ മോക്ഷം നൽകുന്നു; ആ പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 94

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

ഹേ നൃപാ! നിർമലമായ ചക്രാങ്കിത മണ്ണ് ലഭിക്കുന്നിടത്ത്—കലിയുഗത്തിൽ പാപനാശത്തിനായി—ആ പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 95

अप्रदृश्या पुरा लोके दैत्यदानवरक्षसाम् । शरण्या देवतादीनां पुरीं तां को न सेवते

മുന്പ് ദൈത്യ-ദാനവ-രാക്ഷസർക്കു അദൃശ്യവും അഗമ്യവും ആയിരുന്നുവെങ്കിലും, ദേവതാദികൾക്കു ശരണമായ ആ പുരിയെ ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 96

त्यजते यां कलौ नैव कृष्णो देवकिनन्दनः । कर्मणा मनसा वाचा तां पुरीं को न सेवते

കലിയുഗത്തിലും ദേവകീനന്ദനൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉപേക്ഷിക്കാത്ത ആ പുരിയെ, കർമംകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ആരാണ് സേവിക്കാതിരിക്കുക?

Verse 97

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते नूनं दुःखसंसार बंधनात्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, കേൾക്കുക; പാപനാശിനിയായ ഒരു കഥ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അത് ശ്രവിച്ചാൽ ദുഃഖമയമായ സംസാരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് നിശ്ചയമായി മോചനം ലഭിക്കും.

Verse 98

अवन्तीविषये पूर्वं ब्राह्मणो वेदपारगः । चंद्रशर्मेति विख्यातः शिवभक्तः सदा नृप

ഹേ നൃപാ, പൂർവ്വം അവന്തീവിഷയത്തിൽ വേദപാരംഗതനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ‘ചന്ദ്രശർമൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനും സദാ ശിവഭക്തനും ആയിരുന്നു.

Verse 99

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

ഹേ നരാധിപാ, അവൻ മനസ്സുകൊണ്ടും കർമംകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും സദാശിവനെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും ധ്യാനിച്ചില്ല; ശൈവവ്രതങ്ങൾക്കു പുറമെ മറ്റൊരു വ്രതവും അനുഷ്ഠിച്ചില്ല.

Verse 100

नोपवासं हरिदिने कुरुते न व्रतं हरेः । विना चतुर्दशीं राजन्नान्यदेवसमुद्भवम्

അവൻ ഹരിദിനത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യുന്നില്ല; ഹരിക്കായി വ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നില്ല. രാജാവേ, ചതുര്ദശി ഒഴികെ മറ്റു ദേവതകളിൽ നിന്നുയർന്ന യാതൊരു അനുഷ്ഠാനവും അവൻ സ്വീകരിക്കുന്നില്ല.

Verse 101

यत्रयत्र शिवक्षेत्रं यत्र तीर्थं तु शांकरम् । तत्र गच्छति राजेन्द्र वैष्णवं नैव गच्छति

രാജേന്ദ്രാ, എവിടെയെവിടെ ശിവക്ഷേത്രമുണ്ടോ, എവിടെ ശാങ്കര തീർത്ഥമുണ്ടോ, അവിടേക്കാണ് അവൻ പോകുന്നത്; വൈഷ്ണവ തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കോ അവൻ പോകുന്നില്ല.

Verse 102

प्रतिवर्षं तु कुरुते सोमनाथस्य दर्शनम् । न जहाति विशेषेण सोमपर्व नरेश्वर

അവൻ ഓരോ വർഷവും സോമനാഥന്റെ ദർശനം നടത്തുന്നു; നരേശ്വരാ, പ്രത്യേകിച്ച് സോമപർവ്വദിനം അവൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 103

एवं प्रकुर्वतस्तस्य वर्षाणि नवसप्ततिः । गतानि किल राजेन्द्र शिवभक्तिं प्रकुर्वतः

രാജേന്ദ്രാ, ഇങ്ങനെ ശിവഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവന്റെ എഴുപത്തൊമ്പത് (79) വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുവെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 104

कदाचित्सोमपर्वण्यागते सोमोपनायकम् । नानादेशान्महीपाल ह्यसंख्याताश्च मानवाः

ഹേ മഹീപാലാ, ഒരിക്കൽ സോമപർവ്വദിനം വന്നപ്പോൾ, സോമയാഗത്തിനുള്ള അർപ്പണങ്ങൾ കൊണ്ടു പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള എണ്ണമറ്റ മനുഷ്യർ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 105

गताः कृष्णपुरीं सर्वे दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । आहूतस्तैश्चंद्रशर्मा न गतो द्वारकां पुरीम्

എല്ലാവരും കൃഷ്ണപുരിയിലേക്കു പോയി പ്രഭു സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ചു; അവർ ചന്ദ്രശർമനെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും അവൻ ദ്വാരകാപുരിയിലേക്കു പോയില്ല।

Verse 106

शिवक्षेत्रात्परं तीर्थं नाहं मन्ये जग त्त्रये । नान्यदेवो मया ज्ञात ईश्वराद्देवनायकात्

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശിവക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥം ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; ദേവനാഥനായ ഈശ്വരനെ ഒഴികെ മറ്റൊരു ദേവനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല।

Verse 108

विनाऽन्ये चंद्रशर्माणं गतास्ते द्वारकां पुरीम् । अन्यस्मिन्दिवसे राजन्गच्छतः स्वगृहं प्रति । चक्रुस्ते दर्शनं स्वप्ने चंद्रशर्मपितामहाः

ചന്ദ്രശർമനെ വിട്ട് മറ്റുള്ളവർ ദ്വാരകാപുരിയിലേക്കു പോയി. മറ്റൊരു ദിവസം, ഹേ രാജാവേ, അവൻ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു പോകുമ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിൽ ചന്ദ്രശർമന്റെ പിതൃപുരുഷന്മാർ അവനു ദർശനം നൽകി।

Verse 109

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

അവർ പ്രേതസദൃശർ—വലിയ ശരീരമുള്ളവർ, വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ചവർ, അത്യന്തം ഭീകരർ. ആ മഹാഭയാനക സ്വപ്നം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ഭയന്ന് വിറച്ചു।

Verse 110

चन्द्रशर्मोवाच । के यूयं विकृताकारा जंतूनां च भयानकाः । पृथ्वीसमुद्भवा जीवा न दृष्टा न श्रुता मया

ചന്ദ്രശർമൻ പറഞ്ഞു—വികൃതരൂപികളേ, ജീവികൾക്കു ഭയങ്കരരായ നിങ്ങള്‍ ആരാണ്? നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ജീവികളുപോലെ തോന്നുന്നു; എന്നാൽ നിങ്ങളെ ഞാൻ കണ്ടതുമില്ല, കേട്ടതുമില്ല।

Verse 111

प्रेता ऊचुः । मा भयं कुरु विप्रेंद्र तव पूर्वपितामहाः । आगतास्त्वत्समीपे तु महादुःखेन पीडिताः

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഭയപ്പെടരുത്. ഞങ്ങൾ നിന്റെ മുൻപിതാമഹന്മാർ; മഹാദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി നിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 112

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

ചന്ദ്രശർമൻ പറഞ്ഞു—എൻ പിതാമഹന്മാരേ, നിങ്ങൾ യജ്ഞം ചെയ്തു, ദാനം നൽകി, തപസ്സും അനുഷ്ഠിച്ചു. എങ്കിൽ നിങ്ങളിൽ പ്രേതത്വത്തിന് കാരണമെങ്ങനെ ഉണ്ടായി? ഇതെനിക്ക് അത്ഭുതമാണ്.

Verse 113

प्रेता ऊचुः । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामः प्रेतयोनेस्तु कारणम् । वासरं वासुदेवस्य सदा विद्धं कृतं पुरा

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—മകനേ, കേൾക്കുക; ഞങ്ങളുടെ പ്രേതയോനിയുടെ കാരണമെന്തെന്ന് പറയുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് വാസുദേവന്റെ പുണ്യദിനത്തെ ഞങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘വിദ്ധ’ ചെയ്ത് അപരാധം ചെയ്തു.

Verse 114

प्रेतत्वं तेन संप्राप्तमस्माभिः शृणु पुत्रक । विशेषेण कृतं रात्रौ विद्धं जागरणं हरेः

അതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ പ്രേതത്വം പ്രാപിച്ചത്—മകനേ, കേൾക്കുക. പ്രത്യേകിച്ച് രാത്രിയിൽ ഹരിക്കുള്ള ജാഗരണവ്രതത്തെ ‘വിദ്ധ’ ചെയ്ത് ഞങ്ങൾ ദോഷം ചെയ്തു.

Verse 115

पतनं नरके घोरे भविष्यति न संशयः । त्वया सह न संदेहो यावदाभूतसंप्लवम्

ഘോര നരകത്തിലേക്കുള്ള പതനം ഉണ്ടാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; നിനക്കൊപ്പവും, നിശ്ചയമായി, ആഭൂതസമ്പ്ലവം (മഹാപ്രളയം) വരെ അത് തുടരും.

Verse 116

चन्द्रशर्मोवाच । हरिभक्तिविहीनानां द्वादशीव्रतवर्जिनाम् । नाशं न याति प्रेतत्वं पूजितैः शंकरादिभिः

ചന്ദ്രശർമൻ പറഞ്ഞു—ഹരിഭക്തിയില്ലാത്തവരും ദ്വാദശീ വ്രതം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരും, ശങ്കരാദി ദേവന്മാരെ പൂജിച്ചാലും അവരുടെ പ്രേതത്വം നശിക്കുകയില്ല।

Verse 117

न वा सन्तोषितो देवो भक्त्या त्रिपुरनाशनः । प्रदास्यति गतिं नूनं प्रेतत्वं न गमिष्यति

ഭക്തിയാൽ ത്രിപുരനാശനൻ (ശിവൻ) തൃപ്തനാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവൻ നിശ്ചയമായി മോക്ഷഗതി നൽകുകയില്ല; അപ്പോൾ പ്രേതത്വം അവസാനിക്കുകയുമില്ല।

Verse 118

प्रेता ऊचुः । प्रायश्चित्तं विना पुत्र द्वादशीवेधसंभवम् । आपन्न गच्छते नूनं प्रेतत्वं नैव गच्छति

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—മകനേ, ദ്വാദശീ ലംഘനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദോഷത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തമില്ലാതെ മനുഷ്യൻ നിശ്ചയമായി ആപത്തിൽപ്പെടും; പ്രേതത്വം ഒരിക്കലും മാറുകയില്ല।

Verse 119

प्रायश्चित्ती सदा पुत्र पूजयानोऽपि शंकरम् । विना केशवपूजाभिः पापं भजति गोवधम्

മകനേ, എപ്പോഴും പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ പൂജിച്ചാലും—കേശവപൂജ ഇല്ലാതെ—അവൻ ഗോഹത്യാസമമായ പാപം ഏറ്റെടുക്കുന്നു।

Verse 120

प्रथमं केशवः पूज्यः पश्चाद्देवो महेश्वरः । पूजनीयाश्च भक्त्या वै याश्चान्याः संति देवताः

ആദ്യം കേശവനെ പൂജിക്കണം, പിന്നെ പ്രഭു മഹേശ്വരനെ; കൂടാതെ ഉള്ള മറ്റു ദേവന്മാരും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്।

Verse 121

मूलाच्छाखाः प्रशाखाश्च भवंति बहुशस्ततः । वासुदेवात्समुद्भूतं जगदेतच्चराचरम्

ഒരു മൂലത്തിൽ നിന്ന് അനേകം ശാഖകളും ഉപശാഖകളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നതുപോലെ, വാസുദേവനിൽ നിന്നുതന്നെ ഈ സമസ്ത ചരാചര ജഗത്ത് ഉത്ഭവിച്ചു।

Verse 122

तस्मान्मूलं परित्यज्य शाखां नैवार्चयेद्बुधः । विशेषेण जगन्नाथं त्रैलोक्याधिपतिं हरिम्

അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനി മൂലം ഉപേക്ഷിച്ച് ശാഖയെ മാത്രം ആരാധിക്കരുത്—വിശേഷിച്ച് ത്രിലോകാധിപനായ ജഗന്നാഥ ഹരിയുടെ പൂജയിൽ.

Verse 123

तद्दिने ये प्रकुर्वंति सम्यग्वेधेन शोभितम् । सशल्यं तन्न संदेहः प्रेतत्वं याति तेन च

അന്നേ ദിവസം വേധദോഷം ചേർന്ന് മലിനമായ വിധിയെ ‘ശരിയായി’ എന്നു കരുതി ചെയ്യുന്നവർ—അത് സംശയമില്ലാതെ ‘ശല്യയുക്ത’ കർമ്മം; അതിനാൽ അവർ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ പതിക്കുന്നു।

Verse 124

हव्यं देवा न गृह्णन्ति कव्यं च पितरस्तथा । पूजां गृह्णाति नो सूर्यस्तथा चैव पितामहाः

ആ സമയത്ത് ദേവന്മാർ ഹവ്യം സ്വീകരിക്കുകയില്ല; പിതൃകൾ കവ്യവും സ്വീകരിക്കുകയില്ല; അപ്പോൾ സൂര്യനും പൂജ സ്വീകരിക്കുകയില്ല, പിതാമഹന്മാരും അതുപോലെ.

Verse 125

प्रेतास्ते ये प्रकुर्वंति सशल्यं वासरं हरेः । पौर्णमासीद्वये प्राप्ते राका साग्निविवर्जिता

ഹരിയുടെ പവിത്ര വാസരത്തിൽ ‘ശല്യയുക്ത’ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവർ പ്രേതരാവുന്നു. രണ്ട് പൗർണമാസി ആചാരങ്ങൾ ഒന്നിച്ചാൽ, രാകാ പൗർണമി അഗ്നിവിവർജിതമായി—അഗ്നിയില്ലാതെ—ആചരിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 126

विशेषेण तु वैशाखी श्राद्धादीनां प्रशस्यते । वैशाखे तु तृतीयां वै पूर्वविद्धां करोति यः

വിശേഷമായി വൈശാഖമാസം ശ്രാദ്ധാദി കര്‍മ്മങ്ങള്‍ക്കു പ്രശംസിതമാണ്. എന്നാല്‍ വൈശാഖത്തില്‍ തൃതീയയെ ‘പൂര്‍വവിദ്ധാ’യായി കരുതി ആചരിക്കുന്നവന്‍ വിധിവിരുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 127

हव्यं देवा न गृह्णंति कव्यं चैव पितामहाः । यत्र देवा न गृह्णंति कथं तत्र पितामहाः । तस्मात्कार्य्या तृतीया च पूर्वविद्धा बुधैर्नरैः

ദേവന്മാര്‍ ഹവ്യം സ്വീകരിക്കുകയില്ല; പിതൃകള്‍ കവ്യവും സ്വീകരിക്കുകയില്ല. ദേവന്മാര്‍ തന്നെ സ്വീകരിക്കാത്തിടത്ത് പിതൃകള്‍ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും? അതിനാല്‍ ജ്ഞാനികള്‍ തൃതീയയെ ‘പൂര്‍വവിദ്ധാ’വിധിയില്‍ ചെയ്യണം.

Verse 128

कुर्वते यदि मोहाद्वा प्रेतत्वं शाश्वतं ततः । नापयाति कृतैः पुण्यैर्बहुशस्तीर्थसेवनैः

മോഹവശാല്‍ ഒരാള്‍ അതിനെ (വിധിവിരുദ്ധമായി) ചെയ്താല്‍, അതില്‍നിന്ന് ശാശ്വത പ്രേതത്വം ഉണ്ടാകുന്നു. അനവധി പുണ്യകര്‍മ്മങ്ങളാലും പലതവണ തീര്‍ഥസേവനങ്ങളാലും പോലും അത് എളുപ്പത്തില്‍ നീങ്ങുകയില്ല.

Verse 129

दशमीं पौर्णमासीं च पित्रोः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

ദശമി, പൗര്‍ണമാസി, പിതൃകളുടെ സാംവത്സരിക ദിനം എന്നിവയെ ‘പൂര്‍വവിദ്ധ’യായി കരുതി ചെയ്യുന്നവന്‍ നരകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 130

दर्शश्च पौर्णमासी च साग्निकैः पूर्वसंयुता । नाग्निहीनैस्तु कर्त्तव्या पुनराह प्रजापतिः

സാഗ്നികര്‍ (അഗ്നിധാരികള്‍) ദര്‍ശവും പൗര്‍ണമാസിയും ‘പൂര്‍വ’ സംയോഗത്തോടെ ചെയ്യേണ്ടതാണ്; അഗ്നിഹീനര്‍ എന്നാല്‍ ഭിന്നവിധിയില്‍ ചെയ്യണം—ഇങ്ങനെ പ്രജാപതി വീണ്ടും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 131

क्षयाहे तु पुनः प्रोक्ता स्वकालव्यापिनी तिथिः । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं ह्रासवृद्धी न कारणम्

ക്ഷയതിഥിയുടെ സന്ദർഭത്തിൽ വീണ്ടും ഉപദേശിക്കുന്നു—സ്വനിയതകാലമൊട്ടും വ്യാപിക്കുന്ന തിഥിയേ സ്വീകരിക്കണം. അതിൽ തന്നെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; തിഥിയുടെ ഹ്രാസ-വൃദ്ധി ഒഴിവാക്കാനുള്ള കാരണമല്ല.

Verse 132

तत्रोक्तं मनुना पुत्र वेदांतैर्भाष्यकारिभिः । तत्प्रमाणं प्रकर्तव्यं प्रेतत्वं भवतोऽन्यथा

പുത്രാ, അവിടെ മനുവും വേദാന്താചാര്യരും മഹാഭാഷ്യകാരരും ഉപദേശിച്ചതേ പ്രമാണമായി സ്വീകരിച്ച് ആചരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ നിനക്കു പ്രേതത്വം സംഭവിക്കും.

Verse 133

एतै प्रकारैः प्रेतत्वं प्राणिनां जायते भुवि । निरीक्ष्य धर्मशास्त्राणि कार्य्यं विहितमात्मनः

ഇത്തരത്തിലുള്ള വഴികളാൽ ഭൂമിയിൽ ജീവികൾക്ക് പ്രേതത്വം ജനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ പരിശോധിച്ച്, സ്വഹിതത്തിനായി വിധിച്ച കർമ്മം ചെയ്യണം.

Verse 134

प्रणम्य सोमनाथं तु यात्रां कृत्वा न गच्छति । कृष्णस्य दर्शनार्थाय तस्य किं जायते फलम्

സോമനാഥനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് യാത്ര ചെയ്തിട്ടും, കൃഷ്ണദർശനത്തിനായി മുന്നോട്ട് പോകാത്തവന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും?

Verse 135

कथ्यते परमा मूर्तिर्हरिरीश्वरसं संस्थिता । विभेदो नात्र कर्तव्यो यथा शंभुस्तथा हरिः

പരമമൂർത്തി ഹരിയെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; അവൻ ഈശ്വരനോടു ഏകത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ. ഇവിടെ ഭേദം വരുത്തരുത്; ശംഭു എങ്ങനെയോ ഹരിയും അങ്ങനെ തന്നെ.

Verse 136

कृष्णस्य सोमनाथस्य नांतरं दृश्यते क्वचित् । यात्रा श्रीसोमनाथस्य संपूर्णा कृष्णदर्शनात्

കൃഷ്ണനും സോമനാഥനും തമ്മിൽ എവിടെയും ഭേദം കാണപ്പെടുന്നില്ല. ശ്രീസോമനാഥ തീർത്ഥയാത്ര കൃഷ്ണദർശനത്താൽ പൂർണ്ണമാകുന്നു.

Verse 137

तस्मादुभयतः पुत्र गन्तव्यं नात्र संशयः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं गंतव्यं द्वारकां प्रति

അതുകൊണ്ട്, മകനേ, ഇരുവിടത്തേക്കും പോകേണ്ടതുതന്നെ—ഇതിൽ സംശയമില്ല. സോമേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ച് ദ്വാരകയിലേക്കു പോകണം.

Verse 138

प्रभासे सोमनाथस्य लिंगमध्ये व्यवस्थितः । स्वयं तिष्ठति पुण्यात्मा भोगं गृह्णाति केशवः

പ്രഭാസത്തിൽ സോമനാഥ ലിംഗത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പുണ്യാത്മാവായ കേശവൻ സ്വയം വസിച്ച് അവിടെ അർപ്പിക്കുന്ന നൈവേദ്യം സ്വയം സ്വീകരിക്കുന്നു.

Verse 139

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

സോമേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ചിട്ടും ദ്വാരകയിലേക്കു പോകാത്ത മനുഷ്യന് ഭയങ്കര നരകപതനം ഉണ്ടാകുമെന്ന്—അവന്റെ പിതൃകൾക്കും എന്നും—പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

പ്രത്യേകമായി, വത്സാ, നീ ദ്വാദശീ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചില്ല. ഞങ്ങൾ ചെയ്ത വ്രതവും ദോഷസഹിതമായിരുന്നു; അതിനാൽ യമലോകത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ഞങ്ങൾക്ക് കാണുന്നില്ല.

Verse 141

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

ചന്ദ്രശർമൻ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, ഞാൻ അജ്ഞാനവശാൽ ദ്വാദശീ വ്രതം ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ദോഷമുള്ള (സശല്യ) ദ്വാദശീ വ്രതം ആചരിച്ചു?

Verse 142

प्रेता ऊचुः । कुविप्रैस्तु कुदैवज्ञैः शुक्रमायाविमोहितैः । पारुष्यताहेतुकैश्च प्रेतयोनिमिमां गताः

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ദുഷ്ട ബ്രാഹ്മണന്മാരും ദോഷമുള്ള ദൈവജ്ഞന്മാരും ധനമോഹവും വഞ്ചനാമായയും കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു; കഠിനതയും ക്രൂരതയും കാരണം ഞങ്ങൾ ഈ പ്രേതയോണിയിലേക്കു വീണു.

Verse 143

दत्तं तप्तं हुतं जप्तमस्माकं विफलं गतम् । संप्राप्ता प्रेतयोनिस्तु सशल्याद्वादशीव्रतात्

ഞങ്ങളുടെ ദാനം, തപസ്സ്, ഹോമം, ജപം—എല്ലാം ഫലശൂന്യമായി; കാരണം ദോഷമുള്ള (സശല്യ) ദ്വാദശീ വ്രതം മൂലം ഞങ്ങൾ പ്രേതയോണി പ്രാപിച്ചു.

Verse 144

सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं केशव प्रियम् । तेषां पितामहाः स्वर्गात्प्रेतत्वं यांति पुत्रक

കേശവപ്രിയമായ ആ ദിനം ദോഷത്തോടെ ആചരിക്കുന്നവരുടെ പിതാമഹന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുപോലും വീണു പ്രേതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു, മകനേ.

Verse 145

चन्द्रशर्मोवाच । प्रेतत्वं नाशमायाति कथमेतत्पितामहाः । कर्मणा केन तत्सर्वं यच्चाहं प्रकरोमि तत्

ചന്ദ്രശർമൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ പിതാമഹന്മാരുടെ പ്രേതത്വം എങ്ങനെ അവസാനിക്കുന്നില്ല? ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഇതെല്ലാം ശമിക്കുക? ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും.

Verse 146

प्रेता ऊचुः । मा गयां मा प्रयागं च पुष्करे कुरुजांगले । अयोध्यायामवंत्यां वा मधुरायां न चार्बुदे

പ്രേതന്മാർ പറഞ്ഞു—ഗയയല്ല, പ്രയാഗമല്ല, പുഷ്കരമല്ല, കുരുജാംഗലവും അല്ല; അയോധ്യയല്ല, അവന്തിയല്ല, മഥുരയല്ല, അർബുദവും അല്ല—ഈ കാര്യത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് തുല്യമില്ല।

Verse 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

ഗോമതിയെ ഒഴിച്ചാൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും അല്ല—ഗംഗ, സരസ്വതി, നർമദ, പുഷ്കരവും—ഈ ഉദ്ദേശത്തിൽ അതിന് തുല്യമല്ല।

Verse 148

यादृशं गोमतीतीरे कलौ प्रेतत्वनाशनम् । गोमतीनीरदानेन कृष्णवक्त्रविलोकनात्

കലിയുഗത്തിൽ ഗോമതീതീരത്ത് പ്രേതാവസ്ഥ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു—ഗോമതീജലം ദാനം ചെയ്‌താൽ, ശ്രീകൃഷ്ണമുഖം ദർശിച്ചാൽ।

Verse 149

विलयं यांति पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि । वृथा संन्यासिनां पुण्यं वृथा च वनवासिनाम्

കോടി ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളും ലയിച്ചുപോകുന്നു. ഇതിന്റെ മുന്നിൽ സന്ന്യാസികളുടെ പുണ്യവും যেন വ്യർത്ഥം; വനവാസികളുടെ പുണ്യവും যেন വ്യർത്ഥം।

Verse 150

सशल्यं वासरं विष्णोः कुर्वंति यदि पुत्रक । तस्माद्गच्छ मुखं पश्य पूर्णचन्द्रसमं मुखम्

ഹേ പുത്രാ! ജനങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പവിത്രദിനം പോലും ദോഷത്തോടെ ആചരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതുകൊണ്ട് നീ ചെന്നു ആ മുഖം ദർശിക്ക—പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന മുഖം।

Verse 151

कृष्णस्य द्वारकां गत्वा यथास्माकं गतिर्भवेत् । विफलं तव संजाता न कृतं यदुपार्ज्जितम्

കൃഷ്ണന്റെ ദ്വാരകയിൽ ചെന്നാൽ നിന്റെ ഗതിയും ഞങ്ങളുടേതുപോലെ (മോക്ഷദായിനി) ആവും. അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ പരിശ്രമം വ്യർത്ഥമാകും—നീ സമ്പാദിച്ച പുണ്യത്തിന് യഥോചിതഫലം ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

കേശവപൂജയില്ലാതെ നീ ചെയ്തതെല്ലാം വ്യർത്ഥം. കേശവാരാധന മുൻപില്ലാതെ നീ ശങ്കരനെ പൂജിച്ചാലും ആ പുണ്യവും ഫലഹീനമാകും; അത് നിർഫലമായി നിന്നെ പ്രേതയോനിയിലേക്കു നയിക്കും.

Verse 153

संपूर्णं तव पुण्यं च द्वारका कृष्णदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो गोमत्युदधिसन्निधौ

ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണദർശനത്താൽ നിന്റെ പുണ്യം സമ്പൂർണ്ണമാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഗോമതി നദിയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന പുണ്യസന്നിധിയിൽ.

Verse 154

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं यदि न पश्यति । यात्राफलं न चाप्नोति वदत्येवं स्वयं शिवः

സോമേശ്വരദേവനെ ദർശിച്ചിട്ടും കൃഷ്ണനെ ദർശിക്കാത്തവന് യാത്രാഫലം ലഭിക്കുകയില്ല—ഇതു സ്വയം ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്യുന്നു.

Verse 155

दृष्टोऽहं तैर्न सन्देहो यैः कृतं कृष्णदर्शनम् । एका मूर्तिर्न सन्देहो मम कृष्णस्य नांतरम्

കൃഷ്ണദർശനം ചെയ്തവർ എന്നെയും ദർശിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ദിവ്യമൂർത്തി ഒന്നുതന്നെ; എനിക്കും കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല.

Verse 156

दृष्ट्वा मां द्वारकां गत्वा कर्त्तव्यं कृष्णदर्शनम् । दृष्ट्वा कृष्णं तु मां पश्येद्यास्यत्येव महाफलम्

എന്നെ ദർശിച്ച് ദ്വാരകയിൽ ചെന്നു ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം. ശ്രീകൃഷ്ണനെ ദർശിച്ച ശേഷം വീണ്ടും എന്നെയും ദർശിച്ചാൽ—നിശ്ചയമായും മഹാഫലം ലഭിക്കും.

Verse 157

कृष्णदर्शनपूतात्मा यो मां पश्यति मानवः । न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोकाच्च वैष्णवात्

ശ്രീകൃഷ്ണദർശനത്താൽ ആത്മാവ് ശുദ്ധിയായ മനുഷ്യൻ എന്നെ ദർശിച്ചാൽ, എന്റെ വൈഷ്ണവ ലോകത്തിൽ നിന്ന് അവന് വീണ്ടും സംസാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരവ് ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 158

इत्याह देवदेवेशः स्वयं सोमपतिः पुरा । विप्राणां श्रुतमस्माभिर्वदतां पुष्करे सताम्

ഇങ്ങനെ പുരാതനകാലത്ത് സ്വയം സോമപതി, ദേവദേവേശ്വരൻ, അരുളിച്ചെയ്തു. പുഷ്കരത്തിൽ സത്പുരുഷ ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞത് ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചു.

Verse 159

तस्माद्गच्छ प्रयाणार्थ कुरु कृष्णस्य दर्शनम् । अन्यथा यास्यसे योनिं पैशाचीं पापदायिनीम्

അതുകൊണ്ട് പോകുക—യാത്രയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം ചെയ്യുക. അല്ലെങ്കിൽ പാപം നൽകുന്ന പൈശാചിക യോനിയിൽ നീ പതിക്കും.

Verse 160

कृतापराधोऽपि यदा कुरुते कृष्णदर्शनम् । मुच्यते नाऽत्र संदेहः पापाज्जन्मकृतादपि

അപരാധം ചെയ്തവനായാലും, അവൻ ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം ചെയ്യുമ്പോൾ അവൻ മോചിതനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; ജന്മം മുതൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും.

Verse 161

पूजिते देवदेवेशे कृष्णे देवकिनन्दने । पूजिता देवताः सर्वा ब्रह्मरुद्रभगादिकाः

ദേവദേവേശനും ദേവകീനന്ദനനുമായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ പൂജിക്കുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ, ഭഗൻ മുതലായ എല്ലാ ദേവതകളെയും പൂജിച്ചതായി തന്നെ വരുന്നു.

Verse 162

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

ശ്രീകൃഷ്ണപൂജയില്ലാതെ സ്വർഗവാസികളായ രുദ്രാദി ദേവന്മാർ പൂജിക്കപ്പെട്ടാലും തൃപ്തി നൽകുകയില്ല; മകനേ, പിതൃക്കളും സന്തുഷ്ടരാകുകയില്ല.

Verse 163

तस्माद्द्वारवतीं गत्वा कृष्णस्य दर्शनं कुरु । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

അതുകൊണ്ട് ദ്വാരവതിയിൽ ചെന്നു ശ്രീകൃഷ്ണദർശനം ചെയ്യുക; പ്രേതയോനിയിൽ നിന്നു വിമുക്തരായി നാം പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 164

गोमतीनीरधौतानि यस्यांगानि कलौ युगे । मुनिभिर्योनिगमनं तस्य दृष्टं न पुत्रक

കലിയുഗത്തിൽ ആരുടെ അവയവങ്ങൾ ഗോമതിജലത്തിൽ കഴുകപ്പെടുന്നുവോ, മകനേ, അവന് വീണ്ടും അധമയോനികളിലേക്കുള്ള പതനം മുനികൾ കാണുന്നില്ല.

Verse 165

ताडिताः पादयुग्मेन गोमतीनीरवीचयः । अगतीनां प्रकुर्वति गतिं वै ब्रह्मवादिनाम्

ഇരുപാദങ്ങളുടെ സ്പർശത്താൽ തട്ടപ്പെടുന്ന ഗോമതിജലതരംഗങ്ങൾ ആശ്രയമില്ലാത്തവർക്കും, ബ്രഹ്മവാദികളായ সাধകർക്കും പോലും, മോക്ഷഗതിയെ പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 166

यः पुनः कुरुते श्राद्धं गोमत्युदधिसंगमे । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ഗോമതി–സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവന്റെ പിതൃകൾക്ക് മഹാപ്രളയം വരെ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 167

ससागरधरायां च सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । दिनेनैकेन तत्पुण्यं द्वारकाकृष्णसन्निधौ

സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, അതേ പുണ്യം ദ്വാരകയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണസന്നിധിയിൽ ഒരേ ദിവസത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 168

यत्फलं त्रिदशैर्दृष्टं सर्वतीर्थसमुद्भवम् । तत्फलं लभते सर्वं द्वारकायां दिनेदिने

ദേവന്മാർ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുമുണ്ടാകുന്നതെന്ന് അംഗീകരിച്ച ഫലം ഏതാണ്, ആ മുഴുവൻ ഫലവും ദ്വാരകയിൽ ദിനംപ്രതി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 169

तीर्थकोटिसहस्रैस्तु कृतैः श्राद्धैश्च यत्फलम् । पितॄणां तत्फलं प्रोक्तं गोमतीतिलतर्पणात्

കോടി സഹസ്ര തീർത്ഥങ്ങളിൽ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധങ്ങളാൽ പിതൃകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, അതേ ഫലം ഗോമതിയിൽ എള്ളുതർപ്പണം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 170

यतीनां भोजनं यस्तु यच्छते कृष्णमन्दिरे । सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया

കൃഷ്ണമന്ദിരത്തിൽ യതികൾക്ക് ഭോജനം നൽകുന്നവന്, ഓരോ കവിളിലും പിതൃകൾക്ക് യുഗപരിമിതമായ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 171

कौपीनाच्छादनं छत्रं पादुके च कमण्डलुम् । दत्त्वा संन्यासिनां याति सप्त कल्पानि तत्फलम्

സന്ന്യാസികൾക്ക് കൗപീനം, ആച്ഛാദനം, കുട, പാദുക, കമണ്ഡലു എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ആ ദാനഫലം ഏഴ് കല്പങ്ങൾ വരെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 172

धन्यास्ते मानवाः पुत्र वसन्ति श्वपचादयः । द्वारकायां गतिं यांति वसतां तत्र योगिनाम्

പുത്രാ! ധന്യരാണ് അവർ—ശ്വപചാദികളെന്നു പറയപ്പെടുന്ന താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ളവരും—ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുന്നവർ; അവിടെ വസിക്കുന്ന യോഗികളുടെ ഗതിയേ അവർ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 173

त्रिकालं ये प्रपश्यंति वदनं प्रत्यहं हरेः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

പ്രതിദിനം പ്രഭാതം, മധ്യാഹ്നം, സായാഹ്നം എന്ന ത്രികാലങ്ങളിലും ഹരിയുടെ മുഖദർശനം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, കോടിശത കല്പങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും പുനരാവൃത്തി ഇല്ല.

Verse 174

या नारी विधवा भूत्वा कुरुते द्वारकाश्रयम् । कुलायुतसहस्रं तु नयते परमं पदम्

വിധവയായ സ്ത്രീ ദ്വാരകയെ ആശ്രയിച്ചാൽ, അവൾ തന്റെ കുലത്തിലെ അയുത-സഹസ്രം (അസംഖ്യം) ജനങ്ങളെ പരമപദത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

Verse 175

पुत्रेणापीह किं कार्य्यं न गतो द्वारकां यदि । नारी पुत्रशताच्छ्रेष्ठा गत्वा कृष्णपुरीं वसेत्

പുത്രൻ ദ്വാരകയിൽ പോയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ പുത്രനാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? കൃഷ്ണപുരിയിൽ ചെന്നു വസിക്കുന്ന സ്ത്രീ നൂറു പുത്രന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠയാണ്.

Verse 176

कृष्णं कृष्णपुरीं गत्वा योऽर्च्चयेत्तुलसीदलैः । प्राप्तं जन्मफलं तेन तारिताः प्रपितामहाः

കൃഷ്ണപുരിയിൽ ചെന്നു തുളസിയിലകളാൽ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ മനുഷ്യജന്മഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; അവന്റെ പ്രപിതാമഹന്മാരും മോചിതരാകുന്നു.

Verse 177

तुलसीदलमालां तु कृष्णोत्तीर्णां तु यो वहेत् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधानां दशानां लभते फलम्

കൃഷ്ണനു അർപ്പിച്ച തുളസിയിലമാല ധരിക്കുന്നവൻ, ഇല ഇലയായി പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 178

तुलसीकाष्ठसंभूतां यो मालां वहते नरः । फलं यच्छति दैत्यारिः प्रत्यहं द्वारकोद्भवम्

തുളസിക്കട്ടിൽ നിന്നുണ്ടായ മാല ധരിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ദൈത്യാരി (ഹരി/കൃഷ്ണൻ) ദിനംപ്രതി ദ്വാരകാജന്യ പുണ്യഫലം നൽകുന്നു.

Verse 179

निवेद्य विष्णवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य नैवास्ति पातकम् । सदा प्रीतमनास्तस्य कृष्णो देवकिनंदनः

തുളസിക്കട്ടിൽ നിന്നുള്ള മാല വിഷ്ണുവിന് നിവേദിച്ച് ഭക്തിയോടെ ധരിക്കുന്നവന് പാപം ഒന്നും ശേഷിക്കില്ല; ദേവകീനന്ദനനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവനോട് സദാ പ്രസന്നഹൃദയനാകുന്നു.

Verse 180

तुलसीकाष्ठसंभूतं शिरोबाह्वादिभूषणम् । जायते यस्य मर्त्यस्य तस्य देहे सदा हरिः

തുളസിക്കട്ടിൽ നിന്നുണ്ടായ ശിരോഭൂഷണം, ബാഹുഭൂഷണം മുതലായവ ധരിക്കുന്ന മർത്ത്യന്റെ ദേഹത്തിൽ ഹരി സദാ വസിക്കുന്നു.

Verse 181

तुलसीमालया यस्तु भूषितः कर्म चाऽचरेत् । पितॄणां देवतानां च कृतं कोटिगुणं कलौ

തുളസിമാല ധരിച്ച് തന്റെ കര്‍ത്തവ്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന്‍, പിതൃകള്‍ക്കും ദേവതകള്‍ക്കും അര്‍പ്പിച്ച കര്‍മ്മം കലിയുഗത്തില്‍ കോടി ഗുണം ഫലം നല്‍കുന്നു.

Verse 182

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा दूरेण नश्यंति वातोद्धूता यथाऽलयः

തുളസിക്കട്ടയിൽ നിന്നുള്ള മാല കണ്ടാൽ പ്രേതരാജൻ യമന്റെ ദൂതന്മാർ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഓടിമായുന്നു; കാറ്റിൽ പറന്നുപോയ കൂടുപോലെ.

Verse 183

जायते तद्ग्रहे नैव पापसंक्रमणं कुतः । श्रुतं पुराणमस्माभिः कथितं ब्रह्मवादिभिः

ആ വീട്ടിൽ പാപത്തിന്റെ സംക്രമണം ഒരിക്കലും ജനിക്കുകയില്ല—അത് എങ്ങനെ ജനിക്കും? ബ്രഹ്മവാദികൾ പ്രസ്താവിച്ച ഈ പുരാണവചനം ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 184

तस्मान्माला त्वया धार्य्या तुलसीकाष्ठसंभवा । हरते नात्र संदेह ऐहिकामुष्मिकं त्वघम्

അതുകൊണ്ട് തുളസിക്കട്ടയിൽ നിന്നുണ്ടായ മാല നീ ധരിക്കണം; അത് സംശയമില്ലാതെ ഇഹലോകത്തെയും പരലോകത്തെയും പാപം ഹരിക്കുന്നു.

Verse 185

तुलसीमालया यस्तु भूषितो भ्रमते यदि । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं च न भयं शात्रवं क्वचित्

തുളസിമാല ധരിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നവന് ദുഃസ്വപ്നഭയം ഇല്ല; ദുർനിമിത്തഭയം ഇല്ല; ഒരിക്കലും ശത്രുഭയവും ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 186

कृत्वा वै तीर्थसंन्यासं यतयो विधवाः स्त्रियः । जीवन्मुक्ताः कलौ ज्ञेयाः कुलकोटिसमन्विताः

തീർത്ഥബന്ധമായ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച യതികളും വിധവസ്ത്രീകളും പോലും കലിയുഗത്തിൽ ജീവന്മുക്തരെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അവർ കോടി കുലങ്ങളുടെ പുണ്യസമ്പത്തോടെ സമന്വിതരാണ്.

Verse 187

धारयंति न ये मालां हैतुकाः पापमोहिताः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

പാപമോഹിതരായി കാരണവാദം പറഞ്ഞ് മാല ധരിക്കാത്തവർ, ഹരിയുടെ കോപാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായി നരകത്തിൽ നിന്ന് മടങ്ങിവരുകയില്ല.

Verse 188

उन्मीलिनी वंजुलिनी त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी । त्वया पुत्र प्रकर्त्तव्या जयंती विजया जया

‘ഉന്മീലിനീ’, ‘വഞ്ജുലിനീ’, ‘ത്രിസ്പൃശാ’, ‘പക്ഷവർദ്ധിനീ’ കൂടാതെ ‘ജയന്തീ’, ‘വിജയാ’, ‘ജയാ’—മകനേ, ഈ അഷ്ടമി വ്രതങ്ങൾ നീ വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 189

पापघ्नी चाष्टमी प्रोक्ता कृष्णस्यातीव वल्लभा । कृता कलौ युगे पुत्र द्वारका मोक्षदायिनी

അഷ്ടമിയെ ‘പാപഘ്നീ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അത് ശ്രീകൃഷ്ണനു അത്യന്തം പ്രിയമാണ്. മകനേ, കലിയുഗത്തിൽ ദ്വാരക മോക്ഷദായിനിയാണ്.